ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.59.1
तस्मिन् हते राक्षससैन्यपाले
प्लवंगमानामृषभेण युद्धे।
भीमायुधं सागरवेगतुल्यं
विदुद्रुवे राक्षसराजसैन्यम् ॥ ६.५९.१ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನಾಪಾಲಕನು ಹತನಾದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾನರರ ಶ್ರೇಷ್ಠನಿಂದ, ಸಾಗರ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಭೀಕರ ಆಯುಧಗಳ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಸೈನ್ಯ ಚದುರಿ ಓಡಿತು.
6.59.2
गत्वा तु रक्षोधिपतेः शशंसुः
सेनापतिं पावकसूनुशस्तम्।
तच्चापि तेषां वचनं निशम्य
रक्षोधिपः क्रोधवशं जगाम ॥ ६.५९.२ ॥
ಹೋಗಿ ಅವರು ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಗೆ, ಅಗ್ನಿಪುತ್ರನಿಂದ (ಸ್ಕಂದನಿಂದ) ಹತನಾದ ಸೇನಾಪತಿಯ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ವಶನಾದನು.
6.59.3
संख्ये प्रहस्तं निहतं निशम्य
क्रोधार्दितः शोकपरीतचेताः।
उवाच तान् राक्षसयूथमुख्या-
निन्द्रो यथा निर्जरयूथमुख्यान् ॥ ६.५९.३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಶೋಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡವನಾಗಿ, ಇಂದ್ರನು ದೇವತಾ ಪ್ರಮುಖರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಪ್ರಮುಖರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.59.4
नावज्ञा रिपवे कार्या यैरिन्द्रबलसादनः।
सूदितः सैन्यपालो मे सानुयात्रः सकुञ्जरः ॥ ६.५९.४ ॥
ಇಂದ್ರಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ನನ್ನ ಸೇನಾಪಾಲಕನು ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಸಹಿತ ಹತನಾದನು. ಆ ಶತ್ರುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಉದಾಸೀನತೆ ತೋರಬಾರದು.
6.59.5
सोऽहं रिपुविनाशाय विजयायाविचारयन्।
स्वयमेव गमिष्यामि रणशीर्षं तदद्भुतम् ॥ ६.५९.५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು, ಶತ್ರುವಿನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ, ಯೋಚಿಸದೆ, ತಾನೇ ಆ ಅದ್ಭುತ ರಣರಂಗದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.
6.59.6
अद्य तद् वानरानीकं रामं च सहलक्ष्मणम्।
निर्दहिष्यामि बाणौघैर्वनं दीप्तैरिवाग्निभिः।
अद्य संतर्पयिष्यामि पृथिवीं कपिशोणितैः ॥ ६.५९.६ ॥
ಇಂದು ಆ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನಿರುವ ರಾಮನನ್ನು, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಗಳು ಕಾಡನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ದಹಿಸಿಬಿಡುವೆನು. ಇಂದು ವಾನರರ ರಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವೆನು.
6.59.7
स एवमुक्त्वा ज्वलनप्रकाशं
रथं तुरंगोत्तमराजियुक्तम्।
प्रकाशमानं वपुषा ज्वलन्तं
समारुरोहामरराजशत्रुः ॥ ६.५९.७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳ ಸಾಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ, ತನ್ನ ದೇಹದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆದು ಉರಿಯುವ ರಥವನ್ನು ಅವನು ಹತ್ತಿದನು; ಅವನು ದೇವೇಂದ್ರನ ಶತ್ರು.
6.59.8
स शङ्खभेरीपणवप्रणादै-
रास्फोटितक्ष्वेडितसिंहनादैः ।
पुण्यैः स्तवैश्चापि सुपूज्यमान-
स्तदा ययौ राक्षसराजमुख्यः ॥ ६.५९.८ ॥
ಶಂಖ, ಭೇರಿ, ಪಣವಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ, ಚಪ್ಪಾಳೆ, ಗರ್ಜನೆ, ಸಿಂಹನಾದಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಂಗಳ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತ, ರಾಕ್ಷಸರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಆಗ ಹೊರಟನು.
6.59.9
स शैलजीमूतनिकाशरूपै-
र्मांसाशनैः पावकदीप्तनेत्रैः।
बभौ वृतो राक्षसराजमुख्यो
भूतैर्वृतो रुद्र इवामरेशः ॥ ६.५९.९ ॥
ಪರ್ವತ, ಮೇಘಗಳಂತಹ ರೂಪದ, ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು, ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ರುದ್ರನಂತೆ, ದೇವೇಶ್ವರನಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
6.59.10
ततो नगर्याः सहसा महौजा
निष्क्रम्य तद् वानरसैन्यमुग्रम्।
महार्णवाभ्रस्तनितं ददर्श
समुद्यतं पादपशैलहस्तम् ॥ ६.५९.१० ॥
ಆಗ ನಗರದಿಂದ ಸಹಸಾ ಮಹಾಬಲನು ಹೊರಬಂದು, ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಘೋಷಿಸುವ, ಮರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಆ ಉಗ್ರ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
6.59.11
तद् राक्षसानीकमतिप्रचण्ड-
मालोक्य रामो भुजगेन्द्रबाहुः।
विभीषणं शस्त्रभृतां वरिष्ठ-
मुवाच सेनानुगतः पृथुश्रीः ॥ ६.५९.११ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾಗಿ ನೋಡಿದ, ನಾಗರಾಜನಂತೆ ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳ, ಮಹಾ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನು, ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.59.12
नानापताकाध्वजछत्रजुष्टं
प्रासासिशूलायुधशस्त्रजुष्टम्।
कस्येदमक्षोभ्यमभीरुजुष्टं
सैन्यं महेन्द्रोपमनागजुष्टम् ॥ ६.५९.१२ ॥
ನಾನಾ ಪತಾಕೆ, ಧ್ವಜ, ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಈಟಿ, ಖಡ್ಗ, ಶೂಲ ಮೊದಲಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಿರ್ಭೀತ ವೀರರಿಂದ ಕೂಡಿ, ಮಹೇಂದ್ರನ ಆನೆಗಳಂತಹ ಗಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಅಜೇಯ ಸೇನೆ ಯಾರದು?
6.59.13
ततस्तु रामस्य निशम्य वाक्यं
विभीषणः शक्रसमानवीर्यः।
शशंस रामस्य बलप्रवेकं
महात्मनां राक्षसपुंगवानाम् ॥ ६.५९.१३ ॥
ಆಗ ರಾಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ವಿಭೀಷಣನು ಮಹಾತ್ಮರಾದ ರಾಕ್ಷಸ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಬಲ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.
6.59.14
योऽसौ गजस्कन्धगतो महात्मा
नवोदितार्कोपमताम्रवक्त्रः।
संकम्पयन्नागशिरोऽभ्युपैति
ह्यकम्पनं त्वेनमवेहि राजन् ॥ ६.५९.१४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆನೆಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಈ ಮಹಾತ್ಮ, ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೆಂಪು ಮುಖವುಳ್ಳವನು; ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇವನನ್ನು ಅಕಂಪನ ಎಂದು ತಿಳಿ.
6.59.15
योऽसौ रथस्थो मृगराजकेतु-
र्धुन्वन् धनुः शक्रधनुःप्रकाशम्।
करीव भात्युग्रविवृत्तदंष्ट्रः
स इन्द्रजिन्नाम वरप्रधानः ॥ ६.५९.१५ ॥
ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು, ಸಿಂಹಧ್ವಜವುಳ್ಳವನು, ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಿರುವವನು, ಆನೆಯಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಹೊರಚಾಚಿದ ದಂತಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವವನು—ಅವನು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನನು.
6.59.16
यश्चैष विन्ध्यास्तमहेन्द्रकल्पो
धन्वी रथस्थोऽतिरथोऽतिवीरः।
विस्फारयंश्चापमतुल्यमानं
नाम्नातिकायोऽतिविवृद्धकायः ॥ ६.५९.१६ ॥
ವಿಂಧ್ಯ, ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಸಮಾನನು, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು, ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವನು, ಅತಿರಥನು, ಅತಿವೀರನು; ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಅಳತೆಯ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವವನು—ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅತಿಕಾಯ, ಬಹಳ ವಿಶಾಲ ದೇಹವುಳ್ಳವನು.
6.59.17
योऽसौ नवार्कोदितताम्रचक्षु-
रारुह्य घण्टानिनदप्रणादम्।
गजं खरं गर्जति वै महात्मा
महोदरो नाम स एष वीरः ॥ ६.५९.१७ ॥
ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನು, ಗಂಟೆಯ ನಾದದಂತಹ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಆನೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತೆಯನ್ನೇರಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವೀರ ಮಹೋದರ.
6.59.18
योऽसौ हयं काञ्चनचित्रभाण्ड-
मारुह्य संध्याभ्रगिरिप्रकाशम्।
प्रासं समुद्यम्य मरीचिनद्धं
पिशाच एषोऽशनितुल्यवेगः ॥ ६.५९.१८ ॥
ಚಿನ್ನದ ಚಿತ್ರಿತ ಜೀನು ಹೊಂದಿದ ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ, ಸಂಜೆಯ ಮೋಡದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಈಟಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಬರುವ ಇವನು, ಸಿಡಿಲಿನ ವೇಗದ ಪಿಶಾಚ.
6.59.19
यश्चैष शूलं निशितं प्रगृह्य
विद्युत्प्रभं किंकरवज्रवेगम्।
वृषेन्द्रमास्थाय शशिप्रकाश-
मायाति योऽसौ त्रिशिरा यशस्वी ॥ ६.५९.१९ ॥
ಹರಿತವಾದ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಕಿಂಕರನ ವಜ್ರದಂತಹ ವೇಗದಿಂದ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಷಭವನ್ನೇರಿ ಬರುವ ಈ ಯಶಸ್ವಿ ಮೂರು ತಲೆಯವನು ತ್ರಿಶಿರ.
6.59.20
असौ च जीमूतनिकाशरूपः
कुम्भः पृथुव्यूढसुजातवक्षाः।
समाहितः पन्नगराजकेतु-
र्विस्फारयन् याति धनुर्विधुन्वन् ॥ ६.५९.२० ॥
ಮೇಘದಂತಹ ರೂಪವುಳ್ಳ, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಎದೆಯುಳ್ಳ ಕುಂಭ ಇವನು; ನಾಗರಾಜನ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿದವನು; ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
6.59.21
यश्चैष जाम्बूनदवज्रजुष्टं
दीप्तं सधूमं परिघं प्रगृह्य।
आयाति रक्षोबलकेतुभूतो
योऽसौ निकुम्भोऽद्भुतघोरकर्मा ॥ ६.५९.२१ ॥
ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ವಜ್ರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಹೊಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಉರಿಯುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬರುವ ಇವನು, ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯ ಧ್ವಜವೇ ಆಗಿರುವವನು; ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಆ ನಿಕುಂಭನೇ.
6.59.22
यश्चैष चापासिशरौघजुष्टं
पताकिनं पावकदीप्तरूपम्।
रथं समास्थाय विभात्युदग्रो
नरान्तकोऽसौ नगशृङ्गयोधी ॥ ६.५९.२२ ॥
ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರೂಪದ, ಬಿಲ್ಲು, ಖಡ್ಗ, ಬಾಣಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಥವನ್ನೇರಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಈ ಪರ್ವತಶಿಖರದ ಯೋಧ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು — ಅವನೇ ಇವನು.
6.59.23
यश्चैष नानाविधघोररूपै-
र्व्याघ्रोष्ट्रनागेन्द्रमृगाश्ववक्त्रैः ।
भूतैर्वृतो भाति विवृत्तनेत्रै-
र्योऽसौ सुराणामपि दर्पहन्ता ॥ ६.५९.२३ ॥
ನಾನಾ ವಿಧದ ಭೀಕರ ರೂಪಗಳ, ಹುಲಿ, ಒಂಟೆ, ದೊಡ್ಡ ಆನೆ, ಜಿಂಕೆ, ಕುದುರೆಯ ಮುಖಗಳ, ತಿರುಗುವ ಕಣ್ಣುಗಳ ಭೂತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೊಳೆಯುವ, ದೇವತೆಗಳ ಗರ್ವವನ್ನೂ ಮುರಿದವನು — ಅವನೇ ಇವನು.
6.59.24
यत्रैतदिन्दुप्रतिमं विभाति
छत्रं सितं सूक्ष्मशलाकमग्र्यम्।
अत्रैष रक्षोधिपतिर्महात्मा
भूतैर्वृतो रुद्र इवावभाति ॥ ६.५९.२४ ॥
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳಿಯ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಡ್ಡಿಗಳುಳ್ಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಛತ್ರ ಎಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ಮಹಾತ್ಮನು ಭೂತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ರುದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
6.59.25
असौ किरीटी चलकुण्डलास्यो
नगेन्द्रविन्ध्योपमभीमकायः।
महेन्द्रवैवस्वतदर्पहन्ता
रक्षोधिपः सूर्य इवावभाति ॥ ६.५९.२५ ॥
ಈ ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಚಲಿಸುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಮುಖವುಳ್ಳವನು, ಪರ್ವತರಾಜ ವಿಂಧ್ಯನಂತೆ ಭೀಕರ ದೇಹದವನು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಯಮರ ಗರ್ವವನ್ನು ಮುರಿದವನು — ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
6.59.26
प्रत्युवाच ततो रामो विभीषणमरिंदमः।
अहो दीप्तमहातेजा रावणो राक्षसेश्वरः ॥ ६.५९.२६ ॥
ಆಗ ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕ ರಾಮನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು — ಅಹೋ! ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು ಎಷ್ಟು ಹೊಳೆಯುವ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನು!
6.59.27
आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिभिर्भाति रावणः।
न व्यक्तं लक्षये ह्यस्य रूपं तेजःसमावृतम् ॥ ६.५९.२७ ॥
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನೋಡಲು ಕಷ್ಟಕರನಾಗಿ, ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಈ ರಾವಣ; ಅವನ ರೂಪ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
6.59.28
देवदानववीराणां वपुर्नैवंविधं भवेत्।
यादृशं राक्षसेन्द्रस्य वपुरेतद् विराजते ॥ ६.५९.२८ ॥
ದೇವ-ದಾನವ ವೀರರ ದೇಹಗಳು ಇಂತಹವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ದೇಹ ಹೀಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
6.59.29
सर्वे पर्वतसंकाशाः सर्वे पर्वतयोधिनः।
सर्वे दीप्तायुधधरा योधास्तस्य महात्मनः ॥ ६.५९.२९ ॥
ಎಲ್ಲರೂ ಪರ್ವತದಂತೆ ಇದ್ದರು, ಎಲ್ಲರೂ ಪರ್ವತಗಳೊಡನೆ ಹೋರಾಡುವವರು, ಹೊಳೆಯುವ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಯೋಧರು.
6.59.30
विभाति रक्षोराजोऽसौ प्रदीप्तैर्भीमदर्शनैः।
भूतैः परिवृतस्तीक्ष्णैर्देहवद्भिरिवान्तकः ॥ ६.५९.३० ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಉರಿಯುವ, ಭಯಂಕರ ನೋಟದ, ಕ್ರೂರ ದೇಹಧಾರಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ದೇಹಧಾರಿ ಯಮನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
6.59.31
दिष्ट्यायमद्य पापात्मा मम दृष्टिपथं गतः।
अद्य क्रोधं विमोक्ष्यामि सीताहरणसम्भवम् ॥ ६.५९.३१ ॥
ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಈ ಪಾಪಾತ್ಮನು ಇಂದು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದು ಸೀತಾಪಹರಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪವನ್ನು ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವೆನು.
