వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.48.1
भर्तारं निहतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्।
विललाप भृशं सीता करुणं शोककर्शिता ॥ ६.४८.१ ॥
భర్త నేలకూలడాన్ని, మహాబలుడైన లక్ష్మణుడూ పడిపోవడాన్ని చూసి, శోకంతో కృశించిన సీత అత్యంత కరుణగా విలపించింది.
6.48.2
ऊचुर्लाक्षणिका ये मां पुत्रिण्यविधवेति च।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.२ ॥
"నేను పుత్రవతిని, విధవను కాను" అని నా గురించి చెప్పిన లక్షణ శాస్త్రజ్ఞులంతా, ఈ రోజు రాముడు హతుడవడంతో, జ్ఞానులుగా నటించి అసత్యం పలికినవారయ్యారు.
6.48.3
यज्वनो महिषीं ये मामूचुः पत्नीं च सत्रिणः।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.३ ॥
యజ్ఞం చేసేవారికి ప్రధాన మహిషిని, భార్యను అని నన్ను చెప్పిన యజ్ఞకర్తలంతా, ఈ రోజు రాముడు హతుడవడంతో, జ్ఞానులుగా నటించి అసత్యం పలికినవారయ్యారు.
6.48.4
वीरपार्थिवपत्नीनां ये विदुर्भर्तृपूजिताम्।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.४ ॥
వీర రాజుల భార్యలలో భర్తచేత గౌరవించబడుతున్నదానిగా నన్ను తెలిసినవారంతా, ఈ రోజు రాముడు హతుడవడంతో, జ్ఞానులుగా నటించి అసత్యం పలికినవారయ్యారు.
6.48.5
ऊचुः संश्रवणे ये मां द्विजाः कार्तान्तिकाः शुभाम्।
तेऽद्य सर्वे हते रामे ज्ञानिनोऽनृतवादिनः ॥ ६.४८.५ ॥
సభలో నన్ను శుభలక్షణ స్త్రీగా చెప్పిన ద్విజులు, భవిష్యత్తు గణకులంతా, ఈ రోజు రాముడు హతుడవడంతో, జ్ఞానులుగా నటించి అసత్యం పలికినవారయ్యారు.
6.48.6
इमानि खलु पद्मानि पादयोर्वै कुलस्त्रियः।
आधिराज्येऽभिषिच्यन्ते नरेन्द्रैः पतिभिः सह ॥ ६.४८.६ ॥
కులస్త్రీలకు పాదాలపై ఉండే ఈ పద్మ చిహ్నాలు, వారి భర్తలతో కలిసి రాజులు సార్వభౌమ పట్టాభిషేకంలో అభిషేకించబడేలా చేస్తాయి.
6.48.7
वैधव्यं यान्ति यैर्नार्योऽलक्षणैर्भाग्यदुर्लभाः।
नात्मनस्तानि पश्यामि पश्यन्ती हतलक्षणा ॥ ६.४८.७ ॥
ఏ అలక్షణాలవల్ల స్త్రీలు వైధవ్యాన్ని పొంది సౌభాగ్యానికి దూరమవుతారో, ఆ లక్షణాలు నాలో కనిపించడం లేదు; నా లక్షణాలు నశించినట్లే నేను చూస్తున్నాను.
6.48.8
सत्यनामानि पद्मानि स्त्रीणामुक्तानि लक्षणैः।
तान्यद्य निहते रामे वितथानि भवन्ति मे ॥ ६.४८.८ ॥
స్త్రీలకు లక్షణాలతో 'పద్మాలు' అని సత్యనామాలుగా చెప్పబడినవి, రాముడు హతమైన ఈ సమయంలో నాకు అవి అసత్యాలైపోతున్నాయి.
6.48.9
केशाः सूक्ष्माः समा नीला भ्रुवौ चासंहते मम।
वृत्ते चारोमके जङ्घे दन्ताश्चाविरला मम ॥ ६.४८.९ ॥
నా కేశాలు సూక్ష్మంగా, సమానంగా, నీలంగా ఉన్నాయి; నా కనుబొమలు వేరుగా ఉన్నాయి; నా తొడలు గుండ్రంగా, రోమరహితంగా ఉన్నాయి; నా దంతాలు దగ్గరగా, దట్టంగా ఉన్నాయి.
