Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.60.1
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां रामबाणभयार्दितः।
भग्नदर्पस्तदा राजा बभूव व्यथितेन्द्रियः ॥ ६.६०.१ ॥
Habiendo entrado en la ciudad de Laṅkā, atormentado por el temor a las flechas de Rāma, el rey, con su orgullo quebrado, quedó con los sentidos turbados.
6.60.2
मातंग इव सिंहेन गरुडेनेव पन्नगः।
अभिभूतोऽभवद् राजा राघवेण महात्मना ॥ ६.६०.२ ॥
Como un elefante es vencido por un león, o una serpiente por Garuḍa, así el rey fue vencido por el magnánimo Rāghava.
6.60.3
ब्रह्मदण्डप्रतीकानां विद्युच्चलितवर्चसाम्।
स्मरन् राघवबाणानां विव्यथे राक्षसेश्वरः ॥ ६.६०.३ ॥
Recordando las flechas de Rāghava, semejantes al cetro de Brahmā y de resplandor como el relámpago, el señor de los rākṣasas se afligió.
6.60.4
स काञ्चनमयं दिव्यमाश्रित्य परमासनम्।
विप्रेक्षमाणो रक्षांसि रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६०.४ ॥
Sentado en el divino y supremo trono de oro, mirando a los rākṣasas, Rāvaṇa pronunció estas palabras.
6.60.5
सर्वं तत् खलु मे मोघं यत् तप्तं परमं तपः।
यत् समानो महेन्द्रेण मानुषेण विनिर्जितः ॥ ६.६०.५ ॥
Toda aquella suprema austeridad que practiqué ha sido en verdad en vano, pues yo, igual a Indra, he sido vencido por un ser humano.
6.60.6
इदं तद् ब्रह्मणो घोरं वाक्यं मामभ्युपस्थितम्।
मानुषेभ्यो विजानीहि भयं त्वमिति तत्तथा ॥ ६.६०.६ ॥
Esta es aquella terrible palabra de Brahmā que ahora ha llegado hasta mí: sabe que temes a los humanos; así es.
6.60.7
देवदानवगन्धर्वैर्यक्षराक्षसपन्नगैः।
अवध्यत्वं मया प्रोक्तं मानुषेभ्यो न याचितम् ॥ ६.६०.७ ॥
Pedí la invulnerabilidad a dioses, dānavas, gandharvas, yakṣas, rākṣasas y serpientes, pero no la pedí a los humanos.
6.60.8
तमिमं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम्।
इक्ष्वाकुकुलजातेन अनरण्येन यत् पुरा ॥ ६.६०.८ ॥
Considero a este hombre, Rāma, hijo de Daśaratha, nacido en el linaje de Ikṣvāku, como aquel que Anaraṇya anunció en el pasado.
6.60.9
उत्पत्स्यति हि मद्वंशपुरुषो राक्षसाधम।
यस्त्वां सपुत्रं सामात्यं सबलं साश्वसारथिम् ॥ ६.६०.९ ॥
Ciertamente surgirá un varón de mi linaje, el más bajo de los rākṣasas, que te destruirá a ti, a tus hijos, a tus ministros, a tu ejército, a tus caballos y a tu auriga.
6.60.10
निहनिष्यति संग्रामे त्वां कुलाधम दुर्मते।
शप्तोऽहं वेदवत्या च यथा सा धर्षिता पुरा ॥ ६.६०.१० ॥
En la batalla te matará a ti, el más vil de tu linaje, de mente perversa. Yo también fui maldecido por Vedavatī, como ella fue ultrajada antaño.
6.60.11
सेयं सीता महाभागा जाता जनकनन्दिनी।
उमा नन्दीश्वरश्चापि रम्भा वरुणकन्यका ॥ ६.६०.११ ॥
Esta muy afortunada Sītā, hija de Janaka, ha nacido, así como antes nacieron Umā, Nandīśvara y Rambhā, la hija de Varuṇa.
6.60.12
यथोक्तास्तन्मया प्राप्तं न मिथ्या ऋषिभाषितम्।
एतदेव समागम्य यत्नं कर्तुमिहार्हथ ॥ ६.६०.१२ ॥
Lo que se dijo me ha sucedido; la palabra del sabio no es falsa. Por tanto, debéis reuniros aquí y esforzaros precisamente en esto.
6.60.13
राक्षसाश्चापि तिष्ठन्तु चर्यागोपुरमूर्धसु।
स चाप्रतिमगाम्भीर्यो देवदानवदर्पहा ॥ ६.६०.१३ ॥
Que también los rākṣasas permanezcan en lo alto de las puertas y torres de la ciudad. Y él, de profundidad incomparable, destructor del orgullo de dioses y dānavas.
6.60.14
ब्रह्मशापाभिभूतस्तु कुम्भकर्णो विबोध्यताम्।
समरे जितमात्मानं प्रहस्तं च निषूदितम् ॥ ६.६०.१४ ॥
Que despierten a Kumbhakarṇa, vencido por la maldición de Brahmā. Que sepa que yo mismo fui derrotado en batalla y que Prahasta ha sido abatido.
6.60.15
ज्ञात्वा रक्षोबलं भीममादिदेश महाबलः।
द्वारेषु यत्नः क्रियतां प्राकारश्चाधिरुह्यताम् ॥ ६.६०.१५ ॥
Sabiendo que la fuerza de los rākṣasas era terrible, el de gran poder dio órdenes: que se vigilen las puertas y se suba a la muralla.
6.60.16
निद्रावशसमाविष्टः कुम्भकर्णो विबोध्यताम्।
सुखं स्वपिति निश्चिन्तः कामोपहतचेतनः ॥ ६.६०.१६ ॥
Que despierten a Kumbhakarṇa, sumido en el poder del sueño. Duerme feliz y despreocupado, su conciencia arruinada por el deseo.
6.60.17
नव सप्त दशाष्टौ च मासान् स्वपिति राक्षसः।
मन्त्रं कृत्वा प्रसुप्तोऽयमितस्तु नवमेऽहनि ॥ ६.६०.१७ ॥
Este rākṣasa duerme nueve, siete, diez y ocho meses. Tras celebrar consejo, se ha dormido; pero desde ahora, en el noveno día, despertará.
6.60.18
तं तु बोधयत क्षिप्रं कुम्भकर्णं महाबलम्।
स हि संख्ये महाबाहुः ककुदं सर्वरक्षसाम्।
वानरान् राजपुत्रौ च क्षिप्रमेव हनिष्यति ॥ ६.६०.१८ ॥
Despierten pronto a aquel poderoso Kumbhakarṇa. En batalla, el de grandes brazos es el primero de todos los rākṣasas; pronto matará a los monos y a los dos príncipes.
6.60.19
एष केतुः परं संख्ये मुख्यो वै सर्वरक्षसाम्।
कुम्भकर्णः सदा शेते मूढो ग्राम्यसुखे रतः ॥ ६.६०.१९ ॥
En la batalla él es el estandarte supremo, el principal de todos los rākṣasas; Kumbhakarṇa duerme siempre, extraviado y entregado a los placeres mundanos.
6.60.20
रामेणाभिनिरस्तस्य संग्रामेऽस्मिन् सुदारुणे।
भविष्यति न मे शोकः कुम्भकर्णे विबोधिते ॥ ६.६०.२० ॥
Aunque sea derribado por Rāma en esta espantosa batalla, no tendré pena cuando Kumbhakarṇa sea despertado.
6.60.21
किं करिष्याम्यहं तेन शक्रतुल्यबलेन हि।
ईदृशे व्यसने घोरे यो न साह्याय कल्पते ॥ ६.६०.२१ ॥
¿Qué haré yo sin él, cuya fuerza iguala a la de Indra? En semejante calamidad terrible, quien no puede prestar ayuda no sirve para nada.
6.60.22
ते तु तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः।
जग्मुः परमसम्भ्रान्ताः कुम्भकर्णनिवेशनम् ॥ ६.६०.२२ ॥
Al oír aquella orden del señor de los rākṣasas, los rākṣasas, sumamente alterados, fueron a la morada de Kumbhakarṇa.
6.60.23
ते रावणसमादिष्टा मांसशोणितभोजनाः।
गन्धं माल्यं महद्भक्ष्यमादाय सहसा ययुः ॥ ६.६०.२३ ॥
Instruidos por Rāvaṇa, aquellos rākṣasas que se alimentan de carne y sangre tomaron perfumes, guirnaldas y grandes cantidades de comida, y partieron de inmediato.
6.60.24
तां प्रविश्य महाद्वारां सर्वतो योजनायताम्।
कुम्भकर्णगुहां रम्यां पुष्पगन्धप्रवाहिनीम् ॥ ६.६०.२४ ॥
Entraron en la hermosa cueva de Kumbhakarṇa, de un yojana de extensión en todas direcciones, con grandes puertas, que fluía con el aroma de las flores.
6.60.25
कुम्भकर्णस्य निःश्वासादवधूता महाबलाः।
प्रतिष्ठमानाः कृच्छ्रेण यत्नात् प्रविविशुर्गुहाम् ॥ ६.६०.२५ ॥
Arrojados por el aliento de Kumbhakarṇa, los poderosos guerreros, luchando con dificultad por mantenerse en pie, entraron con esfuerzo en aquella cueva.
