વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.6.1
लङ्कायां तु कृतं कर्म घोरं दृष्ट्वा भयावहम्।
राक्षसेन्द्रो हनुमता शक्रेणेव महात्मना।
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ ६.६.१ ॥
લંકામાં હનુમાને કરેલું ભયંકર અને ભયાવહ કર્મ જોઈને, ઇન્દ્રની જેમ, રાક્ષસરાજે લજ્જાથી કંઈક મુખ નીચું કરીને બધા રાક્ષસોને કહ્યું.
6.6.2
धर्षिता च प्रविष्टा च लङ्का दुष्प्रसहा पुरी।
तेन वानरमात्रेण दृष्टा सीता च जानकी ॥ ६.६.२ ॥
દુર્જેય લંકા નગરીને એ એક વાનરે ધ્વસ્ત કરી અને તેમાં પ્રવેશ કર્યો; જાનકી સીતાને પણ તેણે જ જોયાં.
6.6.3
प्रासादो धर्षितश्चैत्यः प्रवरा राक्षसा हताः।
आविला च पुरी लङ्का सर्वा हनुमता कृता ॥ ६.६.३ ॥
મહેલો તોડી પાડવામાં આવ્યા, પવિત્ર ચૈત્ય ધ્વસ્ત થયું, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસો માર્યા ગયા, અને આખી લંકા નગરી હનુમાને અસ્તવ્યસ્ત કરી દીધી.
6.6.4
किं करिष्यामि भद्रं वः किं वो युक्तमनन्तरम्।
उच्यतां नः समर्थं यत् कृतं च सुकृतं भवेत् ॥ ६.६.४ ॥
હું શું કરું? તમારું કલ્યાણ થાઓ! હવે તમને શું યોગ્ય છે? અમને કહો કે કયું કાર્ય શક્ય અને શુભ ફળ આપનારું છે.
6.6.5
मन्त्रमूलं च विजयं प्रवदन्ति मनस्विनः।
तस्माद् वै रोचये मन्त्रं रामं प्रति महाबलाः ॥ ६.६.५ ॥
બુદ્ધિમાનો કહે છે કે વિજયનું મૂળ મંત્રણામાં છે; તેથી, હે મહાબળવાનો, હું રામ વિશે મંત્રણાને જ ઉચિત માનું છું.
6.6.6
त्रिविधाः पुरुषा लोके उत्तमाधममध्यमाः।
तेषां तु समवेतानां गुणदोषौ वदाम्यहम् ॥ ६.६.६ ॥
જગતમાં માણસો ત્રણ પ્રકારના હોય છે: ઉત્તમ, અધમ અને મધ્યમ. અહીં એકઠા થયેલાઓના ગુણદોષ હું કહું છું.
6.6.7
मन्त्रस्त्रिभिर्हि संयुक्तः समर्थैर्मन्त्रनिर्णये।
मित्रैर्वापि समानार्थैर्बान्धवैरपि वाधिकैः ॥ ६.६.७ ॥
મંત્ર મંત્રનિર્ણયમાં સમર્થ એવા ત્રણ સાથે સંયુક્ત હોય છે; અથવા સમાન હેતુવાળા મિત્રો સાથે, અથવા શ્રેષ્ઠ બાંધવો સાથે પણ.
6.6.8
सहितो मन्त्रयित्वा यः कर्मारम्भान् प्रवर्तयेत्।
दैवे च कुरुते यत्नं तमाहुः पुरुषोत्तमम् ॥ ६.६.८ ॥
જે સૌ સાથે મંત્રણા કરીને કાર્યોનો આરંભ કરાવે છે અને દૈવ પર પણ પ્રયત્ન કરે છે, તેને પુરુષોત્તમ કહે છે.
6.6.9
एकोऽर्थं विमृशेदेको धर्मे प्रकुरुते मनः।
एकः कार्याणि कुरुते तमाहुर्मध्यमं नरम् ॥ ६.६.९ ॥
એક અર્થનો વિચાર કરે છે, એક ધર્મમાં મન લગાવે છે, એક જ કાર્યો કરે છે; તેને મધ્યમ નર કહે છે.
