ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.40.1
ततो रामः सुवेलाग्रं योजनद्वयमण्डलम्।
उपारोहत् ससुग्रीवो हरियूथैः समन्वितः ॥ ६.४०.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਵਾਨਰ-ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਯੋਜਨ ਘੇਰੇ ਵਾਲੀ ਸੁਵੇਲ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ।
6.40.2
स्थित्वा मुहूर्तं तत्रैव दिशो दश विलोकयन्।
त्रिकूटशिखरे रम्ये निर्मितां विश्वकर्मणा ॥ ६.४०.२ ॥
ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਲ ਭਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਦਸੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਬਣਾਈ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.40.3
ददर्श लङ्कां सुन्यस्तां रम्यकाननशोभिताम्।
तस्य गोपुरशृङ्गस्थं राक्षसेन्द्रं दुरासदम् ॥ ६.४०.३ ॥
ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸਾਈ ਲੰਕਾ ਵੇਖੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੋਪੁਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਦੁਰਗਮ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
6.40.4
श्वेतचामरपर्यन्तं विजयच्छत्रशोभितम्।
रक्तचन्दनसंलिप्तं रत्नाभरणभूषितम् ॥ ६.४०.४ ॥
ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵਿਜਯ-ਛੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੇਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਤਨ-ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ (ਉਹ ਸੀ)।
6.40.5
नीलजीमूतसंकाशं हेमसंछादिताम्बरम्।
ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम् ॥ ६.४०.५ ॥
ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢਕੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ (ਉਹ ਸੀ)।
6.40.6
शशलोहितरागेण संवीतं रक्तवाससा।
संध्यातपेन संछन्नं मेघराशिमिवाम्बरे ॥ ६.४०.६ ॥
ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਲਾਲ ਆਭਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਢਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ (ਉਹ ਸੀ)।
6.40.7
पश्यतां वानरेन्द्राणां राघवस्यापि पश्यतः।
दर्शनाद् राक्षसेन्द्रस्य सुग्रीवः सहसोत्थितः ॥ ६.४०.७ ॥
ਵਾਨਰ-ਰਾਜੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਘਵ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
6.40.8
क्रोधवेगेन संयुक्तः सत्त्वेन च बलेन च।
अचलाग्रादथोत्थाय पुप्लुवे गोपुरस्थले ॥ ६.४०.८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ, ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪਰਬਤ-ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਗੋਪੁਰ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ।
6.40.9
स्थित्वा मुहूर्तं सम्प्रेक्ष्य निर्भयेनान्तरात्मना।
तृणीकृत्य च तद् रक्षः सोऽब्रवीत् परुषं वचः ॥ ६.४०.९ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਡਰ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ ਨੂੰ ਤਿਣਕੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
6.40.10
लोकनाथस्य रामस्य सखा दासोऽस्मि राक्षस।
न मया मोक्ष्यसेऽद्य त्वं पार्थिवेन्द्रस्य तेजसा ॥ ६.४०.१० ॥
ਮੈਂ ਲੋਕਨਾਥ ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਖ਼ਸ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ; ਪਾਰਥਿਵੇਂਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
6.40.11
इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य पुप्लुवे तस्य चोपरि।
आकृष्य मुकुटं चित्रं पातयामास तद् भुवि ॥ ६.४०.११ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਚਾਨਕ ਉਛਲ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਕਟ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
6.40.12
समीक्ष्य तूर्णमायान्तं बभाषे तं निशाचरः।
सुग्रीवस्त्वं परोक्षं मे हीनग्रीवो भविष्यसि ॥ ६.४०.१२ ॥
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਮੇਰੀ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗਰਦਨ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।"
6.40.13
इत्युक्त्वोत्थाय तं क्षिप्रं बाहुभ्यामाक्षिपत् तले।
कन्दुवत् स समुत्थाय बाहुभ्यामाक्षिपद्धरिः ॥ ६.४०.१३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਝਟਪਟ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ।
6.40.14
परस्परं स्वेदविदिग्धगात्रौ
परस्परं शोणितरक्तदेहौ।
परस्परं श्लिष्टनिरुद्धचेष्टौ
परस्परं शाल्मलिकिंशुकाविव ॥ ६.४०.१४ ॥
ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਏ, ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਦੇਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਿਲਜੁਲ ਰੁਕੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਅਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ।
6.40.15
मुष्टिप्रहारैश्च तलप्रहारै-
ररत्निघातैश्च कराग्रघातैः।
तौ चक्रतुर्युद्धमसह्यरूपं
महाबलौ राक्षसवानरेन्द्रौ ॥ ६.४०.१५ ॥
ਮੁੱਕਿਆਂ ਦੇ ਵਾਰ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੇ ਵਾਰ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਦੇ ਘਾਤ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੇ ਅਸਹਿ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
6.40.16
कृत्वा नियुद्धं भृशमुग्रवेगौ
कालं चिरं गोपुरवेदिमध्ये।
उत्क्षिप्य चोत्क्षिप्य विनम्य देहौ
पादक्रमाद् गोपुरवेदिलग्नौ ॥ ६.४०.१६ ॥
ਬਹੁਤ ਉਗ੍ਰ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਰ ਤੱਕ ਗੋਪੁਰ-ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਮੱਲਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਝੁਕਾ-ਝੁਕਾ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਗੋਪੁਰ-ਵੇਦੀ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਰਹੇ।
6.40.17
अन्योन्यमापीड्य विलग्नदेहौ
तौ पेततुः सालनिखातमध्ये।
उत्पेततुर्भूमितलं स्पृशन्तौ
स्थित्वा मुहूर्तं त्वभिनिःश्वसन्तौ ॥ ६.४०.१७ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ, ਸਰੀਰ ਚਿੰਬੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਲ-ਖਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਹੋਏ ਉੱਪਰ ਉੱਛਲੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।
6.40.18
आलिङ्ग्य चालिङ्ग्य च बाहुयोक्त्रैः
संयोजयामासतुराहवे तौ।
संरम्भशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ
सुचेरतुः सम्प्रति युद्धमार्गैः ॥ ६.४०.१८ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਏ। ਗੁੱਸੇ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਹੁਣ ਯੁੱਧ-ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲੇ।
6.40.19
शार्दूलसिंहाविव जातदंष्ट्रौ
गजेन्द्रपोताविव सम्प्रयुक्तौ।
संहत्य संवेद्य च तौ कराभ्यां
तौ पेततुर्वै युगपद् धरायाम् ॥ ६.४०.१९ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੰਦ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਬਘੇਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਦੋ ਹਾਥੀ-ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜਕੜ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
6.40.20
उद्यम्य चान्योन्यमधिक्षिपन्तौ
संचक्रमाते बहु युद्धमार्गे।
व्यायामशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ
क्लमं न तौ जग्मतुराशु वीरौ ॥ ६.४०.२० ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮੇ। ਕਸਰਤ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਛੇਤੀ ਥੱਕੇ ਨਹੀਂ।
6.40.21
बाहूत्तमैर्वारणवारणाभै-
र्निवारयन्तौ परवारणाभौ।
चिरेण कालेन भृशं प्रयुद्धौ
संचेरतुर्मण्डलमार्गमाशु ॥ ६.४०.२१ ॥
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮੇ।
6.40.22
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने।
मार्जाराविव भक्षार्थेऽवतस्थाते मुहुर्मुहुः ॥ ६.४०.२२ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਦੋ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
6.40.23
मण्डलानि विचित्राणि स्थानानि विविधानि च।
गोमूत्रकाणि चित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥ ६.४०.२३ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਚਾਲਾਂ, ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਣ, ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਦੇ ਰਾਹ ਵਾਂਗ ਟੇਢੀਆਂ-ਮੇਢੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਚਾਲਾਂ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ।
6.40.24
तिरश्चीनगतान्येव तथा वक्रगतानि च।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् ॥ ६.४०.२४ ॥
ਤਿਰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਟੇਢੀਆਂ ਚਾਲਾਂ; ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਅਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਦੌੜਨਾ।
6.40.25
अभिद्रवणमाप्लावमवस्थानं सविग्रहम्।
परावृत्तमपावृत्तमपद्रुतमवप्लुतम् ॥ ६.४०.२५ ॥
ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ, ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨਾ, ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਥਮਗੁੱਥਾ ਹੋਣਾ, ਮੁੜਨਾ, ਪਾਸੇ ਹਟਣਾ, ਭੱਜਣਾ ਅਤੇ ਝਪਟ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨਾ।
6.40.26
उपन्यस्तमपन्यस्तं युद्धमार्गविशारदौ।
तौ विचेरतुरन्योन्यं वानरेन्द्रश्च रावणः ॥ ६.४०.२६ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣਾ। ਜੰਗ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਵਾਨਰਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਵਣ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
6.40.27
एतस्मिन्नन्तरे रक्षो मायाबलमथात्मनः।
आरब्धुमुपसम्पेदे ज्ञात्वा तं वानराधिपः ॥ ६.४०.२७ ॥
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਇਆ-ਬਲ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵਾਨਰਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਵੀ।
6.40.28
उत्पपात तदाऽऽकाशं जितकाशी जितक्लमः।
रावणः स्थित एवात्र हरिराजेन वञ्चितः ॥ ६.४०.२८ ॥
ਤਦ ਜਿੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਰਾਵਣ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ।
6.40.29
अथ हरिवरनाथः प्राप्तसंग्रामकीर्ति-
र्निशिचरपतिमाजौ योजयित्वा श्रमेण।
गगनमतिविशालं लङ्घयित्वार्कसूनु-
र्हरिगणबलमध्ये रामपार्श्वं जगाम ॥ ६.४०.२९ ॥
ਫਿਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਥ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਕੇ, ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਲੰਘ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
6.40.30
पवनगतिरनीकं प्राविशत् सम्प्रहृष्टः।
रघुवरनृपसूनोर्वर्धयन् युद्धहर्षं
तरुमृगगणमुख्यैः पूज्यमानो हरीन्द्रः ॥ ६.४०.३० ॥
ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਰਘੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਯੁੱਧ-ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।