6.59.32
एवमुक्त्वा ततो रामो धनुरादाय वीर्यवान्।
लक्ष्मणानुचरस्तस्थौ समुद्धृत्य शरोत्तमम् ॥ ६.५९.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಮನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗೆ ನಿಂತು, ಉತ್ತಮ ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು.
6.59.33
ततः स रक्षोधिपतिर्महात्मा
रक्षांसि तान्याह महाबलानि।
द्वारेषु चर्यागृहगोपुरेषु
सुनिर्वृतास्तिष्ठत निर्विशङ्काः ॥ ६.५९.३३ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಆ ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—"ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾವಲು ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿರಿ."
6.59.34
इहागतं मां सहितं भवद्भि-
र्वनौकसश्छिद्रमिदं विदित्वा।
शून्यां पुरीं दुष्प्रसहां प्रमथ्य
प्रधर्षयेयुः सहसा समेताः ॥ ६.५९.३४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕಾಡಿನ ವಾನರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವ ಈ ದುರ್ಜಯ ನಗರವನ್ನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಧ್ವಂಸಮಾಡಿ ಆಕ್ರಮಿಸಬಹುದು.
6.59.35
विसर्जयित्वा सचिवांस्ततस्तान्
गतेषु रक्षःसु यथानियोगम्।
व्यदारयद् वानरसागरौघं
महाझषः पूर्णमिवार्णवौघम् ॥ ६.५९.३५ ॥
ಆಗ ಆ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸರು ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾ ಮೀನು ನೀರು ತುಂಬಿದ ಸಾಗರದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೀಳುವಂತೆ ಅವನು ವಾನರ-ಸಾಗರದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೀಳಿದನು.
6.59.36
तमापतन्तं सहसा समीक्ष्य
दीप्तेषुचापं युधि राक्षसेन्द्रम्।
महत् समुत्पाट्य महीधराग्रं
दुद्राव रक्षोधिपतिं हरीशः ॥ ६.५९.३६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣ-ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ಆ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಧಾವಿಸಿ ಬರುವುದನ್ನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ನೋಡಿ, ವಾನರರಾಜನು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ-ಶಿಖರವನ್ನು ಕಿತ್ತು ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.
6.59.37
तच्छैलशृङ्गं बहुवृक्षसानुं
प्रगृह्य चिक्षेप निशाचराय।
तमापतन्तं सहसा समीक्ष्य
चिच्छेद बाणैस्तपनीयपुङ्खैः ॥ ६.५९.३७ ॥
ಅನೇಕ ಮರಗಳಿದ್ದ ಆ ಪರ್ವತ-ಶಿಖರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನು ಆ ನಿಶಾಚರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು; ಅದು ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಚಿನ್ನದ ಗರಿಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.59.38
तस्मिन् प्रवृद्धोत्तमसानुवृक्षे
शृङ्गे विदीर्णे पतिते पृथिव्याम्।
महाहिकल्पं शरमन्तकाभं
समादधे राक्षसलोकनाथः ॥ ६.५९.३८ ॥
ಎತ್ತರದ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳಿದ್ದ ಆ ಶಿಖರ ಸೀಳಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸಲೋಕದ ಒಡೆಯನು ಯಮನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಪದಂತಿರುವ ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೂಡಿದನು.
6.59.39
स तं गृहीत्वानिलतुल्यवेगं
सविस्फुलिङ्गज्वलनप्रकाशम्।
बाणं महेन्द्राशनितुल्यवेगं
चिक्षेप सुग्रीववधाय रुष्टः ॥ ६.५९.३९ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಅವನು ಗಾಳಿಯ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಕಿಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಯುಧದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸುಗ್ರೀವನ ವಧೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.59.40
स सायको रावणबाहुमुक्तः
शक्राशनिप्रख्यवपुःप्रकाशम्।
सुग्रीवमासाद्य बिभेद वेगाद्
गुहेरिता क्रौञ्चमिवोग्रशक्तिः ॥ ६.५९.४० ॥
ರಾವಣನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ಆ ಬಾಣವು, ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ತಲುಪಿ ವೇಗದಿಂದ ಚುಚ್ಚಿತು; ಗುಹನು (ಸ್ಕಂದನು) ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಭೀಕರ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸೀಳಿದಂತೆ.
6.59.41
स सायकार्तो विपरीतचेताः
कूजन् पृथिव्यां निपपात वीरः।
तं वीक्ष्य भूमौ पतितं विसंज्ञं
नेदुः प्रहृष्टा युधि यातुधानाः ॥ ६.५९.४१ ॥
ಬಾಣದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ವೀರನು, ಭ್ರಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
6.59.42
ततो गवाक्षो गवयः सुषेण-
स्त्वथर्षभो ज्योतिमुखो नलश्च।
शैलान् समुत्पाट्य विवृद्धकायाः
प्रदुद्रुवुस्तं प्रति राक्षसेन्द्रम् ॥ ६.५९.४२ ॥
ಆಗ ಗವಾಕ್ಷ, ಗವಯ, ಸುಷೇಣ, ಋಷಭ, ಜ್ಯೋತಿಮುಖ ಮತ್ತು ನಳರು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ವಿಶಾಲ ದೇಹಗಳಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.59.43
तेषां प्रहारान् स चकार मोघान्
रक्षोधिपो बाणशतैः शिताग्रैः।
तान् वानरेन्द्रानपि बाणजालै-
र्बिभेद जाम्बूनदचित्रपुङ्खैः ॥ ६.५९.४३ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ಅವರ ಪ್ರಹಾರಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮೊನೆಯ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿದನು; ಚಿನ್ನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ ಗರಿಗಳ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಆ ವಾನರೇಂದ್ರರನ್ನೂ ಚುಚ್ಚಿದನು.
6.59.44
ते वानरेन्द्रास्त्रिदशारिबाणै-
र्भिन्ना निपेतुर्भुवि भीमकायाः।
ततस्तु तद् वानरसैन्यमुग्रं
प्रच्छादयामास स बाणजालैः ॥ ६.५९.४४ ॥
ದೇವಶತ್ರುವಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಭಯಂಕರ ದೇಹದ ವಾನರ ಪ್ರಮುಖರು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವನು ಆ ಉಗ್ರ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು.
6.59.45
ते वध्यमानाः पतिताश्च वीरा
नानद्यमाना भयशल्यविद्धाः।
शाखामृगा रावणसायकार्ता
जग्मुः शरण्यं शरणं स्म रामम् ॥ ६.५९.४५ ॥
ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಬಿದ್ದ ಆ ವೀರರು, ಭಯವೆಂಬ ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೂಗುತ್ತಾ, ರಾವಣನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಶರಣ್ಯನಾದ ರಾಮನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕರು.
6.59.46
ततो महात्मा स धनुर्धनुष्मा-
नादाय रामः सहसा जगाम।
तं लक्ष्मणः प्राञ्जलिरभ्युपेत्य
उवाच रामं परमार्थयुक्तम् ॥ ६.५९.४६ ॥
ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಥಟ್ಟನೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೈಮುಗಿದು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಪರಮಾರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.59.47
काममार्य सुपर्याप्तो वधायास्य दुरात्मनः।
विधमिष्याम्यहं चैतमनुजानीहि मां विभो ॥ ६.५९.४७ ॥
ಆರ್ಯನೇ, ಈ ದುರಾತ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಇವನನ್ನು ಖಂಡಿತ ನಾಶಮಾಡುವೆನು. ಪ್ರಭುವೇ, ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡು.
6.59.48
तमब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः।
गच्छ यत्नपरश्चापि भव लक्ष्मण संयुगे ॥ ६.५९.४८ ॥
ಆಗ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹೋಗು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾಗಿರು."
6.59.49
रावणो हि महावीर्यो रणेऽद्भुतपराक्रमः।
त्रैलोक्येनापि संक्रुद्धो दुष्प्रसह्यो न संशयः ॥ ६.५९.४९ ॥
ರಾವಣನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮಿ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳೇ ಕೋಪಗೊಂಡರೂ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
6.59.50
तस्यच्छिद्राणि मार्गस्व स्वच्छिद्राणि च लक्षय।
चक्षुषा धनुषाऽऽत्मानं गोपायस्व समाहितः ॥ ६.५९.५० ॥
ಅವನ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕು; ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸು. ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊ.
6.59.51
राघवस्य वचः श्रुत्वा सम्परिष्वज्य पूज्य च।
अभिवाद्य च रामाय ययौ सौमित्रिराहवे ॥ ६.५९.५१ ॥
ರಾಘವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ, ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
6.59.52
स रावणं वारणहस्तबाहुं
ददर्श भीमोद्यतदीप्तचापम्।
प्रच्छादयन्तं शरवृष्टिजालै-
स्तान् वानरान् भिन्नविकीर्णदेहान् ॥ ६.५९.५२ ॥
ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತಹ ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳ ರಾವಣನನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯ ಜಾಲದಿಂದ ಆ ವಾನರರನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ, ಅವರ ದೇಹಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿ ಚದುರಿದ್ದವು.
6.59.53
तमालोक्य महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः।
निवार्य शरजालानि विदुद्राव स रावणम् ॥ ६.५९.५३ ॥
ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ತಡೆದು ರಾವಣನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.59.54
रथं तस्य समासाद्य बाहुमुद्यम्य दक्षिणम्।
त्रासयन् रावणं धीमान् हनूमान् वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.५९.५४ ॥
ಅವನ ರಥದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಬಲಗೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ರಾವಣನನ್ನು ಬೆದರಿಸುತ್ತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹನುಮಂತನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.59.55
देवदानवगन्धर्वैर्यक्षैश्च सह राक्षसैः।
अवध्यत्वं त्वया प्राप्तं वानरेभ्यस्तु ते भयम् ॥ ६.५९.५५ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ನೀನು ಅವಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವೆ; ಆದರೆ ವಾನರರಿಂದ ನಿನಗೆ ಭಯವಿದೆ.
6.59.56
एष मे दक्षिणो बाहुः पञ्चशाखः समुद्यतः।
विधमिष्यति ते देहे भूतात्मानं चिरोषितम् ॥ ६.५९.५६ ॥
ಇಗೋ ನನ್ನ ಬಲಗೈ, ಐದು ಕೊಂಬೆಗಳಂತೆ ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಇದು ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡುವುದು.
6.59.57
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं रावणो भीमविक्रमः।
संरक्तनयनः क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.५९.५७ ॥
ಹನುಮಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾವಣನು, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.59.58
क्षिप्रं प्रहर निःशङ्कं स्थिरां कीर्तिमवाप्नुहि।
ततस्त्वां ज्ञातविक्रान्तं नाशयिष्यामि वानर ॥ ६.५९.५८ ॥
ಬೇಗ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡು; ಸ್ಥಿರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆ. ಆಮೇಲೆ, ಓ ವಾನರ, ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮ ತಿಳಿದಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
6.59.59
रावणस्य वचः श्रुत्वा वायुसूनुर्वचोऽब्रवीत्।
प्रहतं हि मया पूर्वमक्षं तव सुतं स्मर ॥ ६.५९.५९ ॥
ರಾವಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಯುಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: "ನೆನಪಿಡು, ಹಿಂದೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಗ ಅಕ್ಷನನ್ನು ಹೊಡೆದಿದ್ದೆ."
6.59.60
एवमुक्तो महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः।
आजघानानिलसुतं तलेनोरसि वीर्यवान् ॥ ६.५९.६० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು, ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ ಅಂಗೈಯಿಂದ ವಾಯುಪುತ್ರನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
6.59.61
स तलाभिहतस्तेन चचाल च मुहुर्मुहुः।
स्थितो मुहूर्तं तेजस्वी स्थैर्यं कृत्वा महामतिः ॥ ६.५९.६१ ॥
ಆ ಅಂಗೈ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅವನು ಪದೇ ಪದೇ ತತ್ತರಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ, ಮಹಾಮತಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತನು.
6.59.62
आजघान च संक्रुद्धस्तलेनैवामरद्विषम्।
ततः स तेनाभिहतो वानरेण महात्मना ॥ ६.५९.६२ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿಯನ್ನು ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಾನರನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು...
6.59.63
दशग्रीवः समाधूतो यथा भूमितलेऽचलः।
संग्रामे तं तथा दृष्ट्वा रावणं तलताडितम् ॥ ६.५९.६३ ॥
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಂಗೈ ಹೊಡೆತದಿಂದ ರಾವಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ...
6.59.64
ऋषयो वानराः सिद्धा नेदुर्देवाः सहासुरैः।
अथाश्वस्य महातेजा रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.५९.६४ ॥
ಋಷಿಗಳು, ವಾನರರು, ಸಿದ್ಧರು, ದೇವತೆಗಳು ಅಸುರರೊಂದಿಗೆ ಕೂಗಿದರು. ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾವಣ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.59.65
साधु वानर वीर्येण श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः।
रावणेनैवमुक्तस्तु मारुतिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.५९.६५ ॥
"ವಾನರನೇ, ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಧು! ನನ್ನ ವೈರಿಯಾದರೂ ನೀನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯನು." ರಾವಣ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಮಾರುತಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
6.59.66
धिगस्तु मम वीर्यस्य यत् त्वं जीवसि रावण।
सकृत् तु प्रहरेदानीं दुर्बुद्धे किं विकत्थसे ॥ ६.५९.६६ ॥
"ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ರಾವಣಾ, ನೀನು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿದ್ದೀಯಲ್ಲ! ಈಗ ಒಮ್ಮೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ! ಏಕೆ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ?"
6.59.67
ततस्त्वां मामको मुष्टिर्नयिष्यति यमक्षयम्।
ततो मारुतिवाक्येन कोपस्तस्य प्रजज्वले ॥ ६.५९.६७ ॥
"ಆಗ ನನ್ನ ಈ ಮುಷ್ಟಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ." ಮಾರುತಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನ ಕೋಪ ಉರಿದೆದ್ದಿತು.
6.59.68
संरक्तनयनो यत्नान्मुष्टिमावृत्य दक्षिणम्।
पातयामास वेगेन वानरोरसि वीर्यवान् ॥ ६.५९.६८ ॥
ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬಲಗೈ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಗಿದು ವೇಗದಿಂದ ವಾನರನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
6.59.69
हनूमान् वक्षसि व्यूढे संचचाल पुनः पुनः।
विह्वलं तु तदा दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम् ॥ ६.५९.६९ ॥
ಎದೆಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಾಗ ಹನುಮಂತನು ಪದೇ ಪದೇ ತೂರಾಡಿದನು; ಆಗ ಮಹಾಬಲನಾದ ಹನುಮಂತನು ವಿಹ್ವಲನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು (ಎಲ್ಲರೂ ಬೆರಗಾದರು).
6.59.70
रथेनातिरथः शीघ्रं नीलं प्रति समभ्यगात्।
राक्षसानामधिपतिर्दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ ६.५९.७० ॥
ಅತಿರಥನೂ ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯೂ ಆದ ದಶಗ್ರೀವನು ರಥದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ನೀಲನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.59.71
पन्नगप्रतिमैर्भीमैः परमर्माभिभेदनैः।
शरैरादीपयामास नीलं हरिचमूपतिम् ॥ ६.५९.७१ ॥
ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ, ಶತ್ರುವಿನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ವಾನರಸೇನಾಪತಿ ನೀಲನನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದನು.
6.59.72
स शरौघसमायस्तो नीलो हरिचमूपतिः।
करेणैकेन शैलाग्रं रक्षोधिपतयेऽसृजत् ॥ ६.५९.७२ ॥
ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ ವಾನರಸೇನಾಪತಿ ನೀಲನು ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು.
6.59.73
हनूमानपि तेजस्वी समाश्वस्तो महामनाः।
विप्रेक्षमाणो युद्धेप्सुः सरोषमिदमब्रवीत् ॥ ६.५९.७३ ॥
ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಮಹಾಮನಸ್ಕನೂ ಆದ ಹನುಮಂತನೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು, ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಕೋಪದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.59.74
नीलेन सह संयुक्तं रावणं राक्षसेश्वरम्।
अन्येन युध्यमानस्य न युक्तमभिधावनम् ॥ ६.५९.७४ ॥
ನೀಲನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನ ಮೇಲೆ, ಬೇರೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
6.59.75
रावणोऽथ महातेजास्तं शृङ्गं सप्तभिः शरैः।
आजघान सुतीक्ष्णाग्रैस्तद् विकीर्णं पपात ह ॥ ६.५९.७५ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾವಣನು ಆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಏಳು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಅದು ಚದುರಿ ಬಿದ್ದಿತು.
6.59.76
तद् विकीर्णं गिरेः शृङ्गं दृष्ट्वा हरिचमूपतिः।
कालाग्निरिव जज्वाल कोपेन परवीरहा ॥ ६.५९.७६ ॥
ಪರ್ವತ ಶಿಖರವು ಚೂರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವಾನರ ಸೇನಾಪತಿ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು.
6.59.77
सोऽश्वकर्णद्रुमान् शालांश्चूतांश्चापि सुपुष्पितान्।
अन्यांश्च विविधान् वृक्षान् नीलश्चिक्षेप संयुगे ॥ ६.५९.७७ ॥
ಆ ನೀಲನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಕರ್ಣ, ಶಾಲ, ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಮಾವು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಮರಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು.
6.59.78
स तान् वृक्षान् समासाद्य प्रतिचिच्छेद रावणः।
अभ्यवर्षच्च घोरेण शरवर्षेण पावकिम् ॥ ६.५९.७८ ॥
ರಾವಣನು ಆ ಮರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ ಕಡಿದನು; ಬಳಿಕ ಭೀಕರ ಬಾಣವರ್ಷದಿಂದ ಪಾವಕಿಯನ್ನು (ನೀಲನನ್ನು) ಮುಚ್ಚಿದನು.
6.59.79
अभिवृष्टः शरौघेण मेघेनेव महाचलः।
ह्रस्वं कृत्वा ततो रूपं ध्वजाग्रे निपपात ह ॥ ६.५९.७९ ॥
ಬಾಣಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೋಡದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮಹಾಪರ್ವತದಂತೆ, ಅವನು ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದನು.
6.59.80
पावकात्मजमालोक्य ध्वजाग्रे समवस्थितम्।
जज्वाल रावणः क्रोधात् ततो नीलो ननाद च ॥ ६.५९.८० ॥
ಅಗ್ನಿಪುತ್ರನು ಧ್ವಜಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದೆದ್ದನು; ಆಗ ನೀಲನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
6.59.81
ध्वजाग्रे धनुषश्चाग्रे किरीटाग्रे च तं हरिम्।
लक्ष्मणोऽथ हनूमांश्च रामश्चापि सुविस्मिताः ॥ ६.५९.८१ ॥
ಧ್ವಜದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಿರೀಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಪಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ರಾಮನೂ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು.
6.59.82
रावणोऽपि महातेजाः कपिलाघवविस्मितः।
अस्त्रमाहारयामास दीप्तमाग्नेयमद्भुतम् ॥ ६.५९.८२ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾವಣನೂ ಕಪಿಯ ಚುರುಕುತನಕ್ಕೆ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ, ಉರಿಯುವ ಅದ್ಭುತ ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡನು.
6.59.83
ततस्ते चुक्रुशुर्हृष्टा लब्धलक्षाः प्लवंगमाः।
नीललाघवसम्भ्रान्तं दृष्ट्वा रावणमाहवे ॥ ६.५९.८३ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಕಪಿಗಳು, ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಲನ ಚುರುಕುತನದಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೂಗಿದವು.
6.59.84
वानराणां च नादेन संरब्धो रावणस्तदा।
सम्भ्रमाविष्टहृदयो न किंचित् प्रत्यपद्यत ॥ ६.५९.८४ ॥
ಕಪಿಗಳ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಆಗ ರಾವಣನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆದರೆ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಹೃದಯದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ತೋಚಲಿಲ್ಲ.
6.59.85
आग्नेयेनापि संयुक्तं गृहीत्वा रावणः शरम्।
ध्वजशीर्षस्थितं नीलमुदैक्षत निशाचरः ॥ ६.५९.८५ ॥
ಆಗ್ನೇಯ ಅಸ್ತ್ರಯುಕ್ತ ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಧ್ವಜದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನೀಲನನ್ನು ನಿಶಾಚರ ರಾವಣನು ನೋಡಿದನು.
6.59.86
ततोऽब्रवीन्महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः।
कपे लाघवयुक्तोऽसि मायया परया सह ॥ ६.५९.८६ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣ ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ವಾನರನೇ, ನೀನು ಪರಮ ಮಾಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಚುರುಕಾದವನು.
6.59.87
जीवितं खलु रक्षस्व यदि शक्तोऽसि वानर।
तानि तान्यात्मरूपाणि सृजसि त्वमनेकशः ॥ ६.५९.८७ ॥
ಎಲೈ ವಾನರನೇ, ನೀನು ಶಕ್ತನಾದರೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊ; ನೀನು ನಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನೇ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀಯ.
6.59.88
तथापि त्वां मया मुक्तः सायकोऽस्त्रप्रयोजितः।
जीवितं परिरक्षन्तं जीविताद् भ्रंशयिष्यति ॥ ६.५९.८८ ॥
ಆದರೂ ನನ್ನಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಬಾಣ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು.
6.59.89
एवमुक्त्वा महाबाहू रावणो राक्षसेश्वरः।
संधाय बाणमस्त्रेण चमूपतिमताडयत् ॥ ६.५९.८९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣ ಅಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಬಾಣವನ್ನು ಹೂಡಿ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.59.90
सोऽस्त्रमुक्तेन बाणेन नीलो वक्षसि ताडितः।
निर्दह्यमानः सहसा स पपात महीतले ॥ ६.५९.९० ॥
ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣದಿಂದ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೀಲ, ಉರಿಯುತ್ತಾ ಸಹಸಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
6.59.91
पितृमाहात्म्यसंयोगादात्मनश्चापि तेजसा।
जानुभ्यामपतद् भूमौ न तु प्राणैर्वियुज्यत ॥ ६.५९.९१ ॥
ತಂದೆಯ ಮಹಿಮೆಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೂ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅವನು ಮೊಣಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.
6.59.92
विसंज्ञं वानरं दृष्ट्वा दशग्रीवो रणोत्सुकः।
रथेनाम्बुदनादेन सौमित्रिमभिदुद्रुवे ॥ ६.५९.९२ ॥
ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುದ್ಧೋತ್ಸುಕನಾದ ದಶಗ್ರೀವನು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ಧ್ವನಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಸೌಮಿತ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ನುಗ್ಗಿದನು.
6.59.93
आसाद्य रणमध्ये तं वारयित्वा स्थितो ज्वलन्।
धनुर्विस्फारयामास राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ६.५९.९३ ॥
ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ತಡೆದು, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಬಿಗಿದನು.