6.48.10
शङ्खे नेत्रे करौ पादौ गुल्फावूरू समौ चितौ।
अनुवृत्तनखाः स्निग्धाः समाश्चाङ्गुलयो मम ॥ ६.४८.१० ॥
నా కణతలు, కన్నులు, చేతులు, పాదాలు, చీలమండలు, తొడలు సమంగా, చక్కగా అమరినవి; నా గోళ్లు వంపుగా, నున్నగా, నా వేళ్లు సమంగా ఉన్నాయి.
6.48.11
स्तनौ चाविरलौ पीनौ मामकौ मग्नचूचुकौ।
मग्ना चोत्सेधनी नाभिः पार्श्वोरस्कं च मे चितम् ॥ ६.४८.११ ॥
నా రెండు స్తనాలు దగ్గరగా, బలిసినవిగా ఉన్నాయి, వాటి చనుకొనలు లోపలికి ముడుచుకుని ఉన్నాయి; నా నాభి లోతుగా, పైకి ఉబ్బినట్టు ఉంది; నా పార్శ్వాలు, రొమ్ము చక్కగా అమరినవి.
6.48.12
मम वर्णो मणिनिभो मृदून्यङ्गरुहाणि च।
प्रतिष्ठितां द्वादशभिर्मामूचुः शुभलक्षणाम् ॥ ६.४८.१२ ॥
నా వర్ణం మణిలా మెరుస్తుంది, నా రోమాలు మృదువుగా ఉన్నాయి; పన్నెండు లక్షణాలతో స్థిరురాలని, శుభలక్షణురాలని వారు నన్ను పేర్కొన్నారు.
6.48.13
समग्रयवमच्छिद्रं पाणिपादं च वर्णवत्।
मन्दस्मितेत्येव च मां कन्यालाक्षणिका विदुः ॥ ६.४८.१३ ॥
నా చేతులు, కాళ్లు సంపూర్ణంగా, యవ గింజలా దోషరహితంగా, మంచి వర్ణంతో ఉన్నాయి; మందస్మితవతి అని కన్యా-లక్షణ నిపుణులు నన్ను ఎరిగారు.
6.48.14
आधिराज्येऽभिषेको मे ब्राह्मणैः पतिना सह।
कृतान्तकुशलैरुक्तं तत् सर्वं वितथीकृतम् ॥ ६.४८.१४ ॥
విధిని ఎరిగిన బ్రాహ్మణులు, నా భర్తతో కలిసి నాకు రాజ్యాభిషేకం జరుగుతుందని చెప్పారు; అవన్నీ వ్యర్థమయ్యాయి.
6.48.15
शोधयित्वा जनस्थानं प्रवृत्तिमुपलभ्य च।
तीर्त्वा सागरमक्षोभ्यं भ्रातरौ गोष्पदे हतौ ॥ ६.४८.१५ ॥
జనస్థానాన్ని శుద్ధి చేసి, వార్త తెలుసుకొని, అక్షోభ్యమైన సముద్రాన్ని దాటి—ఆ ఇద్దరు సోదరులు గోష్పదంలో (ఆవు కాలి గుర్తంత నీటిలో) హతమయ్యారు.
6.48.16
ननु वारुणमाग्नेयमैन्द्रं वायव्यमेव च।
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव राघवौ प्रत्यपद्यत ॥ ६.४८.१६ ॥
నిశ్చయంగా వరుణాస్త్రం, ఆగ్నేయాస్త్రం, ఐంద్రం, వాయవ్యం, బ్రహ్మశిరస్త్రం—ఈ అస్త్రాలను ఇద్దరు రాఘవులు పొందారు.
6.48.17
अदृश्यमानेन रणे मायया वासवोपमौ।
मम नाथावनाथाया निहतौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४८.१७ ॥
యుద్ధంలో, కనిపించని వాడి మాయతో, ఇంద్రునితో సమానులైన నా నాథులు రాముడు, లక్ష్మణుడు హతమయ్యారు; నాథులు లేని నేను అనాథనయ్యాను.
6.48.18
नहि दृष्टिपथं प्राप्य राघवस्य रणे रिपुः।
जीवन् प्रतिनिवर्तेत यद्यपि स्यान्मनोजवः ॥ ६.४८.१८ ॥
రాఘవుని (రాముని) దృష్టిపథంలోకి వచ్చి, యుద్ధంలో శత్రువు బ్రతికి తిరిగి వెళ్లలేడు—మనసంత వేగవంతుడైనా సరే.
