รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
घोरेण शरबन्धेन बद्धौ दशरथात्मजौ।
निःश्वसन्तौ यथा नागौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ॥ ६.४९.१ ॥
พระโอรสทั้งสองของท้าวทศรถถูกผูกมัดด้วยบ่วงลูกศรอันน่าสะพรึง นอนเปรอะเปื้อนด้วยโลหิต หายใจหนักดุจงูสองตัว
6.49.2
सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः ससुग्रीवमहाबलाः।
परिवार्य महात्मानौ तस्थुः शोकपरिप्लुताः ॥ ६.४९.२ ॥
วานรผู้เป็นเลิศและมีกำลังมหาศาลทั้งหมด พร้อมด้วยสุครีพ ยืนล้อมรอบพี่น้องผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งสอง จมอยู่ในความโศกเศร้า
6.49.3
एतस्मिन्नन्तरे रामः प्रत्यबुध्यत वीर्यवान्।
स्थिरत्वात् सत्त्वयोगाच्च शरैः संदानितोऽपि सन् ॥ ६.४९.३ ॥
ในขณะนั้น พระรามผู้กล้าหาญก็ฟื้นคืนสติขึ้นมา ด้วยความมั่นคงและพลังจิตอันเข้มแข็ง แม้จะถูกลูกศรผูกมัดอยู่
6.49.4
ततो दृष्ट्वा सरुधिरं निषण्णं गाढमर्पितम्।
भ्रातरं दीनवदनं पर्यदेवयदातुरः ॥ ६.४९.४ ॥
ครั้นเห็นพระอนุชานอนอาบโลหิต ถูกแทงอย่างสาหัส มีใบหน้าเศร้าหมอง พระรามผู้ทุกข์ระทมจึงคร่ำครวญ
6.49.5
किं नु मे सीतया कार्यं लब्धया जीवितेन वा।
शयानं योऽद्य पश्यामि भ्रातरं युधि निर्जितम् ॥ ६.४९.५ ॥
สีดาที่ได้กลับคืนมา หรือแม้แต่ชีวิตนี้ จะมีประโยชน์อันใดแก่เรา ในเมื่อวันนี้เราต้องเห็นพี่น้องของเรานอนพ่ายแพ้ในสนามรบ
6.49.6
शक्या सीतासमा नारी मर्त्यलोके विचिन्वता।
न लक्ष्मणसमो भ्राता सचिवः साम्परायिकः ॥ ६.४९.६ ॥
หากค้นหากันในโลกมนุษย์ อาจพบหญิงที่เหมือนสีดาได้ แต่น้องชายที่เหมือนพระลักษมณ์ ผู้เป็นทั้งผู้ช่วยเหลือและสหายร่วมรบ นั้นหาไม่ได้
6.49.7
परित्यक्ष्याम्यहं प्राणान् वानराणां तु पश्यताम्।
यदि पञ्चत्वमापन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ६.४९.७ ॥
หากพระลักษมณ์ โอรสของพระสุมิตรา ผู้เป็นความยินดีของมารดา ต้องดับชีวิตลงต่อหน้าเหล่าวานร เราเองก็จะสละชีวิตลงต่อหน้าพวกเขา
6.49.8
किं नु वक्ष्यामि कौसल्यां मातरं किं नु कैकयीम्।
कथमम्बां सुमित्रां च पुत्रदर्शनलालसाम् ॥ ६.४९.८ ॥
