ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
अकम्पनवधं श्रुत्वा क्रुद्धो वै राक्षसेश्वरः।
किंचिद् दीनमुखश्चापि सचिवांस्तानुदैक्षत ॥ ६.५७.१ ॥
ଅକମ୍ପନଙ୍କ ବଧ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଖ ଟିକିଏ ମଳିନ ହେଲା। ସେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଚାହିଁଲେ।
6.57.2
स तु ध्यात्वा मुहूर्तं तु मन्त्रिभिः संविचार्य च।
ततस्तु रावणः पूर्वदिवसे राक्षसाधिपः।
पुरीं परिययौ लङ्कां सर्वान् गुल्मानवेक्षितुम् ॥ ६.५७.२ ॥
ସେ କ୍ଷଣେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଭଲଭାବେ ଆଲୋଚନା କଲେ; ତା'ପରେ ପୂର୍ବ ଦିନେ ରାକ୍ଷସାଧିପ ରାବଣ ସମସ୍ତ ଗୁଲ୍ମ (ପ୍ରହରୀ ଘାଟି) ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ବୁଲିଲେ।
6.57.3
तां राक्षसगणैर्गुप्तां गुल्मैर्बहुभिरावृताम्।
ददर्श नगरीं राजा पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.५७.३ ॥
ରାଜା ସେ ନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ; ଯାହା ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ଅନେକ ଗୁଲ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଏବଂ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜର ମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ।
6.57.4
रुद्धां तु नगरीं दृष्ट्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाचात्महितं काले प्रहस्तं युद्धकोविदम् ॥ ६.५७.४ ॥
ନଗରୀକୁ ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ନିଜର ହିତକର କଥା ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳୀ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.57.5
पुरस्योपनिविष्टस्य सहसा पीडितस्य ह।
नान्ययुद्धात् प्रपश्यामि मोक्षं युद्धविशारद ॥ ६.५७.५ ॥
ହେ ଯୁଦ୍ଧବିଶାରଦ! ନଗରୀକୁ ଘେରି ହଠାତ୍ ପୀଡ଼ିତ ଆମକୁ, ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ମୁକ୍ତି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।
6.57.6
अहं वा कुम्भकर्णो वा त्वं वा सेनापतिर्मम।
इन्द्रजिद् वा निकुम्भो वा वहेयुर्भारमीदृशम् ॥ ६.५७.६ ॥
ମୁଁ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, କିମ୍ବା ତୁମେ, କିମ୍ବା ମୋର ସେନାପତି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, କିମ୍ବା ନିକୁମ୍ଭ — ଏପରି ଭାର ବହନ କରନ୍ତୁ।
6.57.7
स त्वं बलमतः शीघ्रमादाय परिगृह्य च।
विजयायाभिनिर्याहि यत्र सर्वे वनौकसः ॥ ६.५७.७ ॥
ତୁମେ ଏବେ ସେନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ବିଜୟ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ବନବାସୀ (ବାନର) ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ସେଠିକୁ ଯାତ୍ରା କର।
6.57.8
निर्याणादेव तूर्णं च चलिता हरिवाहिनी।
नर्दतां राक्षसेन्द्राणां श्रुत्वा नादं द्रविष्यति ॥ ६.५७.८ ॥
ପ୍ରସ୍ଥାନ ମାତ୍ରେ ବାନରସେନା ଶୀଘ୍ର ଚଞ୍ଚଳ ହେବ; ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ତାହା ପଳାଇବ।
6.57.9
चपला ह्यविनीताश्च चलचित्ताश्च वानराः।
न सहिष्यन्ति ते नादं सिंहनादमिव द्विपाः ॥ ६.५७.९ ॥
ବାନରମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅବିନୀତ ଓ ଚଞ୍ଚଳଚିତ୍ତ; ହାତୀମାନେ ସିଂହନାଦ ସହି ନ ପାରିବା ପରି ସେମାନେ ସେହି ନାଦ ସହିବେ ନାହିଁ।
6.57.10
विद्रुते च बले तस्मिन् रामः सौमित्रिणा सह।
अवशस्ते निरालम्बः प्रहस्त वशमेष्यति ॥ ६.५७.१० ॥
ସେହି ସେନା ପଳାଇଲେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ଆଧାରହୀନ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇ, ହେ ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମ ବଶକୁ ଆସିବେ।
6.57.11
आपत्संशयिता श्रेयो नात्र निःसंशयीकृता।
प्रतिलोमानुलोमं वा यत् तु नो मन्यसे हितम् ॥ ६.५७.११ ॥
