వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.56.1
तद् दृष्ट्वा सुमहत् कर्म कृतं वानरसत्तमैः।
क्रोधमाहारयामास युधि तीव्रमकम्पनः ॥ ६.५६.१ ॥
వానర శ్రేష్ఠులు చేసిన ఆ అతి గొప్ప కర్మను చూసి, అకంపనుడు యుద్ధంలో తీవ్ర కోపాన్ని రేపుకున్నాడు.
6.56.2
क्रोधमूिर्च्छत तरूपस्तु धुन्वन् परमकार्मुकम्।
दृष्ट्वा तु कर्म शत्रूणां सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.५६.२ ॥
కోపం పెరిగిన ఆ యువ వీరుడు తన ఉత్తమ ధనుస్సును ఊపుతూ, శత్రువుల ఆ కార్యాన్ని చూసి సారథితో ఇలా అన్నాడు.
6.56.3
तत्रैव तावत् त्वरितो रथं प्रापय सारथे।
एते च बलिनो घ्नन्ति सुबहून् राक्षसान् रणे ॥ ६.५६.३ ॥
సారథీ, వెంటనే రథాన్ని అక్కడికే తీసుకెళ్ళు. ఈ బలవంతులైన వానరులు యుద్ధంలో ఎందరో రాక్షసులను చంపుతున్నారు.
6.56.4
एते च बलवन्तो वा भीमकोपाश्च वानराः।
द्रुमशैलप्रहरणास्तिष्ठन्ति प्रमुखे मम ॥ ६.५६.४ ॥
వృక్షాలు, పర్వత శిలలు ఆయుధాలుగా కలిగిన ఈ బలవంతులూ భయంకర కోపం ఉన్న వానరులు నా ఎదుట నిలిచి ఉన్నారు.
6.56.5
एतान् निहन्तुमिच्छामि समरश्लाघिनो ह्यहम्।
एतैः प्रमथितं सर्वं रक्षसां दृश्यते बलम् ॥ ६.५६.५ ॥
యుద్ధంలో తమ శౌర్యాన్ని గొప్పగా చెప్పుకునే వీరిని నేను చంపాలనుకుంటున్నాను. వీరివల్ల రాక్షసుల సైన్యమంతా నలిగిపోయినట్లు కనిపిస్తోంది.
6.56.6
ततः प्रचलिताश्वेन रथेन रथिनां वरः।
हरीनभ्यपतद् दूराच्छरजालैरकम्पनः ॥ ६.५६.६ ॥
అప్పుడు గుర్రాలు పరుగెత్తుతున్న రథంపై రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన అకంపనుడు దూరం నుండే బాణాల జాలాలను కురిపిస్తూ వానరులపై విరుచుకుపడ్డాడు.
6.56.7
न स्थातुं वानराः शेकुः किं पुनर्योद्धुमाहवे।
अकम्पनशरैर्भग्नाः सर्व एवाभिदुद्रुवुः ॥ ६.५६.७ ॥
అకంపనుని బాణాలచే చెదిరిన వానరులు నిలబడలేకపోయారు, యుద్ధం చేయడం ఎలా; అందరూ పారిపోయారు.
6.56.8
तान् मृत्युवशमापन्नानकम्पनशरानुगान्।
समीक्ष्य हनुमान् ज्ञातीनुपतस्थे महाबलः ॥ ६.५६.८ ॥
అకంపనుని బాణాల పాలైన ఆ బంధువులను మృత్యువశమైనట్లు చూసి, మహాబలుడైన హనుమంతుడు వారి దగ్గరకు వచ్చి నిలిచాడు.
6.56.9
तं महाप्लवगं दृष्ट्वा सर्वे ते प्लवगर्षभाः।
समेत्य समरे वीराः संहृष्टाः पर्यवारयन् ॥ ६.५६.९ ॥
ఆ మహా దూకుడువాడిని చూసి, వానర శ్రేష్ఠులైన ఆ వీరులందరూ సంతోషించి యుద్ధంలో కూడి అతనిని చుట్టుముట్టారు.
6.56.10
व्यवस्थितं हनूमन्तं ते दृष्ट्वा प्लवगर्षभाः।
बभूवुर्बलवन्तो हि बलवन्तमुपाश्रिताः ॥ ६.५६.१० ॥
హనుమంతుడు స్థిరంగా నిలబడటం చూసి ఆ వానర శ్రేష్ఠులు బలవంతులయ్యారు; ఎందుకంటే వారు బలవంతుడిని ఆశ్రయించారు.
