वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.34.1
अथ तां जातसंतापां तेन वाक्येन मोहिताम्।
सरमा ह्लादयामास महीं दग्धामिवाम्भसा ॥ ६.३४.१ ॥
तेव्हा त्या बोलण्याने मोहित आणि संतापाने भरलेल्या सीतेला सरमेने शांत केले, जसे पाण्याने जळलेली भूमी शीतल केली जाते.
6.34.2
ततस्तस्या हितं सख्याश्चिकीर्षन्ती सखी वचः।
उवाच काले कालज्ञा स्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥ ६.३४.२ ॥
मग मैत्रिणीचे हित इच्छिणारी, काळ जाणणारी सखी सरमा हसत योग्य वेळी हे वचन बोलली.
6.34.3
उत्सहेयमहं गत्वा त्वद्वाक्यमसितेक्षणे।
निवेद्य कुशलं रामे प्रतिच्छन्ना निवर्तितुम् ॥ ६.३४.३ ॥
हे कृष्णनेत्रे, मी तुझा निरोप घेऊन जाऊन रामाला तुझे कुशल सांगून गुप्तपणे परत येऊ शकते.
6.34.4
नहि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि।
समर्थो गतिमन्वेतुं पवनो गरुडोऽपि वा ॥ ६.३४.४ ॥
आधाराशिवाय आकाशात चालणाऱ्या माझ्या गतीचा पाठलाग वायूही करू शकत नाही, गरुडही नाही.
6.34.5
एवं ब्रुवाणां तां सीता सरमामिदमब्रवीत्।
मधुरं श्लक्ष्णया वाचा पूर्वशोकाभिपन्नया ॥ ६.३४.५ ॥
असे बोलणाऱ्या सरमेला, पूर्वीच्या शोकाने व्याकूळ सीता मधुर आणि कोमल वाणीने म्हणाली.
6.34.6
समर्था गगनं गन्तुमपि च त्वं रसातलम्।
अवगच्छाद्य कर्तव्यं कर्तव्यं ते मदन्तरे ॥ ६.३४.६ ॥
तू आकाशात आणि पाताळातही जाण्यास समर्थ आहेस. आता माझ्याबाबत तुझे कर्तव्य काय ते जाण.
6.34.7
मत्प्रियं यदि कर्तव्यं यदि बुद्धिः स्थिरा तव।
ज्ञातुमिच्छामि तं गत्वा किं करोतीति रावणः ॥ ६.३४.७ ॥
माझे प्रिय करायचे असेल आणि तुझा निश्चय दृढ असेल, तर तिथे जाऊन रावण काय करत आहे हे जाणून घेण्याची माझी इच्छा आहे.
6.34.8
स हि मायाबलः क्रूरो रावणः शत्रुरावणः।
मां मोहयति दुष्टात्मा पीतमात्रेव वारुणी ॥ ६.३४.८ ॥
मायेचे बळ असलेला तो क्रूर रावण, शत्रूंना रडवणारा दुष्टात्मा, मद्य प्यायलेल्या माणसाप्रमाणे मला मोहात पाडतो.
6.34.9
तर्जापयति मां नित्यं भर्त्सापयति चासकृत्।
राक्षसीभिः सुघोराभिर्यो मां रक्षति नित्यशः ॥ ६.३४.९ ॥
तो मला नेहमी धमकावतो आणि वारंवार निंदा करतो; माझे रक्षण करणाऱ्या अत्यंत भयंकर राक्षसी आहेत.
6.34.10
उद्विग्ना शङ्किता चास्मि न स्वस्थं च मनो मम।
तद्भयाच्चाहमुद्विग्ना अशोकवनिकां गता ॥ ६.३४.१० ॥
मी व्याकुळ आणि शंकित आहे, माझे मनही स्थिर नाही; त्याच्या भीतीनेच व्याकुळ होऊन मी अशोकवनात गेले होते.
6.34.11
यदि नाम कथा तस्य निश्चितं वापि यद्भवेत्।
निवेदयेथाः सर्वं तद् वरो मे स्यादनुग्रहः ॥ ६.३४.११ ॥
त्याचे काही बोलणे किंवा निश्चित काही असेल, तर ते सर्व मला सांग; तेच माझे वरदान आणि कृपा ठरेल.
6.34.12
साप्येवं ब्रुवतीं सीतां सरमा मृदुभाषिणी।
उवाच वदनं तस्याः स्पृशन्ती बाष्पविक्लवम् ॥ ६.३४.१२ ॥
तेव्हा मृदुभाषी सरमाही असे बोलणाऱ्या सीतेस म्हणाली; अश्रूंनी दाटलेले तिचे मुख स्पर्श करत.
6.34.13
एष ते यद्यभिप्रायस्तस्माद् गच्छामि जानकि।
गृह्य शत्रोरभिप्रायमुपावर्तामि मैथिलि ॥ ६.३४.१३ ॥
जानकी, जर हाच तुझा अभिप्राय असेल तर मी जाते. मैथिली, शत्रूचा अभिप्राय जाणून मी परत येईन.
6.34.14
एवमुक्त्वा ततो गत्वा समीपं तस्य रक्षसः।
शुश्राव कथितं तस्य रावणस्य समन्त्रिणः ॥ ६.३४.१४ ॥
असे सांगून ती त्या राक्षसाजवळ गेली आणि मंत्र्यांसह असलेल्या रावणाने सांगितलेले तिने ऐकले.
6.34.15
सा श्रुत्वा निश्चयं तस्य निश्चयज्ञा दुरात्मनः।
पुनरेवागमत् क्षिप्रमशोकवनिकां शुभाम् ॥ ६.३४.१५ ॥
त्या दुरात्म्याचा निश्चय ऐकून, निश्चय जाणणारी ती सरमा लवकर पुन्हा शुभ अशोकवाटिकेत आली.
