Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
अकम्पनवधं श्रुत्वा क्रुद्धो वै राक्षसेश्वरः।
किंचिद् दीनमुखश्चापि सचिवांस्तानुदैक्षत ॥ ६.५७.१ ॥
Al oír la muerte de Akampana, el señor de los rākṣasas se enfureció, y su rostro se tornó algo abatido; miró a aquellos consejeros.
6.57.2
स तु ध्यात्वा मुहूर्तं तु मन्त्रिभिः संविचार्य च।
ततस्तु रावणः पूर्वदिवसे राक्षसाधिपः।
पुरीं परिययौ लङ्कां सर्वान् गुल्मानवेक्षितुम् ॥ ६.५७.२ ॥
Tras reflexionar un momento y deliberar con sus ministros, el señor de los rākṣasas Rāvaṇa, el día anterior, recorrió la ciudad de Laṅkā para inspeccionar todas las guarniciones.
6.57.3
तां राक्षसगणैर्गुप्तां गुल्मैर्बहुभिरावृताम्।
ददर्श नगरीं राजा पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.५७.३ ॥
El rey contempló aquella ciudad, custodiada por huestes de rākṣasas, rodeada de numerosas guarniciones y adornada con guirnaldas de estandartes y banderas.
6.57.4
रुद्धां तु नगरीं दृष्ट्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाचात्महितं काले प्रहस्तं युद्धकोविदम् ॥ ६.५७.४ ॥
Al ver la ciudad sitiada, el señor de los rākṣasas Rāvaṇa habló a tiempo a Prahasta, diestro en la guerra, con palabras en pro de su propio bien.
6.57.5
पुरस्योपनिविष्टस्य सहसा पीडितस्य ह।
नान्ययुद्धात् प्रपश्यामि मोक्षं युद्धविशारद ॥ ६.५७.५ ॥
¡Oh experto en la guerra! Para nosotros, sitiados y de pronto oprimidos, no veo salvación sino a través de otra batalla.
6.57.6
अहं वा कुम्भकर्णो वा त्वं वा सेनापतिर्मम।
इन्द्रजिद् वा निकुम्भो वा वहेयुर्भारमीदृशम् ॥ ६.५७.६ ॥
Que yo, o Kumbhakarṇa, o tú, o mi general Indrajit, o Nikumbha, carguemos con tal peso.
6.57.7
स त्वं बलमतः शीघ्रमादाय परिगृह्य च।
विजयायाभिनिर्याहि यत्र सर्वे वनौकसः ॥ ६.५७.७ ॥
Ve de inmediato, tomando y reuniendo el ejército, a la victoria, allí donde están todos los habitantes de la selva.
6.57.8
निर्याणादेव तूर्णं च चलिता हरिवाहिनी।
नर्दतां राक्षसेन्द्राणां श्रुत्वा नादं द्रविष्यति ॥ ६.५७.८ ॥
Al partir, el ejército de monos se pondrá en movimiento de inmediato; al oír el rugido de los señores rākṣasas, huirá.
6.57.9
चपला ह्यविनीताश्च चलचित्ताश्च वानराः।
न सहिष्यन्ति ते नादं सिंहनादमिव द्विपाः ॥ ६.५७.९ ॥
Los monos son inquietos, indisciplinados y de mente voluble; no soportarán ese sonido, como los elefantes no soportan el rugido del león.
6.57.10
विद्रुते च बले तस्मिन् रामः सौमित्रिणा सह।
अवशस्ते निरालम्बः प्रहस्त वशमेष्यति ॥ ६.५७.१० ॥
Cuando ese ejército haya huido, Rāma, junto con Lakṣmaṇa, desamparado y sin apoyo, caerá en tu poder, oh Prahasta.
6.57.11
आपत्संशयिता श्रेयो नात्र निःसंशयीकृता।
प्रतिलोमानुलोमं वा यत् तु नो मन्यसे हितम् ॥ ६.५७.११ ॥
El peligro siempre es incierto; aquí la incertidumbre no se ha resuelto. Sea al revés o directo, di lo que creas beneficioso para nosotros.
