వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.45.1
स तस्य गतिमन्विच्छन् राजपुत्रः प्रतापवान्।
दिदेशातिबलो रामो दश वानरयूथपान् ॥ ६.४५.१ ॥
అతని జాడను తెలుసుకోవాలని కోరిన ప్రతాపవంతుడు, అతిబలుడు అయిన రాజపుత్రుడు రాముడు పది వానర యూథపతులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
6.45.2
द्वौ सुषेणस्य दायादौ नीलं च प्लवगाधिपम्।
अङ्गदं वालिपुत्रं च शरभं च तरस्विनम् ॥ ६.४५.२ ॥
సుషేణుని ఇద్దరు కుమారులు, వానర నాయకుడు నీలుడు, వాలి కుమారుడు అంగదుడు, వేగవంతుడైన శరభుడు (వీరికి ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు).
6.45.3
द्विविदं च हनूमन्तं सानुप्रस्थं महाबलम्।
ऋषभं चर्षभस्कन्धमादिदेश परंतपः ॥ ६.४५.३ ॥
ద్వివిదుడు, హనుమంతుడు, మహాబలుడైన సానుప్రస్థుడు, ఋషభుడు, వృషభస్కంధుడు (వీరికి) శత్రువులను దహించే రాముడు ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు.
6.45.4
ते सम्प्रहृष्टा हरयो भीमानुद्यम्य पादपान्।
आकाशं विविशुः सर्वे मार्गमाणा दिशो दश ॥ ६.४५.४ ॥
ఆనందోత్సాహాలతో ఉన్న ఆ వానరులంతా భయంకర వృక్షాలను ఎత్తుకొని, పది దిక్కులలో దారి వెదుకుతూ ఆకాశంలోకి ప్రవేశించారు.
6.45.5
तेषां वेगवतां वेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः।
अस्त्रवित् परमास्त्रस्तु वारयामास रावणिः ॥ ६.४५.५ ॥
ఆ వేగవంతుల వేగాన్ని, అంతకంటే వేగవంతమైన బాణాలతో, అస్త్రవిద్యా నిపుణుడు, పరమాస్త్రధారి అయిన రావణి అడ్డుకున్నాడు.
6.45.6
तं भीमवेगा हरयो नाराचैः क्षतविक्षताः।
अन्धकारे न ददृशुर्मेघैः सूर्यमिवावृतम् ॥ ६.४५.६ ॥
భయంకర వేగం గల ఆ వానరులు, ఇనుప బాణాలతో గాయపడి, చీకటిలో అతడిని చూడలేకపోయారు; మేఘాలతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా.
6.45.7
रामलक्ष्मणयोरेव सर्वदेहभिदः शरान्।
भृशमावेशयामास रावणिः समितिंजयः ॥ ६.४५.७ ॥
రాముడు, లక్ష్మణుడు ఇద్దరి శరీరాలనూ పూర్తిగా చీల్చే బాణాలను, యుద్ధ విజేత రావణి (ఇంద్రజిత్) తీవ్రంగా వారిలోకి గుచ్చాడు.
6.45.8
निरन्तरशरीरौ तु तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
क्रुद्धेनेन्द्रजिता वीरौ पन्नगैः शरतां गतैः ॥ ६.४५.८ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన ఇంద్రజిత్, బాణరూపం పొందిన సర్పాలతో రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే ఇద్దరు వీరుల శరీరాలను ఖాళీ లేకుండా కప్పేశాడు.
6.45.9
तयोः क्षतजमार्गेण सुस्राव रुधिरं बहु।
तावुभौ च प्रकाशेते पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.४५.९ ॥
వారి గాయాల మార్గాల గుండా ఎక్కువ రక్తం ప్రవహించింది; ఆ ఇద్దరూ పూసిన రెండు కింశుక వృక్షాల్లా ప్రకాశించారు.
6.45.10
ततः पर्यन्तरक्ताक्षो भिन्नाञ्जनचयोपमः।
रावणिर्भ्रातरौ वाक्यमन्तर्धानगतोऽब्रवीत् ॥ ६.४५.१० ॥
అప్పుడు అంచులు ఎర్రబడిన కళ్లతో, విరిగిన కాటుక రాశిలా కనిపించిన రావణి అదృశ్యంగా ఉండి ఆ సోదరులతో ఈ మాటలు పలికాడు.