6.56.11
अकम्पनस्तु शैलाभं हनूमन्तमवस्थितम्।
महेन्द्र इव धाराभिः शरैरभिववर्ष ह ॥ ६.५६.११ ॥
అయితే అకంపనుడు పర్వతంలా నిలిచిన హనుమంతునిపై, మహేంద్రుడు ధారలతో వర్షించినట్లు బాణాలను వర్షించాడు.
6.56.12
अचिन्तयित्वा बाणौघान् शरीरे पातितान् कपिः।
अकम्पनवधार्थाय मनो दध्रे महाबलः ॥ ६.५६.१२ ॥
శరీరంపై పడుతున్న బాణ ప్రవాహాలను పట్టించుకోక, ఆ మహాబలుడైన వానరుడు అకంపనుని వధించాలని మనసు నిలిపాడు.
6.56.13
स प्रहस्य महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः।
अभिदुद्राव तद्रक्षः कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५६.१३ ॥
మహాతేజస్వి అయిన మారుతాత్మజుడు హనుమంతుడు నవ్వుతూ, భూమిని కంపింపజేస్తున్నట్లు ఆ రాక్షసుని వైపు దూకాడు.
6.56.14
तस्याथ नर्दमानस्य दीप्यमानस्य तेजसा।
बभूव रूपं दुर्धर्षं दीप्तस्येव विभावसोः ॥ ६.५६.१४ ॥
గర్జిస్తూ, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆయన రూపం ఎదుర్కోలేనిదిగా మారింది, మండుతున్న అగ్నిలా.
6.56.15
आत्मानं त्वप्रहरणं ज्ञात्वा क्रोधसमन्वितः।
शैलमुत्पाटयामास वेगेन हरिपुङ्गवः ॥ ६.५६.१५ ॥
తనకు ఆయుధం లేదని గ్రహించి, కోపంతో నిండిన ఆ వానరోత్తముడు వేగంగా ఒక పర్వతాన్ని పెకలించాడు.
6.56.16
गृहीत्वा सुमहाशैलं पाणिनैकेन मारुतिः।
स विनद्य महानादं भ्रामयामास वीर्यवान् ॥ ६.५६.१६ ॥
మారుతి ఒక చేతితో ఆ మహా పర్వతాన్ని పట్టుకుని, గొప్ప గర్జన చేస్తూ, పరాక్రమంతో దానిని గిరగిరా తిప్పాడు.
6.56.17
ततस्तमभिदुद्राव राक्षसेन्द्रमकम्पनम्।
पुरा हि नमुचिं संख्ये वज्रेणेव पुरंदरः ॥ ६.५६.१७ ॥
అప్పుడు అతడు ఆ రాక్షసేంద్రుడు అకంపనుని వైపు దూకాడు, పూర్వం యుద్ధంలో పురందరుడు వజ్రంతో నముచిపై దూకినట్లు.
6.56.18
अकम्पनस्तु तद् दृष्ट्वा गिरिशृङ्गं समुद्यतम्।
दूरादेव महाबाणैरर्धचन्द्रैर्व्यदारयत् ॥ ६.५६.१८ ॥
అయితే అకంపనుడు ఎత్తిన ఆ పర్వతశిఖరాన్ని చూసి, దూరం నుండే గొప్ప బాణాలతో, అర్ధచంద్ర బాణాలతో దానిని ఛేదించాడు.
6.56.19
तं पर्वताग्रमाकाशे रक्षोबाणविदारितम्।
विकीर्णं पतितं दृष्ट्वा हनूमान् क्रोधमूिर्च्छतः ॥ ६.५६.१९ ॥
ఆకాశంలో రాక్షస బాణాలచే ఛిన్నమై చెదిరి పడిపోయిన ఆ పర్వతశిఖరాన్ని చూసి హనుమంతుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.
6.56.20
सोऽश्वकर्णं समासाद्य रोषदर्पान्वितो हरिः।
तूर्णमुत्पाटयामास महागिरिमिवोच्छ्रितम् ॥ ६.५६.२० ॥
కోపంతో, గర్వంతో నిండిన ఆ వానరుడు అశ్వకర్ణ వృక్షం వద్దకు చేరి, ఎత్తైన మహాపర్వతంలా దానిని వేగంగా పెకిలించాడు.
6.56.21
तं गृहीत्वा महास्कन्धं सोऽश्वकर्णं महाद्युतिः।
प्रगृह्य परया प्रीत्या भ्रामयामास संयुगे ॥ ६.५६.२१ ॥
ఆ మహాతేజస్వి అశ్వకర్ణ వృక్షపు పెద్ద కాండాన్ని పట్టుకుని, గొప్ప ఉత్సాహంతో యుద్ధరంగంలో దానిని తిప్పసాగాడు.
6.56.22
प्रधावन्नुरुवेगेन बभञ्ज तरसा द्रुमान्।
हनूमान् परमक्रुद्धश्चरणैर्दारयन् महीम् ॥ ६.५६.२२ ॥
అత్యంత కోపంతో ఉన్న హనుమంతుడు మహావేగంతో పరుగెత్తుతూ, చెట్లను బలంగా విరగ్గొట్టాడు; తన పాదాలతో భూమిని చీల్చాడు.
6.56.23
गजांश्च सगजारोहान् सरथान् रथिनस्तथा।
जघान हनुमान् धीमान् राक्षसांश्च पदातिगान् ॥ ६.५६.२३ ॥
బుద్ధిమంతుడైన హనుమంతుడు ఏనుగులను వాటి అంబారీలతో, రథాలను వాటి రథికులతో, కాలినడక రాక్షసులను కూడా సంహరించాడు.
6.56.24
तमन्तकमिव क्रुद्धं सद्रुमं प्राणहारिणम्।
हनूमन्तमभिप्रेक्ष्य राक्षसा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.५६.२४ ॥
కోపంతో ఉన్న, చెట్టును చేతబట్టి ప్రాణాలు హరించే యముడిలా కనిపిస్తున్న హనుమంతుని చూసి రాక్షసులు నలుదిక్కులకూ పారిపోయారు.
6.56.25
तमापतन्तं संक्रुद्धं राक्षसानां भयावहम्।
ददर्शाकम्पनो वीरश्चुक्षोभ च ननाद च ॥ ६.५६.२५ ॥
రాక్షసులకు భయం కలిగిస్తూ, కోపంతో తనపైకి దూసుకువస్తున్న ఆ హనుమంతుడిని చూసిన వీరుడు అకంపనుడు కలవరపడి గర్జించాడు.
6.56.26
स चतुर्दशभिर्बाणैर्निशितैर्देहदारणैः।
निर्बिभेद महावीर्यं हनूमन्तमकम्पनः ॥ ६.५६.२६ ॥
అకంపనుడు పదునైన, శరీరాన్ని చీల్చే పద్నాలుగు బాణాలతో ఆ మహాపరాక్రమశాలి హనుమంతుడిని గాయపరిచాడు.
6.56.27
स तथा विप्रकीर्णस्तु नाराचैः शितशक्तिभिः।
हनूमान् ददृशे वीरः प्ररूढ इव सानुमान् ॥ ६.५६.२७ ॥
అలా ఇనుప బాణాలతో, పదునైన శక్తులతో కప్పబడిన ఆ వీరుడు హనుమంతుడు, శిఖరాలతో ఎత్తుగా పెరిగిన పర్వతంలా కనిపించాడు.
6.56.28
विरराज महावीर्यो महाकायो महाबलः।
पुष्पिताशोकसंकाशो विधूम इव पावकः ॥ ६.५६.२८ ॥
మహాపరాక్రమశాలి, మహాకాయుడు, మహాబలుడు అయిన హనుమంతుడు, పూలతో నిండిన అశోక వృక్షంలా, పొగలేని అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.
6.56.29
ततोऽन्यं वृक्षमुत्पाट्य कृत्वा वेगमनुत्तमम्।
शिरस्याभिजघानाशु राक्षसेन्द्रमकम्पनम् ॥ ६.५६.२९ ॥
అప్పుడు హనుమంతుడు మరొక వృక్షాన్ని పెకలించి, అత్యంత వేగంతో దానిని ఎత్తి, వెంటనే రాక్షసేంద్రుడు అకంపనుని తలపై కొట్టాడు.
6.56.30
स वृक्षेण हतस्तेन सक्रोधेन महात्मना।
राक्षसो वानरेन्द्रेण पपात च ममार च ॥ ६.५६.३० ॥
కోపంతో ఉన్న ఆ మహాత్ముడైన వానరేంద్రుని ఆ వృక్షంతో కొట్టబడి, ఆ రాక్షసుడు పడి మరణించాడు.
