వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.55.1
वज्रदंष्ट्रं हतं श्रुत्वा वालिपुत्रेण रावणः।
बलाध्यक्षमुवाचेदं कृताञ्जलिमुपस्थितम् ॥ ६.५५.१ ॥
వాలి కుమారుడి చేత వజ్రదంష్ట్రుడు హతుడయ్యాడని విని, రావణుడు చేతులు జోడించి సమీపంలో నిలిచిన సేనాధిపతితో ఇలా అన్నాడు.
6.55.2
शीघ्रं निर्यान्तुदुर्धर्षा राक्षसा भीमविक्रमाः।
अकम्पनं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रास्त्रकोविदम् ॥ ६.५५.२ ॥
అన్ని శస్త్రాస్త్రాలలోనూ నిపుణుడైన అకంపనుడిని ముందుంచుకొని, భయంకర పరాక్రమం గల దుర్జయ రాక్షసులు వెంటనే బయలుదేరాలి.
6.55.3
एष शास्ता च गोप्ता च नेता च युधि सत्तमः।
भूतिकामश्च मे नित्यं नित्यं च समरप्रियः ॥ ६.५५.३ ॥
ఇతడు యుద్ధంలో శాసకుడు, రక్షకుడు, నాయకుడు, ఉత్తముడు. ఇతడు ఎల్లప్పుడూ నా శ్రేయస్సును కోరేవాడు, ఎల్లప్పుడూ యుద్ధప్రియుడు.
6.55.4
एष जेष्यति काकुत्स्थौ सुग्रीवं च महाबलम्।
वानरांश्चापरान् घोरान् हनिष्यति न संशयः ॥ ६.५५.४ ॥
ఇతడు కాకుత్స్థ సోదరులిద్దరినీ, మహాబలుడైన సుగ్రీవుడినీ జయిస్తాడు; ఇతర భయంకరమైన వానరులనూ సంహరిస్తాడు — ఇందులో సందేహం లేదు.
6.55.5
परिगृह्य स तामाज्ञां रावणस्य महाबलः।
बलं सम्प्रेरयामास तदा लघुपराक्रमः ॥ ६.५५.५ ॥
రావణుడి ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, ఆ మహాబలుడు, వేగవంతమైన పరాక్రమం గలవాడు, అప్పుడు సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
6.55.6
ततो नानाप्रहरणा भीमाक्षा भीमदर्शनाः।
निष्पेतू राक्षसा मुख्या बलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ ६.५५.६ ॥
అప్పుడు నానావిధ ఆయుధాలు ధరించి, భయంకర నేత్రాలు, భయానక రూపం గల ప్రధాన రాక్షసులు సేనాధిపతి ప్రేరణతో బయలుదేరారు.
6.55.7
रथमास्थाय विपुलं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
मेघाभो मेघवर्णश्च मेघस्वनमहास्वनः ॥ ६.५५.७ ॥
బంగారంతో అలంకరించబడిన విశాలమైన రథం ఎక్కి, మేఘం వంటి రూపం, మేఘ వర్ణం కలవాడై, మేఘగర్జన వంటి మహా ధ్వనితో (అతడు బయలుదేరాడు).
6.55.8
राक्षसैः संवृतो घोरैस्तदा निर्यात्यकम्पनः।
नहि कम्पयितुं शक्यः सुरैरपि महामृधे ॥ ६.५५.८ ॥
అప్పుడు భయంకర రాక్షసులచే చుట్టబడి అకంపనుడు బయలుదేరాడు; ఆ మహా యుద్ధంలో దేవతలు కూడా అతనిని కదిలించలేరు.
6.55.9
अकम्पनस्ततस्तेषामादित्य इव तेजसा।
तस्य निर्धावमानस्य संरब्धस्य युयुत्सया ॥ ६.५५.९ ॥
అప్పుడు వారిలో అకంపనుడు సూర్యునివలె తేజస్సుతో (ప్రకాశించాడు); యుద్ధేచ్ఛతో కోపంగా పరుగెత్తుతున్న అతని (తేజస్సు అద్భుతమైనది).
6.55.10
अकस्माद् दैन्यमागच्छद्धयानां रथवाहिनाम्।
व्यस्फुरन्नयनं चास्य सव्यं युद्धाभिनन्दिनः ॥ ६.५५.१० ॥
అకస్మాత్తుగా రథాన్ని లాగే గుర్రాలకు దైన్యం కలిగింది; యుద్ధాభిలాషి అయిన అతని ఎడమ కన్ను అదిరింది.
6.55.11
विवर्णो मुखवर्णश्च गद्गदश्चाभवत् स्वनः।
अभवत् सुदिने काले दुर्दिनं रूक्षमारुतम् ॥ ६.५५.११ ॥
ముఖవర్ణం వివర్ణమైంది, స్వరం గద్గదమైంది; మంచి రోజులో, ఆ సమయంలో, కఠిన గాలితో దుర్దినం ఏర్పడింది.