ବିପଦ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ହିଁ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରାଯାଇ ନାହିଁ। ବିପରୀତ ହେଉ କି ଅନୁକୂଳ, ଆମ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ମନେ ହୁଏ ତାହା କୁହ।
6.57.12
रावणेनैवमुक्तस्तु प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ॥ ६.५७.१२ ॥
ରାବଣ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତ ସେହି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ—ଯେପରି ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଶନସ (ଶୁକ୍ର) କହିଥିଲେ।
6.57.13
राजन् मन्त्रितपूर्वं नः कुशलैः सह मन्त्रिभिः।
विवादश्चापि नो वृत्तः समवेक्ष्य परस्परम् ॥ ६.५७.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ନିପୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିଥିଲୁ; ତଥାପି ପରସ୍ପର ବିଚାର କଲାବେଳେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଦେଖାଦେଇଛି।
6.57.14
प्रदानेन तु सीतायाः श्रेयो व्यवसितं मया।
अप्रदाने पुनर्युद्धं दृष्टमेव तथैव नः ॥ ६.५७.१४ ॥
ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବା ହିଁ ଶ୍ରେୟ ବୋଲି ମୁଁ ସ୍ଥିର କରିଛି; ଫେରାଇ ନ ଦେଲେ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ ହିଁ ହେବ ବୋଲି ଆମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖୁଛୁ।
6.57.15
सोऽहं दानैश्च मानैश्च सततं पूजितस्त्वया।
सान्त्वैश्च विविधैः काले किं न कुर्यां हितं तव ॥ ६.५७.१५ ॥
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ବିବିଧ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦ୍ୱାରା ସତତ ସମ୍ମାନିତ ମୁଁ, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ତୁମର ହିତ କାହିଁକି କରିବି ନାହିଁ?
6.57.16
नहि मे जीवितं रक्ष्यं पुत्रदारधनानि च।
त्वं पश्य मां जुहूषन्तं त्वदर्थे जीवितं युधि ॥ ६.५७.१६ ॥
ମୋ ଜୀବନ, ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ ଓ ଧନ ରକ୍ଷା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନକୁ ହୋମ କରୁଥିବା ମୋତେ ଦେଖ।
6.57.17
एवमुक्त्वा तु भर्तारं रावणं वाहिनीपतिः।
उवाचेदं बलाध्यक्षान् प्रहस्तः पुरतः स्थितान् ॥ ६.५७.१७ ॥
ରାବଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେନାନାୟକମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
6.57.18
समानयत मे शीघ्रं राक्षसानां महाबलम्।
मद्बाणानां तु वेगेन हतानां च रणाजिरे ॥ ६.५७.१८ ॥
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାବଳକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ; ମୋ ବାଣର ବେଗରେ ରଣଭୂମିରେ ହତ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣ।
6.57.19
अद्य तृप्यन्तु मांसादाः पक्षिणः काननौकसाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षा महाबलाः ॥ ६.५७.१९ ॥
ଆଜି ମାଂସଭୋଜୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ବନବାସୀଙ୍କ ମାଂସରେ ପରିତୃପ୍ତ ହେଉ। ତାଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ମହାବଳୀ ସେନାପତିମାନେ...
6.57.20
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन् राक्षसमन्दिरे।
सा बभूव मुहूर्तेन भीमैर्नानाविधायुधैः ॥ ६.५७.२० ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସ ନଗରରେ ସେମାନେ ସେନାକୁ ସଜାଇଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାହା ନାନା ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
6.57.21
लङ्का राक्षसवीरैस्तैर्गजैरिव समाकुला।
हुताशनं तर्पयतां ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् ॥ ६.५७.२१ ॥
ଲଙ୍କା ସେହି ରାକ୍ଷସ ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଅଗ୍ନିକୁ ତୃପ୍ତ କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା...
6.57.22
आज्यगन्धप्रतिवहः सुरभिर्मारुतो ववौ।
स्रजश्च विविधाकारा जगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ॥ ६.५७.२२ ॥
ଘିଅ ଗନ୍ଧ ବହନକାରୀ ସୁଗନ୍ଧ ପବନ ବହିଲା। ମନ୍ତ୍ରପୂତ ନାନା ଆକୃତିର ମାଳା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
6.57.23
संग्रामसज्जाः संहृष्टा धारयन् राक्षसास्तदा।
सधनुष्काः कवचिनो वेगादाप्लुत्य राक्षसाः ॥ ६.५७.२३ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ହର୍ଷିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେତେବେଳେ ଧନୁ ଓ କବଚ ଧାରଣ କରି ବେଗରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ।
6.57.24
रावणं प्रेक्ष्य राजानं प्रहस्तं पर्यवारयन्।
अथामन्त्र्य तु राजानं भेरीमाहत्य भैरवाम् ॥ ६.५७.२४ ॥
ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଅନନ୍ତର ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଭୟଙ୍କର ଭେରୀ ବଜାଇଲେ।
6.57.25
आरुरोह रथं युक्तः प्रहस्तः सज्जकल्पितम्।
हयैर्महाजवैर्युक्तं सम्यक्सूतं सुसंयतम् ॥ ६.५७.२५ ॥
ପ୍ରହସ୍ତ ସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲା; ତାହାରେ ମହାବେଗୀ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ନିପୁଣ ସାରଥି ଥିଲା ଏବଂ ରଥଟି ଭଲ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲା।
6.57.26
महाजलदनिर्घोषं साक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम्।
उरगध्वजदुर्धर्षं सुवरूथं स्वपस्करम् ॥ ६.५७.२६ ॥
ତାହା ମହାମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଗର୍ଜୁଥିଲା, ସାକ୍ଷାତ୍ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ଥିଲା, ନାଗଧ୍ୱଜରେ ଅଜେୟ ଥିଲା, ସୁନ୍ଦର ଛତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ସାଜସରଞ୍ଜାମ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
6.57.27
सुवर्णजालसंयुक्तं प्रहसन्तमिव श्रिया।
ततस्तं रथमास्थाय रावणार्पितशासनः ॥ ६.५७.२७ ॥
ତାହା ସୁନାର ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯେପରି ନିଜ ଶୋଭାରେ ହସୁଥିଲା। ତାପରେ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ବହନ କରୁଥିବା ପ୍ରହସ୍ତ ସେହି ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲା।
6.57.28
लङ्काया निर्ययौ तूर्णं बलेन महता वृतः।
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः।
वादित्राणां च निनदः पूरयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५७.२८ ॥
ବିଶାଳ ସେନାଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେ ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କାରୁ ବାହାରିଲା। ତାପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଘୋଷ ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ହେଲା; ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ଯେପରି ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲା।
6.57.29
शुश्रुवे शङ्खशब्दश्च प्रयाते वाहिनीपतौ।
निनदन्तः स्वरान् घोरान् राक्षसा जग्मुरग्रतः ॥ ६.५७.२९ ॥
ସେନାପତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲାବେଳେ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା। ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଗକୁ ଗଲେ।
6.57.30
भीमरूपा महाकायाः प्रहस्तस्य पुरःसराः।
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
प्रहस्तसचिवा ह्येते निर्ययुः परिवार्य तम् ॥ ६.५७.३० ॥
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ବିଶାଳ ଶରୀରବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ନରାନ୍ତକ, କୁମ୍ଭହନୁ, ମହାନାଦ ଓ ସମୁନ୍ନତ — ଏମାନେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ସଚିବ; ତାଙ୍କୁ ଘେରି ସେମାନେ ବାହାରିଲେ।
6.57.31
व्यूढेनैव सुघोरेण पूर्वद्वारात् स निर्ययौ।
गजयूथनिकाशेन बलेन महता वृतः ॥ ६.५७.३१ ॥
ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ଅତି ଭୟଙ୍କର ସେନା ସହିତ ସେ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ବାହାରିଲା। ହାତୀ ଯୁଥ ପରି ମହାସେନାରେ ସେ ଘେରାଯାଇଥିଲା।
6.57.32
सागरप्रतिमौघेन वृतस्तेन बलेन सः।
प्रहस्तो निर्ययौ क्रुद्धः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.५७.३२ ॥
ସମୁଦ୍ର ପରି ଉଛୁଳୁଥିବା ସେହି ସେନାରେ ଘେରାଯାଇ କ୍ରୁଦ୍ଧ ପ୍ରହସ୍ତ କାଳ, ଅନ୍ତକ ଓ ଯମ ପରି ବାହାରିଲା।
6.57.33
तस्य निर्याणघोषेण राक्षसानां च नर्दताम्।
लङ्कायां सर्वभूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ६.५७.३३ ॥
ତାର ବାହାରିବାର ଘୋଷ ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କାର ସବୁ ପ୍ରାଣୀ ବିକୃତ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
6.57.34
व्यभ्रमाकाशमाविश्य मांसशोणितभोजनाः।
मण्डलान्यपसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति ॥ ६.५७.३४ ॥
ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନକାରୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ମେଘହୀନ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥ ଦିଗରେ ଅପସବ୍ୟ (ଅଶୁଭ) ମଣ୍ଡଳ ରଚିଲେ।
6.57.35
वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे।
अन्तरिक्षात् पपातोल्का वायुश्च परुषं ववौ ॥ ६.५७.३५ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉଦ୍ଗାର କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶିଆଳମାନେ ହୁଏଁ ହୁଏଁ କଲେ। ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା ଓ କଠୋର ପବନ ବହିଲା।
6.57.36
अन्योन्यमभिसंरब्धा ग्रहाश्च न चकाशिरे।
मेघाश्च खरनिर्घोषा रथस्योपरि रक्षसः ॥ ६.५७.३६ ॥
ଗ୍ରହମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଘର୍ଷ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସର ରଥ ଉପରେ କଠୋର ଗର୍ଜନ ସହ ମେଘ ଛାଇ ଗଲା।
6.57.37
ववर्षू रुधिरं चास्य सिषिचुश्च पुरःसरान्।
केतुमूर्धनि गृध्रस्तु विलीनो दक्षिणामुखः ॥ ६.५७.३७ ॥
ତାଙ୍କ ଉପରେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା ପରି ବର୍ଷିଲା ଏବଂ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଭିଜାଇଦେଲା। ଧ୍ୱଜର ଶିଖରରେ ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ଏକ ଶକୁନି ବସିଲା।
6.57.38
नदन्नुभयतः पार्श्वं समग्रां श्रियमाहरत्।
सारथेर्बहुशश्चास्य संग्राममवगाहतः ॥ ६.५७.३८ ॥
ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କରି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୋଭା ହରଣ କଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ବାରମ୍ବାର ନିମଜ୍ଜିତ ହେଉଥିବା ତାଙ୍କ ସାରଥିର ଶୋଭା ମଧ୍ୟ ସେପରି ହରଣ କଲା।
6.57.39
प्रतोदो न्यपतद्धस्तात् सूतस्य हयसादिनः।
निर्याणश्रीश्च या च स्याद् भास्वरा च सुदुर्लभा ॥ ६.५७.३९ ॥
ଘୋଡ଼ା ଚଳାଉଥିବା ସାରଥିଙ୍କ ହାତରୁ ଚାବୁକ ଖସି ପଡ଼ିଲା। ଯାତ୍ରାର ଯେଉଁ ଶୋଭା, ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ତାହାବି ନଷ୍ଟ ହେଲା।
6.57.40
सा ननाश मुहूर्तेन समे च स्खलिता हयाः।
प्रहस्तं तं हि निर्यान्तं प्रख्यातगुणपौरुषम्।
युधि नानाप्रहरणा कपिसेनाभ्यवर्तत ॥ ६.५७.४० ॥
ସେହି ଶୋଭା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ସମତଳ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଝୁଣ୍ଟିଗଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୁଣ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ପ୍ରହସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିଲେ, ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବାନରସେନା ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
6.57.41
अथ घोषः सुतुमुलो हरीणां समजायत।
वृक्षानारुजतां चैव गुर्वीर्वै गृह्णतां शिलाः ॥ ६.५७.४१ ॥
ତେବେ ବାନରମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଉଠିଲା — ସେମାନେ ବୃକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ ଏବଂ ଭାରୀ ଶିଳା ଉଠାଉଥିଲେ।
6.57.42
नदतां राक्षसानां च वानराणां च गर्जताम्।
उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् ॥ ६.५७.४२ ॥
ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ସେନା ହର୍ଷିତ ହେଲେ — ରାକ୍ଷସଗଣ ଏବଂ ବନବାସୀ ବାନରମାନେ।
6.57.43
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्।
परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् ॥ ६.५७.४३ ॥
ବେଗରେ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା, ସମର୍ଥ, ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ପରସ୍ପରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ମହାନ କୋଳାହଳ ଶୁଣାଯାଉଛି।
6.57.44
ततः प्रहस्तः कपिराजवाहिनी-
मभिप्रतस्थे विजयाय दुर्मतिः।
विवृद्धवेगां च विवेश तां चमूं
यथा मुमूर्षुः शलभो विभावसुम् ॥ ६.५७.४४ ॥
ତବେ ଦୁର୍ମତି ପ୍ରହସ୍ତ ବିଜୟ ପାଇଁ କପିରାଜଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବେଗର ସେହି ସେନାରେ ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ପତଙ୍ଗ ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ପଶେ, ସେପରି ସେ ପ୍ରବେଶ କଲା।