6.56.31
तं दृष्ट्वा निहतं भूमौ राक्षसेन्द्रमकम्पनम्।
व्यथिता राक्षसाः सर्वे क्षितिकम्प इव द्रुमाः ॥ ६.५६.३१ ॥
నేలపై హతమైపడి ఉన్న ఆ రాక్షసరాజు అకంపనుని చూసి, భూకంపంలో వృక్షాలు కంపించినట్లు రాక్షసులందరూ వ్యథ చెందారు.
6.56.32
त्यक्तप्रहरणाः सर्वे राक्षसास्ते पराजिताः।
लङ्कामभिययुस्त्रासाद् वानरैस्तैरभिद्रुताः ॥ ६.५६.३२ ॥
ఆయుధాలను విడిచి, ఓడిపోయిన ఆ రాక్షసులందరూ, వానరులచే తరమబడి, భయంతో లంక వైపు పారిపోయారు.
6.56.33
ते मुक्तकेशाः सम्भ्रान्ता भग्नमानाः पराजिताः।
भयाच्छ्रमजलैरङ्गैः प्रस्रवद्भिर्विदुद्रुवुः ॥ ६.५६.३३ ॥
చెదిరిన జుట్టుతో, కలవరపడి, గర్వం భంగమై, ఓడిపోయిన వారు భయంతో పారిపోయారు; శ్రమతో కారిన చెమట వారి అవయవాలపై ప్రవహించింది.
6.56.34
अन्योन्यं ये प्रमथ्नन्तो विविशुर्नगरं भयात्।
पृष्ठतस्ते तु सम्मूढाः प्रेक्षमाणा मुहुर्मुहुः ॥ ६.५६.३४ ॥
ఒకరినొకరు తొక్కుకుంటూ వారు భయంతో నగరంలో ప్రవేశించారు; గందరగోళంతో మళ్లీ మళ్లీ వెనక్కి చూస్తూ ఉన్నారు.
6.56.35
तेषु लङ्कां प्रविष्टेषु राक्षसेषु महाबलाः।
समेत्य हरयः सर्वे हनूमन्तमपूजयन् ॥ ६.५६.३५ ॥
రాక్షసులు లంకలో ప్రవేశించిన తర్వాత, మహాబలులైన వానరులందరూ కలిసి హనుమంతుని పూజించారు.
6.56.36
सोऽपि प्रवृद्धस्तान् सर्वान् हरीन् सम्प्रत्यपूजयत्।
हनूमान् सत्त्वसम्पन्नो यथार्हमनुकूलतः ॥ ६.५६.३६ ॥
ఆనందించిన హనుమంతుడు కూడా, సత్త్వసంపన్నుడై, ఆ వానరులందరినీ తగినవిధంగా, అనుకూలంగా గౌరవించాడు.
6.56.37
विनेदुश्च यथाप्राणं हरयो जितकाशिनः।
चकृषुश्च पुनस्तत्र सप्राणानेव राक्षसान् ॥ ६.५६.३७ ॥
విజయగర్వంతో ఉన్న వానరులు తమ పూర్తి బలంతో గర్జించారు; అక్కడ ప్రాణాలతో ఉన్న రాక్షసులను కూడా మళ్లీ ఈడ్చారు.
6.56.38
स वीरशोभामभजन्महाकपिः
समेत्य रक्षांसि निहत्य मारुतिः।
महासुरं भीमममित्रनाशनं
विष्णुर्यथैवोरुबलं चमूमुखे ॥ ६.५६.३८ ॥
ఆ మహాకపి మారుతి రాక్షసులను ఎదుర్కొని, వారిని సంహరించి వీరశోభను పొందారు; సైన్యం ముందు భయంకరుడు, శత్రునాశకుడు అయిన మహాసురుడిని మహాబలుడైన విష్ణువు సంహరించినట్లు.
6.56.39
अपूजयन् देवगणास्तदाकपिं
स्वयं च रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः।
तथैव सुग्रीवमुखाः प्लवंगमा
विभीषणश्चैव महाबलस्तदा ॥ ६.५६.३९ ॥
అప్పుడు దేవగణాలు ఆ వానరుడిని సత్కరించాయి; అతిబలుడైన రాముడు, లక్ష్మణుడు స్వయంగా, సుగ్రీవ నాయకత్వంలోని వానరులు, మహాబలుడైన విభీషణుడు కూడా అదే విధంగా గౌరవించారు.