6.59.94
तमाह सौमित्रिरदीनसत्त्वो
विस्फारयन्तं धनुरप्रमेयम्।
अवेहि मामद्य निशाचरेन्द्र
न वानरांस्त्वं प्रतियोद्धुमर्हसि ॥ ६.५९.९४ ॥
ದೃಢಸತ್ತ್ವನಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಅಪ್ರಮೇಯವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಬಿಗಿಯುತ್ತಿರುವ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿಶಾಚರೇಂದ್ರನೇ, ಇಂದು ನನ್ನನ್ನೇ ಎದುರಿಸು. ವಾನರರೊಡನೆ ನೀನು ಹೋರಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.'
6.59.95
स तस्य वाक्यं प्रतिपूर्णघोषं
ज्याशब्दमुग्रं च निशम्य राजा।
आसाद्य सौमित्रिमुपस्थितं तं
रोषान्वितं वाचमुवाच रक्षः ॥ ६.५९.९५ ॥
ಅವನ ಮಾತಿನ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಭೀಕರ ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು, ಎದುರಿಗಿದ್ದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಕ್ಷಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.59.96
दिष्ट्यासि मे राघव दृष्टिमार्गं
प्राप्तोऽन्तगामी विपरीतबुद्धिः।
अस्मिन् क्षणे यास्यसि मृत्युलोकं
संसाद्यमानो मम बाणजालैः ॥ ६.५९.९६ ॥
'ರಾಘವನೇ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ. ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನೇ, ಸಾವಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವವನೇ! ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನನ್ನ ಬಾಣಜಾಲಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ.'
6.59.97
तमाह सौमित्रिरविस्मयानो
गर्जन्तमुद्वृत्तशिताग्रदंष्ट्रम्।
राजन् न गर्जन्ति महाप्रभावा
विकत्थसे पापकृतां वरिष्ठ ॥ ६.५९.९७ ॥
ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡದ ಸೌಮಿತ್ರಿ, ಮೇಲೆದ್ದ ಹರಿತವಾದ ಕೋರೆದಾಡೆಗಳಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಅರಸನೇ, ಮಹಾಪ್ರಭಾವಿಗಳು ಗರ್ಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ."
6.59.98
जानामि वीर्यं तव राक्षसेन्द्र
बलं प्रतापं च पराक्रमं च।
अवस्थितोऽहं शरचापपाणि-
रागच्छ किं मोघविकत्थनेन ॥ ६.५९.९८ ॥
"ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯ, ಬಲ, ಪ್ರತಾಪ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣ ಹಿಡಿದು ನಾನು ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ. ಬಾ, ವ್ಯರ್ಥ ಬಡಾಯಿಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?"
6.59.99
स एवमुक्तः कुपितः ससर्ज
रक्षोधिपः सप्त शरान् सुपुङ्खान्।
ताँल्लक्ष्मणः काञ्चनचित्रपुङ्खै-
श्चिच्छेद बाणैर्निशिताग्रधारैः ॥ ६.५९.९९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಚೆನ್ನಾದ ಗರಿಗಳ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಬಂಗಾರದ ಚಿತ್ರಿತ ಗರಿಗಳ, ಹರಿತವಾದ ತುದಿಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.59.100
तान् प्रेक्षमाणः सहसा निकृत्तान्
निकृत्तभोगानिव पन्नगेन्द्रान्।
लङ्केश्वरः क्रोधवशं जगाम
ससर्ज चान्यान् निशितान् पृषत्कान् ॥ ६.५९.१०० ॥
ಅವು ತಕ್ಷಣ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ, ಸುರುಳಿ ತುಂಡಾದ ಮಹಾ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ, ಕೋಪದ ವಶನಾದನು; ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.59.101
स बाणवर्षं तु ववर्ष तीव्रं
रामानुजः कार्मुकसम्प्रयुक्तम्।
क्षुरार्धचन्द्रोत्तमकर्णिभल्लैः
शरांश्च चिच्छेद न चुक्षुभे च ॥ ६.५९.१०१ ॥
ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ತೀವ್ರ ಬಾಣವರ್ಷವನ್ನು ರಾಮಾನುಜ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕ್ಷುರ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ, ಉತ್ತಮ ಕರ್ಣಿ, ಭಲ್ಲ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಅವನು ಕಳವಳಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
6.59.102
स बाणजालान्यपि तानि तानि
मोघानि पश्यंस्त्रिदशारिराजः।
विसिस्मिये लक्ष्मणलाघवेन
पुनश्च बाणान् निशितान् मुमोच ॥ ६.५९.१०२ ॥
ತನ್ನ ಬಾಣಸಮೂಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡ ದೇವಶತ್ರುಗಳ ರಾಜನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಚುರುಕುತನಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾದನು; ಮತ್ತೆ ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.59.103
स लक्ष्मणश्चापि शिताञ् शिताग्रान्
महेन्द्रतुल्योऽशनिभीमवेगान्।
संधाय चापे ज्वलनप्रकाशान्
ससर्ज रक्षोधिपतेर्वधाय ॥ ६.५९.१०३ ॥
ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ವಜ್ರದಂತೆ ಭೀಕರ ವೇಗವುಳ್ಳ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೂಡಿ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.59.104
स तान् प्रचिच्छेद हि राक्षसेन्द्रः
शिताञ् शराल्ँ लक्ष्मणमाजघान।
शरेण कालाग्निसमप्रभेण
स्वयंभुदत्तेन ललाटदेशे ॥ ६.५९.१०४ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನು ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸ್ವಯಂಭು (ಬ್ರಹ್ಮ) ನೀಡಿದ ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಅದು ಅವನ ಹಣೆಗೆ ತಗುಲಿತು.
6.59.105
स लक्ष्मणो रावणसायकार्त-
श्चचाल चापं शिथिलं प्रगृह्य।
पुनश्च संज्ञां प्रतिलभ्य कृच्छ्रा-
च्चिच्छेद चापं त्रिदशेन्द्रशत्रोः ॥ ६.५९.१०५ ॥
ರಾವಣನ ಬಾಣದಿಂದ ನೋವುಗೊಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಡಿಲವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ತತ್ತರಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಇಂದ್ರಶತ್ರುವಿನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.59.106
निकृत्तचापं त्रिभिराजघान
बाणैस्तदा दाशरथिः शिताग्रैः।
स सायकार्तो विचचाल राजा
कृच्छ्राच्च संज्ञां पुनराससाद ॥ ६.५९.१०६ ॥
ಅವನ ಬಿಲ್ಲು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ದಶರಥ ಪುತ್ರನು ಹರಿತವಾದ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಬಾಣದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ರಾಜನು ತತ್ತರಿಸಿದನು; ಕಷ್ಟದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
6.59.107
स कृत्तचापः शरताडितश्च
मेदार्द्रगात्रो रुधिरावसिक्तः।
जग्राह शक्तिं स्वयमुग्रशक्तिः
स्वयंभुदत्तां युधि देवशत्रुः ॥ ६.५९.१०७ ॥
ಬಿಲ್ಲು ಮುರಿದು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ದೇಹದವನಾದ ಆ ದೇವಶತ್ರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ನೀಡಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
6.59.108
स तां सधूमानलसंनिकाशां
वित्रासनां संयति वानराणाम्।
चिक्षेप शक्तिं तरसा ज्वलन्तीं
सौमित्रये राक्षसराष्ट्रनाथः ॥ ६.५९.१०८ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾನರರನ್ನು ಭಯಗೊಳಿಸುವ, ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಉರಿಯುವ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು.
6.59.109
तामापतन्तीं भरतानुजोऽस्त्रै-
र्जघान बाणैश्च हुताग्निकल्पैः।
तथापि सा तस्य विवेश शक्ति-
र्भुजान्तरं दाशरथेर्विशालम् ॥ ६.५९.१०९ ॥
ಭರತನ ತಮ್ಮನು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಹೊಡೆದನು; ಆದರೂ ಅದು ದಾಶರಥಿಯ ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
6.59.110
स शक्तिमाञ् शक्तिसमाहतः सन्
जज्वाल भूमौ स रघुप्रवीरः।
तं विह्वलन्तं सहसाभ्युपेत्य
जग्राह राजा तरसा भुजाभ्याम् ॥ ६.५९.११० ॥
ಆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಘುವೀರನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉರಿಯಂತೆ ಬಿದ್ದನು; ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ರಾಜನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಮೀಪಿಸಿ ವೇಗದಿಂದ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
6.59.111
हिमवान् मन्दरो मेरुस्त्रैलोक्यं वा सहामरैः।
शक्यं भुजाभ्यामुद्धर्तुं न शक्यो भरतानुजः ॥ ६.५९.१११ ॥
ಹಿಮಾಲಯ, ಮಂದರ, ಮೇರು ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಎತ್ತಬಹುದು; ಆದರೆ ಭರತನ ತಮ್ಮನನ್ನು ಎತ್ತಲಾಗದು.
