ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
अकम्पनवधं श्रुत्वा क्रुद्धो वै राक्षसेश्वरः।
किंचिद् दीनमुखश्चापि सचिवांस्तानुदैक्षत ॥ ६.५७.१ ॥
ಅಕಂಪನನ ವಧೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದನು; ಅವನ ಮುಖವು ಸ್ವಲ್ಪ ದೀನವಾಯಿತು. ಅವನು ಆ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
6.57.2
स तु ध्यात्वा मुहूर्तं तु मन्त्रिभिः संविचार्य च।
ततस्तु रावणः पूर्वदिवसे राक्षसाधिपः।
पुरीं परिययौ लङ्कां सर्वान् गुल्मानवेक्षितुम् ॥ ६.५७.२ ॥
ಅವನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಂತರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ಎಲ್ಲ ಗುಲ್ಮಗಳನ್ನು (ಕಾವಲು ದಳಗಳನ್ನು) ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಲಂಕಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಿದನು.
6.57.3
तां राक्षसगणैर्गुप्तां गुल्मैर्बहुभिरावृताम्।
ददर्श नगरीं राजा पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.५७.३ ॥
ರಾಜನು ಆ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅದು ರಾಕ್ಷಸ ಗಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅನೇಕ ಗುಲ್ಮಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಪತಾಕೆ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
6.57.4
रुद्धां तु नगरीं दृष्ट्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाचात्महितं काले प्रहस्तं युद्धकोविदम् ॥ ६.५७.४ ॥
ನಗರವು ಮುತ್ತಿಗೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕೋವಿದ ಪ್ರಹಸ್ತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.57.5
पुरस्योपनिविष्टस्य सहसा पीडितस्य ह।
नान्ययुद्धात् प्रपश्यामि मोक्षं युद्धविशारद ॥ ६.५७.५ ॥
ಯುದ್ಧ ವಿಶಾರದನೇ! ನಗರವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಮಗೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯ ದಾರಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
6.57.6
अहं वा कुम्भकर्णो वा त्वं वा सेनापतिर्मम।
इन्द्रजिद् वा निकुम्भो वा वहेयुर्भारमीदृशम् ॥ ६.५७.६ ॥
ನಾನೋ, ಕುಂಭಕರ್ಣನೋ, ಅಥವಾ ನೀನೋ, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸೇನಾಪತಿ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತೋ, ಅಥವಾ ನಿಕುಂಭನೋ — ಇಂತಹ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಲಿ.
6.57.7
स त्वं बलमतः शीघ्रमादाय परिगृह्य च।
विजयायाभिनिर्याहि यत्र सर्वे वनौकसः ॥ ६.५७.७ ॥
ನೀನು ಈಗಲೇ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ವನವಾಸಿಗಳಿರುವ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡು.
6.57.8
निर्याणादेव तूर्णं च चलिता हरिवाहिनी।
नर्दतां राक्षसेन्द्राणां श्रुत्वा नादं द्रविष्यति ॥ ६.५७.८ ॥
ಹೊರಟ ತಕ್ಷಣವೇ ವಾನರ ಸೇನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ರಾಕ್ಷಸರಾಜರ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ ಅದು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
6.57.9
चपला ह्यविनीताश्च चलचित्ताश्च वानराः।
न सहिष्यन्ति ते नादं सिंहनादमिव द्विपाः ॥ ६.५७.९ ॥
ವಾನರರು ಚಂಚಲರು, ಅವಿನೀತರು, ಚಲಚಿತ್ತರು; ಆನೆಗಳು ಸಿಂಹನಾದವನ್ನು ಸಹಿಸದಂತೆ ಅವರು ಆ ನಾದವನ್ನು ಸಹಿಸರು.
6.57.10
विद्रुते च बले तस्मिन् रामः सौमित्रिणा सह।
अवशस्ते निरालम्बः प्रहस्त वशमेष्यति ॥ ६.५७.१० ॥
ಆ ಸೇನೆ ಓಡಿದಾಗ, ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಅಸಹಾಯನಾಗಿ, ಓ ಪ್ರಹಸ್ತ, ನಿನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.