6.48.19
न कालस्यातिभारोऽस्ति कृतान्तश्च सुदुर्जयः।
यत्र रामः सह भ्रात्रा शेते युधि निपातितः ॥ ६.४८.१९ ॥
కాలానికి అధిక ఆలస్యం లేదు, మృత్యువు జయించడానికి అత్యంత కఠినమైనది. యుద్ధంలో కూలిపోయిన రాముడు తన సోదరునితో అక్కడ పడి ఉన్నాడు.
6.48.20
न शोचामि तथा रामं लक्ष्मणं च महारथम्।
नात्मानं जननीं चापि यथा श्वश्रूं तपस्विनीम् ॥ ६.४८.२० ॥
రాముని కోసం, మహారథుడైన లక్ష్మణుని కోసం నేను అంతగా దుఃఖించను; నా కోసం, నా తల్లి కోసం కూడా కాదు, తపస్విని అయిన అత్తగారి కోసం ఉన్నంతగా.
6.48.21
सा तु चिन्तयते नित्यं समाप्तव्रतमागतम्।
कदा द्रक्ष्यामि सीतां च लक्ष्मणं च सराघवम् ॥ ६.४८.२१ ॥
ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఆలోచిస్తుంది: వ్రతం పూర్తిచేసి తిరిగి వచ్చిన (రాముని) ను ఎప్పుడు చూస్తాను, సీతను, రాఘవునితో ఉన్న లక్ష్మణుని ఎప్పుడు చూస్తాను?
6.48.22
परिदेवयमानां तां राक्षसी त्रिजटाब्रवीत्।
मा विषादं कृथा देवि भर्तायं तव जीवति ॥ ६.४८.२२ ॥
విలపిస్తున్న ఆమెతో రాక్షసి త్రిజట ఇలా అన్నది: దేవీ, విషాదం పొందకు; ఇదిగో నీ భర్త ఇంకా జీవించే ఉన్నాడు.
6.48.23
कारणनि च वक्ष्यामि महान्ति सदृशानि च।
यथेमौ जीवतो देवि भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.४८.२३ ॥
దేవీ, ఈ ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు ఎలా జీవించి ఉన్నారో అందుకు మహత్తరమైన, తగిన కారణాలను చెబుతాను.
6.48.24
नहि कोपपरीतानि हर्षपर्युत्सुकानि च।
भवन्ति युधि योधानां मुखानि निहते पतौ ॥ ६.४८.२४ ॥
యుద్ధంలో నాయకుడు చంపబడినప్పుడు, యోధుల ముఖాలు కోపంతో నిండినవిగా గాని ఆనందోత్సాహంతో ఉత్సుకతగా గాని ఉండవు.
6.48.25
इदं विमानं वैदेहि पुष्पकं नाम नामतः।
दिव्यं त्वां धारयेन् नेदं यद्येतौ गतजीवितौ ॥ ६.४८.२५ ॥
వైదేహీ, ఇది పుష్పకం అనే పేరుగల దివ్య విమానం. వీరిద్దరూ ప్రాణాలు కోల్పోయి ఉంటే ఇది నిన్ను మోసి ఉండేది కాదు.
6.48.26
हतवीरप्रधाना हि गतोत्साहा निरुद्यमा।
सेना भ्रमति संख्येषु हतकर्णेव नौर्जले ॥ ६.४८.२६ ॥
ప్రధాన వీరులు హతులు కావడంతో, ఉత్సాహం కోల్పోయి, కార్యోన్ముఖత లేని సేన నీటిలో చుక్కాని విరిగిన పడవలా రణరంగంలో తిరుగుతోంది.
6.48.27
इयं पुनरसम्भ्रान्ता निरुद्विग्ना तपस्विनि।
सेना रक्षति काकुत्स्थौ मया प्रीत्या निवेदितौ ॥ ६.४८.२७ ॥
తపస్వినీ, కానీ కలతలేని, భయం లేని ఈ సేన కాకుత్స్థులను (రాముణ్ణి, లక్ష్మణుణ్ణి) రక్షిస్తోంది — ఇది ప్రేమతో నీకు తెలియజేస్తున్నాను.
6.48.28
सा त्वं भव सुविस्रब्धा अनुमानैः सुखोदयैः।
अहतौ पश्य काकुत्स्थौ स्नेहादेतद् ब्रवीमि ते ॥ ६.४८.२८ ॥
కాబట్టి నీవు పూర్తి నమ్మకంతో ఉండు; సుఖాన్నిచ్చే ఊహల ద్వారా కాకుత్స్థులిద్దరూ క్షేమంగా ఉన్నారని గ్రహించు — ప్రేమతో ఇది నీకు చెబుతున్నాను.