6.45.11
युध्यमानमनालक्ष्यं शक्रोऽपि त्रिदशेश्वरः।
द्रष्टुमासादितुं वापि न शक्तः किं पुनर्युवाम् ॥ ६.४५.११ ॥
యుద్ధం చేస్తూ అదృశ్యంగా ఉండే నన్ను, ముప్పై దేవతల అధిపతి ఇంద్రుడు కూడా చూడలేడు, చేరుకోలేడు; ఇక మీ ఇద్దరి గురించి చెప్పేదేముంది!
6.45.12
प्रापिताविषुजालेन राघवौ कङ्कपत्रिणा।
एष रोषपरीतात्मा नयामि यमसादनम् ॥ ६.४५.१२ ॥
బాణాల వలలో చిక్కించిన ఈ ఇద్దరు రాఘవులను, కోపంతో నిండిన నేను యమలోకానికి తీసుకెళ్తాను.
6.45.13
एवमुक्त्वा तु धर्मज्ञौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
निर्बिभेद शितैर्बाणैः प्रजहर्ष ननाद च ॥ ६.४५.१३ ॥
ఈ విధంగా పలికి, ధర్మజ్ఞులైన రామలక్ష్మణ సోదరులను వాడి బాణాలతో గుచ్చి, సంతోషించి గర్జించాడు.
6.45.14
भिन्नाञ्जनचयश्यामो विस्फार्य विपुलं धनुः।
भूय एव शरान् घोरान् विससर्ज महामृधे ॥ ६.४५.१४ ॥
విరిగిన కాటుక రాశిలా నల్లనైన వాడు, తన పెద్ద విల్లును సారించి, ఆ మహాయుద్ధంలో మళ్ళీ భయంకరమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.45.15
ततो मर्मसु मर्मज्ञो मज्जयन् निशितान् शरान्।
रामलक्ष्मणयोर्वीरो ननाद च मुहुर्मुहुः ॥ ६.४५.१५ ॥
అప్పుడు మర్మస్థానాలు తెలిసిన ఆ వీరుడు, రామలక్ష్మణుల మర్మస్థానాలలో వాడి బాణాలను దించి, పదేపదే గర్జించాడు.
6.45.16
बद्धौ तु शरबन्धेन तावुभौ रणमूर्धनि।
निमेषान्तरमात्रेण न शेकतुरवेक्षितुम् ॥ ६.४५.१६ ॥
యుద్ధ ముఖంలో బాణాల బంధంలో బంధింపబడిన ఆ ఇద్దరూ, కనురెప్ప పాటు సమయంలో కూడా చూడలేకపోయారు.
6.45.17
ततो विभिन्नसर्वाङ्गौ शरशल्याचितौ कृतौ।
ध्वजाविव महेन्द्रस्य रज्जुमुक्तौ प्रकम्पितौ ॥ ६.४५.१७ ॥
అప్పుడు సర్వాంగాలూ గుచ్చబడి, బాణాల ముళ్ళతో కప్పబడిన ఆ ఇద్దరూ, ఇంద్రుని ధ్వజాలు తాళ్ళు విడిచినట్లు కంపించారు.
6.45.18
तौ सम्प्रचलितौ वीरौ मर्मभेदेन कर्शितौ।
निपेततुर्महेष्वासौ जगत्यां जगतीपती ॥ ६.४५.१८ ॥
మర్మస్థానాలు గుచ్చబడి బలహీనులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు, కంపించి, మహాధనుర్ధరులైన ఆ భూపతులు నేలపై కూలిపోయారు.
6.45.19
तौ वीरशयने वीरौ शयानौ रुधिरोक्षितौ।
शरवेष्टितसर्वाङ्गावार्तौ परमपीडितौ ॥ ६.४५.१९ ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు వీరశయ్యపై పడి ఉన్నారు; రక్తంతో తడిసి, బాణాలతో అన్ని అంగాలు కప్పబడి, తీవ్రంగా బాధపడుతూ ఉన్నారు.