เราจะกล่าวอย่างไรกับพระมารดาเกาศัลยา และจะกล่าวอย่างไรกับพระนางไกเกยี แล้วจะพูดอย่างไรกับพระมารดาสุมิตรา ผู้โหยหาจะได้เห็นโอรสของตน
6.49.9
विवत्सां वेपमानां च वेपन्तीं कुररीमिव।
कथमाश्वासयिष्यामि यदि यास्यामि तं विना ॥ ६.४९.९ ॥
พระนางสั่นเทาดุจแม่โคที่ถูกพรากลูกไป สะท้านดุจนกคุระรีตัวเมีย หากเรากลับไปโดยไม่มีเขา เราจะปลอบโยนพระนางได้อย่างไร
6.49.10
कथं वक्ष्यामि शत्रुघ्नं भरतं च यशस्विनम्।
मया सह वनं यातो विना तेनाहमागतः ॥ ६.४९.१० ॥
เราจะบอกพระศัตรุฆนะและพระภรตผู้มีเกียรติยศได้อย่างไร เขาได้ติดตามเราเข้าป่ามา แต่เราต้องกลับมาโดยไม่มีเขา
6.49.11
उपालम्भं न शक्ष्यामि सोढुमम्बासुमित्रया।
इहैव देहं त्यक्ष्यामि नहि जीवितुमुत्सहे ॥ ६.४९.११ ॥
เราจะไม่อาจทนรับคำตำหนิจากพระมารดาสุมิตราได้ เราจะสละร่างนี้ไว้ที่นี่ เพราะข้าไม่มีความปรารถนาจะมีชีวิตอยู่ต่อไป
6.49.12
धिङ्मां दुष्कृतकर्माणमनार्यं यत्कृते ह्यसौ।
लक्ष्मणः पतितः शेते शरतल्पे गतासुवत् ॥ ६.४९.१२ ॥
น่าละอายแก่เราเอง ผู้กระทำการชั่วร้ายและเป็นคนต่ำช้า เพราะเหตุของเรา พระลักษมณ์จึงล้มลงนอนบนที่นอนของลูกศรราวกับไร้ลมหายใจ
6.49.13
त्वं नित्यं सुविषण्णं मामाश्वासयसि लक्ष्मण।
गतासुर्नाद्य शक्तोऽसि मामार्तमभिभाषितुम् ॥ ६.४९.१३ ॥
ลักษมณ์เอ๋ย เจ้าที่มักจะปลอบโยนเรา แม้ในยามที่เจ้าเศร้าโศกอย่างยิ่ง บัดนี้ลมหายใจของเจ้าได้ดับไปแล้ว เจ้าจึงไม่อาจพูดกับเราผู้กำลังทุกข์ระทมได้อีก
6.49.14
येनाद्य बहवो युद्धे निहता राक्षसाः क्षितौ।
तस्यामेवाद्य शूरस्त्वं शेषे विनिहतः शनैः ॥ ६.४९.१४ ॥
เจ้าผู้วีรบุรุษ ผู้ที่ในวันนี้ได้สังหารยักษ์ราชษสจำนวนมากในสนามรบบนแผ่นดิน บัดนี้กลับนอนล้มลงช้าๆ บนพื้นดินนั้นเอง
6.49.15
शयानः शरतल्पेऽस्मिन् सशोणितपरिस्रुतः।
शरभूतस्ततो भासि भास्करोऽस्तमिव व्रजन् ॥ ६.४९.१५ ॥
เจ้านอนอยู่บนที่นอนของลูกศรนี้ อาบโลหิต ร่างเต็มไปด้วยลูกศร เจ้าส่องแสงอยู่ดุจดวงอาทิตย์ที่กำลังลับขอบฟ้า
6.49.16
बाणाभिहतमर्मत्वान्न शक्नोषीह भाषितुम्।
रुजा चाब्रुवतो यस्य दृष्टिरागेण सूच्यते ॥ ६.४९.१६ ॥
เพราะจุดสำคัญของเจ้าถูกลูกศรแทงทะลุ เจ้าจึงไม่อาจพูดได้ที่นี่ และดวงตาที่แดงก่ำของเจ้าซึ่งไม่อาจพูดเพราะความเจ็บปวด ก็บอกความนั้นให้รู้
