Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
घोरेण शरबन्धेन बद्धौ दशरथात्मजौ।
निःश्वसन्तौ यथा नागौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥ ६.४९.१ ॥
Atados por el terrible lazo de flechas, los dos hijos de Daśaratha yacían empapados en sangre, respirando pesadamente como dos serpientes.
6.49.2
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः ससुग्रीवमहाबलाः।
परिवार्य महात्मानौ तस्थुः शोकपरिप्लुताः ॥ ६.४९.२ ॥
Todos aquellos mejores vānaras, poderosos junto con Sugrīva, se quedaron de pie rodeando a los dos magnánimos, abrumados por el dolor.
6.49.3
एतस्मिन्नन्तरे रामः प्रत्यबुध्यत वीर्यवान्।
स्थिरत्वात् सत्त्वयोगाच्च शरैः संदानितोऽपि सन् ॥ ६.४९.३ ॥
Mientras tanto, el valiente Rāma recobró el sentido, gracias a su firmeza y a la fuerza de su ánimo, aunque estaba atado por flechas.
6.49.4
ततो दृष्ट्वा सरुधिरं निषण्णं गाढमर्पितम्।
भ्रातरं दीनवदनं पर्यदेवयदातुरः ॥ ६.४९.४ ॥
Entonces, al ver a su hermano tendido, ensangrentado, profundamente herido, con el rostro afligido, el angustiado Rāma se lamentó.
6.49.5
किं नु मे सीतया कार्यं लब्धया जीवितेन वा।
शयानं योऽद्य पश्यामि भ्रातरं युधि निर्जितम् ॥ ६.४९.५ ॥
¿De qué me sirve Sītā recuperada, o la vida misma, cuando hoy veo a mi hermano tendido, vencido en la batalla?
6.49.6
शक्या सीतासमा नारी मर्त्यलोके विचिन्वता।
न लक्ष्मणसमो भ्राता सचिवः साम्परायिकः ॥ ६.४९.६ ॥
Una mujer como Sītā puede encontrarse en el mundo mortal, si se busca; pero un hermano como Lakṣmaṇa, ayudante y compañero en la batalla, no puede hallarse.
6.49.7
परित्यक्ष्याम्यहं प्राणान् वानराणां तु पश्यताम्।
यदि पञ्चत्वमापन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ६.४९.७ ॥
Si Lakṣmaṇa, el que aumenta la alegría del hijo de Sumitrā, encuentra la muerte mientras los monos miran, yo también entregaré mi vida ante ellos.
6.49.8
किं नु वक्ष्यामि कौसल्यां मातरं किं नु कैकयीम्।
कथमम्बां सुमित्रां च पुत्रदर्शनलालसाम् ॥ ६.४९.८ ॥
¿Qué diré a mi madre Kausalyā, y qué diré a Kaikeyī? ¿Cómo hablaré a la madre Sumitrā, que anhela ver a su hijo?
6.49.9
विवत्सां वेपमानां च वेपन्तीं कुररीमिव।
कथमाश्वासयिष्यामि यदि यास्यामि तं विना ॥ ६.४९.९ ॥
Temblando como una vaca privada de su becerro, estremeciéndose como una hembra de águila pescadora, ¿cómo consolaré a Sumitrā si regreso sin él?
6.49.10
कथं वक्ष्यामि शत्रुघ्नं भरतं च यशस्विनम्।
मया सह वनं यातो विना तेनाहमागतः ॥ ६.४९.१० ॥
¿Cómo diré a Śatrughna y al glorioso Bharata? Él fue conmigo al bosque, y yo he regresado sin él.
6.49.11
उपालम्भं न शक्ष्यामि सोढुमम्बासुमित्रया।
इहैव देहं त्यक्ष्यामि नहि जीवितुमुत्सहे ॥ ६.४९.११ ॥
No podré soportar el reproche de la madre Sumitrā. Aquí entregaré mi cuerpo; no tengo deseos de vivir.
