ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.6.1
लङ्कायां तु कृतं कर्म घोरं दृष्ट्वा भयावहम्।
राक्षसेन्द्रो हनुमता शक्रेणेव महात्मना।
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् ह्रिया किंचिदवाङ्मुखः ॥ ६.६.१ ॥
ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨੂਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.6.2
धर्षिता च प्रविष्टा च लङ्का दुष्प्रसहा पुरी।
तेन वानरमात्रेण दृष्टा सीता च जानकी ॥ ६.६.२ ॥
ਅਜੇਹੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਜਾਨਕੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
6.6.3
प्रासादो धर्षितश्चैत्यः प्रवरा राक्षसा हताः।
आविला च पुरी लङ्का सर्वा हनुमता कृता ॥ ६.६.३ ॥
ਮਹਿਲ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੈਤਯ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
6.6.4
किं करिष्यामि भद्रं वः किं वो युक्तमनन्तरम्।
उच्यतां नः समर्थं यत् कृतं च सुकृतं भवेत् ॥ ६.६.४ ॥
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਠੀਕ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।
6.6.5
मन्त्रमूलं च विजयं प्रवदन्ति मनस्विनः।
तस्माद् वै रोचये मन्त्रं रामं प्रति महाबलाः ॥ ६.६.५ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀਓ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਹੀ ਠੀਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
6.6.6
त्रिविधाः पुरुषा लोके उत्तमाधममध्यमाः।
तेषां तु समवेतानां गुणदोषौ वदाम्यहम् ॥ ६.६.६ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ: ਉੱਤਮ, ਅਧਮ ਅਤੇ ਮੱਧਮ। ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
6.6.7
मन्त्रस्त्रिभिर्हि संयुक्तः समर्थैर्मन्त्रनिर्णये।
मित्रैर्वापि समानार्थैर्बान्धवैरपि वाधिकैः ॥ ६.६.७ ॥
ਮੰਤਰ ਮੰਤਰ-ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੰਧੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ।
6.6.8
सहितो मन्त्रयित्वा यः कर्मारम्भान् प्रवर्तयेत्।
दैवे च कुरुते यत्नं तमाहुः पुरुषोत्तमम् ॥ ६.६.८ ॥
ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੈਵ ਉੱਤੇ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.6.9
एकोऽर्थं विमृशेदेको धर्मे प्रकुरुते मनः।
एकः कार्याणि कुरुते तमाहुर्मध्यमं नरम् ॥ ६.६.९ ॥
ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਮੱਧਮ ਮਨੁੱਖ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.6.10
गुणदोषौ न निश्चित्य त्यक्त्वा दैवव्यपाश्रयम्।
करिष्यामीति यः कार्यमुपेक्षेत् स नराधमः ॥ ६.६.१० ॥
ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਦੈਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਆਖ ਕੇ ਜੋ ਕਾਰਜ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਾਧਮ ਹੈ।
6.6.11
यथेमे पुरुषा नित्यमुत्तमाधममध्यमाः।
एवं मन्त्रोऽपि विज्ञेय उत्तमाधममध्यमः ॥ ६.६.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਸਦਾ ਉੱਤਮ, ਅਧਮ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰ ਵੀ ਉੱਤਮ, ਅਧਮ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.6.12
ऐकमत्यमुपागम्य शास्त्रदृष्टेन चक्षुषा।
मन्त्रिणो यत्र निरतास्तमाहुर्मन्त्रमुत्तमम् ॥ ६.६.१२ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਏਕਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮੰਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.6.13
बह्वीरपि मतीर्गत्वा मन्त्रिणामर्थनिर्णयः।
पुनर्यत्रैकतां प्राप्तः स मन्त्रो मध्यमः स्मृतः ॥ ६.६.१३ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਇਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਕਮਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਮੱਧਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.6.14
अन्योन्यमतिमास्थाय यत्र सम्प्रतिभाष्यते।
न चैकमत्ये श्रेयोऽस्ति मन्त्रः सोऽधम उच्यते ॥ ६.६.१४ ॥
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰਾਇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਚੱਲਦੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਕਮਤ ਵਿੱਚ ਭਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੰਤਰ ਅਧਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.6.15
तस्मात् सुमन्त्रितं साधु भवन्तो मतिसत्तमाः।
कार्यं सम्प्रतिपद्यन्तमेतत् कृत्यं मतं मम ॥ ६.६.१५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਧੀਮਾਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
6.6.16
वानराणां हि धीराणां सहस्रैः परिवारितः।
रामोऽभ्येति पुरीं लङ्कामस्माकमुपरोधकः ॥ ६.६.१६ ॥
ਧੀਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਮ ਸਾਡੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.6.17
तरिष्यति च सुव्यक्तं राघवः सागरं सुखम्।
तरसा युक्तरूपेण सानुजः सबलानुगः ॥ ६.६.१७ ॥
ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਸੌਖਿਆਂ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
6.6.18
समुद्रमुच्छोषयति वीर्येणान्यत्करोति वा।
तस्मिन्नेवंविधे कार्ये विरुद्धे वानरैः सह।
हितं पुरे च सैन्ये च सर्वं सम्मन्त्र्यतां मम ॥ ६.६.१८ ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਹਿੱਤ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਵੇ।