ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.57.1
अकम्पनवधं श्रुत्वा क्रुद्धो वै राक्षसेश्वरः।
किंचिद् दीनमुखश्चापि सचिवांस्तानुदैक्षत ॥ ६.५७.१ ॥
ਅਕੰਪਨ ਦਾ ਵਧ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ; ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਕੁਝ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
6.57.2
स तु ध्यात्वा मुहूर्तं तु मन्त्रिभिः संविचार्य च।
ततस्तु रावणः पूर्वदिवसे राक्षसाधिपः।
पुरीं परिययौ लङ्कां सर्वान् गुल्मानवेक्षितुम् ॥ ६.५७.२ ॥
ਉਹ ਪਲ ਭਰ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਵਣ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਲਮਾਂ (ਪਹਿਰੇ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ) ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ।
6.57.3
तां राक्षसगणैर्गुप्तां गुल्मैर्बहुभिरावृताम्।
ददर्श नगरीं राजा पताकाध्वजमालिनीम् ॥ ६.५७.३ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਲਮਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਤੇ ਧੁਜਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
6.57.4
रुद्धां तु नगरीं दृष्ट्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
उवाचात्महितं काले प्रहस्तं युद्धकोविदम् ॥ ६.५७.४ ॥
ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘਿਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸੇਸ਼ਵਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਯੁੱਧ-ਨਿਪੁੰਨ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਕਹੀ।
6.57.5
पुरस्योपनिविष्टस्य सहसा पीडितस्य ह।
नान्ययुद्धात् प्रपश्यामि मोक्षं युद्धविशारद ॥ ६.५७.५ ॥
ਹੇ ਯੁੱਧ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ! ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
6.57.6
अहं वा कुम्भकर्णो वा त्वं वा सेनापतिर्मम।
इन्द्रजिद् वा निकुम्भो वा वहेयुर्भारमीदृशम् ॥ ६.५७.६ ॥
ਮੈਂ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਜਾਂ ਤੂੰ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਜਾਂ ਨਿਕੁੰਭ — ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ।
6.57.7
स त्वं बलमतः शीघ्रमादाय परिगृह्य च।
विजयायाभिनिर्याहि यत्र सर्वे वनौकसः ॥ ६.५७.७ ॥
ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬਨਵਾਸੀ (ਵਾਨਰ) ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ।
6.57.8
निर्याणादेव तूर्णं च चलिता हरिवाहिनी।
नर्दतां राक्षसेन्द्राणां श्रुत्वा नादं द्रविष्यति ॥ ६.५७.८ ॥
ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਤੁਰੰਤ ਹਿੱਲ ਜਾਵੇਗੀ; ਰਾਖਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਭੱਜ ਜਾਵੇਗੀ।
6.57.9
चपला ह्यविनीताश्च चलचित्ताश्च वानराः।
न सहिष्यन्ति ते नादं सिंहनादमिव द्विपाः ॥ ६.५७.९ ॥
ਵਾਨਰ ਚੰਚਲ, ਅਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਚਲਾਇਮਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਗਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਿਣਗੇ।
6.57.10
विद्रुते च बले तस्मिन् रामः सौमित्रिणा सह।
अवशस्ते निरालम्बः प्रहस्त वशमेष्यति ॥ ६.५७.१० ॥
ਉਹ ਫੌਜ ਭੱਜ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਹਸਤ, ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
6.57.11
आपत्संशयिता श्रेयो नात्र निःसंशयीकृता।
प्रतिलोमानुलोमं वा यत् तु नो मन्यसे हितम् ॥ ६.५७.११ ॥
ਵਿਪਤਾ ਸ਼ੰਕਾ ਭਰੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਲਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਿਤਕਾਰੀ ਲੱਗੇ ਉਹ ਦੱਸ।
6.57.12
रावणेनैवमुक्तस्तु प्रहस्तो वाहिनीपतिः।
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ॥ ६.५७.१२ ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ—ਜਿਵੇਂ ਅਸੁਰਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ਼ਨਸ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
6.57.13
राजन् मन्त्रितपूर्वं नः कुशलैः सह मन्त्रिभिः।
विवादश्चापि नो वृत्तः समवेक्ष्य परस्परम् ॥ ६.५७.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
6.57.14
प्रदानेन तु सीतायाः श्रेयो व्यवसितं मया।
अप्रदाने पुनर्युद्धं दृष्टमेव तथैव नः ॥ ६.५७.१४ ॥
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਭਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.57.15
सोऽहं दानैश्च मानैश्च सततं पूजितस्त्वया।
सान्त्वैश्च विविधैः काले किं न कुर्यां हितं तव ॥ ६.५७.१५ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨਾਂ, ਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਲਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸਤਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਮੈਂ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?
6.57.16
नहि मे जीवितं रक्ष्यं पुत्रदारधनानि च।
त्वं पश्य मां जुहूषन्तं त्वदर्थे जीवितं युधि ॥ ६.५७.१६ ॥
ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ।
6.57.17
एवमुक्त्वा तु भर्तारं रावणं वाहिनीपतिः।
उवाचेदं बलाध्यक्षान् प्रहस्तः पुरतः स्थितान् ॥ ६.५७.१७ ॥
ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੈਨਾ-ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
6.57.18
समानयत मे शीघ्रं राक्षसानां महाबलम्।
मद्बाणानां तु वेगेन हतानां च रणाजिरे ॥ ६.५७.१८ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ; ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆਓ।
6.57.19
अद्य तृप्यन्तु मांसादाः पक्षिणः काननौकसाम्।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षा महाबलाः ॥ ६.५७.१९ ॥
ਅੱਜ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੰਛੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਰੱਜ ਜਾਣ। ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੈਨਾਪਤੀ...
6.57.20
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन् राक्षसमन्दिरे।
सा बभूव मुहूर्तेन भीमैर्नानाविधायुधैः ॥ ६.५७.२० ॥
ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
6.57.21
लङ्का राक्षसवीरैस्तैर्गजैरिव समाकुला।
हुताशनं तर्पयतां ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् ॥ ६.५७.२१ ॥
ਲੰਕਾ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ...
6.57.22
आज्यगन्धप्रतिवहः सुरभिर्मारुतो ववौ।
स्रजश्च विविधाकारा जगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ॥ ६.५७.२२ ॥
ਘਿਓ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ। ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਅਨੇਕ ਆਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈਆਂ।
6.57.23
संग्रामसज्जाः संहृष्टा धारयन् राक्षसास्तदा।
सधनुष्काः कवचिनो वेगादाप्लुत्य राक्षसाः ॥ ६.५७.२३ ॥
ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉੱਠ ਪਏ।
6.57.24
रावणं प्रेक्ष्य राजानं प्रहस्तं पर्यवारयन्।
अथामन्त्र्य तु राजानं भेरीमाहत्य भैरवाम् ॥ ६.५७.२४ ॥
ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਭੇਰੀ ਵਜਾਈ।
6.57.25
आरुरोह रथं युक्तः प्रहस्तः सज्जकल्पितम्।
हयैर्महाजवैर्युक्तं सम्यक्सूतं सुसंयतम् ॥ ६.५७.२५ ॥
ਪ੍ਰਹਸਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵੇਗੀ ਘੋੜੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਿਪੁੰਨ ਸਾਰਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਸੀ।
6.57.26
महाजलदनिर्घोषं साक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम्।
उरगध्वजदुर्धर्षं सुवरूथं स्वपस्करम् ॥ ६.५७.२६ ॥
ਉਹ ਰਥ ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਸਾਖਿਆਤ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨਾਗ-ਧੁਜਾ ਨਾਲ ਅਜੇਯ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਛਤਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.57.27
सुवर्णजालसंयुक्तं प्रहसन्तमिव श्रिया।
ततस्तं रथमास्थाय रावणार्पितशासनः ॥ ६.५७.२७ ॥
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਹਸਤ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
6.57.28
लङ्काया निर्ययौ तूर्णं बलेन महता वृतः।
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः।
वादित्राणां च निनदः पूरयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.५७.२८ ॥
ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਦ ਮਾਨੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
6.57.29
शुश्रुवे शङ्खशब्दश्च प्रयाते वाहिनीपतौ।
निनदन्तः स्वरान् घोरान् राक्षसा जग्मुरग्रतः ॥ ६.५७.२९ ॥
ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਗਈ। ਭਿਆਨਕ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਰਾਕਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.57.30
भीमरूपा महाकायाः प्रहस्तस्य पुरःसराः।
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः।
प्रहस्तसचिवा ह्येते निर्ययुः परिवार्य तम् ॥ ६.५७.३० ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨਰਾਂਤਕ, ਕੁੰਭਹਨੂ, ਮਹਾਨਾਦ ਅਤੇ ਸਮੁੰਨਤ — ਇਹ ਪ੍ਰਹਸਤ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸਨ; ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨਿਕਲੇ।
6.57.31
व्यूढेनैव सुघोरेण पूर्वद्वारात् स निर्ययौ।
गजयूथनिकाशेन बलेन महता वृतः ॥ ६.५७.३१ ॥
ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