6.48.29
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्यामि मैथिलि।
चारित्रसुखशीलत्वात् प्रविष्टासि मनो मम ॥ ६.४८.२९ ॥
మైథిలీ, నేను ఇంతవరకు అసత్యం పలకలేదు, ఇకపై పలకను. నీ శీలం, మధుర స్వభావం వల్ల నీవు నా మనసులో ప్రవేశించావు.
6.48.30
नेमौ शक्यौ रणे जेतुं सेन्द्रैरपि सुरासुरैः।
तादृशं दर्शनं दृष्ट्वा मया चोदीरितं तव ॥ ६.४८.३० ॥
ఈ ఇద్దరినీ ఇంద్రునితో సహా దేవతలు, అసురులు కూడా యుద్ధంలో జయించలేరు. అటువంటి దృశ్యాన్ని చూసి నేను నీకు ఇది చెప్పాను.
6.48.31
इदं तु सुमहच्चित्रं शरैः पश्यस्व मैथिलि।
विसंज्ञौ पतितावेतौ नैव लक्ष्मीर्विमुञ्चति ॥ ६.४८.३१ ॥
మైథిలీ, బాణాలతో కలిగిన ఈ అద్భుత దృశ్యాన్ని చూడు. స్పృహ తప్పి పడి ఉన్న వీరిని ఇంకా లక్ష్మి విడిచిపెట్టలేదు.
6.48.32
प्रायेण गतसत्त्वानां पुरुषाणां गतायुषाम्।
दृश्यमानेषु वक्त्रेषु परं भवति वैकृतम् ॥ ६.४८.३२ ॥
ప్రాణం, ఆయుష్షు ముగిసిన పురుషుల ముఖాలు కనిపించినప్పుడు సాధారణంగా వికారమే కనిపిస్తుంది.
6.48.33
त्यज शोकं च दुःखं च मोहं च जनकात्मजे।
रामलक्ष्मणयोरर्थे नाद्य शक्यमजीवितुम् ॥ ६.४८.३३ ॥
జనకుని కుమార్తె, శోకాన్ని, దుఃఖాన్ని, మోహాన్ని విడిచిపెట్టు. రాముడు, లక్ష్మణుడు లేకుండా ఈరోజు జీవించడం సాధ్యం కాదు.
6.48.34
श्रुत्वा तु वचनं तस्याः सीता सुरसुतोपमा।
कृताञ्जलिरुवाचेमामेवमस्त्विति मैथिली ॥ ६.४८.३४ ॥
ఆమె మాటలు విని, దేవకన్యతో సమానమైన సీత చేతులు జోడించి "అలాగే కానివ్వు" అని మైథిలి పలికింది.
6.48.35
विमानं पुष्पकं तत्तु संनिवर्त्य मनोजवम्।
दीना त्रिजटया सीता लङ्कामेव प्रवेशिता ॥ ६.४८.३५ ॥
మనోవేగంతో వెళ్ళే ఆ పుష్పక విమానాన్ని వెనక్కి మళ్లించి, దుఃఖించిన సీత త్రిజట ద్వారా లంకలోకే ప్రవేశింపజేయబడింది.
6.48.36
ततस्त्रिजटया सार्धं पुष्पकादवरुह्य सा।
अशोकवनिकामेव राक्षसीभिः प्रवेशिता ॥ ६.४८.३६ ॥
అప్పుడు త్రిజటతో కలిసి పుష్పకం నుండి దిగి, ఆమె రాక్షసస్త్రీల ద్వారా అశోకవనంలోకే తీసుకెళ్లబడింది.
6.48.37
प्रविश्य सीता बहुवृक्षखण्डां
तां राक्षसेन्द्रस्य विहारभूमिम्।
सम्प्रेक्ष्य संचिन्त्य च राजपुत्रौ
परं विषादं समुपाजगाम ॥ ६.४८.३७ ॥
అనేక వృక్షఖండాలతో నిండిన ఆ రాక్షసేంద్రుని విహారభూమిలో ప్రవేశించి, దానిని చూసి, ఇద్దరు రాకుమారులను తలచుకుని, సీత అత్యంత విషాదాన్ని పొందింది.