6.6.10
गुणदोषौ न निश्चित्य त्यक्त्वा दैवव्यपाश्रयम्।
करिष्यामीति यः कार्यमुपेक्षेत् स नराधमः ॥ ६.६.१० ॥
ગુણદોષનો નિશ્ચય કર્યા વિના, દૈવના આશ્રયને છોડીને, 'હું કરીશ' એમ કહીને જે કાર્યની ઉપેક્ષા કરે છે, તે નરાધમ છે.
6.6.11
यथेमे पुरुषा नित्यमुत्तमाधममध्यमाः।
एवं मन्त्रोऽपि विज्ञेय उत्तमाधममध्यमः ॥ ६.६.११ ॥
જેમ આ પુરુષો સદા ઉત્તમ, અધમ અને મધ્યમ હોય છે, તેમ મંત્ર પણ ઉત્તમ, અધમ અને મધ્યમ જાણવો.
6.6.12
ऐकमत्यमुपागम्य शास्त्रदृष्टेन चक्षुषा।
मन्त्रिणो यत्र निरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ॥ ६.६.१२ ॥
શાસ્ત્રદૃષ્ટિની આંખથી એકમત થઈને મંત્રીઓ જેમાં નિરત રહે છે, તે મંત્રને ઉત્તમ મંત્ર કહે છે.
6.6.13
बह्वीरपि मतीर्गत्वा मन्त्रिणामर्थनिर्णयः।
पुनर्यत्रैकतां प्राप्तः स मन्त्रो मध्यमः स्मृतः ॥ ६.६.१३ ॥
મંત્રીઓના ઘણા મત આવ્યા પછી અંતે એકમત થાય, તે મંત્રને મધ્યમ કહેવામાં આવે છે.
6.6.14
अन्योन्यमतिमास्थाय यत्र सम्प्रतिभाष्यते।
न चैकमत्ये श्रेयोऽस्ति मन्त्रः सोऽधम उच्यते ॥ ६.६.१४ ॥
એકબીજાના મત પર વાદવિવાદ ચાલે અને એકમતમાં કલ્યાણ ન હોય, તે મંત્રને અધમ કહેવાય છે.
6.6.15
तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मतिसत्तमाः।
कार्यं सम्प्रतिपद्यन्तमेतत् कृत्यं मतं मम ॥ ६.६.१५ ॥
તેથી હે શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિશાળીઓ, તમે સારી રીતે વિચારણા કરી છે. સંમત થયેલું આ જ કાર્ય કરવા યોગ્ય છે, એવો મારો મત છે.
6.6.16
वानराणां हि धीराणां सहस्रैः परिवारितः।
रामोऽभ्येति पुरीं लङ्कामस्माकमुपरोधकः ॥ ६.६.१६ ॥
ધીર વાનરોના હજારો દ્વારા ઘેરાયેલો રામ આપણી લંકા નગરીને ઘેરવા આવી રહ્યો છે.
6.6.17
तरिष्यति च सुव्यक्तं राघवः सागरं सुखम्।
तरसा युक्तरूपेण सानुजः सबलानुगः ॥ ६.६.१७ ॥
રાઘવ પોતાના નાના ભાઈ અને સેના સાથે સહેલાઈથી અને બળપૂર્વક સમુદ્ર પાર કરશે, એ સ્પષ્ટ છે.
6.6.18
समुद्रमुच्छोषयति वीर्येणान्यत्करोति वा।
तस्मिन्नेवंविधे कार्ये विरुद्धे वानरैः सह।
हितं पुरे च सैन्ये च सर्वं सम्मन्त्र्यतां मम ॥ ६.६.१८ ॥
તે પોતાના પરાક્રમથી સમુદ્ર સુકવી શકે, અથવા બીજું કંઈ કરે. વાનરો સાથેના વિરોધવાળા આવા કાર્યમાં નગર અને સેનાના હિત અંગે બધું મારી સમક્ષ વિચારાય.