6.57.12
रावणेनैवमुक्तस्तु प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ॥ ६.५७.१२ ॥
Así interpelado por Rāvaṇa, Prahasta, comandante del ejército, habló estas palabras al señor de los rākṣasas, como Uśanas habló al señor de los asuras.
6.57.13
राजन् मन्त्रितपूर्वं नः कुशलैः सह मन्त्रिभिः।
विवादश्चापि नो वृत्तः समवेक्ष्य परस्परम् ॥ ६.५७.१३ ॥
Oh rey, antes deliberamos junto con consejeros hábiles, pero al considerarlo mutuamente ha surgido entre nosotros una disputa.
6.57.14
प्रदानेन तु सीतायाः श्रेयो व्यवसितं मया।
अप्रदाने पुनर्युद्धं दृष्टमेव तथैव नः ॥ ६.५७.१४ ॥
He decidido que devolver a Sītā es lo mejor; si no se la devolvemos, vemos claramente que habrá guerra de nuevo.
6.57.15
सोऽहं दानैश्च मानैश्च सततं पूजितस्त्वया।
सान्त्वैश्च विविधैः काले किं न कुर्यां हितं तव ॥ ६.५७.१५ ॥
Yo, que he sido constantemente honrado por ti con dones, distinciones y diversas palabras de consuelo, ¿por qué no habría de hacer lo que te conviene en el momento oportuno?
6.57.16
नहि मे जीवितं रक्ष्यं पुत्रदारधनानि च।
त्वं पश्य मां जुहूषन्तं त्वदर्थे जीवितं युधि ॥ ६.५७.१६ ॥
Mi vida, mis hijos, mis esposas y mis riquezas no merecen ser protegidos. Mírame ofrendar mi vida en la batalla por ti.
6.57.17
एवमुक्त्वा तु भर्तारं रावणं वाहिनीपतिः।
उवाचेदं बलाध्यक्षान् प्रहस्तः पुरतः स्थितान् ॥ ६.५७.१७ ॥
Habiendo hablado así a su señor Rāvaṇa, el comandante del ejército Prahasta dijo esto a los jefes del ejército que estaban ante él.
6.57.18
समानयत मे शीघ्रं राक्षसानां महाबलम्।
मद्बाणानां तु वेगेन हतानां च रणाजिरे ॥ ६.५७.१८ ॥
Traedme pronto la gran fuerza de los rākṣasas, y traed también a los que fueron muertos en el campo de batalla por la velocidad de mis flechas.
6.57.19
अद्य तृप्यन्तु मांसादाः पक्षिणः काननौकसाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षा महाबलाः ॥ ६.५७.१९ ॥
«Hoy que las aves carnívoras se sacien con la carne de los habitantes del bosque». Al oír sus palabras, los poderosos comandantes del ejército...
6.57.20
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन् राक्षसमन्दिरे।
सा बभूव मुहूर्तेन भीमैर्नानाविधायुधैः ॥ ६.५७.२० ॥
En aquella morada de los rākṣasas pusieron en movimiento al ejército, y en un instante quedó llena de terribles armas de muchas clases.
6.57.21
लङ्का राक्षसवीरैस्तैर्गजैरिव समाकुला।
हुताशनं तर्पयतां ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् ॥ ६.५७.२१ ॥
Laṅkā estaba abarrotada de aquellos héroes rākṣasas como de elefantes, mientras ellos satisfacían el fuego sagrado y honraban a los brāhmaṇas...
6.57.22
आज्यगन्धप्रतिवहः सुरभिर्मारुतो ववौ।
स्रजश्च विविधाकारा जगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ॥ ६.५७.२२ ॥
Sopló un viento fragante que llevaba el aroma de la mantequilla clarificada, y tomaron guirnaldas de diversas formas, consagradas con mantras.
