ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.52.1
धूम्राक्षं प्रेक्ष्य निर्यान्तं राक्षसं भीमविक्रमम्।
विनेदुर्वानराः सर्वे प्रहृष्टा युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.५२.१ ॥
ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସମସ୍ତ ବାନର ହର୍ଷରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
6.52.2
तेषां सुतुमुलं युद्धं संजज्ञे कपिरक्षसाम्।
अन्योन्यं पादपैर्घोरैर्निघ्नतां शूलमुद्गरैः ॥ ६.५२.२ ॥
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ବୃକ୍ଷ, ଶୂଳ ଓ ମୁଦ୍ଗରରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
6.52.3
राक्षसैर्वानरा घोरा विनिकृत्ताः समन्ततः।
वानरै राक्षसाश्चापि द्रुमैर्भूमिसमीकृताः ॥ ६.५२.३ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରୁ କଟାଗଲେ; ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବି ବୃକ୍ଷରେ ଭୂମିସାତ୍ ହେଲେ।
6.52.4
राक्षसास्त्वभिसंक्रुद्धा वानरान् निशितैः शरैः।
विव्यधुर्घोरसंकाशैः कङ्कपत्रैरजिह्मगैः ॥ ६.५२.४ ॥
ମାତ୍ର ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଓ ସିଧା ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ଶର ଥିଲା।
6.52.5
ते गदाभिश्च भीमाभिः पट्टिशैः कूटमुद्गरैः।
घोरैश्च परिघैश्चित्रैस्त्रिशूलैश्चापि संश्रितैः ॥ ६.५२.५ ॥
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗଦା, ପଟ୍ଟିଶ, କୂଟମୁଦ୍ଗର, ଘୋର ପରିଘ ଓ ବିଚିତ୍ର ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ।
6.52.6
विदार्यमाणा रक्षोभिर्वानरास्ते महाबलाः।
अमर्षजनितोद्धर्षाश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् ॥ ६.५२.६ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେହି ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ, କ୍ରୋଧରୁ ଜାତ ଉତ୍ସାହରେ, ଭୟହୀନ ପରି ବୀରକର୍ମ କଲେ।
6.52.7
शरनिर्भिन्नगात्रास्ते शूलनिर्भिन्नदेहिनः।
जगृहुस्ते द्रुमांस्तत्र शिलाश्च हरियूथपाः ॥ ६.५२.७ ॥
ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ଦେହ ସେହି ବାନର ଯୂଥପତିମାନେ ସେଠାରେ ଗଛ ଓ ପଥର ଧରିଲେ।
6.52.8
ते भीमवेगा हरयो नर्दमानास्ततस्ततः।
ममन्थू राक्षसान् वीरान् नामानि च बभाषिरे ॥ ६.५२.८ ॥
ଭୟଙ୍କର ବେଗଶାଳୀ ସେହି ବାନରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ଏଣେ ତେଣେ ଦୌଡ଼ିଲେ, ବୀର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କଲେ।
6.52.9
तद् बभूवाद्भुतं घोरं युद्धं वानररक्षसाम्।
शिलाभिर्विविधाभिश्च बहुशाखैश्च पादपैः ॥ ६.५२.९ ॥
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ହେଲା; ବିବିଧ ପଥର ଓ ବହୁଶାଖା ବିଶିଷ୍ଟ ଗଛ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲା।
6.52.10
राक्षसा मथिताः केचिद् वानरैर्जितकाशिभिः।
प्रवेमू रुधिरं केचिन्मुखै रुधिरभोजनाः ॥ ६.५२.१० ॥
ବିଜୟ ଆକାଂକ୍ଷୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ କେତେକ ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ତଭୋଜୀ, ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କଲେ।
6.52.11
पार्श्वेषु दारिताः केचित् केचिद् राशीकृता द्रुमैः।
शिलाभिश्चूर्णिताः केचित् केचिद् दन्तैर्विदारिताः ॥ ६.५२.११ ॥
କେତେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱ ଚିରି ଦିଆଗଲା; କେହି ଗଛରେ ଢେର ହୋଇଗଲେ; କେହି ପଥରରେ ଗୁଣ୍ଡ ହେଲେ; କେହି ଦାନ୍ତରେ ଚିରି ହେଲେ।
6.52.12
ध्वजैर्विमथितैर्भग्नैः खड्गैश्च विनिपातितैः।
रथैर्विध्वंसितैः केचिद् व्यथिता रजनीचराः ॥ ६.५२.१२ ॥
ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଧ୍ୱଜ, ଭଗ୍ନ ଖଡ୍ଗ ଓ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ରଥ ଦ୍ୱାରା କେତେକ ରଜନୀଚର ରାକ୍ଷସ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
6.52.13
गजेन्द्रैः पर्वताकारैः पर्वताग्रैर्वनौकसाम्।
मथितैर्वाजिभिः कीर्णं सारोहैर्वसुधातलम् ॥ ६.५२.१३ ॥
ପର୍ବତ ପରି ବିଶାଳ ଗଜରାଜ, ବନବାସୀ ବାନରଙ୍କ ପର୍ବତଶିଖର, ଦଳିତ ଘୋଡ଼ା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସବାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂତଳ ଭରି ଗଲା।
6.52.14
वानरैर्भीमविक्रान्तैराप्लुत्योत्प्लुत्य वेगितैः।
राक्षसाः करजैस्तीक्ष्णैर्मुखेषु विनिदारिताः ॥ ६.५२.१४ ॥
ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ ଡେଇଁ ଉଠି ବେଗରେ ଆସି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ ଚିରୁଥିଲେ।
6.52.15
विषण्णवदना भूयो विप्रकीर्णशिरोरुहाः।
मूढाः शोणितगन्धेन निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.५२.१५ ॥
ବିଷଣ୍ଣ ମୁଖ ଓ ବିଖରା କେଶବିଶିଷ୍ଟ ସେମାନେ ରକ୍ତଗନ୍ଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ପୁଣି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.52.16
अन्ये तु परमक्रुद्धा राक्षसा भीमविक्रमाः।
तलैरेवाभिधावन्ति वज्रस्पर्शसमैर्हरीन् ॥ ६.५२.१६ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ, ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ବଜ୍ର ସ୍ପର୍ଶ ସମ ଚାପୁଡ଼ାରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ୁଥିଲେ।
6.52.17
वानरैः पातयन्तस्ते वेगिता वेगवत्तरैः।
मुष्टिभिश्चरणैर्दन्तैः पादपैश्चावपोथिताः ॥ ६.५२.१७ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ାଯାଇ, ଅଧିକ ବେଗବାନ ବାନରମାନଙ୍କ ବେଗରେ ଆହତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୁଷ୍ଟି, ପାଦ, ଦାନ୍ତ ଓ ଗଛରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲେ।
6.52.18
सैन्यं तु विद्रुतं दृष्ट्वा धूम्राक्षो राक्षसर्षभः।
रोषेण कदनं चक्रे वानराणां युयुत्सताम् ॥ ६.५२.१८ ॥
ସେନା ପଳାଉଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
6.52.19
प्रासैः प्रमथिताः केचिद् वानराः शोणितस्रवाः।
मुद्गरैराहताः केचित् पतिता धरणीतले ॥ ६.५२.१९ ॥
କେତେକ ବାନର ବର୍ଶାରେ ଚିରି ହୋଇ ରକ୍ତ ବହାଉଥିଲେ; କେତେକ ମୁଦ୍ଗରରେ ଆହତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.52.20
परिघैर्मथिताः केचिद् भिन्दिपालैश्च दारिताः।
पट्टिशैर्मथिताः केचिद् विह्वलन्तो गतासवः ॥ ६.५२.२० ॥
କେତେକ ପରିଘରେ ଚୂରି ହେଲେ, କେତେକ ଭିନ୍ଦିପାଳରେ ଚିରି ହେଲେ; କେତେକ ପଟ୍ଟିଶରେ ମର୍ଦିତ ହୋଇ, ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ।
6.52.21
केचिद् विनिहता भूमौ रुधिरार्द्रा वनौकसः।
केचिद् विद्राविता नष्टाः संक्रुद्धै राक्षसैर्युधि ॥ ६.५२.२१ ॥
କେତେକ ବନବାସୀ ବାନର ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ହତ ହେଲେ; କେତେକ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଡ଼ି ହୋଇ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
6.52.22
विभिन्नहृदयाः केचिदेकपार्श्वेन शायिताः।
विदारितास्त्रिशूलैश्च केचिदान्त्रैर्विनिःसृताः ॥ ६.५२.२२ ॥
କେତେକଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଏକପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୋଇ ରହିଥିଲେ; କେତେକ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଚିରି ହୋଇ ଅନ୍ତ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ।
6.52.23
तत् सुभीमं महद्युद्धं हरिराक्षससंकुलम्।
प्रबभौ शस्त्रबहुलं शिलापादपसंकुलम् ॥ ६.५२.२३ ॥
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ମହାଯୁଦ୍ଧ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ବହୁଳ, ଶିଳା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ସମାକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା।
6.52.24
धनुर्ज्यातन्त्रिमधुरं हिक्कातालसमन्वितम्।
मन्दस्तनितगीतं तद् युद्धगान्धर्वमाबभौ ॥ ६.५२.२४ ॥
ଧନୁ-ଜ୍ୟାର ତନ୍ତ୍ରୀରେ ମଧୁର, ହିକ୍କା ପରି ତାଳଯୁକ୍ତ, ମନ୍ଦ ଗର୍ଜନର ଗୀତ ପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ-ଗାନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା।
6.52.25
धूम्राक्षस्तु धनुष्पाणिर्वानरान् रणमूर्धनि।
हसन् विद्रावयामास दिशस्ताञ्छरवृष्टिभिः ॥ ६.५२.२५ ॥
ମାତ୍ର ଧନୁ ହାତରେ ଧରି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ରଣମୁଖରେ ହସି ହସି ବାନରମାନଙ୍କୁ ଶରବର୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇ ଦେଲା।
6.52.26
धूम्राक्षेणार्दितं सैन्यं व्यथितं प्रेक्ष्य मारुतिः।
अभ्यवर्तत संक्रुद्धः प्रगृह्य विपुलां शिलाम् ॥ ६.५२.२६ ॥
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଓ ବ୍ୟଥିତ ସେନାକୁ ଦେଖି ପବନପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏକ ବିଶାଳ ଶିଳା ଧରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
6.52.27
