వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.40.1
ततो रामः सुवेलाग्रं योजनद्वयमण्डलम्।
उपारोहत् ससुग्रीवो हरियूथैः समन्वितः ॥ ६.४०.१ ॥
అప్పుడు రాముడు, సుగ్రీవునితో కలిసి, వానర సమూహాలతో కూడినవాడై, రెండు యోజనాల చుట్టుకొలత గల సువేల శిఖరాన్ని అధిరోహించాడు.
6.40.2
स्थित्वा मुहूर्तं तत्रैव दिशो दश विलोकयन्।
त्रिकूटशिखरे रम्ये निर्मितां विश्वकर्मणा ॥ ६.४०.२ ॥
అక్కడే కొంతసేపు నిలబడి, పది దిక్కులను చూస్తూ, విశ్వకర్మ నిర్మించిన త్రికూట శిఖరంపై ఉన్న సుందరమైన నగరాన్ని చూశాడు.
6.40.3
ददर्श लङ्कां सुन्यस्तां रम्यकाननशोभिताम्।
तस्य गोपुरशृङ्गस्थं राक्षसेन्द्रं दुरासदम् ॥ ६.४०.३ ॥
అందమైన తోటలతో అలంకరించబడిన, చక్కగా నిర్మితమైన లంకను చూశాడు; దాని గోపుర శిఖరంపై నిలిచిన, సమీపించరాని రాక్షసేంద్రుడిని కూడా చూశాడు.
6.40.4
श्वेतचामरपर्यन्तं विजयच्छत्रशोभितम्।
रक्तचन्दनसंलिप्तं रत्नाभरणभूषितम् ॥ ६.४०.४ ॥
తెల్లని చామరాలు చుట్టూ ఉన్నవాడు, విజయ ఛత్రంతో శోభించేవాడు, ఎర్ర చందనం పూసుకున్నవాడు, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు (అతను).
6.40.5
नीलजीमूतसंकाशं हेमसंछादिताम्बरम्।
ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम् ॥ ६.४०.५ ॥
నల్లని మేఘంలా ఉన్నవాడు, బంగారు వస్త్రాలు ధరించినవాడు, ఐరావతం దంతాల కొనల వల్ల ఏర్పడిన గట్టి మచ్చలు ఛాతీపై ఉన్నవాడు.
6.40.6
शशलोहितरागेण संवीतं रक्तवाससा।
संध्यातपेन संछन्नं मेघराशिमिवाम्बरे ॥ ६.४०.६ ॥
ఎర్రని వస్త్రం ధరించి, చంద్రుడి ఎరుపు వంటి కాంతితో కప్పబడి, సాయంకాల ఎండతో ఆవరించబడి, ఆకాశంలో మేఘరాశిలా (అతను ఉన్నాడు).
6.40.7
पश्यतां वानरेन्द्राणां राघवस्यापि पश्यतः।
दर्शनाद् राक्षसेन्द्रस्य सुग्रीवः सहसोत्थितः ॥ ६.४०.७ ॥
వానరరాజులు చూస్తుండగా, రాఘవుడూ చూస్తుండగా, రాక్షసరాజును చూసి సుగ్రీవుడు అకస్మాత్తుగా లేచాడు.
6.40.8
क्रोधवेगेन संयुक्तः सत्त्वेन च बलेन च।
अचलाग्रादथोत्थाय पुप्लुवे गोपुरस्थले ॥ ६.४०.८ ॥
కోపవేగంతో, ధైర్యంతో, బలంతో నిండిన సుగ్రీవుడు పర్వత శిఖరం నుండి లేచి గోపుర వేదికపైకి దూకాడు.
6.40.9
स्थित्वा मुहूर्तं सम्प्रेक्ष्य निर्भयेनान्तरात्मना।
तृणीकृत्य च तद् रक्षः सोऽब्रवीत् परुषं वचः ॥ ६.४०.९ ॥
క్షణకాలం నిలబడి, భయం లేని మనసుతో చూసి, ఆ రాక్షసుడిని గడ్డిపోచగా భావించి అతడు కఠినమైన మాటలు పలికాడు.
6.40.10
लोकनाथस्य रामस्य सखा दासोऽस्मि राक्षस।
न मया मोक्ष्यसेऽद्य त्वं पार्थिवेन्द्रस्य तेजसा ॥ ६.४०.१० ॥
లోకనాథుడైన రాముని స్నేహితుడను, సేవకుడను నేను, ఓ రాక్షసా. ఈ రోజు నా వల్ల నీవు విడువబడవు, పార్థివేంద్రుని తేజస్సు వల్లనే నీకు ముక్తి.
6.40.11
इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य पुप्लुवे तस्य चोपरि।
आकृष्य मुकुटं चित्रं पातयामास तद् भुवि ॥ ६.४०.११ ॥
ఇలా చెప్పి సుగ్రీవుడు అకస్మాత్తుగా ఎగిరి అతని మీదికి దూకాడు; అతని అందమైన కిరీటాన్ని లాగి నేలపై పడవేశాడు.
6.40.12
समीक्ष्य तूर्णमायान्तं बभाषे तं निशाचरः।
सुग्रीवस्त्वं परोक्षं मे हीनग्रीवो भविष्यसि ॥ ६.४०.१२ ॥
త్వరగా వస్తున్న అతడిని చూసి ఆ రాక్షసుడు ఇలా అన్నాడు: "సుగ్రీవా, నా కంటికి కనబడకుండానే నీవు తలలేనివాడవు అవుతావు."
6.40.13
इत्युक्त्वोत्थाय तं क्षिप्रं बाहुभ्यामाक्षिपत् तले।
कन्दुवत् स समुत्थाय बाहुभ्यामाक्षिपद्धरिः ॥ ६.४०.१३ ॥
ఇలా చెప్పి, అతడు వెంటనే లేచి, రెండు చేతులతో అతనిని అరచేతిపై కొట్టాడు.
6.40.14
परस्परं स्वेदविदिग्धगात्रौ
परस्परं शोणितरक्तदेहौ।
परस्परं श्लिष्टनिरुद्धचेष्टौ
परस्परं शाल्मलिकिंशुकाविव ॥ ६.४०.१४ ॥
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు పట్టుకుని, చెమటతో తడిసిన శరీరాలతో, రక్తంతో ఎర్రబడిన దేహాలతో, కదలిక నిలిచిపోయి, రెండు శాల్మలి, కింశుక వృక్షాల వలె ఉన్నారు.
6.40.15
मुष्टिप्रहारैश्च तलप्रहारै-
ररत्निघातैश्च कराग्रघातैः।
तौ चक्रतुर्युद्धमसह्यरूपं
महाबलौ राक्षसवानरेन्द्रौ ॥ ६.४०.१५ ॥
పిడికిలి దెబ్బలతో, అరచేతి దెబ్బలతో, మోచేతి పోట్లతో, వేళ్ల కొనల దెబ్బలతో ఆ మహాబలురైన రాక్షసుడు, వానరేంద్రుడు సహించరాని యుద్ధం చేశారు.
6.40.16
कृत्वा नियुद्धं भृशमुग्रवेगौ
कालं चिरं गोपुरवेदिमध्ये।
उत्क्षिप्य चोत्क्षिप्य विनम्य देहौ
पादक्रमाद् गोपुरवेदिलग्नौ ॥ ६.४०.१६ ॥
అత్యంత ఉగ్రవేగంతో ఉన్న ఇద్దరూ చాలసేపు గోపుర వేదిక మధ్యలో భీకర మల్లయుద్ధం చేశారు; ఒకరినొకరు ఎత్తి, వంచి, అడుగుల క్రమంతో గోపుర వేదికను పట్టుకుని ఉన్నారు.
6.40.17
अन्योन्यमापीड्य विलग्नदेहौ
तौ पेततुः सालनिखातमध्ये।
उत्पेततुर्भूमितलं स्पृशन्तौ
स्थित्वा मुहूर्तं त्वभिनिःश्वसन्तौ ॥ ६.४०.१७ ॥
ఒకరినొకరు అదిమి, దేహాలు పెనవేసుకుని, ఆ ఇద్దరూ సాల-గుంట మధ్యలో పడిపోయారు; తర్వాత నేలను తాకుతూ పైకి ఎగిరి, క్షణకాలం నిలబడి బలంగా ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.
6.40.18
आलिङ्ग्य चालिङ्ग्य च बाहुयोक्त्रैः
संयोजयामासतुराहवे तौ।
संरम्भशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ
सुचेरतुः सम्प्रति युद्धमार्गैः ॥ ६.४०.१८ ॥
ఒకరినొకరు కౌగిలించుకొని, భుజాలనే కాడిగా చేసుకొని ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో కలిసిపోయారు. కోపం, శిక్షణ, బలం కలిగిన వారై ఇప్పుడు యుద్ధమార్గాల్లో చక్కగా కదిలారు.
6.40.19
शार्दूलसिंहाविव जातदंष्ट्रौ
गजेन्द्रपोताविव सम्प्रयुक्तौ।
संहत्य संवेद्य च तौ कराभ्यां
तौ पेततुर्वै युगपद् धरायाम् ॥ ६.४०.१९ ॥
ఆ ఇద్దరూ కోరలు మొలిచిన పులులు, సింహాల వలె, రెండు ఏనుగు పిల్లల వలె పోరాడుతున్నారు. ఒకరినొకరు ఢీకొని, చేతులతో పట్టుకుని వారిద్దరూ ఒకేసారి నేలపై పడ్డారు.
6.40.20
उद्यम्य चान्योन्यमधिक्षिपन्तौ
संचक्रमाते बहु युद्धमार्गे।
व्यायामशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ
क्लमं न तौ जग्मतुराशु वीरौ ॥ ६.४०.२० ॥
ఒకరినొకరు పైకెత్తి, విసిరి కొట్టుకుంటూ ఆ ఇద్దరూ యుద్ధమార్గంలో ఎంతో తిరిగారు. వ్యాయామం, శిక్షణ, బలం కలిగిన ఆ ఇద్దరు వీరులు త్వరగా అలసిపోలేదు.
