વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.37.1
नरवानरराजानौ स तु वायुसुतः कपिः।
जाम्बवानृक्षराजश्च राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.३७.१ ॥
નરો અને વાનરરાજાઓ, તે વાયુપુત્ર કપિ, ઋક્ષરાજ જાંબવાન અને રાક્ષસ વિભીષણ—
6.37.2
अङ्गदो वालिपुत्रश्च सौमित्रिः शरभः कपिः।
सुषेणः सहदायादो मैन्दो द्विविद एव च ॥ ६.३७.२ ॥
વાલિપુત્ર અંગદ, સૌમિત્રિ, કપિ શરભ, પોતાના બંધુઓ સહિત સુષેણ, મૈંદ અને દ્વિવિદ પણ—
6.37.3
गजो गवाक्षः कुमुदो नलोऽथ पनसस्तथा।
अमित्रविषयं प्राप्ताः समवेताः समर्थयन् ॥ ६.३७.३ ॥
ગજ, ગવાક્ષ, કુમુદ, નલ અને પનસ પણ શત્રુના પ્રદેશમાં પહોંચી એકઠા થઈ વિચારવિમર્શ કરવા લાગ્યા—
6.37.4
इयं सा लक्ष्यते लङ्का पुरी रावणपालिता।
सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपि दुर्जया ॥ ६.३७.४ ॥
રાવણ દ્વારા રક્ષિત, અસુરો, નાગો, ગંધર્વો અને દેવોને પણ અજેય એવી આ લંકા નગરી દેખાય છે.
6.37.5
कार्यसिद्धिं पुरस्कृत्य मन्त्रयध्वं विनिर्णये।
नित्यं संनिहितो यत्र रावणो राक्षसाधिपः ॥ ६.३७.५ ॥
કાર્યસિદ્ધિને આગળ રાખીને, રાક્ષસાધિપતિ રાવણ સદા જ્યાં હાજર રહે છે ત્યાં નિર્ણય માટે વિચાર કરો.
6.37.6
अथ तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजोऽब्रवीत्।
वाक्यमग्राम्यपदवत् पुष्कलार्थं विभीषणः ॥ ६.३७.६ ॥
તેઓ બોલી રહ્યા હતા ત્યારે રાવણના નાના ભાઈ વિભીષણે સુસંસ્કૃત અને અર્થપૂર્ણ વચનો કહ્યાં.
6.37.7
अनलः पनसश्चैव सम्पातिः प्रमतिस्तथा।
गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनरिहागताः ॥ ६.३७.७ ॥
અનલ, પનસ, સંપાતિ અને પ્રમતિ, મારા એ અમાત્યો લંકા નગરીમાં જઈને ફરી અહીં પાછા આવ્યા છે.
6.37.8
भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर्बलम्।
विधानं विहितं यच्च तद् दृष्ट्वा समुपस्थिताः ॥ ६.३७.८ ॥
તેઓ સૌ પક્ષી બનીને શત્રુની સેનામાં પ્રવેશ્યા અને ત્યાંની ગોઠવાયેલી વ્યૂહરચના જોઈને પાછા આવ્યા છે.
6.37.9
संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः।
राम तद् ब्रुवतः सर्वं याथातथ्येन मे शृणु ॥ ६.३७.९ ॥
હે રામ, દુરાત્મા રાવણની જે વ્યૂહરચના તેમણે કહી, તે બધું હું સાચું સાચું કહું છું; મારી પાસેથી સાંભળો.
6.37.10
पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारमासाद्य तिष्ठति।
दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ ॥ ६.३७.१० ॥
પૂર્વ દ્વાર પર સેના સહિત પ્રહસ્ત આવીને ઊભો છે; અને દક્ષિણ દ્વાર પર મહાપરાક્રમી મહાપાર્શ્વ અને મહોદર છે.
6.37.11
इन्द्रजित् पश्चिमं द्वारं राक्षसैर्बहुभिर्वृतः।
पट्टिशासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः ॥ ६.३७.११ ॥
પશ્ચિમ દ્વાર પર ઇન્દ્રજિત અનેક રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો છે; તેમના હાથમાં પટ્ટિશ, તલવારો, ધનુષ્યો, શૂળ અને મુદ્ગર છે.
6.37.12
नानाप्रहरणैः शूरैरावृतो रावणात्मजः।
राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः ॥ ६.३७.१२ ॥
રાવણનો પુત્ર અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રો ધારણ કરતા શૂરવીરોથી ઘેરાયેલો છે; હજારો રાક્ષસો હાથમાં શસ્ત્રો લઈને ઊભા છે.
6.37.13
युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैः सह मन्त्रवित्।
उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयमास्थितः ॥ ६.३७.१३ ॥
મંત્રજ્ઞ રાવણ, અત્યંત વ્યાકુળ થઈને, રાક્ષસો સાથે સજ્જ થઈને પોતે નગરના ઉત્તર દ્વાર પર ઊભો રહ્યો.
6.37.14
विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता।
बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्ममाश्रितः ॥ ६.३७.१४ ॥
વિરૂપાક્ષ શૂળ, ખડ્ગ અને ધનુષ્ય ધારણ કરેલી મહાન સેના સાથે, રાક્ષસો સહિત મધ્ય ટુકડીમાં ઊભો રહ્યો.
6.37.15
एतानेवं विधान् गुल्माँल्लङ्कायां समुदीक्ष्य ते।
मामका मन्त्रिणः सर्वे शीघ्रं पुनरिहागताः ॥ ६.३७.१५ ॥
લંકામાં આવી ટુકડીઓને બરાબર જોઈને મારા બધા મંત્રીઓ જલદી ફરી અહીં પાછા આવ્યા.
6.37.16
गजानां दशसाहस्रं रथानामयुतं तथा।
हयानामयुते द्वे च साग्रकोटिश्च रक्षसाम् ॥ ६.३७.१६ ॥
હાથી દસ હજાર, રથ દસ હજાર, ઘોડા વીસ હજાર, અને રાક્ષસો એક કરોડથી પણ વધુ.
6.37.17
विक्रान्ता बलवन्तश्च संयुगेष्वाततायिनः।
इष्टा राक्षसराजस्य नित्यमेते निशाचराः ॥ ६.३७.१७ ॥
યુદ્ધોમાં પરાક્રમી અને બળવાન આ આતતાયી નિશાચરો સદા રાક્ષસરાજના પ્રિય છે.
6.37.18
एकैकस्यात्र युद्धार्थे राक्षसस्य विशाम्पते।
परीवारः सहस्राणां सहस्रमुपतिष्ठते ॥ ६.३७.१८ ॥
હે પ્રજાપતિ, અહીં યુદ્ધ માટે દરેક રાક્ષસ સાથે હજારો સૈનિકોનો પરિવાર હાજર રહે છે.
6.37.19
एतां प्रवृत्तिं लङ्कायां मन्त्रिप्रोक्तां विभीषणः।
एवमुक्त्वा महाबाहू राक्षसांस्तानदर्शयत् ॥ ६.३७.१९ ॥
લંકામાં મંત્રીઓએ કહેલી આ વાત કહીને, તે મહાબાહુ વિભીષણે તે રાક્ષસોને (સેના) બતાવી.
6.37.20
लङ्कायां सचिवैः सर्वं रामाय प्रत्यवेदयत्।
रामं कमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत् ॥ ६.३७.२० ॥
લંકામાં મંત્રીઓ પાસેથી જે કંઈ હતું તે બધું તેમણે રામને જણાવ્યું; ત્યારે કમળપત્રનયન રામને તેમણે આ ઉત્તર આપ્યો.
6.37.21
रावणावरजः श्रीमान् रामप्रियचिकीर्षया।
कुबेरं तु यदा राम रावणः प्रतियुद्ध्यति ॥ ६.३७.२१ ॥
રાવણનો નાનો ભાઈ શ્રીમાન્ (વિભીષણ), રામનું પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી (બોલ્યો): હે રામ, રાવણ કુબેર સાથે યુદ્ધ કરે ત્યારે...
6.37.22
षष्टिः शतसहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः।
पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्वगौरवात्।
सदृशा ह्यत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.३७.२२ ॥
ત્યારે સાઠ લાખ રાક્ષસો નીકળે છે; પરાક્રમ, વીર્ય, તેજ અને સત્ત્વના ગૌરવથી, અને દુરાત્મા રાવણના દર્પમાં તેઓ તેના સમાન છે.
6.37.23
अत्र मन्युर्न कर्तव्यः कोपये त्वां न भीषये।
समर्थो ह्यसि वीर्येण सुराणामपि निग्रहे ॥ ६.३७.२३ ॥
અહીં ક્રોધ ન કરવો; હું તમને કોપાવવા કે ડરાવવા ઇચ્છતો નથી. તમે તમારા વીર્યથી દેવોને પણ વશ કરવા સમર્થ છો.
6.37.24
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतम्।
व्यूह्येदं वानरानीकं निर्मथिष्यसि रावणम् ॥ ६.३७.२४ ॥
તેથી તમે ચતુરંગ મહાસેનાથી ઘેરાયેલા, આ વાનરસેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવીને રાવણનો નાશ કરશો.
6.37.25
रावणावरजे वाक्यमेवं ब्रुवति राघवः।
शत्रूणां प्रतिघातार्थमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.३७.२५ ॥
રાવણના નાના ભાઈ સાથે રાઘવ આ રીતે બોલી રહ્યા ત્યારે, શત્રુઓને પ્રતિકાર કરવા માટે તેમણે આ વચન કહ્યું.
6.37.26
पूर्वद्वारं तु लङ्काया नीलो वानरपुङ्गवः।
प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद् वानरैर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.३७.२६ ॥
લંકાના પૂર્વ દ્વાર પર શ્રેષ્ઠ વાનર નીલ, ઘણા વાનરોથી ઘેરાયેલો, પ્રહસ્તનો પ્રતિયોદ્ધા થશે.
6.37.27
अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः।
दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ ॥ ६.३७.२७ ॥
વાલીનો પુત્ર અંગદ, મોટી સેનાથી ઘેરાયેલો, દક્ષિણ દ્વાર પર હુમલો કરે; મહાપાર્શ્વ અને મહોદર પણ ત્યાં રહે.
6.37.28
हनूमान् पश्चिमद्वारं निष्पीड्य पवनात्मजः।
प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर्वृतः ॥ ६.३७.२८ ॥
પવનપુત્ર હનુમાન, અપ્રમેય સ્વરૂપવાળા, ઘણા વાનરોથી ઘેરાયેલા, પશ્ચિમ દ્વાર દબાવીને અંદર પ્રવેશે.
6.37.29
दैत्यदानवसङ्घानामृषीणां च महात्मनाम्।
विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः ॥ ६.३७.२९ ॥
દૈત્ય-દાનવોના સમૂહો અને મહાત્મા ઋષિઓને હેરાન કરવામાં આનંદ માણનાર, નીચ, વરદાનના બળથી યુક્ત.
6.37.30
परिक्रमति यः सर्वान् लोकान् संतापयन् प्रजाः।
तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयमेव वधे धृतः ॥ ६.३७.३० ॥
બધા લોકોમાં ફરીને પ્રજાઓને પીડા આપનાર તે રાક્ષસરાજના વધ માટે મેં પોતે જ સંકલ્પ કર્યો છે.
6.37.31
उत्तरं नगरद्वारमहं सौमित्रिणा सह।
निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः ॥ ६.३७.३१ ॥
હું સૌમિત્રિ સાથે ઉત્તર નગરદ્વારને દબાવીને, સેના સહિત જ્યાં રાવણ છે ત્યાં પ્રવેશ કરીશ.
6.37.32
वानरेन्द्रश्च बलवानृक्षराजश्च वीर्यवान्।
राक्षसेन्द्रानुजश्चैव गुल्मे भवतु मध्यमे ॥ ६.३७.३२ ॥
વાનરરાજ બળવાન, ઋક્ષરાજ વીર્યવાન અને રાક્ષસરાજના નાના ભાઈ પણ મધ્ય ટુકડીમાં રહે.
6.37.33
न चैव मानुषं रूपं कार्यं हरिभिराहवे।
एषा भवतु नः संज्ञा युद्धेऽस्मिन् वानरे बले ॥ ६.३७.३३ ॥
યુદ્ધમાં વાનરોએ માનવ રૂપ ધારણ ન કરવું; આ વાનર સેનામાં આ જ આપણી નિશાની રહે.
6.37.34
वानरा एव नश्चिह्नं स्वजनेऽस्मिन् भविष्यति।
वयं तु मानुषेणैव सप्त योत्स्यामहे परान् ॥ ६.३७.३४ ॥
આપણા લોકોમાં વાનરો જ આપણી નિશાની હશે; અને આપણે માનવ રૂપમાં જ શત્રુઓ સામે લડીશું.
6.37.35
अहमेव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महौजसा।
आत्मना पञ्चमश्चायं सखा मम विभीषणः ॥ ६.३७.३५ ॥
હું મહાતેજસ્વી ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે રહીશ; અને મારો મિત્ર વિભીષણ પાંચમો હશે.
6.37.36
स रामः कृत्यसिद्ध्यर्थमेवमुक्त्वा विभीषणम्।
सुवेलारोहणे बुद्धिं चकार मतिमान् प्रभुः।
रमणीयतरं दृष्ट्वा सुवेलस्य गिरेस्तटम् ॥ ६.३७.३६ ॥
બુદ્ધિમાન પ્રભુ રામે, કાર્યસિદ્ધિ માટે વિભીષણને આમ કહીને, સુવેલ પર્વત પર ચડવાનો નિશ્ચય કર્યો; સુવેલ પર્વતનો અતિ રમણીય ઢોળાવ જોઈને.
6.37.37
ततस्तु रामो महता बलेन
प्रच्छाद्य सर्वां पृथिवीं महात्मा।
प्रहृष्टरूपोऽभिजगाम लङ्कां
कृत्वा मतिं सोऽरिवधे महात्मा ॥ ६.३७.३७ ॥
પછી મહાત્મા રામે વિશાળ સેનાથી આખી પૃથ્વીને ઢાંકી દીધી, પ્રસન્ન રૂપે, શત્રુવધનો નિશ્ચય કરીને લંકા તરફ આગળ વધ્યા.