6.55.12
ऊचुः खगमृगाः सर्वे वाचः क्रूरा भयावहाः।
स सिंहोपचितस्कन्धः शार्दूलसमविक्रमः ॥ ६.५५.१२ ॥
అన్ని పక్షులు, మృగాలు భయంకరమైన కఠిన వాక్కులు పలికాయి; అతడు సింహంలాంటి బలమైన భుజాలు, పులిలాంటి పరాక్రమం కలవాడు.
6.55.13
तानुत्पातानचिन्त्यैव निर्जगाम रणाजिरम्।
तथा निर्गच्छतस्तस्य रक्षसः सह राक्षसैः ॥ ६.५५.१३ ॥
ఆ అపశకునాలను లెక్కచేయకుండా అతడు యుద్ధభూమి వైపు బయలుదేరాడు. ఈ విధంగా బయలుదేరిన ఆ రాక్షసుడితో పాటు రాక్షసులు కూడా వెళ్ళారు.
6.55.14
बभूव सुमहान् नादः क्षोभयन्निव सागरम्।
तेन शब्देन वित्रस्ता वानराणां महाचमूः ॥ ६.५५.१४ ॥
సముద్రాన్ని కలవరపరచినట్లు అతి పెద్ద గర్జన వినిపించింది. ఆ శబ్దానికి వానరుల మహాసేన భయకంపితమైంది.
6.55.15
द्रुमशैलप्रहाराणां योद्धुं समुपतिष्ठताम्।
तेषां युद्धं महारौद्रं संजज्ञे कपिरक्षसाम् ॥ ६.५५.१५ ॥
చెట్లతోనూ పర్వతాలతోనూ దాడి చేయడానికి సిద్ధమై పోరాడటానికి నిలిచినవారి మధ్య, వానరులకు రాక్షసులకు అతి భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
6.55.16
रामरावणयोरर्थे समभित्यक्तदेहिनः।
सर्वे ह्यतिबलाः शूराः सर्वे पर्वतसंनिभाः ॥ ६.५५.१६ ॥
రాముని కోసం, రావణుని కోసం ప్రాణాలను లెక్కచేయక పోరాడుతున్నవారంతా అతి బలవంతులైన వీరులు; అందరూ పర్వతాల వంటివారు.
6.55.17
हरयो राक्षसाश्चैव परस्परजिघांसया।
तेषां विनर्दतां शब्दः संयुगेऽतितरस्विनाम् ॥ ६.५५.१७ ॥
ఒకరినొకరు చంపాలనే కోరికతో వానరులు, రాక్షసులు యుద్ధంలో అతి వేగంగా గర్జించారు; వారి గర్జన శబ్దం మారుమోగింది.
6.55.18
शुश्रुवे सुमहान् कोपादन्योन्यमभिगर्जताम्।
रजश्चारुणवर्णाभं सुभीममभवद् भृशम् ॥ ६.५५.१८ ॥
కోపంతో ఒకరిపై ఒకరు గర్జిస్తున్న వారి అతి పెద్ద శబ్దం వినిపించింది. ఎరుపు రంగు ధూళి అత్యంత భయంకరంగా వ్యాపించింది.
6.55.19
उद्धृतं हरिरक्षोभिः संरुरोध दिशो दश।
अन्योन्यं रजसा तेन कौशेयोद्धतपाण्डुना ॥ ६.५५.१९ ॥
కోతులు, రాక్షసులు లేపిన ఆ ధూళి పది దిక్కులను కమ్మివేసింది. పట్టువస్త్రం వంటి లేత పసుపు రంగు ఆ ధూళితో ఒకరినొకరు చూడలేకపోయారు.
6.55.20
संवृतानि च भूतानि ददृशुर्न रणाजिरे।
न ध्वजो न पताका वा चर्म वा तुरगोऽपि वा ॥ ६.५५.२० ॥
యుద్ధభూమిలో ప్రాణులు కప్పబడి కనిపించలేదు. ధ్వజమూ, పతాకమూ, డాలూ, గుర్రమూ కూడా కనిపించలేదు.
6.55.21
आयुधं स्यन्दनो वापि ददृशे तेन रेणुना।
शब्दश्च सुमहांस्तेषां नर्दतामभिधावताम् ॥ ६.५५.२१ ॥
ఆ ధూళిలో ఆయుధమో రథమో కూడా కనిపించలేదు. కానీ గర్జిస్తూ ఒకరిపై ఒకరు దూకుతున్న వారి శబ్దం ఎంతో గొప్పగా ఉంది.
6.55.22
श्रूयते तुमुलो युद्धे न रूपाणि चकाशिरे।
हरीनेव सुसंरुष्टा हरयो जघ्नुराहवे ॥ ६.५५.२२ ॥
యుద్ధంలో భయంకరమైన కోలాహలమే వినిపించింది; రూపాలు కనిపించలేదు. అత్యంత కోపోద్రిక్తులైన కోతులు కోతులనే కొట్టాయి.