6.60.26
तां प्रविश्य गुहां रम्यां रत्नकाञ्चनकुट्टिमाम्।
ददृशुर्नैर्ऋतव्याघ्राः शयानं भीमविक्रमम् ॥ ६.६०.२६ ॥
Tras entrar en aquella agradable cueva, con el suelo incrustado de joyas y oro, los tigres de los nairṛtas vieron al de terrible valor, tendido y dormido.
6.60.27
ते तु तं विकृतं सुप्तं विकीर्णमिव पर्वतम्।
कुम्भकर्णं महानिद्रं समेताः प्रत्यबोधयन् ॥ ६.६०.२७ ॥
Reunidos, despertaron a Kumbhakarṇa, que yacía deforme y tendido como una montaña derrumbada, sumido en su gran sueño.
6.60.28
ऊर्ध्वलोमाञ्चिततनुं श्वसन्तमिव पन्नगम्।
भ्रामयन्तं विनिःश्वासैः शयानं भीमविक्रमम् ॥ ६.६०.२८ ॥
Con el cuerpo erizado de vello, respirando como una serpiente, agitando todo con sus exhalaciones, yacía el de terrible valor.
6.60.29
भीमनासापुटं तं तु पातालविपुलाननम्।
शयने न्यस्तसर्वाङ्गं मेदोरुधिरगन्धिनम् ॥ ६.६०.२९ ॥
De narices terribles y boca vasta como el inframundo, con todos sus miembros extendidos en el lecho, oliendo a grasa y sangre, así lo vieron.
6.60.30
काञ्चनाङ्गदनद्धाङ्गं किरीटेनार्कवर्चसम्।
ददृशुर्नैर्ऋतव्याघ्रं कुम्भकर्णमरिंदमम् ॥ ६.६०.३० ॥
Con los miembros ceñidos por brazaletes de oro, resplandeciente como el sol con su diadema, a Kumbhakarṇa, el domador de enemigos, tigre entre los nairṛtas, lo vieron.
6.60.31
ततश्चक्रुर्महात्मानः कुम्भकर्णस्य चाग्रतः।
भूतानां मेरुसंकाशं राशिं परमतर्पणम् ॥ ६.६०.३१ ॥
Entonces los magnánimos amontonaron ante Kumbhakarna una pila semejante al monte Meru, una ofrenda suprema que sacia a todos los seres.
6.60.32
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च संचयान्।
चक्रुर्नैर्ऋतशार्दूला राशिमन्नस्य चाद्भुतम् ॥ ६.६०.३२ ॥
Los tigres rakshasas amontonaron ciervos, búfalos y jabalíes, y también una maravillosa pila de alimento.
6.60.33
ततः शोणितकुम्भांश्च मांसानि विविधानि च।
पुरस्तात् कुम्भकर्णस्य चक्रुस्त्रिदशशत्रवः ॥ ६.६०.३३ ॥
Entonces los enemigos de los dioses colocaron ante Kumbhakarna tinajas de sangre y diversas clases de carne.
6.60.34
लिलिपुश्च परार्घ्येन चन्दनेन परंतपम्।
दिव्यैराश्वासयामासुर्माल्यैर्गन्धैश्च गन्धिभिः ॥ ६.६०.३४ ॥
Ungieron al abrasador de enemigos con pasta de sándalo de inestimable valor, y lo consolaron con guirnaldas divinas y perfumes fragantes.
6.60.35
धूपगन्धांश्च ससृजुस्तुष्टुवुश्च परंतपम्।
जलदा इव चानेदुर्यातुधानास्ततस्ततः ॥ ६.६०.३५ ॥
Esparcieron fragancias de incienso y alabaron al abrasador de enemigos; los rakshasas rugían aquí y allá como nubes de tormenta.
6.60.36
शङ्खांश्च पूरयामासुः शशाङ्कसदृशप्रभान्।
तुमुलं युगपच्चापि विनेदुश्चाप्यमर्षिताः ॥ ६.६०.३६ ॥
Hicieron sonar caracolas de brillo lunar, y, airados, todos rugieron a una en un tumulto.
6.60.37
नेदुरास्फोटयामासुश्चिक्षिपुस्ते निशाचराः।
कुम्भकर्णविबोधार्थं चक्रुस्ते विपुलं स्वरम् ॥ ६.६०.३७ ॥
Los moradores de la noche rugieron, golpearon sus brazos y lanzaron gritos; para despertar a Kumbhakarṇa produjeron un estruendo enorme.
6.60.38
सशङ्खभेरीपणवप्रणादं
सास्फोटितक्ष्वेलितसिंहनादम्।
दिशो द्रवन्तस्त्रिदिवं किरन्तः
श्रुत्वा विहंगाः सहसा निपेतुः ॥ ६.६०.३८ ॥
Al oír aquel estruendo de caracolas, timbales y tambores, con palmadas y rugidos de león, que corría por las direcciones y se esparcía hasta el cielo, las aves cayeron de repente.
6.60.39
यदा भृशं तैर्निनदैर्महात्मा
न कुम्भकर्णो बुबुधे प्रसुप्तः।
ततो भुशुण्डीर्मुसलानि सर्वे
रक्षोगणास्ते जगृहुर्गदाश्च ॥ ६.६०.३९ ॥
Cuando, ni siquiera con aquellos estruendos, el magnánimo Kumbhakarṇa despertó de su sueño, todas las huestes de rākṣasas tomaron bhuśuṇḍīs, mazas de hierro y garrotes.
6.60.40
तं शैलशृङ्गैर्मुसलैर्गदाभि-
र्वक्षःस्थले मुद्गरमुष्टिभिश्च।
सुखप्रसुप्तं भुवि कुम्भकर्णं
रक्षांस्युदग्राणि तदा निजघ्नुः ॥ ६.६०.४० ॥
Entonces los feroces rākṣasas golpearon el pecho de Kumbhakarṇa, que dormía plácidamente en el suelo, con picos de montañas, mazas, garrotes, martillos y puños.
6.60.41
तस्य निःश्वासवातेन कुम्भकर्णस्य रक्षसः।
राक्षसाः कुम्भकर्णस्य स्थातुं शेकुर्न चाग्रतः ॥ ६.६०.४१ ॥
Por el viento del aliento de aquel rākṣasa Kumbhakarṇa, los rākṣasas ni siquiera podían mantenerse en pie ante él.
6.60.42
ततः परिहिता गाढं राक्षसा भीमविक्रमाः।
मृदङ्गपणवान् भेरीः शङ्खकुम्भगणांस्तथा ॥ ६.६०.४२ ॥
Entonces los rākṣasas de terrible valor se ciñeron fuertemente con mṛdaṅgas, tambores, timbales, caracolas y tinajas.
6.60.43
दश राक्षससाहस्रं युगपत्पर्यवारयत्।
नीलाञ्जनचयाकारं ते तु तं प्रत्यबोधयन् ॥ ६.६०.४३ ॥
Diez mil rākṣasas lo rodearon a la vez e intentaron despertarlo, a él, semejante a un montón de collar negro de ungüento.
6.60.44
अभिघ्नन्तो नदन्तश्च न च सम्बुबुधे तदा।
यदा चैनं न शेकुस्ते प्रतिबोधयितुं तदा ॥ ६.६०.४४ ॥
Golpeándolo y rugiendo, no lograron despertarlo entonces; y cuando no pudieron despertarlo entonces—
6.60.45
ततो गुरुतरं यत्नं दारुणं समुपाक्रमन्।
अश्वानुष्ट्रान् खरान् नागाञ्जघ्नुर्दण्डकशाङ्कुशैः ॥ ६.६०.४५ ॥
Entonces emprendieron un esfuerzo aún más terrible, golpeando caballos, camellos, asnos y elefantes con garrotes, látigos y aguijones.
6.60.46
भेरीशङ्खमृदङ्गांश्च सर्वप्राणैरवादयन्।
निजघ्नुश्चास्य गात्राणि महाकाष्ठकटंकरैः ॥ ६.६०.४६ ॥
Hicieron sonar las bhērīs, caracolas y mṛdaṅgas con todo su aliento, y golpearon sus miembros con grandes troncos y mazas de madera.
6.60.47
मुद्गरैर्मुसलैश्चापि सर्वप्राणसमुद्यतैः।
तेन नादेन महता लङ्का सर्वा प्रपूरिता।
सपर्वतवना सर्वा सोऽपि नैव प्रबुध्यते ॥ ६.६०.४७ ॥
Con mazas y majadores levantados con toda su fuerza, aquel gran estruendo llenó toda Laṅkā, con sus montañas y bosques, pero él aún no despertó.
6.60.48
ततो भेरीसहस्रं तु युगपत् समहन्यत।
मृष्टकाञ्चनकोणानामसक्तानां समन्ततः ॥ ६.६०.४८ ॥
Entonces mil bhērīs fueron golpeadas a la vez, sin cesar, por todos lados, con palillos de oro pulido.
6.60.49
एवमप्यतिनिद्रस्तु यदा नैव प्रबुध्यते।
शापस्य वशमापन्नस्ततः क्रुद्धा निशाचराः ॥ ६.६०.४९ ॥
Incluso así, como estaba profundamente dormido y no despertaba en absoluto, los nocturnos rākṣasas, sometidos al poder de la maldición, se enfurecieron.