6.57.32
सागरप्रतिमौघेन वृतस्तेन बलेन सः।
प्रहस्तो निर्ययौ क्रुद्धः कालान्तकयमोपमः ॥ ६.५७.३२ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਉਛਲਦੇ ਉਸ ਲਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪ੍ਰਹਸਤ ਕਾਲ, ਅੰਤਕ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।
6.57.33
तस्य निर्याणघोषेण राक्षसानां च नर्दताम्।
लङ्कायां सर्वभूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ६.५७.३३ ॥
ਉਸਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਰਜਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵਿਕਰਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਉੱਠੇ।
6.57.34
व्यभ्रमाकाशमाविश्य मांसशोणितभोजनाः।
मण्डलान्यपसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति ॥ ६.५७.३४ ॥
ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਬੱਦਲ ਰਹਿਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਰਥ ਵੱਲ ਅਪਸਵਯ (ਅਸ਼ੁਭ) ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
6.57.35
वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरा ववाशिरे।
अन्तरिक्षात् पपातोल्का वायुश्च परुषं ववौ ॥ ६.५७.३५ ॥
ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਉਗਲਦੇ ਭਿਆਨਕ ਗਿੱਦੜ ਰੋਣ ਲੱਗੇ। ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਲਕਾ ਡਿੱਗੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ।
6.57.36
अन्योन्यमभिसंरब्धा ग्रहाश्च न चकाशिरे।
मेघाश्च खरनिर्घोषा रथस्योपरि रक्षसः ॥ ६.५७.३६ ॥
ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਚਮਕੇ ਨਹੀਂ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਗਰਜ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ।
6.57.37
ववर्षू रुधिरं चास्य सिषिचुश्च पुरःसरान्।
केतुमूर्धनि गृध्रस्तु विलीनो दक्षिणामुखः ॥ ६.५७.३७ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਭਿਉਂ ਦਿੱਤਾ। ਝੰਡੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਗਿਰਝ ਆ ਬੈਠੀ।
6.57.38
नदन्नुभयतः पार्श्वं समग्रां श्रियमाहरत्।
सारथेर्बहुशश्चास्य संग्राममवगाहतः ॥ ६.५७.३८ ॥
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਗਰਜਦਿਆਂ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹਰ ਲਈ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੁਬਕੀ ਲਾਉਂਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਖੋਹ ਲਈ।
6.57.39
प्रतोदो न्यपतद्धस्तात् सूतस्य हयसादिनः।
निर्याणश्रीश्च या च स्याद् भास्वरा च सुदुर्लभा ॥ ६.५७.३९ ॥
ਘੋੜੇ ਹੱਕਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਚਾਬਕ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦੀ ਜੋ ਸ਼ੋਭਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਦੁਰਲਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
6.57.40
सा ननाश मुहूर्तेन समे च स्खलिता हयाः।
प्रहस्तं तं हि निर्यान्तं प्रख्यातगुणपौरुषम्।
युधि नानाप्रहरणा कपिसेनाभ्यवर्तत ॥ ६.५७.४० ॥
ਉਹ ਸ਼ੋਭਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਘੋੜੇ ਠੇਡਾ ਖਾ ਗਏ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੀ।
6.57.41
अथ घोषः सुतुमुलो हरीणां समजायत।
वृक्षानारुजतां चैव गुर्वीर्वै गृह्णतां शिलाः ॥ ६.५७.४१ ॥
ਤਦ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ — ਉਹ ਰੁੱਖ ਤੋੜ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ।
6.57.42
नदतां राक्षसानां च वानराणां च गर्जताम्।
उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् ॥ ६.५७.४२ ॥
ਗਰਜਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ — ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਨਰ।
6.57.43
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्।
परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् ॥ ६.५७.४३ ॥
ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਾਉਂਦੇ, ਸਮਰੱਥ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲਲਕਾਰਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.57.44
ततः प्रहस्तः कपिराजवाहिनी-
मभिप्रतस्थे विजयाय दुर्मतिः।
विवृद्धवेगां च विवेश तां चमूं
यथा मुमूर्षुः शलभो विभावसुम् ॥ ६.५७.४४ ॥
ਤਦ ਦੁਰਮਤੀ ਪ੍ਰਹਸਤ ਜਿੱਤ ਲਈ ਕਪੀਰਾਜ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ; ਵਧੇ ਹੋਏ ਵੇਗ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੜਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਤੰਗਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।