6.40.21
बाहूत्तमैर्वारणवारणाभै-
र्निवारयन्तौ परवारणाभौ।
चिरेण कालेन भृशं प्रयुद्धौ
संचेरतुर्मण्डलमार्गमाशु ॥ ६.४०.२१ ॥
ఏనుగు తొండాల వంటి తమ ఉత్తమ బాహువులతో, శత్రు ఏనుగుల వలె ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఆపుకున్నారు. చాలాసేపటికి, కాలక్రమంలో ఎంతో తీవ్రంగా పోరాడుతూ, వారు త్వరగా వృత్తాకార మార్గాల్లో తిరిగారు.
6.40.22
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने।
मार्जाराविव भक्षार्थेऽवतस्थाते मुहुर्मुहुः ॥ ६.४०.२२ ॥
ఒకరినొకరు చేరి, ఒకరినొకరు చంపాలనే ఆతురతతో ఉన్న ఆ ఇద్దరూ, ఆహారం కోసం పోరాడే రెండు పిల్లుల వలె పదే పదే నిలబడ్డారు.
6.40.23
मण्डलानि विचित्राणि स्थानानि विविधानि च।
गोमूत्रकाणि चित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥ ६.४०.२३ ॥
విచిత్రమైన వృత్తాకార కదలికలు, అనేక రకాల స్థితులు, ఆవు మూత్రపు గీతల వలె వంకర్లు తిరిగే అద్భుత కదలికలు, ముందుకు వెనక్కు కదిలే కదలికలు.
6.40.24
तिरश्चीनगतान्येव तथा वक्रगतानि च।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् ॥ ६.४०.२४ ॥
అడ్డంగా కదలికలూ, వంకర కదలికలూ; దెబ్బల నుండి తప్పించుకోవడం, వాటిని తప్పించడం, చుట్టూ పరుగెత్తడం.
6.40.25
अभिद्रवणमाप्लावमवस्थानं सविग्रहम्।
परावृत्तमपावृत्तमपद्रुतमवप्लुतम् ॥ ६.४०.२५ ॥
దాడి చేయడం, దూకి ఎక్కడం, స్థిరంగా నిలబడడం, దగ్గరగా పట్టుకొని పోరాడడం, వెనక్కి తిరగడం, పక్కకు తప్పుకోవడం, పారిపోవడం, ఒక్కసారిగా దూకి కిందకు దిగడం.
6.40.26
उपन्यस्तमपन्यस्तं युद्धमार्गविशारदौ।
तौ विचेरतुरन्योन्यं वानरेन्द्रश्च रावणः ॥ ६.४०.२६ ॥
ముందుకు సాగించడం, వెనక్కు తీయడం. యుద్ధమార్గాల్లో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరూ, వానరరాజు, రావణుడు, ఒకరికొకరు ఎదురుగా తిరిగారు.
6.40.27
एतस्मिन्नन्तरे रक्षो मायाबलमथात्मनः।
आरब्धुमुपसम्पेदे ज्ञात्वा तं वानराधिपः ॥ ६.४०.२७ ॥
ఇదే సమయంలో రాక్షసుడు తన మాయాబలాన్ని ప్రయోగించడం ప్రారంభించడానికి సిద్ధమయ్యాడు; అది తెలుసుకుని వానరాధిపతి కూడా.
6.40.28
उत्पपात तदाऽऽकाशं जितकाशी जितक्लमः।
रावणः स्थित एवात्र हरिराजेन वञ्चितः ॥ ६.४०.२८ ॥
అప్పుడు విజయం పొందినవాడిలా, అలసట లేనివాడిగా అతడు ఆకాశానికి ఎగిరాడు. రావణుడు ఇక్కడే నిలిచిపోయాడు, వానరరాజు చేత మోసగింపబడి.
6.40.29
अथ हरिवरनाथः प्राप्तसंग्रामकीर्ति-
र्निशिचरपतिमाजौ योजयित्वा श्रमेण।
गगनमतिविशालं लङ्घयित्वार्कसूनु-
र्हरिगणबलमध्ये रामपार्श्वं जगाम ॥ ६.४०.२९ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో కీర్తి పొందిన వానరశ్రేష్ఠుడు, రాక్షసరాజును శ్రమతో యుద్ధంలో నిమగ్నం చేసి, అతి విశాలమైన ఆకాశాన్ని దాటి, సూర్యపుత్రుడు వానరసేన మధ్యలో రాముని పక్కకు వెళ్ళాడు.
6.40.30
पवनगतिरनीकं प्राविशत् सम्प्रहृष्टः।
रघुवरनृपसूनोर्वर्धयन् युद्धहर्षं
तरुमृगगणमुख्यैः पूज्यमानो हरीन्द्रः ॥ ६.४०.३० ॥
గాలివేగం గల హనుమంతుడు అత్యంత సంతోషంతో సైన్యంలో ప్రవేశించాడు. రఘువంశ శ్రేష్ఠ రాకుమారుని యుద్ధోత్సాహాన్ని పెంచుతూ, వృక్షవానర ముఖ్య గణాలచే గౌరవించబడుతూ.