6.60.50
ततः कोपसमाविष्टाः सर्वे भीमपराक्रमाः।
तद् रक्षो बोधयिष्यन्तश्चक्रुरन्ये पराक्रमम् ॥ ६.६०.५० ॥
Entonces todos los rākṣasas, llenos de cólera y de terrible valor, queriendo despertar a aquel rākṣasa, otros desplegaron su valentía.
6.60.51
अन्ये भेरीः समाजघ्नुरन्ये चक्रुर्महास्वनम्।
केशानन्ये प्रलुलुपुः कर्णानन्ये दशन्ति च ॥ ६.६०.५१ ॥
Unos golpearon los tambores a la vez, otros hicieron un gran estruendo, otros le tiraron del cabello y otros le mordieron las orejas.
6.60.52
उदकुम्भशतानन्ये समसिञ्चन्त कर्णयोः।
न कुम्भकर्णः पस्पन्दे महानिद्रावशं गतः ॥ ६.६०.५२ ॥
Otros vertieron cientos de cántaros de agua en sus orejas, pero Kumbhakarṇa no se movió, pues había caído bajo el poder del gran sueño.
6.60.53
अन्ये च बलिनस्तस्य कूटमुद्गरपाणयः।
मूर्ध्नि वक्षसि गात्रेषु पातयन् कूटमुद्गरान् ॥ ६.६०.५३ ॥
Y sus fuertes asistentes, con mazas de hierro en las manos, comenzaron a golpear con mazas su cabeza, su pecho y sus miembros.
6.60.54
रज्जुबन्धनबद्धाभिः शतघ्नीभिश्च सर्वतः।
वध्यमानो महाकायो न प्राबुध्यत राक्षसः ॥ ६.६०.५४ ॥
Aunque golpeado por todas partes con shataghnīs atados con cuerdas, el rākṣasa de gran cuerpo no despertó.
6.60.55
वारणानां सहस्रं च शरीरेऽस्य प्रधावितम्।
कुम्भकर्णस्तदा बुद्ध्वा स्पर्शं परमबुध्यत ॥ ६.६०.५५ ॥
Mil elefantes se lanzaron sobre su cuerpo; entonces Kumbhakarṇa, percibiendo el contacto, despertó por completo.
6.60.56
स पात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षै-
रचिन्तयंस्तान् विपुलान् प्रहारान्।
निद्राक्षयात् क्षुद्भयपीडितश्च
विजृम्भमाणः सहसोत्पपात ॥ ६.६०.५६ ॥
Aunque picos de montaña y árboles eran arrojados contra él, no hizo caso de aquellos grandes golpes; atormentado por la pérdida del sueño, el hambre y el miedo, bostezando, se levantó de repente.
6.60.57
स नागभोगाचलशृङ्गकल्पौ
विक्षिप्य बाहू जितवज्रसारौ।
विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभं
निशाचरोऽसौ विकृतं जजृम्भे ॥ ६.६०.५७ ॥
Extendiendo sus brazos, semejantes a cumbres de montaña enroscadas en serpientes y que superaban la fuerza del rayo, y abriendo su boca como la boca del fuego submarino, aquel morador de la noche bostezó de forma monstruosa.
6.60.58
तस्य जाजृम्भमाणस्य वक्त्रं पातालसंनिभम्।
ददृशे मेरुशृङ्गाग्रे दिवाकर इवोदितः ॥ ६.६०.५८ ॥
Su boca, mientras bostezaba, parecía el inframundo, como si el sol hubiera salido sobre la cima del Meru.
6.60.59
स जृम्भमाणोऽतिबलः प्रबुद्धस्तु निशाचरः।
निःश्वासश्चास्य संजज्ञे पर्वतादिव मारुतः ॥ ६.६०.५९ ॥
Bostezando, aquel morador de la noche, de fuerza extraordinaria, despertó por completo, y su aliento surgió como el viento de una montaña.
6.60.60
रूपमुत्तिष्ठतस्तस्य कुम्भकर्णस्य तद् बभौ।
युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः ॥ ६.६०.६० ॥
Al levantarse Kumbhakarṇa, aquella figura resplandeció como el Tiempo al fin de una edad, a punto de consumir a todos los seres.
6.60.61
तस्य दीप्ताग्निसदृशे विद्युत्सदृशवर्चसी।
ददृशाते महानेत्रे दीप्ताविव महाग्रहौ ॥ ६.६०.६१ ॥
Sus dos grandes ojos parecían de fuego ardiente y de brillo de relámpago, como dos grandes planetas ardientes.
6.60.62
ततस्त्वदर्शयन् सर्वान् भक्ष्यांश्च विविधान् बहून्।
वराहान् महिषांश्चैव बभक्ष स महाबलः ॥ ६.६०.६२ ॥
Entonces le mostraron toda clase de alimentos variados en abundancia, y aquel de gran fuerza devoró jabalíes y búfalos.
6.60.63
आदद् बुभुक्षितो मांसं शोणितं तृषितोऽपिबत्।
मेदःकुम्भांश्च मद्यांश्च पपौ शक्ररिपुस्तदा ॥ ६.६०.६३ ॥
Hambriento, tomó la carne; sediento, bebió la sangre; entonces el enemigo de Indra bebió tinajas de grasa y vino.
6.60.64
ततस्तृप्त इति ज्ञात्वा समुत्पेतुर्निशाचराः।
शिरोभिश्च प्रणम्यैनं सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.६०.६४ ॥
Sabiendo que estaba saciado, los nocturnos se levantaron; inclinando sus cabezas ante él, lo rodearon por todos lados.
6.60.65
निद्राविशदनेत्रस्तु कलुषीकृतलोचनः।
चारयन् सर्वतो दृष्टिं तान् ददर्श निशाचरान् ॥ ६.६०.६५ ॥
Con los ojos abiertos por el sueño y la vista nublada, recorrió todo con la mirada y vio a aquellos nocturnos.
6.60.66
स सर्वान् सान्त्वयामास नैर्ऋतान् नैर्ऋतर्षभः।
बोधनाद् विस्मितश्चापि राक्षसानिदमब्रवीत् ॥ ६.६०.६६ ॥
Aquel el mejor de los nairṛtas consoló a todos los nairṛtas; asombrado por haber sido despertado, dijo esto a los rākṣasas.
6.60.67
किमर्थमहमादृत्य भवद्भिः प्रतिबोधितः।
कच्चित् सुकुशलं राज्ञो भयं वा नेह किंचन ॥ ६.६०.६७ ॥
¿Por qué me habéis despertado con respeto? ¿Está bien el rey, o no hay aquí peligro alguno?
6.60.68
अथवा ध्रुवमन्येभ्यो भयं परमुपस्थितम्।
यदर्थमेव त्वरितैर्भवद्भिः प्रतिबोधितः ॥ ६.६०.६८ ॥
O bien un gran peligro, sin duda, ha surgido de otros, por el cual me habéis despertado con prisa.
6.60.69
अद्य राक्षसराजस्य भयमुत्पाटयाम्यहम्।
दारयिष्ये महेन्द्रं वा शीतयिष्ये तथानलम् ॥ ६.६०.६९ ॥
Hoy arrancaré el miedo del rey de los rākṣasas. Partiré a Mahendra, o de igual modo enfriaré el fuego.
6.60.70
न ह्यल्पकारणे सुप्तं बोधयिष्यति मादृशम्।
तदाख्यातार्थतत्त्वेन मत्प्रबोधनकारणम् ॥ ६.६०.७० ॥
Nadie despertaría a un durmiente como yo por una causa insignificante. Por tanto, declarad la verdadera razón de mi despertar.
6.60.71
एवं ब्रुवाणं संरब्धं कुम्भकर्णमरिंदमम्।
यूपाक्षः सचिवो राज्ञः कृताञ्जलिरभाषत ॥ ६.६०.७१ ॥
A Kumbhakarṇa, domador de enemigos, que hablaba así airado, el ministro del rey, Yūpākṣa, dijo con las manos juntas:
6.60.72
न नो देवकृतं किंचिद् भयमस्ति कदाचन।
मानुषान्नो भयं राजंस्तुमुलं सम्प्रबाधते ॥ ६.६०.७२ ॥
Nunca tenemos peligro alguno causado por los dioses. Oh rey, de los hombres nos aprieta un tumultuoso peligro.
6.60.73
न दैत्यदानवेभ्यो वा भयमस्ति न नः क्वचित्।
यादृशं मानुषं राजन् भयमस्मानुपस्थितम् ॥ ६.६०.७३ ॥
Oh rey, de los Daityas y Dānavas nunca tuvimos ningún temor; pero el temor que nos ha sobrevenido por un ser humano es de tal clase.
6.60.74
वानरैः पर्वताकारैर्लङ्केयं परिवारिता।
सीताहरणसंतप्ताद् रामान्नस्तुमुलं भयम् ॥ ६.६०.७४ ॥
Esta Laṅkā ha sido rodeada por monos de forma de montaña; de Rāma, atormentado por el rapto de Sītā, tenemos un temor tumultuoso.
6.60.75
एकेन वानरेणेयं पूर्वं दग्धा महापुरी।
कुमारो निहतश्चाक्षः सानुयात्रः सकुञ्जरः ॥ ६.६०.७५ ॥
Antes, esta gran ciudad fue quemada por un solo mono; el príncipe y Akṣa fueron muertos, junto con su séquito y su elefante.
