Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.56

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

6.56.1

तद् दृष्ट्वा सुमहत् कर्म कृतं वानरसत्तमैः।
क्रोधमाहारयामास युधि तीव्रमकम्पनः ॥ ६.५६.१ ॥

ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ସେହି ମହାନ କର୍ମ ଦେଖି ଅକମ୍ପନ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା।

6.56.2

क्रोधमूिर्च्छत तरूपस्तु धुन्वन् परमकार्मुकम्।
दृष्ट्वा तु कर्म शत्रूणां सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.५६.२ ॥

କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିବା ସେ ଯୁବ ବୀର ନିଜ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁ ଝୁଲାଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସେ କର୍ମ ଦେଖି ସାରଥିକୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।

6.56.3

तत्रैव तावत् त्वरितो रथं प्रापय सारथे।
एते च बलिनो घ्नन्ति सुबहून् राक्षसान् रणे ॥ ६.५६.३ ॥

ହେ ସାରଥି, ଶୀଘ୍ର ରଥକୁ ସେଠାକୁ ନିଅ। ଏହି ବଳବାନ ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କରୁଛନ୍ତି।

6.56.4

एते च बलवन्तो वा भीमकोपाश्च वानराः।
द्रुमशैलप्रहरणास्तिष्ठन्ति प्रमुखे मम ॥ ६.५६.४ ॥

ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ଶିଳାକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିବା ଏହି ବଳବାନ ଓ ଭୀଷଣ କ୍ରୋଧୀ ବାନରମାନେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।

6.56.5

एतान् निहन्तुमिच्छामि समरश्लाघिनो ह्यहम्।
एतैः प्रमथितं सर्वं रक्षसां दृश्यते बलम् ॥ ६.५६.५ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ବୀରତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ ଏହି ବାନରମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ସେନା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।

6.56.6

ततः प्रचलिताश्वेन रथेन रथिनां वरः।
हरीनभ्यपतद् दूराच्छरजालैरकम्पनः ॥ ६.५६.६ ॥

ତା'ପରେ ଧାବମାନ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ରଥରେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକମ୍ପନ ଦୂରରୁ ହିଁ ଶରଜାଲ ବର୍ଷାଇ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା।

6.56.7

न स्थातुं वानराः शेकुः किं पुनर्योद्धुमाहवे।
अकम्पनशरैर्भग्नाः सर्व एवाभिदुद्रुवुः ॥ ६.५६.७ ॥

ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବାଣରେ ଭଗ୍ନ ହୋଇ ବାନରମାନେ ଠିଆ ହୋଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତ ଦୂରର କଥା; ସମସ୍ତେ ପଳାଇଲେ।

6.56.8

तान् मृत्युवशमापन्नानकम्पनशरानुगान्।
समीक्ष्य हनुमान् ज्ञातीनुपतस्थे महाबलः ॥ ६.५६.८ ॥

ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବାଣର ଅନୁଗାମୀ ସେହି ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ବଶରେ ଦେଖି ମହାବଳୀ ହନୁମାନ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଠିଆ ହେଲେ।

6.56.9

तं महाप्लवगं दृष्ट्वा सर्वे ते प्लवगर्षभाः।
समेत्य समरे वीराः संहृष्टाः पर्यवारयन् ॥ ६.५६.९ ॥

ସେହି ମହାଲମ୍ଫକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ବୀରମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଠିଆ ହେଲେ।

6.56.10

व्यवस्थितं हनूमन्तं ते दृष्ट्वा प्लवगर्षभाः।
बभूवुर्बलवन्तो हि बलवन्तमुपाश्रिताः ॥ ६.५६.१० ॥

ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେହି ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବଳବାନ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଜଣେ ବଳବାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ।

6.56.11

अकम्पनस्तु शैलाभं हनूमन्तमवस्थितम्।
महेन्द्र इव धाराभिः शरैरभिववर्ष ह ॥ ६.५६.११ ॥

ମାତ୍ର ଅକମ୍ପନ ପର୍ବତ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଧାରାରେ ବର୍ଷା କରିବା ପରି ବାଣବର୍ଷା କଲେ।

6.56.12

अचिन्तयित्वा बाणौघान् शरीरे पातितान् कपिः।
अकम्पनवधार्थाय मनो दध्रे महाबलः ॥ ६.५६.१२ ॥

ଶରୀରରେ ପଡୁଥିବା ବାଣର ପ୍ରବାହକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନ କରି, ସେହି ମହାବଳୀ ବାନର ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ମନ ସ୍ଥିର କଲେ।

6.56.13

स प्रहस्य महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः।
अभिदुद्राव तद्रक्षः कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५६.१३ ॥

ମହାତେଜସ୍ବୀ ମାରୁତାତ୍ମଜ ହନୁମାନ ହସି ହସି, ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ଦେଉଥିବା ପରି ସେ ରାକ୍ଷସ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।

6.56.14

तस्याथ नर्दमानस्य दीप्यमानस्य तेजसा।
बभूव रूपं दुर्धर्षं दीप्तस्येव विभावसोः ॥ ६.५६.१४ ॥

ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ତେଜରେ ଝଲସୁଥିବା ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଜେୟ ହୋଇଗଲା, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି।

6.56.15

आत्मानं त्वप्रहरणं ज्ञात्वा क्रोधसमन्वितः।
शैलमुत्पाटयामास वेगेन हरिपुङ्गवः ॥ ६.५६.१५ ॥

ନିଜ ପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ବେଗରେ ଏକ ପର୍ବତ ଉପାଡ଼ିଲେ।

6.56.16

गृहीत्वा सुमहाशैलं पाणिनैकेन मारुतिः।
स विनद्य महानादं भ्रामयामास वीर्यवान् ॥ ६.५६.१६ ॥

ମାରୁତି ଗୋଟିଏ ହାତରେ ସେହି ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଧରି, ମହାନାଦ କରି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପରି ତାହାକୁ ଘୂରାଇଲେ।

6.56.17

ततस्तमभिदुद्राव राक्षसेन्द्रमकम्पनम्।
पुरा हि नमुचिं संख्ये वज्रेणेव पुरंदरः ॥ ६.५६.१७ ॥

ତା'ପରେ ସେ ସେହି ରାକ୍ଷସରାଜ ଅକମ୍ପନ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁରନ୍ଦର ବଜ୍ରରେ ନମୁଚିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।

6.56.18

अकम्पनस्तु तद् दृष्ट्वा गिरिशृङ्गं समुद्यतम्।
दूरादेव महाबाणैरर्धचन्द्रैर्व्यदारयत् ॥ ६.५६.१८ ॥

କିନ୍ତୁ ଅକମ୍ପନ ଉଠାଯାଇଥିବା ସେହି ପର୍ବତଶିଖର ଦେଖି, ଦୂରରୁ ହିଁ ମହାବାଣ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ବିଦାରିତ କଲେ।

6.56.19

तं पर्वताग्रमाकाशे रक्षोबाणविदारितम्।
विकीर्णं पतितं दृष्ट्वा हनूमान् क्रोधमूिर्च्छतः ॥ ६.५६.१९ ॥

ଆକାଶରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ପର୍ବତଶିଖର ଦେଖି ହନୁମାନ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।

6.56.20

सोऽश्वकर्णं समासाद्य रोषदर्पान्वितो हरिः।
तूर्णमुत्पाटयामास महागिरिमिवोच्छ्रितम् ॥ ६.५६.२० ॥

ରୋଷ ଓ ଦର୍ପରେ ଭରିଯାଇଥିବା ସେହି ବାନର ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଉଚ୍ଚ ମହାପର୍ବତ ପରି ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଉପାଡ଼ି ଦେଲେ।

6.56.21

तं गृहीत्वा महास्कन्धं सोऽश्वकर्णं महाद्युतिः।
प्रगृह्य परया प्रीत्या भ्रामयामास संयुगे ॥ ६.५६.२१ ॥

ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣର ବିଶାଳ ଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ପରମ ଉଲ୍ଲାସରେ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହାକୁ ଘୂରାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।

6.56.22

प्रधावन्नुरुवेगेन बभञ्ज तरसा द्रुमान्।
हनूमान् परमक्रुद्धश्चरणैर्दारयन् महीम् ॥ ६.५६.२२ ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହନୁମାନ ବେଗରେ ଧାଇଁ ବୃକ୍ଷସମୂହକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ନିଜ ଚରଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।

6.56.23

गजांश्च सगजारोहान् सरथान् रथिनस्तथा।
जघान हनुमान् धीमान् राक्षसांश्च पदातिगान् ॥ ६.५६.२३ ॥

ବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମାହୁଟ ସହିତ, ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ରଥୀ ସହିତ ଏବଂ ପଦାତି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ।

6.56.24

तमन्तकमिव क्रुद्धं सद्रुमं प्राणहारिणम्।
हनूमन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.५६.२४ ॥

କ୍ରୋଧିତ, ଗଛ ହାତରେ ଧରିଥିବା, ପ୍ରାଣହାରୀ ଯମ ପରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ପଳାଇଲେ।

6.56.25

तमापतन्तं संक्रुद्धं राक्षसानां भयावहम्।
ददर्शाकम्पनो वीरश्चुक्षोभ च ननाद च ॥ ६.५६.२५ ॥

ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ସେହି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବୀର ଅକମ୍ପନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କଲା।

6.56.26

स चतुर्दशभिर्बाणैर्निशितैर्देहदारणैः।
निर्बिभेद महावीर्यं हनूमन्तमकम्पनः ॥ ६.५६.२६ ॥

ଅକମ୍ପନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଶରୀର ବିଦାରଣକାରୀ ଚଉଦଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।

6.56.27

स तथा विप्रकीर्णस्तु नाराचैः शितशक्तिभिः।
हनूमान् ददृशे वीरः प्ररूढ इव सानुमान् ॥ ६.५६.२७ ॥

ଲୌହ ବାଣ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଏହିପରି ଆଚ୍ଛନ୍ନ ସେହି ବୀର ହନୁମାନ, ଶିଖରସହ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଉଠିଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଗଲେ।