6.45.20
नह्यविद्धं तयोर्गात्रे बभूवाङ्गुलमन्तरम्।
नानिर्विण्णं न चाध्वस्तमाकराग्रादजिह्मगैः ॥ ६.४५.२० ॥
వారి శరీరంలో ఒక అంగుళం స్థలం కూడా బాణంతో గుచ్చబడకుండా లేదు; చేతి చివర నుండి ప్రయోగించిన సరళ బాణాలతో ఏదీ గాయపడకుండా లేదు.
6.45.21
तौ तु क्रूरेण निहतौ रक्षसा कामरूपिणा।
असृक् सुस्रुवतुस्तीव्रं जलं प्रस्रवणाविव ॥ ६.४५.२१ ॥
ఆ ఇద్దరూ ఇచ్ఛానుసారం రూపం ధరించే క్రూరమైన రాక్షసునిచే హతమయ్యారు; రెండు జలపాతాల వలె వారు తీవ్రంగా రక్తం స్రవించారు.
6.45.22
पपात प्रथमं रामो विद्धो मर्मसु मार्गणैः।
क्रोधादिन्द्रजिता येन पुरा शक्रो विनिर्जितः ॥ ६.४५.२२ ॥
ముందుగా రాముడు పడిపోయాడు; మర్మస్థానాలలో బాణాలతో గాయపడి, పూర్వం ఇంద్రుని కూడా జయించిన ఇంద్రజిత్తు కోపంవల్ల.
6.45.23
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रै रजोगतिभिराशुगैः।
नाराचैरर्धनाराचैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि।
विव्याध वत्सदन्तैश्च सिंहदंष्ट्रैः क्षुरैस्तथा ॥ ६.४५.२३ ॥
బంగారు రెక్కలు, మెరిసే కొనలు గల, ధూళి రేపే వేగంతో పోయే బాణాలతో; నారాచాలు, అర్ధనారాచాలు, భల్లాలు, అంజలికాలతోనూ అతడు కొట్టాడు; వత్సదంతాలు, సింహదంష్ట్రాలు, క్షురాలతోనూ గుచ్చాడు.
6.45.24
स वीरशयने शिश्येऽविज्यमाविध्य कार्मुकम्।
भिन्नमुष्टिपरीणाहं त्रिनतं रुक्मभूषितम् ॥ ६.४५.२४ ॥
అతడు వీరశయ్యపై పడి ఉన్నాడు; వింటినారి తీసివేసిన ధనుస్సును కదిలిస్తూ—పట్టు వెడల్పు చీలి ఉంది, మూడు చోట్ల వంగినది, బంగారంతో అలంకరించబడింది.
6.45.25
बाणपातान्तरे रामं पतितं पुरुषर्षभम्।
स तत्र लक्ष्मणो दृष्ट्वा निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ६.४५.२५ ॥
బాణాల మధ్య విరామంలో పురుషోత్తముడైన రాముడు పడి ఉండటం చూసి లక్ష్మణుడు జీవితంపై ఆశ కోల్పోయాడు.
6.45.26
रामं कमलपत्राक्षं शरण्यं रणतोषिणम्।
शुशोच भ्रातरं दृष्ट्वा पतितं धरणीतले ॥ ६.४५.२६ ॥
కమల పత్రాల వంటి కన్నులు గల, శరణ్యుడు, యుద్ధంలో ఆనందించే సోదరుడు రాముడు నేలపై పడి ఉండటం చూసి అతడు శోకించాడు.
6.45.27
हरयश्चापि तं दृष्ट्वा संतापं परमं गताः।
शोकार्ताश्चुक्रुशुर्घोरमश्रुपूरितलोचनाः ॥ ६.४५.२७ ॥
వానరులు కూడా అతడిని చూసి అత్యంత సంతాపం పొందారు; శోకార్తులై, కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులతో భయంకరంగా ఏడ్చారు.
6.45.28
बद्धौ तु तौ वीरशये शयानौ
ते वानराः सम्परिवार्य तस्थुः।
समागता वायुसुतप्रमुख्या
विषादमार्ताः परमं च जग्मुः ॥ ६.४५.२८ ॥
వీరుల శయ్యపై బంధింపబడి పడుకున్న ఆ ఇద్దరినీ వానరులు చుట్టుముట్టి నిలిచారు; వాయుపుత్రుడు ప్రముఖుడిగా సమావేశమైన వారు అత్యంత విషాదంలో మునిగారు.