6.60.76
स्वयं रक्षोधिपश्चापि पौलस्त्यो देवकण्टकः।
व्रजेति संयुगे मुक्तो रामेणादित्यवर्चसा ॥ ६.६०.७६ ॥
Incluso él mismo, el señor de los rākṣasas, descendiente de Pulastya, espina para los dioses, fue dejado ir en batalla por Rāma, radiante como el sol, con la palabra '¡Vete!'
6.60.77
यन्न देवैः कृतो राजा नापि दैत्यैर्न दानवैः।
कृतः स इह रामेण विमुक्तः प्राणसंशयात् ॥ ६.६०.७७ ॥
Aquel a quien ni los dioses, ni los Daityas, ni los Dānavas hicieron rey: a ese aquí Rāma lo liberó del peligro de su vida.
6.60.78
स यूपाक्षवचः श्रुत्वा भ्रातुर्युधि पराभवम्।
कुम्भकर्णो विवृत्ताक्षो यूपाक्षमिदमब्रवीत् ॥ ६.६०.७८ ॥
Al oír las palabras de Yūpākṣa y la derrota de su hermano en la batalla, Kumbhakarṇa, con los ojos desorbitados, dijo esto a Yūpākṣa.
6.60.79
सर्वमद्यैव यूपाक्ष हरिसैन्यं सलक्ष्मणम्।
राघवं च रणे जित्वा ततो द्रक्ष्यामि रावणम् ॥ ६.६०.७९ ॥
Yūpākṣa, hoy mismo, tras vencer en batalla a todo el ejército de monos junto con Lakṣmaṇa y a Rāghava (Rāma), entonces veré a Rāvaṇa.
6.60.80
राक्षसांस्तर्पयिष्यामि हरीणां मांसशोणितैः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि स्वयं पास्यामि शोणितम् ॥ ६.६०.८० ॥
Saciaré a los rākṣasas con la carne y la sangre de los monos, y yo mismo beberé la sangre de Rāma y Lakṣmaṇa.
6.60.81
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य
सगर्वितं रोषविवृद्धदोषम्।
महोदरो नैर्ऋतयोधमुख्यः
कृताञ्जलिर्वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.६०.८१ ॥
Al oír sus palabras, llenas de orgullo y de los defectos que crecen con la ira, Mahodara, el jefe de los guerreros rākṣasas, juntó las manos y pronunció estas palabras.
6.60.82
रावणस्य वचः श्रुत्वा गुणदोषौ विमृश्य च।
पश्चादपि महाबाहो शत्रून् युधि विजेष्यसि ॥ ६.६०.८२ ॥
Oh tú, de brazos poderosos, habiendo escuchado las palabras de Rāvaṇa y sopesado sus virtudes y defectos, también después vencerás a tus enemigos en la batalla.
6.60.83
महोदरवचः श्रुत्वा राक्षसैः परिवारितः।
कुम्भकर्णो महातेजाः सम्प्रतस्थे महाबलः ॥ ६.६०.८३ ॥
Al oír las palabras de Mahodara, Kumbhakarṇa, de gran esplendor y gran poder, rodeado de rākṣasas, se puso en marcha.
6.60.84
सुप्तमुत्थाप्य भीमाक्षं भीमरूपपराक्रमम्।
राक्षसास्त्वरिता जग्मुर्दशग्रीवनिवेशनम् ॥ ६.६०.८४ ॥
Tras despertar al que dormía, de ojos feroces y de forma y valor terribles, los rākṣasas se dirigieron apresuradamente a la morada de Daśagrīva (Rāvaṇa).
6.60.85
तेऽभिगम्य दशग्रीवमासीनं परमासने।
ऊचुर्बद्धाञ्जलिपुटाः सर्व एव निशाचराः ॥ ६.६०.८५ ॥
Acercándose a Rāvaṇa, el de diez cuellos, sentado en el trono supremo, todos los nocturnos hablaron con las palmas juntas en reverencia.
6.60.86
कुम्भकर्णः प्रबुद्धोऽसौ भ्राता ते राक्षसेश्वर।
कथं तत्रैव निर्यातु द्रक्ष्यसे तमिहागतम् ॥ ६.६०.८६ ॥
Oh señor de los rākṣasas, tu hermano Kumbhakarṇa ha despertado. ¿Cómo lo verás, habiendo venido aquí, salir de allí mismo?
6.60.87
रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टो राक्षसांस्तानुपस्थितान्।
द्रष्टुमेनमिहेच्छामि यथान्यायं च पूज्यताम् ॥ ६.६०.८७ ॥
Entonces Rāvaṇa, complacido, habló a aquellos rākṣasas presentes: "Deseo verlo aquí; que sea honrado como corresponde."