6.56.28

विरराज महावीर्यो महाकायो महाबलः।
पुष्पिताशोकसंकाशो विधूम इव पावकः ॥ ६.५६.२८ ॥

ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ମହାକାୟ ଓ ମହାବଳ ହନୁମାନ, ପୁଷ୍ପିତ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷ ପରି ଏବଂ ଧୂଆଁହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଝଲସି ଉଠିଲେ।

6.56.29

ततोऽन्यं वृक्षमुत्पाट्य कृत्वा वेगमनुत्तमम्।
शिरस्याभिजघानाशु राक्षसेन्द्रमकम्पनम् ॥ ६.५६.२९ ॥

ତା'ପରେ ହନୁମାନ ଆଉ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପାଡ଼ି, ଅତୁଳନୀୟ ବେଗରେ ଉଠାଇ, ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ଅକମ୍ପନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲେ।

6.56.30

स वृक्षेण हतस्तेन सक्रोधेन महात्मना।
राक्षसो वानरेन्द्रेण पपात च ममार च ॥ ६.५६.३० ॥

କ୍ରୋଧିତ ସେହି ମହାତ୍ମା ବାନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେହି ବୃକ୍ଷର ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ରାକ୍ଷସ ପଡ଼ିଗଲା ଓ ମରିଗଲା।

6.56.31

तं दृष्ट्वा निहतं भूमौ राक्षसेन्द्रमकम्पनम्।
व्यथिता राक्षसाः सर्वे क्षितिकम्प इव द्रुमाः ॥ ६.५६.३१ ॥

ଭୂମିରେ ନିହତ ସେହି ରାକ୍ଷସରାଜ ଅକମ୍ପନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୂକମ୍ପରେ ଗଛମାନେ ଥରିଲା ପରି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।

6.56.32

त्यक्तप्रहरणाः सर्वे राक्षसास्ते पराजिताः।
लङ्कामभिययुस्त्रासाद् वानरैस्तैरभिद्रुताः ॥ ६.५६.३२ ॥

ଅସ୍ତ୍ର ଫୋପାଡ଼ି ପରାଜିତ ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରଣ ହୋଇ, ଭୟରେ ଲଙ୍କା ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ।

6.56.33

ते मुक्तकेशाः सम्भ्रान्ता भग्नमानाः पराजिताः।
भयाच्छ्रमजलैरङ्गैः प्रस्रवद्भिर्विदुद्रुवुः ॥ ६.५६.३३ ॥

ବିକ୍ଷିପ୍ତ କେଶ ସହିତ, ଘାବରା, ଦର୍ପ ଭଗ୍ନ, ପରାଜିତ ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ; ପରିଶ୍ରମର ଘାମରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ବହୁଥିଲା।

6.56.34

अन्योन्यं ये प्रमथ्नन्तो विविशुर्नगरं भयात्।
पृष्ठतस्ते तु सम्मूढाः प्रेक्षमाणा मुहुर्मुहुः ॥ ६.५६.३४ ॥

ପରସ୍ପରକୁ ଠେଲି ସେମାନେ ଭୟରେ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ପଛକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।

6.56.35

तेषु लङ्कां प्रविष्टेषु राक्षसेषु महाबलाः।
समेत्य हरयः सर्वे हनूमन्तमपूजयन् ॥ ६.५६.३५ ॥

ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ମହାବଳୀ ସମସ୍ତ ବାନର ଏକତ୍ର ହୋଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

6.56.36

सोऽपि प्रवृद्धस्तान् सर्वान् हरीन् सम्प्रत्यपूजयत्।
हनूमान् सत्त्वसम्पन्नो यथार्हमनुकूलतः ॥ ६.५६.३६ ॥

ଆନନ୍ଦିତ ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ଓ ସ୍ନେହରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।

6.56.37

विनेदुश्च यथाप्राणं हरयो जितकाशिनः।
चकृषुश्च पुनस्तत्र सप्राणानेव राक्षसान् ॥ ६.५६.३७ ॥

ବିଜୟ ଗର୍ବରେ ଥିବା ବାନରମାନେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ଜନ କଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଜୀବିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଟାଣି ନେଲେ।

6.56.38

स वीरशोभामभजन्महाकपिः
समेत्य रक्षांसि निहत्य मारुतिः।
महासुरं भीमममित्रनाशनं
विष्णुर्यथैवोरुबलं चमूमुखे ॥ ६.५६.३८ ॥

ସେହି ମହାକପି ମାରୁତି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ବୀରଶୋଭା ପାଇଲେ; ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମହାବଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଭୟଙ୍କର, ଶତ୍ରୁନାଶକ ମହାସୁରକୁ ବଧ କରିବା ପରି।

6.56.39

अपूजयन् देवगणास्तदाकपिं
स्वयं च रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः।
तथैव सुग्रीवमुखाः प्लवंगमा
विभीषणश्चैव महाबलस्तदा ॥ ६.५६.३९ ॥

ସେତେବେଳେ ଦେବଗଣ ସେହି ବାନରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଅତିବଳୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବାନରମାନେ, ଏବଂ ମହାବଳୀ ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।