6.57.11
आपत्संशयिता श्रेयो नात्र निःसंशयीकृता।
प्रतिलोमानुलोमं वा यत् तु नो मन्यसे हितम् ॥ ६.५७.११ ॥
ಆಪತ್ತು ಸಂದೇಹಕ್ಕೊಳಗಾದದ್ದೇ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹ ನಿವಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಕೂಲವೋ ಅನುಕೂಲವೋ, ನಮಗೆ ಹಿತವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸುವುದನ್ನು ಹೇಳು.
6.57.12
रावणेनैवमुक्तस्तु प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ॥ ६.५७.१२ ॥
ರಾವಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಅಸುರರಾಜನಿಗೆ ಉಶನಸ್ಸು (ಶುಕ್ರ) ಹೇಳಿದಂತೆ.
6.57.13
राजन् मन्त्रितपूर्वं नः कुशलैः सह मन्त्रिभिः।
विवादश्चापि नो वृत्तः समवेक्ष्य परस्परम् ॥ ६.५७.१३ ॥
ರಾಜನೇ! ನಾವು ಮೊದಲು ನುರಿತ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೆವು; ಆದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
6.57.14
प्रदानेन तु सीतायाः श्रेयो व्यवसितं मया।
अप्रदाने पुनर्युद्धं दृष्टमेव तथैव नः ॥ ६.५७.१४ ॥
ಸೀತೆಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎಂದು ನಾನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಿಂತಿರುಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧವೇ ಆಗುವುದು ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
6.57.15
सोऽहं दानैश्च मानैश्च सततं पूजितस्त्वया।
सान्त्वैश्च विविधैः काले किं न कुर्यां हितं तव ॥ ६.५७.१५ ॥
ನಿಮ್ಮಿಂದ ದಾನಗಳಿಂದಲೂ ಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ಸಾಂತ್ವನಗಳಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು, ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಬಾರದು?
6.57.16
नहि मे जीवितं रक्ष्यं पुत्रदारधनानि च।
त्वं पश्य मां जुहूषन्तं त्वदर्थे जीवितं युधि ॥ ६.५७.१६ ॥
ನನ್ನ ಜೀವ, ಪುತ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಧನ ಯಾವುದೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ನಿಮಗಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀವವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ.
6.57.17
एवमुक्त्वा तु भर्तारं रावणं वाहिनीपतिः।
उवाचेदं बलाध्यक्षान् प्रहस्तः पुरतः स्थितान् ॥ ६.५७.१७ ॥
ರಾವಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸೇನಾಪತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಸೇನಾನಾಯಕರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.57.18
समानयत मे शीघ्रं राक्षसानां महाबलम्।
मद्बाणानां तु वेगेन हतानां च रणाजिरे ॥ ६.५७.१८ ॥
ರಾಕ್ಷಸರ ಮಹಾಬಲವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ತನ್ನಿರಿ; ನನ್ನ ಬಾಣಗಳ ವೇಗದಿಂದ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರನ್ನೂ ತನ್ನಿರಿ.
6.57.19
अद्य तृप्यन्तु मांसादाः पक्षिणः काननौकसाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षा महाबलाः ॥ ६.५७.१९ ॥
ಇಂದು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಮಾಂಸದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ. ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳು...
6.57.20
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन् राक्षसमन्दिरे।
सा बभूव मुहूर्तेन भीमैर्नानाविधायुधैः ॥ ६.५७.२० ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದರು. ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾನಾ ವಿಧದ ಭಯಂಕರ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು.
6.57.21
लङ्का राक्षसवीरैस्तैर्गजैरिव समाकुला।
हुताशनं तर्पयतां ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् ॥ ६.५७.२१ ॥
ಲಂಕೆಯು ಆ ರಾಕ್ಷಸ ವೀರರಿಂದ ಆನೆಗಳಂತೆ ತುಂಬಿತ್ತು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತ...
6.57.22
आज्यगन्धप्रतिवहः सुरभिर्मारुतो ववौ।
स्रजश्च विविधाकारा जगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ॥ ६.५७.२२ ॥
ತುಪ್ಪದ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು. ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿತವಾದ ವಿವಿಧ ಆಕಾರದ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸಿದರು.
6.57.23
संग्रामसज्जाः संहृष्टा धारयन् राक्षसास्तदा।
सधनुष्काः कवचिनो वेगादाप्लुत्य राक्षसाः ॥ ६.५७.२३ ॥
ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಹರ್ಷಿತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಆಗ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದು, ಕವಚ ಧರಿಸಿ ವೇಗದಿಂದ ಹಾರಿದರು.