6.60.88
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे पुनरागम्य राक्षसाः।
कुम्भकर्णमिदं वाक्यमूचू रावणचोदिताः ॥ ६.६०.८८ ॥
Diciendo "Así sea", todos aquellos rākṣasas, instigados por Rāvaṇa, regresaron y dijeron estas palabras a Kumbhakarṇa.
6.60.89
द्रष्टुं त्वां काङ्क्षते राजा सर्वराक्षसपुङ्गवः।
गमने क्रियतां बुद्धिर्भ्रातरं सम्प्रहर्षय ॥ ६.६०.८९ ॥
El rey, el mejor de todos los rākṣasas, desea verte. Decide ir; alegra a tu hermano.
6.60.90
कुम्भकर्णस्तु दुर्धर्षो भ्रातुराज्ञाय शासनम्।
तथेत्युक्त्वा महावीर्यः शयनादुत्पपात ह ॥ ६.६०.९० ॥
Kumbhakarṇa, el invencible, comprendiendo la orden de su hermano y diciendo "Así sea", el de gran valor se levantó de un salto de su lecho.
6.60.91
प्रक्षाल्य वदनं हृष्टः स्नातः परमहर्षितः।
पिपासुस्त्वरयामास पानं बलसमीरणम् ॥ ६.६०.९१ ॥
Tras lavarse el rostro y bañarse, muy jubiloso y sediento, se apresuró a pedir la bebida que enciende la fuerza.
6.60.92
ततस्ते त्वरितास्तत्र राक्षसा रावणाज्ञया।
मद्यं भक्ष्यांश्च विविधान् क्षिप्रमेवोपहारयन् ॥ ६.६०.९२ ॥
Entonces aquellos rakshasas, por orden de Rāvaṇa, trajeron rápidamente vino y comidas de muchas clases.
6.60.93
पीत्वा घटसहस्रे द्वे गमनायोपचक्रमे।
ईषत्समुत्कटो मत्तस्तेजोबलसमन्वितः ॥ ६.६०.९३ ॥
Tras beber dos mil tinajas, se dispuso a partir, algo feroz y embriagado, dotado de esplendor y fuerza.
6.60.94
कुम्भकर्णो बभौ रुष्टः कालान्तकयमोपमः।
भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोबलसमन्वितः।
कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम् ॥ ६.६०.९४ ॥
Kumbhakarṇa, airado, resplandeció como el Tiempo, el Destructor y Yama. Yendo a la morada de su hermano, acompañado por la hueste rakshasa, Kumbhakarṇa hizo temblar la tierra con sus pasos.
6.60.95
स राजमार्गं वपुषा प्रकाशयन्
सहस्ररश्मिर्धरणीमिवांशुभिः।
जगाम तत्राञ्जलिमालया वृतः
शतक्रतुर्गेहमिव स्वयंभुवः ॥ ६.६०.९५ ॥
Con su cuerpo iluminaba la calle real, como el sol de mil rayos ilumina la tierra con sus rayos. Rodeado allí por una guirnalda de manos juntas, avanzó como Indra, el de cien sacrificios, va a la casa de Svayambhū.
6.60.96
तं राजमार्गस्थममित्रघातिनं
वनौकसस्ते सहसा बहिःस्थिताः।
दृष्ट्वाप्रमेयं गिरिशृङ्गकल्पं
वितत्रसुस्ते सह यूथपालैः ॥ ६.६०.९६ ॥
Los habitantes del bosque que estaban fuera lo vieron de repente, al matador de enemigos, de pie en la calle real. Al ver a aquel inmensurable, semejante a un pico de montaña, se aterrorizaron junto con sus jefes de tropa.
6.60.97
केचिच्छरण्यं शरणं स्म रामं
व्रजन्ति केचिद् व्यथिताः पतन्ति।
केचिद् दशश्च व्यथिताः पतन्ति
केचिद् भयार्ता भुवि शेरते स्म ॥ ६.६०.९७ ॥
Algunos buscaron refugio en Rāma, digno de refugio; algunos, afligidos, cayeron; algunos, diez a diez, afligidos, cayeron; y otros, abatidos por el miedo, se tendieron en el suelo.
6.60.98
तमद्रिशृङ्गप्रतिमं किरीटिनं
स्पृशन्तमादित्यमिवात्मतेजसा।
वनौकसः प्रेक्ष्य विवृद्धमद्भुतं
भयार्दिता दुद्रुविरे यतस्ततः ॥ ६.६०.९८ ॥
Al ver a aquel, semejante a un pico de montaña, coronado, que tocaba al sol con su propio resplandor, maravillosamente crecido, los habitantes del bosque, atormentados por el miedo, huyeron de aquí para allá.