6.57.23
संग्रामसज्जाः संहृष्टा धारयन् राक्षसास्तदा।
सधनुष्काः कवचिनो वेगादाप्लुत्य राक्षसाः ॥ ६.५७.२३ ॥
Los rākṣasas, listos para la batalla y exultantes, entonces tomaron sus arcos y armaduras y saltaron con rapidez.
6.57.24
रावणं प्रेक्ष्य राजानं प्रहस्तं पर्यवारयन्।
अथामन्त्र्य तु राजानं भेरीमाहत्य भैरवाम् ॥ ६.५७.२४ ॥
Al ver al rey Rāvaṇa, rodearon a Prahasta. Luego, despidiéndose del rey, hicieron resonar la aterradora bherī.
6.57.25
आरुरोह रथं युक्तः प्रहस्तः सज्जकल्पितम्।
हयैर्महाजवैर्युक्तं सम्यक्सूतं सुसंयतम् ॥ ६.५७.२५ ॥
Prahasta subió al carro preparado, uncido a caballos muy veloces, con un auriga experto, bien gobernado.
6.57.26
महाजलदनिर्घोषं साक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम्।
उरगध्वजदुर्धर्षं सुवरूथं स्वपस्करम् ॥ ६.५७.२६ ॥
Aquel carro retumbaba como una gran nube de tormenta, resplandecía como el mismo sol y la luna, era invencible con su estandarte de serpiente, y tenía un hermoso toldo y equipo bien dispuesto.
6.57.27
सुवर्णजालसंयुक्तं प्रहसन्तमिव श्रिया।
ततस्तं रथमास्थाय रावणार्पितशासनः ॥ ६.५७.२७ ॥
Estaba adornado con celosías de oro, como si riera con su esplendor. Entonces Prahasta, portador de la orden confiada por Rāvaṇa, subió a aquel carro.
6.57.28
लङ्काया निर्ययौ तूर्णं बलेन महता वृतः।
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः।
वादित्राणां च निनदः पूरयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५७.२८ ॥
Rodeado de un gran ejército, salió rápidamente de Laṅkā. Entonces el estruendo de los tambores de guerra, como el trueno de una nube de lluvia, y el sonido de los instrumentos, como si llenaran la tierra.
6.57.29
शुश्रुवे शङ्खशब्दश्च प्रयाते वाहिनीपतौ।
निनदन्तः स्वरान् घोरान् राक्षसा जग्मुरग्रतः ॥ ६.५७.२९ ॥
Cuando el comandante del ejército partió, se oyó el sonido de las conchas. Rugiendo con gritos terribles, los rākṣasas marcharon al frente.
6.57.30
भीमरूपा महाकायाः प्रहस्तस्य पुरःसराः।
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
प्रहस्तसचिवा ह्येते निर्ययुः परिवार्य तम् ॥ ६.५७.३० ॥
De aspecto terrible y cuerpo enorme, iban delante de Prahasta Naraantaka, Kumbhahanu, Mahānāda y Samunnata; estos ministros de Prahasta salieron rodeándolo.
6.57.31
व्यूढेनैव सुघोरेण पूर्वद्वारात् स निर्ययौ।
गजयूथनिकाशेन बलेन महता वृतः ॥ ६.५७.३१ ॥
Dispuesto en formación de combate, de la manera más terrible, salió por la puerta oriental, rodeado de un gran ejército semejante a una manada de elefantes.
6.57.32
सागरप्रतिमौघेन वृतस्तेन बलेन सः।
प्रहस्तो निर्ययौ क्रुद्धः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.५७.३२ ॥
Rodeado de aquel ejército semejante a un océano desbordado, Prahasta, enfurecido, salió como Kāla, Antaka y Yama.
6.57.33
तस्य निर्याणघोषेण राक्षसानां च नर्दताम्।
लङ्कायां सर्वभूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ६.५७.३३ ॥
Con el estruendo de su partida y el rugido de los rākṣasas, todos los seres de Laṅkā gritaron con voces desfiguradas.
6.57.34
व्यभ्रमाकाशमाविश्य मांसशोणितभोजनाः।
मण्डलान्यपसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति ॥ ६.५७.३४ ॥
Aves que se alimentan de carne y sangre entraron en el cielo sin nubes y trazaron círculos desfavorables hacia la izquierda en dirección al carro.
6.57.35
वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे।
अन्तरिक्षात् पपातोल्का वायुश्च परुषं ववौ ॥ ६.५७.३५ ॥
Chacales terribles que vomitaban llamas de fuego aullaron. Un meteoro cayó del cielo y un viento áspero sopló.
6.57.36
अन्योन्यमभिसंरब्धा ग्रहाश्च न चकाशिरे।
मेघाश्च खरनिर्घोषा रथस्योपरि रक्षसः ॥ ६.५७.३६ ॥
Los planetas, chocando entre sí, no brillaron; y nubes con truenos ásperos se cernieron sobre el carro del rākṣasa.
6.57.37
ववर्षू रुधिरं चास्य सिषिचुश्च पुरःसरान्।
केतुमूर्धनि गृध्रस्तु विलीनो दक्षिणामुखः ॥ ६.५७.३७ ॥
Sobre él llovió sangre y empapó a los que marchaban delante. En la cima del estandarte se posó un buitre, mirando hacia el sur.
6.57.38
नदन्नुभयतः पार्श्वं समग्रां श्रियमाहरत्।
सारथेर्बहुशश्चास्य संग्राममवगाहतः ॥ ६.५७.३८ ॥
Rugiendo por ambos lados, le arrebató todo su esplendor, y muchas veces también el de su auriga, que se sumergía una y otra vez en la batalla.
6.57.39
प्रतोदो न्यपतद्धस्तात् सूतस्य हयसादिनः।
निर्याणश्रीश्च या च स्याद् भास्वरा च सुदुर्लभा ॥ ६.५७.३९ ॥
El aguijón se escapó de la mano del auriga que guiaba los caballos. También se perdió el esplendor de la partida, que habría sido radiante y muy raro.
6.57.40
सा ननाश मुहूर्तेन समे च स्खलिता हयाः।
प्रहस्तं तं हि निर्यान्तं प्रख्यातगुणपौरुषम्।
युधि नानाप्रहरणा कपिसेनाभ्यवर्तत ॥ ६.५७.४० ॥
Aquel esplendor pereció en un instante, y aun en terreno llano los caballos tropezaron. Cuando Prahasta, renombrado por sus virtudes y valor, salió a la batalla, el ejército de los monos avanzó contra él con armas de muchas clases.
6.57.41
अथ घोषः सुतुमुलो हरीणां समजायत।
वृक्षानारुजतां चैव गुर्वीर्वै गृह्णतां शिलाः ॥ ६.५७.४१ ॥
Entonces surgió un estruendo tremendo entre los monos, que quebraban árboles y tomaban grandes y pesadas rocas.
6.57.42
नदतां राक्षसानां च वानराणां च गर्जताम्।
उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् ॥ ६.५७.४२ ॥
Entre el rugir de los rākṣasas y el tronar de los monos, ambos ejércitos se llenaron de júbilo: las huestes de rākṣasas y los monos que habitan en los bosques.
6.57.43
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्।
परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् ॥ ६.५७.४३ ॥
Se oye el gran estruendo de los guerreros veloces y capaces, que desean la muerte unos de otros y se desafían mutuamente.
6.57.44
ततः प्रहस्तः कपिराजवाहिनी-
मभिप्रतस्थे विजयाय दुर्मतिः।
विवृद्धवेगां च विवेश तां चमूं
यथा मुमूर्षुः शलभो विभावसुम् ॥ ६.५७.४४ ॥
Entonces Prahasta, de mal juicio, avanzó contra el ejército del rey de los monos en busca de la victoria, y entró en aquel ejército de velocidad creciente como la polilla que, deseando morir, se precipita en el fuego.