6.49.12
धिङ्मां दुष्कृतकर्माणमनार्यं यत्कृते ह्यसौ।
लक्ष्मणः पतितः शेते शरतल्पे गतासुवत् ॥ ६.४९.१२ ॥
¡Vergüenza para mí, autor de malas acciones, hombre indigno, por cuya causa Lakṣmaṇa ha caído y yace en un lecho de flechas como si estuviera muerto!
6.49.13
त्वं नित्यं सुविषण्णं मामाश्वासयसि लक्ष्मण।
गतासुर्नाद्य शक्तोऽसि मामार्तमभिभाषितुम् ॥ ६.४९.१३ ॥
Lakṣmaṇa, tú que siempre, aun afligido, me consolabas, ahora, sin aliento vital, no puedes hablarme a mí, que estoy afligido.
6.49.14
येनाद्य बहवो युद्धे निहता राक्षसाः क्षितौ।
तस्यामेवाद्य शूरस्त्वं शेषे विनिहतः शनैः ॥ ६.४९.१४ ॥
Tú, héroe por quien hoy muchos rākṣasas fueron muertos en la batalla sobre la tierra, yaces ahora abatido lentamente sobre esa misma tierra.
6.49.15
शयानः शरतल्पेऽस्मिन् सशोणितपरिस्रुतः।
शरभूतस्ततो भासि भास्करोऽस्तमिव व्रजन् ॥ ६.४९.१५ ॥
Yaciendo en este lecho de flechas, empapado de sangre, brillas, convertido en flecha, como el sol que se hunde hacia el ocaso.
6.49.16
बाणाभिहतमर्मत्वान्न शक्नोषीह भाषितुम्।
रुजा चाब्रुवतो यस्य दृष्टिरागेण सूच्यते ॥ ६.४९.१६ ॥
Porque tus puntos vitales han sido heridos por flechas, no puedes hablar aquí; y el enrojecimiento de tus ojos, al no hablarme por el dolor, lo indica.
6.49.17
यथैव मां वनं यान्तमनुयातो महाद्युतिः।
अहमप्यनुयास्यामि तथैवैनं यमक्षयम् ॥ ६.४९.१७ ॥
Así como este de gran brillo me siguió cuando marché al bosque, así también yo le seguiré hasta la morada de Yama.
6.49.18
इष्टबन्धुजनो नित्यं मां च नित्यमनुव्रतः।
इमामद्य गतोऽवस्थां ममानार्यस्य दुर्नयैः ॥ ६.४९.१८ ॥
Este, siempre querido pariente y siempre devoto a mí, ha llegado hoy a esta condición por las malas decisiones de mí, el indigno.
6.49.19
सुरुष्टेनापि वीरेण लक्ष्मणेन न संस्मरे।
परुषं विप्रियं चापि श्रावितं तु कदाचन ॥ ६.४९.१९ ॥
Aunque estuvo muy enfadado, no recuerdo que el valiente Lakṣmaṇa me haya dirigido jamás una palabra dura o desagradable.
6.49.20
विससर्जैकवेगेन पञ्चबाणशतानि यः।
इष्वस्त्रेष्वधिकस्तस्मात् कार्तवीर्याच्च लक्ष्मणः ॥ ६.४९.२० ॥
Lakṣmaṇa, que lanzó quinientas flechas en un solo impulso y que supera incluso a Kārtavīrya en flechas y armas.
6.49.21
अस्त्रैरस्त्राणि यो हन्याच्छक्रस्यापि महात्मनः।
सोऽयमुर्व्यां हतः शेते महार्हशयनोचितः ॥ ६.४९.२१ ॥
Aquel que podía contrarrestar incluso las armas del magnánimo Indra con armas, digno de un lecho magnífico, yace ahora abatido en la tierra.
6.49.22
तत्तु मिथ्या प्रलप्तं मां प्रधक्ष्यति न संशयः।
यन्मया न कृतो राजा राक्षसानां विभीषणः ॥ ६.४९.२२ ॥
Ese vano lamento sin duda me quemará, no hay duda, porque no hice rey de los rākṣasas a Vibhīṣaṇa.
6.49.23
अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रतियातुमितोऽर्हसि।
मत्वा हीनं मया राजन् रावणोऽभिभविष्यति ॥ ६.४९.२३ ॥
Oh Sugrīva, en este mismo momento deberías regresar de aquí, pues, oh rey, creyéndome desvalido, Rāvaṇa te vencerá.
6.49.24
अङ्गदं तु पुरस्कृत्य ससैन्यं सपरिच्छदम्।
सागरं तर सुग्रीव नीलेन च नलेन च ॥ ६.४९.२४ ॥
Oh Sugrīva, poniendo a Aṅgada al frente, con tu ejército y tu séquito, cruza el océano junto con Nīla y Nala.
6.49.25
कृतं हि सुमहत्कर्म यदन्यैर्दुष्करं रणे।
ऋक्षराजेन तुष्यामि गोलाङ्गूलाधिपेन च ॥ ६.४९.२५ ॥
La gran hazaña, difícil para otros en la batalla, ha sido realizada. Estoy complacido con el rey de los osos y con el señor de los monos de cola de vaca.
6.49.26
अङ्गदेन कृतं कर्म मैन्देन द्विविदेन च।
युद्धं केसरिणा संख्ये घोरं सम्पातिना कृतम् ॥ ६.४९.२६ ॥
Aṅgada realizó la hazaña, y también Maindа y Dvivida. En la batalla, Kesarin y Sampāti libraron un combate feroz.
6.49.27
गवयेन गवाक्षेण शरभेण गजेन च।
अन्यैश्च हरिभिर्युद्धं मदर्थे त्यक्तजीवितैः ॥ ६.४९.२७ ॥
Gavaya, Gavākṣa, Śarabha, Gaja y los demás monos lucharon por mí, habiendo entregado sus vidas.
6.49.28
न चातिक्रमितुं शक्यं दैवं सुग्रीव मानुषैः।
यत्तु शक्यं वयस्येन सुहृदा वा परं मम ॥ ६.४९.२८ ॥
Oh Sugrīva, el destino no puede ser superado por los humanos. Pero lo que era posible para un amigo o bienhechor para mí, se ha hecho.
6.49.29
कृतं सुग्रीव तत् सर्वं भवता धर्मभीरुणा।
मित्रकार्यं कृतमिदं भवद्भिर्वानरर्षभाः ॥ ६.४९.२९ ॥
Oh Sugrīva, tú que temes al adharma, has hecho todo esto. Oh toros entre los monos, habéis cumplido la tarea de un amigo.
6.49.30
अनुज्ञाता मया सर्वे यथेष्टं गन्तुमर्हथ।
शुश्रुवुस्तस्य ये सर्वे वानराः परिदेवितम् ॥ ६.४९.३० ॥
Os concedo a todos permiso; podéis ir adonde queráis. Todos los monos que oyeron su lamento.
6.49.31
वर्तयांचक्रिरेऽश्रूणि नेत्रैः कृष्णेतरेक्षणाः ॥ ६.४९.३१ ॥
Los vānaras, de ojos no oscuros, derramaron lágrimas de sus ojos.
6.49.32
ततः सर्वाण्यनीकानि स्थापयित्वा विभीषणः।
आजगाम गदापाणिस्त्वरितं यत्र राघवः ॥ ६.४९.३२ ॥
Entonces Vibhīṣaṇa, tras colocar a todos los ejércitos, llegó rápidamente con una maza en la mano allí donde estaba Rāghava.
6.49.33
तं दृष्ट्वा त्वरितं यान्तं नीलाञ्जनचयोपमम्।
वानरा दुद्रुवुः सर्वे मन्यमानास्तु रावणिम् ॥ ६.४९.३३ ॥
Al verlo venir veloz, semejante a un montón de collirio azul, todos los vānaras huyeron, creyendo que era el hijo de Rāvaṇa.