6.57.24
रावणं प्रेक्ष्य राजानं प्रहस्तं पर्यवारयन्।
अथामन्त्र्य तु राजानं भेरीमाहत्य भैरवाम् ॥ ६.५७.२४ ॥
ರಾಜ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಪ್ರಹಸ್ತನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ಅನಂತರ ರಾಜನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಭಯಂಕರ ಭೇರಿಯನ್ನು ಬಡಿದರು.
6.57.25
आरुरोह रथं युक्तः प्रहस्तः सज्जकल्पितम्।
हयैर्महाजवैर्युक्तं सम्यक्सूतं सुसंयतम् ॥ ६.५७.२५ ॥
ಪ್ರಹಸ್ತನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾದ ರಥವನ್ನೇರಿದನು; ಅದಕ್ಕೆ ಅತಿವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ನುರಿತ ಸಾರಥಿಯಿದ್ದನು, ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು.
6.57.26
महाजलदनिर्घोषं साक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम्।
उरगध्वजदुर्धर्षं सुवरूथं स्वपस्करम् ॥ ६.५७.२६ ॥
ಅದು ಮಹಾಮೇಘದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ನಾಗಧ್ವಜದಿಂದ ಅಜೇಯವಾಗಿತ್ತು, ಸುಂದರ ಛತ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
6.57.27
सुवर्णजालसंयुक्तं प्रहसन्तमिव श्रिया।
ततस्तं रथमास्थाय रावणार्पितशासनः ॥ ६.५७.२७ ॥
ಅದು ಚಿನ್ನದ ಜಾಲರಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇತ್ತು. ಆಗ ರಾವಣನು ವಹಿಸಿದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಆ ರಥವನ್ನೇರಿದನು.
6.57.28
लङ्काया निर्ययौ तूर्णं बलेन महता वृतः।
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः।
वादित्राणां च निनदः पूरयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५७.२८ ॥
ಮಹಾ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು. ಆಗ ದುಂದುಭಿಗಳ ಘೋಷ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಮೊಳಗಿತು; ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಹರಡಿತು.
6.57.29
शुश्रुवे शङ्खशब्दश्च प्रयाते वाहिनीपतौ।
निनदन्तः स्वरान् घोरान् राक्षसा जग्मुरग्रतः ॥ ६.५७.२९ ॥
ಸೇನಾಪತಿ ಹೊರಟಾಗ ಶಂಖನಾದ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. ಭಯಂಕರ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ ರಾಕ್ಷಸರು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.
6.57.30
भीमरूपा महाकायाः प्रहस्तस्य पुरःसराः।
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
प्रहस्तसचिवा ह्येते निर्ययुः परिवार्य तम् ॥ ६.५७.३० ॥
ಭೀಕರ ರೂಪದ, ಮಹಾಕಾಯರಾದ, ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮುಂದೆ ನಡೆದವರು ನರಾಂತಕ, ಕುಂಭಹನು, ಮಹಾನಾದ, ಉನ್ನತ — ಇವರು ಪ್ರಹಸ್ತನ ಮಂತ್ರಿಗಳು; ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೊರಟರು.
6.57.31
व्यूढेनैव सुघोरेण पूर्वद्वारात् स निर्ययौ।
गजयूथनिकाशेन बलेन महता वृतः ॥ ६.५७.३१ ॥
ಅವನು ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಟನು. ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನಂತಿದ್ದ ಮಹಾ ಸೇನೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು.
6.57.32
सागरप्रतिमौघेन वृतस्तेन बलेन सः।
प्रहस्तो निर्ययौ क्रुद्धः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.५७.३२ ॥
ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಉಕ್ಕೇರಿದ ಆ ಸೇನೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಕಾಲ, ಅಂತಕ, ಯಮನಂತೆ ಹೊರಟನು.
6.57.33
तस्य निर्याणघोषेण राक्षसानां च नर्दताम्।
लङ्कायां सर्वभूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ६.५७.३३ ॥
ಅವನು ಹೊರಟ ಘೋಷದಿಂದ, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ, ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ವಿಕೃತ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದವು.
6.57.34
व्यभ्रमाकाशमाविश्य मांसशोणितभोजनाः।
मण्डलान्यपसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति ॥ ६.५७.३४ ॥
ಮಾಂಸ, ರಕ್ತ ತಿನ್ನುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೋಡರಹಿತ ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಅಪಸವ್ಯ (ಅಶುಭ) ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದವು.
6.57.35
वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे।
अन्तरिक्षात् पपातोल्का वायुश्च परुषं ववौ ॥ ६.५७.३५ ॥
ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಾರುವ ಭಯಂಕರ ನರಿಗಳು ಊಳಿಟ್ಟವು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಉಲ್ಕೆ ಬಿತ್ತು, ಕಠೋರ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು.
6.57.36
अन्योन्यमभिसंरब्धा ग्रहाश्च न चकाशिरे।
मेघाश्च खरनिर्घोषा रथस्योपरि रक्षसः ॥ ६.५७.३६ ॥
ಗ್ರಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡಿಕೊಂಡು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ; ರಾಕ್ಷಸನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕಠೋರ ಗರ್ಜನೆಯ ಮೇಘಗಳು ಕವಿದವು.
6.57.37
ववर्षू रुधिरं चास्य सिषिचुश्च पुरःसरान्।
केतुमूर्धनि गृध्रस्तु विलीनो दक्षिणामुखः ॥ ६.५७.३७ ॥
ಅವನ ಮೇಲೆ ರಕ್ತ ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಯಿತು; ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದವರನ್ನೂ ಅದು ತೋಯಿಸಿತು. ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ಹದ್ದು ಕುಳಿತಿತು.
6.57.38
नदन्नुभयतः पार्श्वं समग्रां श्रियमाहरत्।
सारथेर्बहुशश्चास्य संग्राममवगाहतः ॥ ६.५७.३८ ॥
ಎರಡೂ ಕಡೆ ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅದು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಳುಗಿದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯ ಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಅದು ಕಸಿಯಿತು.
6.57.39
प्रतोदो न्यपतद्धस्तात् सूतस्य हयसादिनः।
निर्याणश्रीश्च या च स्याद् भास्वरा च सुदुर्लभा ॥ ६.५७.३९ ॥
ಕುದುರೆ ನಡೆಸುವ ಸಾರಥಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಚಾಟಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಹೊರಡುವ ಸಮಯದ ಶೋಭೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾದ ಕಾಂತಿಯೂ ನಶಿಸಿತು.
6.57.40
सा ननाश मुहूर्तेन समे च स्खलिता हयाः।
प्रहस्तं तं हि निर्यान्तं प्रख्यातगुणपौरुषम्।
युधि नानाप्रहरणा कपिसेनाभ्यवर्तत ॥ ६.५७.४० ॥
ಆ ಕಾಂತಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿತು; ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲದಲ್ಲೂ ಕುದುರೆಗಳು ತಡಕಾಡಿದವು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಣ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾನರ ಸೇನೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿತು.
6.57.41
अथ घोषः सुतुमुलो हरीणां समजायत।
वृक्षानारुजतां चैव गुर्वीर्वै गृह्णतां शिलाः ॥ ६.५७.४१ ॥
ಆಗ ವಾನರರ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ಕೋಲಾಹಲ ಎದ್ದಿತು — ಅವರು ಮರಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾ, ಭಾರವಾದ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.
6.57.42
नदतां राक्षसानां च वानराणां च गर्जताम्।
उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् ॥ ६.५७.४२ ॥
ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಾನರರು — ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡವು; ರಾಕ್ಷಸ ಗಣಗಳೂ ಕಾಡಿನ ವಾನರರೂ.
6.57.43
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्।
परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् ॥ ६.५७.४३ ॥
ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸುವ, ಸಮರ್ಥರಾದ, ಪರಸ್ಪರ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸವಾಲು ಹಾಕುವ ವೀರರ ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
6.57.44
ततः प्रहस्तः कपिराजवाहिनी-
मभिप्रतस्थे विजयाय दुर्मतिः।
विवृद्धवेगां च विवेश तां चमूं
यथा मुमूर्षुः शलभो विभावसुम् ॥ ६.५७.४४ ॥
ಆಗ ದುರ್ಮತಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಪಿರಾಜನ ಸೇನೆಯತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು; ಹೆಚ್ಚಿದ ವೇಗದ ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಾಯಲು ಬಯಸುವ ಪತಂಗವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.