6.55.23
राक्षसा राक्षसांश्चापि निजघ्नुस्तिमिरे तदा।
ते परांश्च विनिघ्नन्तः स्वांश्च वानरराक्षसाः ॥ ६.५५.२३ ॥
అప్పుడు ఆ చీకటిలో రాక్షసులు రాక్షసులనే చంపారు. శత్రువులను కొడుతూ వానరులు, రాక్షసులు తమవారినీ కొట్టారు.
6.55.24
रुधिरार्द्रां तदा चक्रुर्महीं पङ्कानुलेपनाम्।
ततस्तु रुधिरौघेण सिक्तं ह्यपगतं रजः ॥ ६.५५.२४ ॥
అప్పుడు వారు భూమిని రక్తంతో తడిపి, బురద పూతలా చేశారు. తరువాత రక్తప్రవాహంతో తడిసి ఆ ధూళి అణగిపోయింది.
6.55.25
शरीरशवसंकीर्णा बभूव च वसुंधरा।
द्रुमशक्तिगदाप्रासैः शिलापरिघतोमरैः ॥ ६.५५.२५ ॥
శరీరాలు, శవాలతో నిండిపోయింది ఆ భూమి; వృక్షాలు, శక్తులు, గదలు, ప్రాసాలు, రాళ్ళు, పరిఘలు, తోమరాలతో.
6.55.26
राक्षसा हरयस्तूर्णं जघ्नुरन्योन्यमोजसा।
बाहुभिः परिघाकारैर्युध्यन्तः पर्वतोपमान् ॥ ६.५५.२६ ॥
రాక్షసులు, వానరులు వెంటనే బలంతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు; పరిఘల వంటి బాహువులతో, పర్వతాల వంటి శరీరాలతో పోరాడుతూ.
6.55.27
हरयो भीमकर्माणो राक्षसाञ्जघ्नुराहवे।
राक्षसास्त्वभिसंक्रुद्धाः प्रासतोमरपाणयः ॥ ६.५५.२७ ॥
భయంకర కర్మలు చేసే వానరులు యుద్ధంలో రాక్షసులను చంపారు; రాక్షసులు అత్యంత కోపంతో, చేతుల్లో ప్రాసాలు, తోమరాలు పట్టుకున్నారు.
6.55.28
कपीन् निजघ्निरे तत्र शस्त्रैः परमदारुणैः।
अकम्पनः सुसंक्रुद्धो राक्षसानां चमूपतिः ॥ ६.५५.२८ ॥
అక్కడ రాక్షసులు అతి భయంకరమైన ఆయుధాలతో వానరులను చంపారు; రాక్షసుల సేనాపతి అకంపనుడు అత్యంత కోపించాడు.
6.55.29
संहर्षयति तान् सर्वान् राक्षसान् भीमविक्रमान्।
हरयस्त्वपि रक्षांसि महाद्रुममहाश्मभिः ॥ ६.५५.२९ ॥
అతడు భయంకర పరాక్రమం గల రాక్షసులందరినీ ప్రోత్సహిస్తున్నాడు; వానరులు మాత్రం పెద్ద వృక్షాలతో, పెద్ద రాళ్ళతో రాక్షసులను కొడుతున్నారు.
6.55.30
विदारयन्त्यभिक्रम्य शस्त्राण्याच्छिद्य वीर्यतः।
एतस्मिन्नन्तरे वीरा हरयः कुमुदो नलः ॥ ६.५५.३० ॥
ముందుకు దూకి, తమ పరాక్రమంతో ఆయుధాలను ఖండించి వారిని చీల్చుతున్నారు. ఇంతలో వీరులైన వానరులు కుముదుడు, నలుడు (ముందుకు వచ్చారు).
6.55.31
मैन्दश्च द्विविदः क्रुद्धाश्चक्रुर्वेगमनुत्तमम्।
ते तु वृक्षैर्महावीरा राक्षसानां चमूमुखे ॥ ६.५५.३१ ॥
మైందుడు, ద్వివిదుడు కోపోద్రిక్తులై అత్యంత వేగంతో దూకారు. ఆ మహావీరులు రాక్షససేన ముందు భాగంలో వృక్షాలతో పోరాడారు.
6.55.32
कदनं सुमहच्चक्रुर्लीलया हरिपुंगवाः।
ममन्थू राक्षसान् सर्वे नानाप्रहरणैर्भृशम् ॥ ६.५५.३२ ॥
ఆ శ్రేష్ఠ వానరులు అవలీలగా గొప్ప సంహారం చేశారు. అందరూ నానావిధ ఆయుధాలతో రాక్షసులను తీవ్రంగా మర్దించారు.