ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
वज्रदंष्ट्रं हतं श्रुत्वा वालिपुत्रेण रावणः।
बलाध्यक्षमुवाचेदं कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ ६.५५.१ ॥
ବାଳିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ହତ ହୋଇଛି ଶୁଣି ରାବଣ ଯୋଡ଼ହାତରେ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେନାପତିଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.55.2
शीघ्रं निर्यान्तुदुर्धर्षा राक्षसा भीमविक्रमाः।
अकम्पनं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रास्त्रकोविदम् ॥ ६.५५.२ ॥
ସବୁ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୀଘ୍ର ବାହାରନ୍ତୁ।
6.55.3
एष शास्ता च गोप्ता च नेता च युधि सत्तमः।
भूतिकामश्च मे नित्यं नित्यं च समरप्रियः ॥ ६.५५.३ ॥
ଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାସକ, ରକ୍ଷକ, ନେତା ଓ ଉତ୍ତମ। ଏ ସର୍ବଦା ମୋ କଲ୍ୟାଣ ଇଚ୍ଛା କରେ ଏବଂ ସର୍ବଦା ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ।
6.55.4
एष जेष्यति काकुत्स्थौ सुग्रीवं च महाबलम्।
वानरांश्चापरान् घोरान् हनिष्यति न संशयः ॥ ६.५५.४ ॥
ଏ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଓ ମହାବଳୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଜିତିବ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରିବ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
6.55.5
परिगृह्य स तामाज्ञां रावणस्य महाबलः।
बलं सम्प्रेरयामास तदा लघुपराक्रमः ॥ ६.५५.५ ॥
ରାବଣଙ୍କ ସେ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ମହାବଳୀ ଓ ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ତତ୍ପର ସେନାକୁ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ।
6.55.6
ततो नानाप्रहरणा भीमाक्षा भीमदर्शनाः।
निष्पेतू राक्षसा मुख्या बलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ ६.५५.६ ॥
ତା'ପରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଆଖି ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା ପ୍ରମୁଖ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେନାପତିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।
6.55.7
रथमास्थाय विपुलं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
मेघाभो मेघवर्णश्च मेघस्वनमहास्वनः ॥ ६.५५.७ ॥
ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ବିଶାଳ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ମେଘ ସଦୃଶ କାନ୍ତି ଓ ମେଘବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରି, ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ମହାନାଦରେ (ସେ ବାହାରିଲା)।
6.55.8
राक्षसैः संवृतो घोरैस्तदा निर्यात्यकम्पनः।
नहि कम्पयितुं शक्यः सुरैरपि महामृधे ॥ ६.५५.८ ॥
ତା'ପରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଅକମ୍ପନ ବାହାରିଲା; ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଟଳାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।
6.55.9
अकम्पनस्ततस्तेषामादित्य इव तेजसा।
तस्य निर्धावमानस्य संरब्धस्य युयुत्सया ॥ ६.५५.९ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅକମ୍ପନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ (ଝଲସିଲା); ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧାଇଁଥିବା ତାର (ତେଜ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା)।
6.55.10
अकस्माद् दैन्यमागच्छद्धयानां रथवाहिनाम्।
व्यस्फुरन्नयनं चास्य सव्यं युद्धाभिनन्दिनः ॥ ६.५५.१० ॥
ହଠାତ୍ ରଥ ଟଣୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଦୈନ୍ୟ ଆସିଲା; ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ତାର ବାମ ଆଖି ଫଡ଼ଫଡ଼ ହେଲା।
6.55.11
विवर्णो मुखवर्णश्च गद्गदश्चाभवत् स्वनः।
अभवत् सुदिने काले दुर्दिनं रूक्षमारुतम् ॥ ६.५५.११ ॥
ମୁଖର ରଙ୍ଗ ମଳିନ ହେଲା, ସ୍ୱର ଗଦ୍ଗଦ ହେଲା; ଶୁଭ ଦିନରେ ସେ ସମୟରେ ରୁକ୍ଷ ପବନ ସହିତ ଦୁର୍ଦିନ ଆସିଲା।
6.55.12
ऊचुः खगमृगाः सर्वे वाचः क्रूरा भयावहाः।
स सिंहोपचितस्कन्धः शार्दूलसमविक्रमः ॥ ६.५५.१२ ॥
ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁ ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର ବାଣୀ କହିଲେ; ସେ ସିଂହ ପରି ପୁଷ୍ଟ ସ୍କନ୍ଧ ଓ ବାଘ ପରି ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲା।
6.55.13
तानुत्पातानचिन्त्यैव निर्जगाम रणाजिरम्।
तथा निर्गच्छतस्तस्य रक्षसः सह राक्षसैः ॥ ६.५५.१३ ॥
ସେହି ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନ କରି ସେ ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଆଡ଼କୁ ବାହାରିଗଲା। ଏହିପରି ବାହାରିଲା ସେହି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲେ।
6.55.14
बभूव सुमहान् नादः क्षोभयन्निव सागरम्।
तेन शब्देन वित्रस्ता वानराणां महाचमूः ॥ ६.५५.१४ ॥
ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବା ପରି ଅତି ବଡ଼ ଗର୍ଜନ ଉଠିଲା। ସେହି ଶବ୍ଦରେ ବାନରମାନଙ୍କର ମହାସେନା ଭୀତ ହେଲା।
6.55.15
द्रुमशैलप्रहाराणां योद्धुं समुपतिष्ठताम्।
तेषां युद्धं महारौद्रं संजज्ञे कपिरक्षसाम् ॥ ६.५५.१५ ॥
ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଠି ଲଢ଼ିବାକୁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.55.16
रामरावणयोरर्थे समभित्यक्तदेहिनः।
सर्वे ह्यतिबलाः शूराः सर्वे पर्वतसंनिभाः ॥ ६.५५.१६ ॥
ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦେହର ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସମସ୍ତେ ଅତି ବଳବାନ ବୀର ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଥିଲେ।
6.55.17
हरयो राक्षसाश्चैव परस्परजिघांसया।
तेषां विनर्दतां शब्दः संयुगेऽतितरस्विनाम् ॥ ६.५५.१७ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ବେଗରେ ଗର୍ଜନ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନର ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିଧ୍ବନିତ ହେଲା।
6.55.18
शुश्रुवे सुमहान् कोपादन्योन्यमभिगर्जताम्।
रजश्चारुणवर्णाभं सुभीममभवद् भृशम् ॥ ६.५५.१८ ॥
କ୍ରୋଧରେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଗର୍ଜୁଥିବା ସେମାନଙ୍କର ମହାଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା। ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣର ଧୂଳି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଛାଇଗଲା।
6.55.19
उद्धृतं हरिरक्षोभिः संरुरोध दिशो दश।
अन्योन्यं रजसा तेन कौशेयोद्धतपाण्डुना ॥ ६.५५.१९ ॥
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ସେ ଧୂଳି ଦଶ ଦିଗକୁ ଘେରି ଦେଲା। ରେଶମ ପରି ଫିକା ହଳଦିଆ ସେହି ଧୂଳିରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
6.55.20
संवृतानि च भूतानि ददृशुर्न रणाजिरे।
न ध्वजो न पताका वा चर्म वा तुरगोऽपि वा ॥ ६.५५.२० ॥
ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଥିଲେ, ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲେ। ଧ୍ୱଜା, ପତାକା, ଢାଲ ବା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।
6.55.21
आयुधं स्यन्दनो वापि ददृशे तेन रेणुना।
शब्दश्च सुमहांस्तेषां नर्दतामभिधावताम् ॥ ६.५५.२१ ॥
ସେହି ଧୂଳିରେ ଅସ୍ତ୍ର ବା ରଥ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଗର୍ଜନ କରି ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାବମାନ ସେମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଅତିଶୟ ବିରାଟ ଥିଲା।
6.55.22
श्रूयते तुमुलो युद्धे न रूपाणि चकाशिरे।
हरीनेव सुसंरुष्टा हरयो जघ्नुराहवे ॥ ६.५५.२२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କୋଳାହଳ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ରୂପ ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବାନରମାନେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ହିଁ ମାରିଲେ।
6.55.23
राक्षसा राक्षसांश्चापि निजघ्नुस्तिमिरे तदा।
ते परांश्च विनिघ्नन्तः स्वांश्च वानरराक्षसाः ॥ ६.५५.२३ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ଅନ୍ଧକାରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ହିଁ ମାରିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରୁଥିବା ସେହି ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଲେ।
6.55.24
रुधिरार्द्रां तदा चक्रुर्महीं पङ्कानुलेपनाम्।
ततस्तु रुधिरौघेण सिक्तं ह्यपगतं रजः ॥ ६.५५.२४ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇ ପଙ୍କ ଲେପ ପରି କଲେ। ପରେ ରକ୍ତସ୍ରୋତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଧୂଳି ବସିଗଲା।
6.55.25
शरीरशवसंकीर्णा बभूव च वसुंधरा।
द्रुमशक्तिगदाप्रासैः शिलापरिघतोमरैः ॥ ६.५५.२५ ॥
ଶରୀର ଓ ଶବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ପୃଥିବୀ ହେଲା; ବୃକ୍ଷ, ଶକ୍ତି, ଗଦା, ପ୍ରାସ, ଶିଳା, ପରିଘ ଓ ତୋମର ଦ୍ୱାରା।
6.55.26
राक्षसा हरयस्तूर्णं जघ्नुरन्योन्यमोजसा।
बाहुभिः परिघाकारैर्युध्यन्तः पर्वतोपमान् ॥ ६.५५.२६ ॥
ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ବଳରେ ଆଘାତ କଲେ; ପରିଘ ପରି ବାହୁରେ, ପର୍ବତ ପରି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରି।
6.55.27
हरयो भीमकर्माणो राक्षसाञ्जघ्नुराहवे।
राक्षसास्त्वभिसंक्रुद्धाः प्रासतोमरपाणयः ॥ ६.५५.२७ ॥
ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ହାତରେ ପ୍ରାସ ଓ ତୋମର ଧରି।
6.55.28
कपीन् निजघ्निरे तत्र शस्त्रैः परमदारुणैः।
अकम्पनः सुसंक्रुद्धो राक्षसानां चमूपतिः ॥ ६.५५.२८ ॥
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନାପତି ଅକମ୍ପନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
6.55.29
संहर्षयति तान् सर्वान् राक्षसान् भीमविक्रमान्।
हरयस्त्वपि रक्षांसि महाद्रुममहाश्मभिः ॥ ६.५५.२९ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ; ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ ବୃକ୍ଷ ଓ ବଡ ଶିଳାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି।
6.55.30
विदारयन्त्यभिक्रम्य शस्त्राण्याच्छिद्य वीर्यतः।
एतस्मिन्नन्तरे वीरा हरयः कुमुदो नलः ॥ ६.५५.३० ॥
ଆକ୍ରମଣ କରି, ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ଅସ୍ତ୍ର କାଟି ସେମାନଙ୍କୁ ଚିରି ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ବୀର ବାନର କୁମୁଦ ଓ ନଳ (ଆଗକୁ ଆସିଲେ)।
6.55.31
मैन्दश्च द्विविदः क्रुद्धाश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम्।
ते तु वृक्षैर्महावीरा राक्षसानां चमूमुखे ॥ ६.५५.३१ ॥
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ଵିବିଦ କ୍ରୋଧରେ ଅତି ବେଗରେ ଧାଇଁଲେ। ସେହି ମହାବୀରମାନେ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରେ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ।
6.55.32
कदनं सुमहच्चक्रुर्लीलया हरिपुंगवाः।
ममन्थू राक्षसान् सर्वे नानाप्रहरणैर्भृशम् ॥ ६.५५.३२ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଅନାୟାସରେ ମହା ସଂହାର କଲେ। ସମସ୍ତେ ନାନା ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବଳ ଭାବରେ ଦଳିଦେଲେ।