6.34.16
सा प्रविष्टा ततस्तत्र ददर्श जनकात्मजाम्।
प्रतीक्षमाणां स्वामेव भ्रष्टपद्मामिव श्रियम् ॥ ६.३४.१६ ॥
तेथे प्रवेश करून तिने जनककन्या पाहिली; आपल्या पतीचीच वाट पाहणारी ती, गळालेल्या कमळाच्या लक्ष्मीसारखी होती.
6.34.17
तां तु सीता पुनः प्राप्तां सरमां प्रियभाषिणीम्।
परिष्वज्य च सुस्निग्धं ददौ च स्वयमासनम् ॥ ६.३४.१७ ॥
पुन्हा आलेल्या प्रियभाषिणी सरमेला सीतेने अत्यंत स्नेहाने आलिंगन दिले आणि स्वतः तिला आसन दिले.
6.34.18
इहासीना सुखं सर्वमाख्याहि मम तत्त्वतः।
क्रूरस्य निश्चयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.३४.१८ ॥
येथे सुखाने बसून, त्या क्रूर आणि दुरात्मा रावणाचा निश्चय काय आहे ते खरेखरे सर्व मला सांग.
6.34.19
एवमुक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया।
कथितं सर्वमाचष्ट रावणस्य समन्त्रिणः ॥ ६.३४.१९ ॥
सीतेने असे विचारल्यावर थरथरत्या सरमेने रावण आणि त्याच्या मंत्र्यांनी जे सांगितले ते सर्व सांगितले.
6.34.20
जनन्या राक्षसेन्द्रो वै त्वन्मोक्षार्थं बृहद्वचः।
अतिस्निग्धेन वैदेहि मन्त्रिवृद्धेन चोदितः ॥ ६.३४.२० ॥
हे वैदेही, तुझी सुटका व्हावी म्हणून आई आणि वयोवृद्ध मंत्र्यांनी अत्यंत प्रेमाने राक्षसराजाला मोठ्या विनवणीने सांगितले.
6.34.21
दीयतामभिसत्कृत्य मनुजेन्द्राय मैथिली।
निदर्शनं ते पर्याप्तं जनस्थाने यदद्भुतम् ॥ ६.३४.२१ ॥
हे मैथिली, मनुजेंद्र (रामाला) आदराने तुला परत द्यावे; जनस्थानात जी अद्भुत घटना घडली तीच तुझ्या पुराव्यासाठी पुरेशी आहे.
6.34.22
लङ्घनं च समुद्रस्य दर्शनं च हनूमतः।
वधं च रक्षसां युद्धे कः कुर्यान्मानुषो युधि ॥ ६.३४.२२ ॥
समुद्र ओलांडणे, हनुमानाचे दर्शन आणि युद्धात राक्षसांचा वध — युद्धात असे कोणता मानव करू शकेल?
6.34.23
एवं स मन्त्रवृद्धैश्च मात्रा च बहुबोधितः।
न त्वामुत्सहते मोक्तुमर्थमर्थपरो यथा ॥ ६.३४.२३ ॥
असे मंत्री आणि आईने पुष्कळ सांगूनही, धनलोभी माणूस जसा धन सोडत नाही, तसा तो तुला सोडण्याचे धैर्य करत नाही.
6.34.24
नोत्सहत्यमृतो मोक्तुं युद्धे त्वामिति मैथिलि।
सामात्यस्य नृशंसस्य निश्चयो ह्येष वर्तते ॥ ६.३४.२४ ॥
हे मैथिली, तो अमृत (मरण न येणारा) राक्षस युद्धात तुला सोडण्याचे धैर्य करत नाही; मंत्र्यांसह त्या क्रूराचा निश्चय हाच आहे.
6.34.25
तदेषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता।
भयान्न शक्तस्त्वां मोक्तुमनिरस्तः स संयुगे ॥ ६.३४.२५ ॥
म्हणून हा निश्चय अत्यंत दृढ आहे, मृत्यूच्या लोभातून निर्माण झालेला आहे. युद्धात अपराजित असूनही भीतीमुळे तो तुला सोडू शकत नाही.
6.34.26
राक्षसानां च सर्वेषामात्मनश्च वधेन हि।
निहत्य रावणं संख्ये सर्वथा निशितैः शरैः।
प्रतिनेष्यति रामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे ॥ ६.३४.२६ ॥
राक्षसांचा आणि स्वतःच्या सर्वांचा वध करून, युद्धात तीक्ष्ण बाणांनी रावणाला पूर्णपणे ठार मारून, हे काजळडोळ्या, राम तुला अयोध्येला परत नेईल.
6.34.27
एतस्मिन्नन्तरे शब्दो भेरीशङ्खसमाकुलः।
श्रुतो वै सर्वसैन्यानां कम्पयन् धरणीतलम् ॥ ६.३४.२७ ॥
याच सुमारास भेरी आणि शंखांनी भरलेला आवाज ऐकू आला; तो सर्व सैन्यांकडून येऊन पृथ्वीतल कंपित करत होता.
6.34.28
श्रुत्वा तु तं वानरसैन्यनादं
लङ्कागता राक्षसराजभृत्याः।
हतौजसो दैन्यपरीतचेष्टाः
श्रेयो न पश्यन्ति नृपस्य दोषात् ॥ ६.३४.२८ ॥
वानरसैन्याचा तो गर्जनेचा आवाज ऐकून लंकेत असलेले राक्षसराजाचे सेवक तेज हरपलेले, दैन्याने घेरलेल्या वर्तनाचे, राजाच्या दोषामुळे कल्याण पाहत नाहीत.