6.59.112
शक्त्या ब्राह्म्या तु सौमित्रिस्ताडितोऽपि स्तनान्तरे।
विष्णोरमीमांस्यभागमात्मानं प्रत्यनुस्मरत् ॥ ६.५९.११२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎದೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸೌಮಿತ್ರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಪ್ರಮೇಯ ಅಂಶವಾದ ತನ್ನನ್ನೇ ನೆನೆದುಕೊಂಡನು.
6.59.113
ततो दानवदर्पघ्नं सौमित्रिं देवकण्टकः।
तं पीडयित्वा बाहुभ्यां न प्रभुर्लङ्घनेऽभवत् ॥ ६.५९.११३ ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು, ದಾನವರ ಗರ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಒತ್ತಿದನು; ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
6.59.114
ततः क्रुद्धो वायुसुतो रावणं समभिद्रवत्।
आजघानोरसि क्रुद्धो वज्रकल्पेन मुष्टिना ॥ ६.५९.११४ ॥
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಾಯುಪುತ್ರನು ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ನುಗ್ಗಿ, ವಜ್ರದಂತಿದ್ದ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಎದೆಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
6.59.115
तेन मुष्टिप्रहारेण रावणो राक्षसेश्वरः।
जानुभ्यामगमद् भूमौ चचाल च पपात च ॥ ६.५९.११५ ॥
ಆ ಮುಷ್ಟಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ರಾವಣನು ಮಂಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ತೂರಾಡಿ ಕುಸಿದನು.
6.59.116
आस्यैश्च नेत्रैः श्रवणैः पपात रुधिरं बहु।
विघूर्णमानो निश्चेष्टो रथोपस्थ उपाविशत् ॥ ६.५९.११६ ॥
ಬಾಯಿಯಿಂದ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ರಕ್ತ ಸುರಿಯಿತು; ತಲೆತಿರುಗಿ ಚೇತನವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಅವನು ರಥದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು.
6.59.117
विसंज्ञो मूर्च्छितश्चासीन्न च स्थानं समालभत्।
विसंज्ञं रावणं दृष्ट्वा समरे भीमविक्रमम् ॥ ६.५९.११७ ॥
ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದನು; ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾವಣನು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
6.59.118
ऋषयो वानराश्चैव नेदुर्देवाश्च सासुराः।
हनूमानथ तेजस्वी लक्ष्मणं रावणार्दितम् ॥ ६.५९.११८ ॥
ಋಷಿಗಳು, ವಾನರರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು. ಆಗ ತೇಜಸ್ವಿ ಹನುಮಂತನು ರಾವಣನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡನು.
6.59.119
आनयद् राघवाभ्याशं बाहुभ्यां परिगृह्य तम्।
वायुसूनोः सुहृत्त्वेन भक्त्या परमया च सः।
शत्रूणामप्यकम्प्योऽपि लघुत्वमगमत् कपेः ॥ ६.५९.११९ ॥
ಹನುಮಂತನು ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಾಘವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಂದನು. ವಾಯುಪುತ್ರನ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ಅಲುಗಾಡಿಸಲಾಗದವನು ಆ ವಾನರನಿಗೆ ಹಗುರವಾದನು.
6.59.120
तं समुत्सृज्य सा शक्तिः सौमित्रिं युधि निर्जितम्।
रावणस्य रथे तस्मिन् स्थानं पुनरुपागमत् ॥ ६.५९.१२० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತೆ ರಾವಣನ ಅದೇ ರಥದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು.
6.59.121
रावणोऽपि महातेजाः प्राप्य संज्ञां महाहवे।
आददे निशितान् बाणाञ्जग्राह च महद्धनुः ॥ ६.५९.१२१ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾವಣನೂ ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
6.59.122
आश्वस्तश्च विशल्यश्च लक्ष्मणः शत्रुसूदनः।
विष्णोर्भागममीमांस्यमात्मानं प्रत्यनुस्मरन् ॥ ६.५९.१२२ ॥
ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆದು, ಶಕ್ತಿ ಬಾಧೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶವಾದ ತನ್ನ ಅಳೆಯಲಾಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
6.59.123
निपातितमहावीरां वानराणां महाचमूम्।
राघवस्तु रणे दृष्ट्वा रावणं समभिद्रवत् ॥ ६.५९.१२३ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ವಾನರರ ಮಹಾ ಸೇನೆಯ ಮಹಾವೀರರು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾಘವನು ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.59.124
अथैनमनुसंक्रम्य हनूमान् वाक्यमब्रवीत्।
मम पृष्ठं समारुह्य राक्षसं शास्तुमर्हसि ॥ ६.५९.१२४ ॥
ಆಗ ಹನುಮಂತನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನ ಬೆನ್ನೇರಿ ಈ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೀನು ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದು."
6.59.125
विष्णुर्यथा गरुत्मन्तमारुह्यामरवैरिणम्।
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यं वायुपुत्रेण भाषितम् ॥ ६.५९.१२५ ॥
ದೇವಶತ್ರುವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ಗರುಡನನ್ನೇರುವಂತೆ, ವಾಯುಪುತ್ರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಘವನು ಏರಿದನು.
6.59.126
अथारुरोह सहसा हनूमन्तं महाकपिम्।
रथस्थं रावणं संख्ये ददर्श मनुजाधिपः ॥ ६.५९.१२६ ॥
ಆಗ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಪಿ ಹನುಮಂತನನ್ನೇರಿದನು; ಮನುಜಾಧಿಪನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ರಾವಣನನ್ನು ಕಂಡನು.
6.59.127
तमालोक्य महातेजाः प्रदुद्राव स रावणम्।
वैरोचनमिव क्रुद्धो विष्णुरभ्युद्यतायुधः ॥ ६.५९.१२७ ॥
ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ರಾವಣನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ವೈರೋಚನನ ಕಡೆಗೆ ಆಯುಧವೆತ್ತಿದ ಕ್ರುದ್ಧ ವಿಷ್ಣು ಧಾವಿಸಿದಂತೆ.
6.59.128
ज्याशब्दमकरोत् तीव्रं वज्रनिष्पेषनिष्ठुरम्।
गिरा गम्भीरया रामो राक्षसेन्द्रमुवाच ह ॥ ६.५९.१२८ ॥
ರಾಮನು ವಜ್ರ ಬಡಿದಂತೆ ಕಠೋರವಾದ ತೀವ್ರ ಧನುಷ್ಟಂಕಾರ ಮಾಡಿ, ಗಂಭೀರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.59.129
तिष्ठ तिष्ठ मम त्वं हि कृत्वा विप्रियमीदृशम्।
क्व नु राक्षसशार्दूल गत्वा मोक्षमवाप्स्यसि ॥ ६.५९.१२९ ॥
"ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು! ನನಗೆ ಇಂತಹ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿ, ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವೆ?"
6.59.130
यदीन्द्रवैवस्वतभास्करान् वा
स्वयंभुवैश्वानरशंकरान् वा।
गमिष्यसि त्वं दशधा दिशो वा
तथापि मे नाद्य गतो विमोक्ष्यसे ॥ ६.५९.१३० ॥
ನೀನು ಇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ, ವಿವಸ್ವಂತನ ಮಗ ಯಮನ ಬಳಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿಗೆ, ಸ್ವಯಂಭು, ವೈಶ್ವಾನರ, ಶಂಕರರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಅಥವಾ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರೂ, ಇಂದು ನನ್ನಿಂದ ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಲಾರೆ.
