వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.42.1
ततस्ते राक्षसास्तत्र गत्वा रावणमन्दिरम्।
न्यवेदयन् पुरीं रुद्धां रामेण सह वानरैः ॥ ६.४२.१ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసులు రావణుని మందిరానికి వెళ్లి, రాముడు వానరులతో కలిసి నగరాన్ని ముట్టడించారని నివేదించారు.
6.42.2
रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो निशाचरः।
विधानं द्विगुणं कृत्वा प्रासादं चाप्यरोहत ॥ ६.४२.२ ॥
నగరం ముట్టడికి గురైందని విన్న నిశాచరుడు కోపంతో రగిలిపోయి, రెట్టింపు ఏర్పాట్లు చేసి మేడ ఎక్కాడు.
6.42.3
स ददर्श वृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम्।
असंख्येयैर्हरिगणैः सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः ॥ ६.४२.३ ॥
పర్వతాలు, వనాలు, ఉపవనాలతో కూడిన లంకను, యుద్ధాన్ని కోరే అసంఖ్యాక వానర సమూహాలు నలువైపులా ముట్టడించడం అతడు చూశాడు.
6.42.4
स दृष्ट्वा वानरैः सर्वैर्वसुधां कपिलीकृताम्।
कथं क्षपयितव्याः स्युरिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ६.४२.४ ॥
భూమంతా వానరులతో నిండిపోయిందని చూసి, వీరిని ఎలా నాశనం చేయాలా అని అతడు చింతలో మునిగిపోయాడు.
6.42.5
स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यमालम्ब्य रावणः।
राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः ॥ ६.४२.५ ॥
చాలసేపు ఆలోచించి, ధైర్యాన్ని ధరించి, విశాల నేత్రుడైన రావణుడు రాఘవుని, వానర సేనలను చూశాడు.
6.42.6
राघवः सह सैन्येन मुदितो नाम पुप्लुवे।
लङ्कां ददर्श गुप्तां वै सर्वतो राक्षसैर्वृताम् ॥ ६.४२.६ ॥
రాఘవుడు రాముడు సేనతో కలిసి సంతోషంతో ఎగిరి దూకాడు; అన్నివైపులా రాక్షసులతో సురక్షితంగా ఉన్న లంకను చూశాడు.
6.42.7
दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्कां चित्रध्वजपताकिनीम्।
जगाम सहसा सीतां दूयमानेन चेतसा ॥ ६.४२.७ ॥
దశరథ కుమారుడు రాముడు చిత్రమైన ధ్వజాలు, పతాకలతో అలంకరించబడిన లంకను చూసి, బాధిత మనసుతో వెంటనే సీత వైపు వెళ్ళాడు.
6.42.8
अत्र सा मृगशावाक्षी मत्कृते जनकात्मजा।
पीड्यते शोकसंतप्ता कृशा स्थण्डिलशायिनी ॥ ६.४२.८ ॥
లేళ్ళ పిల్ల వంటి కళ్ళ జనకుని కుమార్తె సీత, నా కారణంగా ఇక్కడ బాధపడుతోంది; శోకంతో తపించి, కృశించి, నేలపై పడుకుని ఉంది.
6.42.9
निपीड्यमानां धर्मात्मा वैदेहीमनुचिन्तयन्।
क्षिप्रमाज्ञापयद् रामो वानरान् द्विषतां वधे ॥ ६.४२.९ ॥
బాధలు పడుతున్న వైదేహి సీతను తలచుకుంటూ, ధర్మాత్ముడైన రాముడు వెంటనే శత్రువుల వధ కోసం వానరులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
6.42.10
एवमुक्ते तु वचसि रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
संघर्षमाणाः प्लवगाः सिंहनादैरनादयन् ॥ ६.४२.१० ॥
అక్లిష్టకర్మ అయిన రాముడు ఈ మాటలు పలకగానే, ఉత్సాహంతో నిండిన వానరులు సింహనాదాలతో దిక్కులను మార్మోగించారు.
6.42.12
शिखरैर्विकिरामैतां लङ्कां मुष्टिभिरेव वा।
उद्यम्य गिरिशृङ्गाणि महान्ति शिखराणि च।
तरूंश्चोत्पाट्य विविधांस्तिष्ठन्ति हरियूथपाः ॥ ६.४२.१२ ॥
శిఖరాలతోనో లేక పిడికిళ్ళతోనో ఈ లంకను చెదరగొడదాం అంటూ, పర్వత శిఖరాలను, పెద్ద కొండ శిఖరాలను ఎత్తి, వివిధ వృక్షాలను పెకలించి వానర యూథపతులు నిలిచి ఉన్నారు.
6.42.13
प्रेक्षतो राक्षसेन्द्रस्य तान्यनीकानि भागशः।
राघवप्रियकामार्थं लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥ ६.४२.१३ ॥
రాక్షసరాజు చూస్తుండగానే, రాఘవునికి ప్రియం చేయాలనే కోరికతో, ఆ సేనలు భాగాలుగా విడిపోయి అప్పుడు లంకపైకి ఎక్కాయి.
6.42.14
ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे त्यक्तजीविताः।
लङ्कामेवाभ्यवर्तन्त सालभूधरयोधिनः ॥ ६.४२.१४ ॥
ఎర్రని ముఖాలు, బంగారు కాంతి కలిగిన, రాముని కోసం ప్రాణాలు అర్పించడానికి సిద్ధమైన ఆ వానరులు, సాల వృక్షాలను, పర్వతాలను ఆయుధాలుగా పట్టుకొని లంక వైపు ముందుకు సాగారు.
6.42.15
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च प्लवंगमाः।
प्राकाराग्राण्यसंख्यानि ममन्थुस्तोरणानि च ॥ ६.४२.१५ ॥
ఆ వానరులు చెట్లతో, పర్వత శిఖరాలతో, పిడికిళ్లతో లంక యొక్క లెక్కలేని ప్రాకార శిఖరాలను, తోరణాలను ధ్వంసం చేశారు.
6.42.16
परिखान् पूरयन्तश्च प्रसन्नसलिलाशयान्।
पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः ॥ ६.४२.१६ ॥
తెలిసిన నీళ్లతో నిండిన కందకాలను వానరులు ధూళితో, పర్వత శిఖరాలతో, గడ్డితో, కట్టెలతో నింపారు.
6.42.17
ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च यूथपाः।
कोटियूथशताश्चान्ये लङ्कामारुरुहुस्तदा ॥ ६.४२.१७ ॥
అప్పుడు వేల యూథాలు, కోట్ల యూథాలు, యూథపతులు, వందల కోట్ల యూథాలు, ఇతరులు లంకపైకి ఎక్కారు.
6.42.18
काञ्चनानि प्रमर्दन्तस्तोरणानि प्लवंगमाः।
कैलासशिखराग्राणि गोपुराणि प्रमथ्य च ॥ ६.४२.१८ ॥
బంగారు తోరణాలను ధ్వంసం చేస్తూ, కైలాస శిఖరాల్లా ఉన్న గోపురాలను పడగొడుతూ వానరులు ముందుకు సాగారు.
6.42.19
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
लङ्कां तामभिधावन्ति महावारणसंनिभाः ॥ ६.४२.१९ ॥
దూకుతూ, ఎగురుతూ, గర్జిస్తూ, గొప్ప ఏనుగుల్లా ఉన్న ఆ వానరులు ఆ లంక వైపు పరుగెత్తారు.
6.42.20
जयत्युरुबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ॥ ६.४२.२० ॥
ఉరుబలుడు రాముడికి, మహాబలుడు లక్ష్మణుడికి జయం. రాఘవుడిచే రక్షించబడిన రాజు సుగ్రీవునికి జయం.
6.42.21
इत्येवं घोषयन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
अभ्यधावन्त लङ्कायाः प्राकारं कामरूपिणः ॥ ६.४२.२१ ॥
ఇలా ఘోషిస్తూ, గర్జిస్తూ, కోరిన రూపం ధరించగల వానరులు లంకా ప్రాకారం వైపు పరుగెత్తారు.
6.42.22
वीरबाहुः सुबाहुश्च नलश्च पनसस्तथा।
निपीड्योपनिविष्टास्ते प्राकारं हरियूथपाः।
एतस्मिन्नन्तरे चक्रुः स्कन्धावारनिवेशनम् ॥ ६.४२.२२ ॥
వీరబాహుడు, సుబాహుడు, నలుడు, పనసుడు అనే వానర యూథపతులు ప్రాకారాన్ని ముట్టడించి దాని దగ్గర నిలిచారు. ఈలోగా వారు శిబిరం ఏర్పాటు చేశారు.
6.42.23
पूर्वद्वारं तु कुमुदः कोटिभिर्दशभिर्वृतः।
आवृत्य बलवांस्तस्थौ हरिभिर्जितकाशिभिः ॥ ६.४२.२३ ॥
తూర్ప ద్వారం వద్ద బలవంతుడైన కుముదుడు పది కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టబడి, ముట్టడి వేసి నిలిచాడు. ఆ వానరులు తామే విజేతలనుకున్నవారు.
6.42.24
सहायार्थे तु तस्यैव निविष्टः प्रघसो हरिः।
पनसश्च महाबाहुर्वानरैरभिसंवृतः ॥ ६.४२.२४ ॥
అతనికి సహాయంగా వానరుడు ప్రఘసుడు నియమించబడ్డాడు. మహాబాహువైన పనసుడు వానరులచే చుట్టుముట్టబడి అక్కడే ఉన్నాడు.