क्रोधाद् द्विगुणताम्राक्षः पितुस्तुल्यपराक्रमः।
शिलां तां पातयामास धूम्राक्षस्य रथं प्रति ॥ ६.५२.२७ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଦୁଇଗୁଣ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ପିତାଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ସେହି ଶିଳାକୁ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ରଥ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପକାଇଲେ।
6.52.28
आपतन्तीं शिलां दृष्ट्वा गदामुद्यम्य सम्भ्रमात्।
रथादाप्लुत्य वेगेन वसुधायां व्यतिष्ठत ॥ ६.५२.२८ ॥
ନିଜ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଶିଳା ଦେଖି ସେ ତ୍ୱରାରେ ଗଦା ଉଠାଇଲା, ରଥରୁ ବେଗରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ି ଭୂମିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହେଲା।
6.52.29
सा प्रमथ्य रथं तस्य निपपात शिला भुवि।
सचक्रकूबरं साश्वं सध्वजं सशरासनम् ॥ ६.५२.२९ ॥
ସେହି ଶିଳା ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଚକ, କୂବର, ଅଶ୍ୱ, ଧ୍ୱଜା ଓ ଧନୁ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
6.52.30
स भङ्क्त्वा तु रथं तस्य हनूमान् मारुतात्मजः।
रक्षसां कदनं चक्रे सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः ॥ ६.५२.३० ॥
ତାଙ୍କ ରଥ ଭାଙ୍ଗି ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଗଛର ଗୁଡ଼ି ଓ ଡାଳ ସହିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସଂହାର କଲେ।
6.52.31
विभिन्नशिरसो भूत्वा राक्षसा रुधिरोक्षिताः।
द्रुमैः प्रमथिताश्चान्ये निपेतुर्धरणीतले ॥ ६.५२.३१ ॥
ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ଗଛରେ ଚିପ୍ଚିପ୍ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.52.32
विद्राव्य राक्षसं सैन्यं हनूमान् मारुतात्मजः।
गिरेः शिखरमादाय धूम्राक्षमभिदुद्रुवे ॥ ६.५२.३२ ॥
ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ପଳାଇ ଦେଇ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ଧରି ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.52.33
तमापतन्तं धूम्राक्षो गदामुद्यम्य वीर्यवान्।
विनर्दमानः सहसा हनूमन्तमभिद्रवत् ॥ ६.५२.३३ ॥
ତାଙ୍କୁ ଧାଇଁ ଆସିବାର ଦେଖି, ପରାକ୍ରମୀ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଗଦା ଉଠାଇ ଗର୍ଜନ କରି ହଠାତ୍ ହନୁମାନ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
6.52.34
तस्य क्रुद्धस्य रोषेण गदां तां बहुकण्टकाम्।
पातयामास धूम्राक्षो मस्तकेऽथ हनूमतः ॥ ६.५२.३४ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ସେହି ବହୁ କଣ୍ଟକ ଗଦାରେ ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲା।
6.52.35
ताडितः स तया तत्र गदया भीमवेगया।
स कपिर्मारुतबलस्तं प्रहारमचिन्तयन् ॥ ६.५२.३५ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବେଗ ଗଦାର ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ ହେଁ, ପବନବଳ ସେହି କପି ସେ ଆଘାତକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ।
6.52.36
धूम्राक्षस्य शिरोमध्ये गिरिशृङ्गमपातयत्।
स विस्फारितसर्वाङ्गो गिरिशृङ्गेण ताडितः ॥ ६.५२.३६ ॥
ସେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମଝିରେ ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ପକାଇଲେ; ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ସେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଆହତ ହେଲା।
6.52.37
पपात सहसा भूमौ विकीर्ण इव पर्वतः।
धूम्राक्षं निहतं दृष्ट्वा हतशेषा निशाचराः।
त्रस्ताः प्रविविशुर्लङ्कां वध्यमानाः प्लवंगमैः ॥ ६.५२.३७ ॥
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପର୍ବତ ପରି ସେ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଅବଶିଷ୍ଟ ନିଶାଚରମାନେ ଭୀତ ହୋଇ, ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
6.52.38
स तु पवनसुतो निहत्य शत्रून्
क्षतजवहाः सरितश्च संविकीर्य।
रिपुवधजनितश्रमो महात्मा
मुदमगमत् कपिभिः सुपूज्यमानः ॥ ६.५२.३८ ॥
ସେହି ପବନପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରି, ଶତ୍ରୁବଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଥିବା ମହାତ୍ମା ହୋଇ, ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।