6.59.131
यश्चैष शक्त्या निहतस्त्वयाद्य
गच्छन् विषादं सहसाभ्युपेत्य।
स एष रक्षोगणराज मृत्युः
सपुत्रपौत्रस्य तवाद्य युद्धे ॥ ६.५९.१३१ ॥
ಇಂದು ನೀನು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂದವನೇ, ದುಃಖದಿಂದ ಹಠಾತ್ತನೆ ಬಂದವನೇ, ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳ ರಾಜನಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಾದವನೇ, ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೃತ್ಯು ಅವನೇ.
6.59.132
एतेन चात्यद्भुतदर्शनानि
शरैर्जनस्थानकृतालयानि।
चतुर्दशान्यात्तवरायुधानि
रक्षःसहस्राणि निषूदितानि ॥ ६.५९.१३२ ॥
ಇವನಿಂದಲೇ, ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ, ಅತಿ ಭಯಂಕರ ರೂಪದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧ ಧರಿಸಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
6.59.133
राघवस्य वचः श्रुत्वा राक्षसेन्द्रो महाबलः।
वायुपुत्रं महावेगं वहन्तं राघवं रणे ॥ ६.५९.१३३ ॥
ರಾಘವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು, ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾವೇಗದ ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
6.59.134
रोषेण महताऽऽविष्टः पूर्ववैरमनुस्मरन्।
आजघान शरैर्दीप्तैः कालानलशिखोपमैः ॥ ६.५९.१३४ ॥
ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡು, ಹಿಂದಿನ ವೈರವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
6.59.135
राक्षसेनाहवे तस्य ताडितस्यापि सायकैः।
स्वभावतेजोयुक्तस्य भूयस्तेजोऽभ्यवर्धत ॥ ६.५९.१३५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸಹಜ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು.
6.59.136
ततो रामो महातेजा रावणेन कृतव्रणम्।
दृष्ट्वा प्लवगशार्दूलं क्रोधस्य वशमेयिवान् ॥ ६.५९.१३६ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನು ರಾವಣನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ವಾನರಶಾರ್ದೂಲನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೋಪದ ವಶನಾದನು.
6.59.137
तस्याभिसंक्रम्य रथं सचक्रं
साश्वध्वजच्छत्रमहापताकम्।
ससारथिं साशनिशूलखड्गं
रामः प्रचिच्छेद शितैः शराग्रैः ॥ ६.५९.१३७ ॥
ರಾಮನು ಅವನ ರಥವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಚಕ್ರ, ಅಶ್ವ, ಧ್ವಜ, ಛತ್ರ, ಮಹಾಪತಾಕೆಗಳು, ಸಾರಥಿ, ವಜ್ರ, ಶೂಲ, ಖಡ್ಗಗಳೊಂದಿಗಿದ್ದ ಆ ರಥವನ್ನು ಹರಿತ ಬಾಣಾಗ್ರಗಳಿಂದ ಛೇದಿಸಿದನು.
6.59.138
अथेन्द्रशत्रुं तरसा जघान
बाणेन वज्राशनिसंनिभेन।
भुजान्तरे व्यूढसुजातरूपे
वज्रेण मेरुं भगवानिवेन्द्रः ॥ ६.५९.१३८ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರಶತ್ರುವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಜ್ರಾಶನಿಗಳಂತಹ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದನು — ಅವನ ವಿಶಾಲ, ಸುಂದರ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದ ಭುಜಗಳ ನಡುವೆ — ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ಮೇರುವನ್ನು ಹೊಡೆದಂತೆ.
6.59.139
यो वज्रपाताशनिसंनिपाता-
न्न चुक्षुभे नापि चचाल राजा।
स रामबाणाभिहतो भृशार्त-
श्चचाल चापं च मुमोच वीरः ॥ ६.५९.१३९ ॥
ವಜ್ರಪಾತ ಮತ್ತು ಅಶನಿಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೂ ಕದಲದ, ಚಲಿಸದ ಆ ರಾಜನು ರಾಮಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯಿಂದ ನಡುಗಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.59.140
तं विह्वलन्तं प्रसमीक्ष्य रामः
समाददे दीप्तमथार्धचन्द्रम्।
तेनार्कवर्णं सहसा किरीटं
चिच्छेद रक्षोधिपतेर्महात्मा ॥ ६.५९.१४० ॥
ಅವನು ವಿಹ್ವಲನಾಗಿ ತಡವರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅದರಿಂದ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಸೂರ್ಯವರ್ಣದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಛೇದಿಸಿದನು.
6.59.141
तं निर्विषाशीविषसंनिकाशं
शान्तार्चिषं सूर्यमिवाप्रकाशम्।
गतश्रियं कृत्तकिरीटकूट-
मुवाच रामो युधि राक्षसेन्द्रम् ॥ ६.५९.१४१ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷರಹಿತ ಸರ್ಪದಂತೆ, ಆರಿದ ಜ್ವಾಲೆಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಭೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಶ್ರೀಹೀನನಾಗಿ, ಕಿರೀಟದ ಶಿಖರ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನಿಗೆ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.59.142
कृतं त्वया कर्म महत् सुभीमं
हतप्रवीरश्च कृतस्त्वयाहम्।
तस्मात् परिश्रान्त इति व्यवस्य
न त्वां शरैर्मृत्युवशं नयामि ॥ ६.५९.१४२ ॥
ನೀನು ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ, ನನ್ನ ವೀರರನ್ನು ಕೊಂದು ನನ್ನನ್ನೂ ಪೀಡಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದಣಿದಿರುವೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಶಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ.
6.59.143
प्रयाहि जानामि रणार्दितस्त्वं
प्रविश्य रात्रिंचरराज लङ्काम्।
आश्वस्य निर्याहि रथी च धन्वी
तदा बलं प्रेक्ष्यसि मे रथस्थः ॥ ६.५९.१४३ ॥
ಹೋಗು; ಯುದ್ಧದಿಂದ ನೀನು ಪೀಡಿತನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ರಾತ್ರಿಚರರ ರಾಜನೇ, ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಿ, ರಥ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಾ; ಆಗ ನನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೀನು ನೋಡುವೆ.
6.59.144
स एवमुक्तो हतदर्पहर्षो
निकृत्तचापः स हताश्वसूतः।
शरार्दितो भग्नमहाकिरीटो
विवेश लङ्कां सहसा स्म राजा ॥ ६.५९.१४४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ನಾಶವಾದವನಾಗಿ, ಬಿಲ್ಲು ತುಂಡಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಮಹಾ ಕಿರೀಟ ಮುರಿದವನಾಗಿ ಆ ರಾಜ ತಕ್ಷಣ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
6.59.145
तस्मिन् प्रविष्टे रजनीचरेन्द्रे
महाबले दानवदेवशत्रौ।
हरीन् विशल्यान् सह लक्ष्मणेन
चकार रामः परमाहवाग्रे ॥ ६.५९.१४५ ॥
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ದಾನವ ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿ, ರಾತ್ರಿಚರರ ಪ್ರಭು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾನರರನ್ನು ಬಾಣರಹಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
6.59.146
तस्मिन् प्रभग्ने त्रिदशेन्द्रशत्रौ
सुरासुरा भूतगणा दिशश्च।
ससागराः सर्षिमहोरगाश्च
तथैव भूम्यम्बुचराः प्रहृष्टाः ॥ ६.५९.१४६ ॥
ಆ ತ್ರಿದಶೇಂದ್ರ ಶತ್ರು ಸೋತು ಬಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು, ಜೀವಿಗಳ ಗಣಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಸಾಗರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಸರ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡವು.