ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.48.1
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्।
विललाप भृशं सीता करुणं शोककर्शिता ॥ ६.४८.१ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਬਹੁਤ ਤਰਸਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
6.48.2
ऊचुर्लाक्षणिका ये मां पुत्रिण्यविधवेति च।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.२ ॥
"ਤੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ" ਇਹ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਝੂਠੇ ਨਿਕਲੇ।
6.48.3
यज्वनो महिषीं ये मामूचुः पत्नीं च सत्रिणः।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.३ ॥
ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਟਰਾਣੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੱਗ-ਕਰਤਾ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਝੂਠੇ ਨਿਕਲੇ।
6.48.4
वीरपार्थिवपत्नीनां ये विदुर्भर्तृपूजिताम्।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.४ ॥
ਵੀਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਝੂਠੇ ਨਿਕਲੇ।
6.48.5
ऊचुः संश्रवणे ये मां द्विजाः कार्तान्तिकाः शुभाम्।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.५ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਭ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਵਿਜ ਅਤੇ ਭਾਗ-ਗਣਕ, ਅੱਜ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਝੂਠੇ ਨਿਕਲੇ।
6.48.6
इमानि खलु पद्मानि पादयोर्वै कुलस्त्रियः।
आधिराज्येऽभिषिच्यन्ते नरेन्द्रैः पतिभिः सह ॥ ६.४८.६ ॥
ਕੁਲਵੰਤੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕੰਵਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਮਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
6.48.7
वैधव्यं यान्ति यैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः।
नात्मनस्तानि पश्यामि पश्यन्ती हतलक्षणा ॥ ६.४८.७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਲੱਖਣਾਂ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੁਹਾਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲੱਖਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
6.48.8
सत्यनामानि पद्मानि स्त्रीणामुक्तानि लक्षणैः।
तान्यद्य निहते रामे वितथानि भवन्ति मे ॥ ६.४८.८ ॥
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ 'ਪਦਮ' ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਝੂਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
6.48.9
केशाः सूक्ष्माः समा नीला भ्रुवौ चासंहते मम।
वृत्ते चारोमके जङ्घे दन्ताश्चाविरला मम ॥ ६.४८.९ ॥
ਮੇਰੇ ਵਾਲ ਬਾਰੀਕ, ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਹਨ; ਮੇਰੀਆਂ ਭਰਵੱਟੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ; ਮੇਰੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਗੋਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਦੰਦ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਹਨ।
6.48.10
शङ्खे नेत्रे करौ पादौ गुल्फावूरू समौ चितौ।
अनुवृत्तनखाः स्निग्धाः समाश्चाङ्गुलयो मम ॥ ६.४८.१० ॥
ਮੇਰੀਆਂ ਕਨਪਟੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਗਿੱਟੇ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਬਰਾਬਰ ਤੇ ਸੁਡੌਲ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਨਹੁੰ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿਕਨੇ ਹਨ, ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
6.48.11
स्तनौ चाविरलौ पीनौ मामकौ मग्नचूचुकौ।
मग्ना चोत्सेधनी नाभिः पार्श्वोरस्कं च मे चितम् ॥ ६.४८.११ ॥
ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਛਾਤੀ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅੰਦਰ ਧੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਅੰਦਰ ਧੱਸੀ ਤੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਮੇਰੀਆਂ ਕੱਛਾਂ ਤੇ ਛਾਤੀ ਸੁਡੌਲ ਹਨ।
6.48.12
मम वर्णो मणिनिभो मृदून्यङ्गरुहाणि च।
प्रतिष्ठितां द्वादशभिर्मामूचुः शुभलक्षणाम् ॥ ६.४८.१२ ॥
ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਮਣੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਕੋਮਲ ਹਨ; ਬਾਰਾਂ ਲੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ-ਲੱਖਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
6.48.13
समग्रयवमच्छिद्रं पाणिपादं च वर्णवत्।
मन्दस्मितेत्येव च मां कन्यालाक्षणिका विदुः ॥ ६.४८.१३ ॥
ਮੇਰੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੰਪੂਰਨ, ਜੌਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਮੈਨੂੰ ਮੰਦ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੰਨਿਆ-ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਜਾਣਿਆ ਸੀ।
6.48.14
आधिराज्येऽभिषेको मे ब्राह्मणैः पतिना सह।
कृतान्तकुशलैरुक्तं तत् सर्वं वितथीकृतम् ॥ ६.४८.१४ ॥
ਕਿਸਮਤ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਸਭ ਝੂਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
6.48.15
शोधयित्वा जनस्थानं प्रवृत्तिमुपलभ्य च।
तीर्त्वा सागरमक्षोभ्यं भ्रातरौ गोष्पदे हतौ ॥ ६.४८.१५ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਅਕਸ਼ੋਭ੍ਯ ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਗੋਸ਼ਪਦ (ਗਊ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿੰਨੇ ਪਾਣੀ) ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
6.48.16
ननु वारुणमाग्नेयमैन्द्रं वायव्यमेव च।
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव राघवौ प्रत्यपद्यत ॥ ६.४८.१६ ॥
ਯਕੀਨਨ ਵਰੁਣਾਸਤ੍ਰ, ਆਗਨੇਯਾਸਤ੍ਰ, ਐਂਦ੍ਰਾਸਤ੍ਰ, ਵਾਯਵਯਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰਸਤ੍ਰ—ਇਹ ਅਸਤ੍ਰ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
6.48.17
अदृश्यमानेन रणे मायया वासवोपमौ।
मम नाथावनाथाया निहतौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४८.१७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਦਿੱਖ ਰਹਿ ਕੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਮੇਰੇ ਨਾਥ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਨਾਥ-ਹੀਣ ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਈ।
6.48.18
नहि दृष्टिपथं प्राप्य राघवस्य रणे रिपुः।
जीवन् प्रतिनिवर्तेत यद्यपि स्यान्मनोजवः ॥ ६.४८.१८ ॥
ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਜੀਉਂਦਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਨ ਵਰਗੀ ਗਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
6.48.19
न कालस्यातिभारोऽस्ति कृतान्तश्च सुदुर्जयः।
यत्र रामः सह भ्रात्रा शेते युधि निपातितः ॥ ६.४८.१९ ॥
ਕਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
6.48.20
न शोचामि तथा रामं लक्ष्मणं च महारथम्।
नात्मानं जननीं चापि यथा श्वश्रूं तपस्विनीम् ॥ ६.४८.२० ॥
ਮੈਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਏਨਾ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਨਾ ਮਾਤਾ ਲਈ, ਜਿੰਨਾ ਤਪਸਵਣੀ ਸੱਸ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
6.48.21
सा तु चिन्तयते नित्यं समाप्तव्रतमागतम्।
कदा द्रक्ष्यामि सीतां च लक्ष्मणं च सराघवम् ॥ ६.४८.२१ ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਸੋਚਦੀ ਹੈ: ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗੀ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਰਾਘਵ ਸਮੇਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗੀ?
6.48.22
परिदेवयमानां तां राक्षसी त्रिजटाब्रवीत्।
मा विषादं कृथा देवि भर्तायं तव जीवति ॥ ६.४८.२२ ॥
ਵਿਰਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਉਸਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਅਜੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
6.48.23
कारणनि च वक्ष्यामि महान्ति सदृशानि च।
यथेमौ जीवतो देवि भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४८.२३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ।
6.48.24
नहि कोपपरीतानि हर्षपर्युत्सुकानि च।
भवन्ति युधि योधानां मुखानि निहते पतौ ॥ ६.४८.२४ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਗੂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ।
6.48.25
इदं विमानं वैदेहि पुष्पकं नाम नामतः।
दिव्यं त्वां धारयेन् नेदं यद्येतौ गतजीवितौ ॥ ६.४८.२५ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਇਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਨਾਮ ਦਾ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜੀਵਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਚੁੱਕਦਾ।
6.48.26
हतवीरप्रधाना हि गतोत्साहा निरुद्यमा।
सेना भ्रमति संख्येषु हतकर्णेव नौर्जले ॥ ६.४८.२६ ॥
ਮੁੱਖ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਹੌਂਸਲਾ ਗੁਆ ਕੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹੋਈ ਸੈਨਾ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਣ ਟੁੱਟੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ।
6.48.27
इयं पुनरसम्भ्रान्ता निरुद्विग्ना तपस्विनि।
सेना रक्षति काकुत्स्थौ मया प्रीत्या निवेदितौ ॥ ६.४८.२७ ॥
ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਪਰ ਇਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੈਨਾ ਕਾਕੁਤਸਥਾਂ (ਰਾਮ-ਲਕਸ਼ਮਣ) ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ — ਇਹ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
6.48.28
सा त्वं भव सुविस्रब्धा अनुमानैः सुखोदयैः।
अहतौ पश्य काकुत्स्थौ स्नेहादेतद् ब्रवीमि ते ॥ ६.४८.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ; ਸੁਖਦਾਈ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕਿ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਹਨ — ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
6.48.29
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्यामि मैथिलि।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टासि मनो मम ॥ ६.४८.२९ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ ਹੈਂ।
6.48.30
नेमौ शक्यौ रणे जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः।
तादृशं दर्शनं दृष्ट्वा मया चोदीरितं तव ॥ ६.४८.३० ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਂਤ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ। ਐਸਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ।
6.48.31
इदं तु सुमहच्चित्रं शरैः पश्यस्व मैथिलि।
विसंज्ञौ पतितावेतौ नैव लक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ ६.४८.३१ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਹ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ। ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੀ।
6.48.32
प्रायेण गतसत्त्वानां पुरुषाणां गतायुषाम्।
दृश्यमानेषु वक्त्रेषु परं भवति वैकृतम् ॥ ६.४८.३२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਿਖਣ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਾੜ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.48.33
त्यज शोकं च दुःखं च मोहं च जनकात्मजे।
रामलक्ष्मणयोरर्थे नाद्य शक्यमजीवितुम् ॥ ६.४८.३३ ॥
ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਗ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਦੇ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਅੱਜ ਜੀਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
6.48.34
श्रुत्वा तु वचनं तस्याः सीता सुरसुतोपमा।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्विति मैथिली ॥ ६.४८.३४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਵਰਗੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ।"
6.48.35
विमानं पुष्पकं तत्तु संनिवर्त्य मनोजवम्।
दीना त्रिजटया सीता लङ्कामेव प्रवेशिता ॥ ६.४८.३५ ॥
ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਮੋੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ।
6.48.36
ततस्त्रिजटया सार्धं पुष्पकादवरुह्य सा।
अशोकवनिकामेव राक्षसीभिः प्रवेशिता ॥ ६.४८.३६ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਪਕ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈ ਗਈਆਂ।
6.48.37
प्रविश्य सीता बहुवृक्षखण्डां
तां राक्षसेन्द्रस्य विहारभूमिम्।
सम्प्रेक्ष्य संचिन्त्य च राजपुत्रौ
परं विषादं समुपाजगाम ॥ ६.४८.३७ ॥
ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੀ ਵਿਹਾਰਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।