ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
वज्रदंष्ट्रं हतं श्रुत्वा वालिपुत्रेण रावणः।
बलाध्यक्षमुवाचेदं कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ ६.५५.१ ॥
ਵਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਜ੍ਰਦੰਸ਼੍ਟ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
6.55.2
शीघ्रं निर्यान्तुदुर्धर्षा राक्षसा भीमविक्रमाः।
अकम्पनं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रास्त्रकोविदम् ॥ ६.५५.२ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਕੰਪਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਰਾਕਸ਼ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਜਾਣ।
6.55.3
एष शास्ता च गोप्ता च नेता च युधि सत्तमः।
भूतिकामश्च मे नित्यं नित्यं च समरप्रियः ॥ ६.५५.३ ॥
ਇਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ, ਰੱਖਿਅਕ, ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ।
6.55.4
एष जेष्यति काकुत्स्थौ सुग्रीवं च महाबलम्।
वानरांश्चापरान् घोरान् हनिष्यति न संशयः ॥ ६.५५.४ ॥
ਇਹ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰੇਗਾ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
6.55.5
परिगृह्य स तामाज्ञां रावणस्य महाबलः।
बलं सम्प्रेरयामास तदा लघुपराक्रमः ॥ ६.५५.५ ॥
ਰਾਵਣ ਦਾ ਉਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਦੋਂ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣ ਲੱਗਾ।
6.55.6
ततो नानाप्रहरणा भीमाक्षा भीमदर्शनाः।
निष्पेतू राक्षसा मुख्या बलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ ६.५५.६ ॥
ਫਿਰ ਅਨੇਕਾਂ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਭਿਆਨਕ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ।
6.55.7
रथमास्थाय विपुलं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
मेघाभो मेघवर्णश्च मेघस्वनमहास्वनः ॥ ६.५५.७ ॥
ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਅਤੇ ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਮੇਘ-ਗਰਜਨ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਨਾਲ (ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ)।
6.55.8
राक्षसैः संवृतो घोरैस्तदा निर्यात्यकम्पनः।
नहि कम्पयितुं शक्यः सुरैरपि महामृधे ॥ ६.५५.८ ॥
ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਕੰਪਨ ਨਿਕਲਿਆ; ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ।
6.55.9
अकम्पनस्ततस्तेषामादित्य इव तेजसा।
तस्य निर्धावमानस्य संरब्धस्य युयुत्सया ॥ ६.५५.९ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੰਪਨ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਨਾਲ (ਚਮਕਿਆ); ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਉਸ ਦਾ (ਤੇਜ ਅਦਭੁਤ ਸੀ)।
6.55.10
अकस्माद् दैन्यमागच्छद्धयानां रथवाहिनाम्।
व्यस्फुरन्नयनं चास्य सव्यं युद्धाभिनन्दिनः ॥ ६.५५.१० ॥
ਅਚਾਨਕ ਰਥ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਦਾਸੀ ਆ ਗਈ; ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ।
6.55.11
विवर्णो मुखवर्णश्च गद्गदश्चाभवत् स्वनः।
अभवत् सुदिने काले दुर्दिनं रूक्षमारुतम् ॥ ६.५५.११ ॥
ਮੂੰਹ ਦਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਆਵਾਜ਼ ਭਰ ਆਈ; ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੁੱਖੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੁਰਦਿਨ ਆ ਗਿਆ।
6.55.12
ऊचुः खगमृगाः सर्वे वाचः क्रूरा भयावहाः।
स सिंहोपचितस्कन्धः शार्दूलसमविक्रमः ॥ ६.५५.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੇ; ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਭਰਵੇਂ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਾਘ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.55.13
तानुत्पातानचिन्त्यैव निर्जगाम रणाजिरम्।
तथा निर्गच्छतस्तस्य रक्षसः सह राक्षसैः ॥ ६.५५.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਤੁਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲਦੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਤੁਰ ਪਏ।
6.55.14
बभूव सुमहान् नादः क्षोभयन्निव सागरम्।
तेन शब्देन वित्रस्ता वानराणां महाचमूः ॥ ६.५५.१४ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਲੂਣ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਉੱਠੀ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਡਰ ਗਈ।
6.55.15
द्रुमशैलप्रहाराणां योद्धुं समुपतिष्ठताम्।
तेषां युद्धं महारौद्रं संजज्ञे कपिरक्षसाम् ॥ ६.५५.१५ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ।
6.55.16
रामरावणयोरर्थे समभित्यक्तदेहिनः।
सर्वे ह्यतिबलाः शूराः सर्वे पर्वतसंनिभाः ॥ ६.५५.१६ ॥
ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੂਰਮੇ ਸਨ; ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ।
6.55.17
हरयो राक्षसाश्चैव परस्परजिघांसया।
तेषां विनर्दतां शब्दः संयुगेऽतितरस्विनाम् ॥ ६.५५.१७ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੇਗ ਨਾਲ ਗਰਜਣ ਲੱਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।
6.55.18
शुश्रुवे सुमहान् कोपादन्योन्यमभिगर्जताम्।
रजश्चारुणवर्णाभं सुभीममभवद् भृशम् ॥ ६.५५.१८ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗਰਜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾ ਗਈ।
6.55.19
उद्धृतं हरिरक्षोभिः संरुरोध दिशो दश।
अन्योन्यं रजसा तेन कौशेयोद्धतपाण्डुना ॥ ६.५५.१९ ॥
ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਡੀ ਉਸ ਧੂੜ ਨੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੀ ਫਿੱਕੀ ਪੀਲੀ ਉਸ ਧੂੜ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
6.55.20
संवृतानि च भूतानि ददृशुर्न रणाजिरे।
न ध्वजो न पताका वा चर्म वा तुरगोऽपि वा ॥ ६.५५.२० ॥
ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਢਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸੇ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਧੁਜਾ, ਨਾ ਪਤਾਕਾ, ਨਾ ਢਾਲ ਅਤੇ ਨਾ ਘੋੜਾ ਹੀ ਦਿਸਿਆ।
6.55.21
आयुधं स्यन्दनो वापि ददृशे तेन रेणुना।
शब्दश्च सुमहांस्तेषां नर्दतामभिधावताम् ॥ ६.५५.२१ ॥
ਉਸ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਰੱਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ। ਪਰ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ।
6.55.22
श्रूयते तुमुलो युद्धे न रूपाणि चकाशिरे।
हरीनेव सुसंरुष्टा हरयो जघ्नुराहवे ॥ ६.५५.२२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ।
6.55.23
राक्षसा राक्षसांश्चापि निजघ्नुस्तिमिरे तदा।
ते परांश्च विनिघ्नन्तः स्वांश्च वानरराक्षसाः ॥ ६.५५.२३ ॥
ਤਦ ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.55.24
रुधिरार्द्रां तदा चक्रुर्महीं पङ्कानुलेपनाम्।
ततस्तु रुधिरौघेण सिक्तं ह्यपगतं रजः ॥ ६.५५.२४ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਕਰਕੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਲੇਪ ਵਰਗੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਲਹੂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ ਉਹ ਧੂੜ ਬੈਠ ਗਈ।
6.55.25
शरीरशवसंकीर्णा बभूव च वसुंधरा।
द्रुमशक्तिगदाप्रासैः शिलापरिघतोमरैः ॥ ६.५५.२५ ॥
ਸਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੋ ਗਈ; ਰੁੱਖਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਗਦਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਸਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ, ਪਰਿਘਾਂ ਅਤੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ।
6.55.26
राक्षसा हरयस्तूर्णं जघ्नुरन्योन्यमोजसा।
बाहुभिः परिघाकारैर्युध्यन्तः पर्वतोपमान् ॥ ६.५५.२६ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ; ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ।
6.55.27
हरयो भीमकर्माणो राक्षसाञ्जघ्नुराहवे।
राक्षसास्त्वभिसंक्रुद्धाः प्रासतोमरपाणयः ॥ ६.५५.२७ ॥
ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਤੋਮਰ ਲੈ ਕੇ।
6.55.28
कपीन् निजघ्निरे तत्र शस्त्रैः परमदारुणैः।
अकम्पनः सुसंक्रुद्धो राक्षसानां चमूपतिः ॥ ६.५५.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਕੰਪਨ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
6.55.29
संहर्षयति तान् सर्वान् राक्षसान् भीमविक्रमान्।
हरयस्त्वपि रक्षांसि महाद्रुममहाश्मभिः ॥ ६.५५.२९ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਾਨਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
6.55.30
विदारयन्त्यभिक्रम्य शस्त्राण्याच्छिद्य वीर्यतः।
एतस्मिन्नन्तरे वीरा हरयः कुमुदो नलः ॥ ६.५५.३० ॥
ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਵਾਨਰ ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਨਲ (ਅੱਗੇ ਆਏ)।
6.55.31
मैन्दश्च द्विविदः क्रुद्धाश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम्।
ते तु वृक्षैर्महावीरा राक्षसानां चमूमुखे ॥ ६.५५.३१ ॥
ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਦਵਿਵਿਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
6.55.32
कदनं सुमहच्चक्रुर्लीलया हरिपुंगवाः।
ममन्थू राक्षसान् सर्वे नानाप्रहरणैर्भृशम् ॥ ६.५५.३२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।