6.49.17
यथैव मां वनं यान्तमनुयातो महाद्युतिः।
अहमप्यनुयास्यामि तथैवैनं यमक्षयम् ॥ ६.४९.१७ ॥
ดุจเดียวกับที่ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ผู้นี้ได้ติดตามเราเข้าป่าไป เราก็จะติดตามเขาไปยังที่อยู่ของพระยม
6.49.18
इष्टबन्धुजनो नित्यं मां च नित्यमनुव्रतः।
इमामद्य गतोऽवस्थां ममानार्यस्य दुर्नयैः ॥ ६.४९.१८ ॥
ผู้นี้เป็นญาติที่เรารักอยู่เสมอ และเป็นผู้ที่ภักดีต่อเราตลอดมา วันนี้เขาต้องมาถึงสภาพเช่นนี้ เพราะนโยบายชั่วร้ายของเรา ผู้ต่ำช้า
6.49.19
सुरुष्टेनापि वीरेण लक्ष्मणेन न संस्मरे।
परुषं विप्रियं चापि श्रावितं तु कदाचन ॥ ६.४९.१९ ॥
แม้ยามที่พระลักษมณ์ผู้กล้าหาญโกรธเกรี้ยวอย่างยิ่ง เราก็จำไม่ได้ว่าเขาเคยกล่าววาจาหยาบคายหรือไม่เป็นที่พอใจแก่เราเลยสักครั้ง
6.49.20
विससर्जैकवेगेन पञ्चबाणशतानि यः।
इष्वस्त्रेष्वधिकस्तस्मात् कार्तवीर्याच्च लक्ष्मणः ॥ ६.४९.२० ॥
พระลักษมณ์ผู้ที่ยิงลูกศรห้าร้อยดอกในคราวเดียวรวดเดียว และผู้ที่เหนือกว่าแม้กระทั่งท้าวการตวีรยะในด้านศาสตร์แห่งลูกศรและอาวุธ
6.49.21
अस्त्रैरस्त्राणि यो हन्याच्छक्रस्यापि महात्मनः।
सोऽयमुर्व्यां हतः शेते महार्हशयनोचितः ॥ ६.४९.२१ ॥
ผู้ที่อาจต้านอาวุธของพระอินทร์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ด้วยอาวุธได้ บัดนี้กลับนอนถูกสังหารอยู่บนพื้นดิน ผู้ควรแก่ที่นอนอันวิจิตรงดงาม
6.49.22
तत्तु मिथ्या प्रलप्तं मां प्रधक्ष्यति न संशयः।
यन्मया न कृतो राजा राक्षसानां विभीषणः ॥ ६.४९.२२ ॥
คำคร่ำครวญที่ไร้ประโยชน์นั้นจะเผาผลาญข้าพเจ้าอย่างแน่นอน ไม่ต้องสงสัยเลย เพราะข้าพเจ้ามิได้ตั้งวิภีษณะให้เป็นกษัตริย์ของพวกรากษส
6.49.23
अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रतियातुमितोऽर्हसि।
मत्वा हीनं मया राजन् रावणोऽभिभविष्यति ॥ ६.४९.२३ ॥
โอ้สุครีพ ในขณะนี้ท่านควรถอยกลับจากที่นี่ไปเสียเถิด เพราะโอ้พระราชา เมื่อราวณะคิดว่าข้าพเจ้าสิ้นไร้กำลังแล้ว มันจะเข้าครอบงำท่านได้
6.49.24
अङ्गदं तु पुरस्कृत्य ससैन्यं सपरिच्छदम्।
सागरं तर सुग्रीव नीलेन च नलेन च ॥ ६.४९.२४ ॥
โอ้สุครีพ จงให้องคทเป็นผู้นำหน้า แล้วพาทั้งกองทัพและบริวารข้ามมหาสมุทรไปเถิด พร้อมกับนีลและนล
6.49.25
कृतं हि सुमहत्कर्म यदन्यैर्दुष्करं रणे।
ऋक्षराजेन तुष्यामि गोलाङ्गूलाधिपेन च ॥ ६.४९.२५ ॥
กิจอันยิ่งใหญ่ที่ผู้อื่นทำได้ยากยิ่งในการรบ ได้ถูกทำสำเร็จแล้ว ข้าพเจ้าพอใจในพระราชาแห่งหมีและในเจ้าแห่งลิงโคปุจฉะ
6.49.26
अङ्गदेन कृतं कर्म मैन्देन द्विविदेन च।
युद्धं केसरिणा संख्ये घोरं सम्पातिना कृतम् ॥ ६.४९.२६ ॥
องคทได้กระทำกิจนั้น และไมนฑะกับทวิวิทะก็เช่นกัน ในการรบ เกสริและสัมปาตีได้ต่อสู้อย่างดุเดือด
6.49.27
गवयेन गवाक्षेण शरभेण गजेन च।
अन्यैश्च हरिभिर्युद्धं मदर्थे त्यक्तजीवितैः ॥ ६.४९.२७ ॥
ควัยะ ควากษะ ศรภะ คชะ และลิงอื่นๆ ได้ต่อสู้ในสงครามเพื่อข้าพเจ้า โดยสละชีวิตของตนแล้ว
6.49.28
न चातिक्रमितुं शक्यं दैवं सुग्रीव मानुषैः।
यत्तु शक्यं वयस्येन सुहृदा वा परं मम ॥ ६.४९.२८ ॥
โอ้สุครีพ โชคชะตาไม่อาจล่วงพ้นได้ด้วยมนุษย์ ส่วนสิ่งใดที่มิตรสหายหรือผู้หวังดีต่อข้าพเจ้าพึงกระทำได้ ท่านก็ได้กระทำแล้ว
6.49.29
कृतं सुग्रीव तत् सर्वं भवता धर्मभीरुणा।
मित्रकार्यं कृतमिदं भवद्भिर्वानरर्षभाः ॥ ६.४९.२९ ॥
โอ้สุครีพ ท่านผู้เกรงกลัวการทำอธรรมได้กระทำทุกสิ่งนั้นแล้ว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่วานร พวกท่านได้ทำกิจของมิตรสำเร็จแล้ว
6.49.30
अनुज्ञाता मया सर्वे यथेष्टं गन्तुमर्हथ।
शुश्रुवुस्तस्य ये सर्वे वानराः परिदेवितम् ॥ ६.४९.३० ॥
ข้าพเจ้าอนุญาตให้ทุกท่านไปได้ตามที่ปรารถนา บรรดาวานรทั้งหมดที่ได้ยินคำคร่ำครวญของเขา
6.49.31
वर्तयांचक्रिरेऽश्रूणि नेत्रैः कृष्णेतरेक्षणाः ॥ ६.४९.३१ ॥
วานรทั้งหลายที่มีดวงตาไม่ดำ ได้หลั่งน้ำตาจากดวงตาของตน
6.49.32
ततः सर्वाण्यनीकानि स्थापयित्वा विभीषणः।
आजगाम गदापाणिस्त्वरितं यत्र राघवः ॥ ६.४९.३२ ॥
ครั้นแล้ววิภีษณะได้จัดวางกองทัพทั้งสิ้นให้เข้าที่ แล้วถือคทาในมือรีบเดินมาถึงที่ซึ่งพระราฆพอยู่
6.49.33
तं दृष्ट्वा त्वरितं यान्तं नीलाञ्जनचयोपमम्।
वानरा दुद्रुवुः सर्वे मन्यमानास्तु रावणिम् ॥ ६.४९.३३ ॥
เมื่อวานรทั้งหลายเห็นเขากำลังเดินมาอย่างรวดเร็ว ดุจกองแห่งสีน้ำเงินของอัญชนะ ทุกตัวก็วิ่งหนีไป เพราะคิดว่าเขาคือบุตรของราวณะ