6.42.25
दक्षिणद्वारमासाद्य वीरः शतबलिः कपिः।
आवृत्य बलवांस्तस्थौ विंशत्या कोटिभिर्वृतः ॥ ६.४२.२५ ॥
దక్షిణ ద్వారానికి చేరుకున్న వీరుడు, బలవంతుడైన శతబలి వానరుడు ఇరవై కోట్ల వానరులచే చుట్టుముట్టబడి, ముట్టడి వేసి నిలిచాడు.
6.42.26
सुषेणः पश्चिमद्वारं गत्वा तारापिता बली।
आवृत्य बलवांस्तस्थौ कोटिकोटिभिरावृतः ॥ ६.४२.२६ ॥
తార తండ్రియైన బలవంతుడు సుషేణుడు పశ్చిమ ద్వారానికి వెళ్లి, కోట్లకోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టబడి దానిని ఆవరించి నిలిచాడు.
6.42.27
उत्तरद्वारमागम्य रामः सौमित्रिणा सह।
आवृत्य बलवांस्तस्थौ सुग्रीवश्च हरीश्वरः ॥ ६.४२.२७ ॥
ఉత్తర ద్వారానికి చేరిన రాముడు, సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు)తో కలిసి, వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు కూడా బలవంతులై దానిని ఆవరించి నిలిచారు.
6.42.28
गोलाङ्गूलो महाकायो गवाक्षो भीमदर्शना।
वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ ६.४२.२८ ॥
మహాకాయుడైన గోలాంగూలుడు, భయంకర రూపుడైన గవాక్షుడు, కోట్ల వానరులతో చుట్టుముట్టబడిన మహావీర్యులు రాముని పక్కన నిలిచారు.
6.42.29
ऋक्षाणां भीमकोपानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः।
वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ ६.४२.२९ ॥
భయంకర కోపం గల ఋక్షులలో శత్రునాశకుడైన ధూమ్రుడు, కోట్లచే చుట్టుముట్టబడిన మహావీర్యుడై రాముని పక్కన నిలిచాడు.
6.42.30
संनद्धस्तु महावीर्यो गदापाणिर्विभीषणः।
वृतो यत्तैस्तु सचिवैस्तस्थौ यत्र महाबलः ॥ ६.४२.३० ॥
కవచం ధరించి, మహావీర్యుడై, గద చేతబట్టిన విభీషణుడు, అప్రమత్తులైన మంత్రులచే చుట్టుముట్టబడి, మహాబలుడు ఉన్న చోట నిలిచాడు.
6.42.31
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
समन्तात् परिधावन्तो ररक्षुर्हरिवाहिनीम् ॥ ६.४२.३१ ॥
గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు నలుదిక్కులా పరుగెత్తుతూ వానరసేనను రక్షించారు.
6.42.32
ततः कोपपरीतात्मा रावणो राक्षसेश्वरः।
निर्याणं सर्वसैन्यानां द्रुतमाज्ञापयत् तदा ॥ ६.४२.३२ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన మనసుగల రాక్షసరాజు రావణుడు సమస్త సేనలు వెంటనే బయలుదేరాలని ఆజ్ఞాపించాడు.
6.42.33
एतच्छ्रुत्वा तदा वाक्यं रावणस्य मुखेरितम्।
सहसा भीमनिर्घोषमुद्घुष्टं रजनीचरैः ॥ ६.४२.३३ ॥
రావణుని నోటినుండి వెలువడిన ఆ మాటలు విని రాక్షసులు తక్షణమే భయంకరమైన గర్జనతో ఒక్కసారిగా ఆర్భటించారు.
6.42.34
ततः प्रबोधिता भेर्यश्चन्द्रपाण्डुरपुष्कराः।
हेमकोणैरभिहता राक्षसानां समन्ततः ॥ ६.४२.३४ ॥
అప్పుడు రాక్షసుల చుట్టూ బంగారు కోలలతో కొట్టబడిన చంద్రునిలా తెల్లని తలలుగల భేరులు మ్రోగాయి.
6.42.35
विनेदुश्च महाघोषाः शङ्खाः शतसहस्रशः।
राक्षसानां सुघोराणां मुखमारुतपूरिताः ॥ ६.४२.३५ ॥
అతిభయంకరమైన రాక్షసుల నోటి గాలితో నిండిన లక్షలాది శంఖాలు మహాఘోషతో మ్రోగాయి.
6.42.36
ते बभुः शुभनीलाङ्गाः सशङ्खा रजनीचराः।
विद्युन्मण्डलसंनद्धाः सबलाका इवाम्बुदाः ॥ ६.४२.३६ ॥
అందమైన నీలవర్ణ దేహాలతో, శంఖాలతో ఉన్న ఆ రాక్షసులు మెరుపు వలయాలతో కప్పబడి కొంగలతో కూడిన మేఘాల వలె ప్రకాశించారు.
6.42.37
निष्पतन्ति ततः सैन्या हृष्टा रावणचोदिताः।
समये पूर्यमाणस्य वेगा इव महोदधेः ॥ ६.४२.३७ ॥
అప్పుడు రావణునిచే ప్రేరేపించబడిన, హర్షించిన సేనలు తగిన సమయంలో ఉప్పొంగే మహాసముద్రపు అలల వలె బయలుదేరాయి.
6.42.38
ततो वानरसैन्येन मुक्तो नादः समन्ततः।
मलयः पूरितो येन ससानुप्रस्थकन्दरः ॥ ६.४२.३८ ॥
అప్పుడు వానర సేన నలుదిక్కులా గర్జించగా, దాని ప్రతిధ్వనితో మలయ పర్వతం తన వాలులు, మెట్టలు, గుహలతో సహా నిండిపోయింది.
6.42.39
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः सिंहनादस्तरस्विनाम्।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च सागरं चाभ्यनादयत् ॥ ६.४२.३९ ॥
శంఖాలు, దుందుభుల ధ్వని, వేగవంతులైన యోధుల సింహనాదం భూమిని, ఆకాశాన్ని, సముద్రాన్ని మార్మోగించాయి.
6.42.40
गजानां बृंहितैः सार्धं हयानां ह्रेषितैरपि।
रथानां नेमिनिर्घोषै रक्षसां वदनस्वनैः ॥ ६.४२.४० ॥
ఏనుగుల ఘీంకారం, గుర్రాల సకిలింపు, రథ చక్రాల ధ్వని, రాక్షసుల నోటి అరుపులతో కలిసి.
6.42.41
एतस्मिन्नन्तरे घोरः संग्रामः समपद्यत।
रक्षसां वानराणां च यथा देवासुरे पुरा ॥ ६.४२.४१ ॥
ఈ సమయంలో రాక్షసులకు వానరులకు మధ్య పూర్వం దేవాసురుల మధ్య జరిగినట్లే భీకర యుద్ధం జరిగింది.
6.42.42
ते गदाभिः प्रदीप्ताभिः शक्तिशूलपरश्वधैः।
निजघ्नुर्वानरान् सर्वान् कथयन्तः स्वविक्रमान् ॥ ६.४२.४२ ॥
వారు మండుతున్న గదలు, శక్తులు, శూలాలు, పరశువులతో, తమ పరాక్రమాన్ని చాటుతూ వానరులందరినీ హతమార్చారు.
6.42.43
तथा वृक्षैर्महाकायाः पर्वताग्रैश्च वानराः।
निजघ्नुस्तानि रक्षांसि नखैर्दन्तैश्च वेगिनः ॥ ६.४२.४३ ॥
అదే విధంగా మహాకాయులైన వానరులు వృక్షాలతో, పర్వత శిఖరాలతో, తమ గోళ్ళతో, పళ్ళతో, ఆ రాక్షసులను హతమార్చారు.
6.42.44
राजा जयति सुग्रीव इति शब्दो महानभूत्।
राजञ्जयजयेत्युक्त्वा स्वस्वनामकथां ततः ॥ ६.४२.४४ ॥
"రాజు సుగ్రీవుడు జయించుగాక" అనే గొప్ప ధ్వని లేచింది. "రాజునకు జయం, జయం" అని పలికి, అనంతరం వారు తమ తమ పేర్ల కథను చెప్పసాగారు.
6.42.45
राक्षसास्त्वपरे भीमाः प्राकारस्था महीं गतान्।
वानरान् भिन्दिपालैश्च शूलैश्चैव व्यदारयन् ॥ ६.४२.४५ ॥
కానీ ప్రాకారంపై నిలిచిన ఇతర భయంకర రాక్షసులు నేలకు దిగివచ్చిన వానరులను భిందిపాలాలతో, శూలాలతో చీల్చివేశారు.
6.42.46
वानराश्चापि संक्रुद्धाः प्राकारस्थान् महीं गताः।
राक्षसान् पातयामासुः खमाप्लुत्य स्वबाहुभिः ॥ ६.४२.४६ ॥
వానరులు కూడా అత్యంత కోపంతో ఆకాశానికి ఎగిరి, తమ బాహువులతో ప్రాకారంపై నిలిచిన, నేలకు దిగిన రాక్షసులను కూల్చారు.
6.42.47
स सम्प्रहारस्तुमुलो मांसशोणितकर्दमः।
रक्षसां वानराणां च सम्बभूवाद्भुतोपमः ॥ ६.४२.४७ ॥
ఆ భీకర సమరం రాక్షసులకు వానరులకు మధ్య జరిగింది; మాంసం, రక్తం కలిసిన బురదగా మారి, అది అద్భుతంలా కనిపించింది.