ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.60.1
स प्रविश्य पुरीं लङ्कां रामबाणभयार्दितः।
भग्नदर्पस्तदा राजा बभूव व्यथितेन्द्रियः ॥ ६.६०.१ ॥
ಅವನು ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಾಮನ ಬಾಣಗಳ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಆಗ ಅಹಂಕಾರ ಮುರಿದ ಆ ರಾಜನು ಕಲಕಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳುಳ್ಳವನಾದನು.
6.60.2
मातंग इव सिंहेन गरुडेनेव पन्नगः।
अभिभूतोऽभवद् राजा राघवेण महात्मना ॥ ६.६०.२ ॥
ಸಿಂಹದಿಂದ ಆನೆಯಂತೆ, ಗರುಡನಿಂದ ಹಾವಿನಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಅಭಿಭೂತನಾದನು.
6.60.3
ब्रह्मदण्डप्रतीकानां विद्युच्चलितवर्चसाम्।
स्मरन् राघवबाणानां विव्यथे राक्षसेश्वरः ॥ ६.६०.३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರಾಘವನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡನು.
6.60.4
स काञ्चनमयं दिव्यमाश्रित्य परमासनम्।
विप्रेक्षमाणो रक्षांसि रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६०.४ ॥
ಅವನು ಚಿನ್ನದ ದಿವ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ರಾವಣನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.60.5
सर्वं तत् खलु मे मोघं यत् तप्तं परमं तपः।
यत् समानो महेन्द्रेण मानुषेण विनिर्जितः ॥ ६.६०.५ ॥
ನಾನು ಮಾಡಿದ ಆ ಪರಮ ತಪಸ್ಸೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು; ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ನಾನು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನಲ್ಲ.
6.60.6
इदं तद् ब्रह्मणो घोरं वाक्यं मामभ्युपस्थितम्।
मानुषेभ्यो विजानीहि भयं त्वमिति तत्तथा ॥ ६.६०.६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಆ ಭಯಂಕರ ಮಾತು ಈಗ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದೆ: ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ನಿನಗೆ ಭಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು.
6.60.7
देवदानवगन्धर्वैर्यक्षराक्षसपन्नगैः।
अवध्यत्वं मया प्रोक्तं मानुषेभ्यो न याचितम् ॥ ६.६०.७ ॥
ದೇವ, ದಾನವ, ಗಂಧರ್ವ, ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ಪನ್ನಗರಿಂದ ಅವಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೆ; ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.
6.60.8
तमिमं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम्।
इक्ष्वाकुकुलजातेन अनरण्येन यत् पुरा ॥ ६.६०.८ ॥
ಈ ಮನುಷ್ಯನಾದ, ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು; ಹಿಂದೆ ಅನರಣ್ಯನಿಂದ ಆದದ್ದು ಇದು.
6.60.9
उत्पत्स्यति हि मद्वंशपुरुषो राक्षसाधम।
यस्त्वां सपुत्रं सामात्यं सबलं साश्वसारथिम् ॥ ६.६०.९ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಜನಿಸುವನು, ರಾಕ್ಷಸಾಧಮನೇ; ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು, ಸೇನೆ, ಕುದುರೆ, ಸಾರಥಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವನು.
6.60.10
निहनिष्यति संग्रामे त्वां कुलाधम दुर्मते।
शप्तोऽहं वेदवत्या च यथा सा धर्षिता पुरा ॥ ६.६०.१० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವನು, ಕುಲಾಧಮನೇ, ದುರ್ಮತಿಯೇ; ವೇದವತಿಯಿಂದ ನಾನೂ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಹಿಂದೆ ಅವಳು ಅವಮಾನಿತಳಾದಂತೆ.
6.60.11
सेयं सीता महाभागा जाता जनकनन्दिनी।
उमा नन्दीश्वरश्चापि रम्भा वरुणकन्यका ॥ ६.६०.११ ॥
ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸೀತೆ ಜನಕನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾಳೆ; ಉಮಾ, ನಂದೀಶ್ವರ, ವರುಣನ ಮಗಳು ರಂಭೆ (ಹಿಂದೆ ಜನಿಸಿದಂತೆ).
6.60.12
यथोक्तास्तन्मया प्राप्तं न मिथ्या ऋषिभाषितम्।
एतदेव समागम्य यत्नं कर्तुमिहार्हथ ॥ ६.६०.१२ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ನನಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಋಷಿಯ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
6.60.13
राक्षसाश्चापि तिष्ठन्तु चर्यागोपुरमूर्धसु।
स चाप्रतिमगाम्भीर्यो देवदानवदर्पहा ॥ ६.६०.१३ ॥
ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ನಗರದ ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ. ಅವನು — ಅಪ್ರತಿಮ ಗಾಂಭೀರ್ಯವುಳ್ಳವನು, ದೇವದಾನವರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನು.
6.60.14
ब्रह्मशापाभिभूतस्तु कुम्भकर्णो विबोध्यताम्।
समरे जितमात्मानं प्रहस्तं च निषूदितम् ॥ ६.६०.१४ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿರಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನು ಸೋತದ್ದೂ, ಪ್ರಹಸ್ತನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟದ್ದೂ (ಅವನು ತಿಳಿಯಲಿ).
6.60.15
ज्ञात्वा रक्षोबलं भीममादिदेश महाबलः।
द्वारेषु यत्नः क्रियतां प्राकारश्चाधिरुह्यताम् ॥ ६.६०.१५ ॥
ರಾಕ್ಷಸಸೇನೆಯ ಬಲ ಭೀಕರವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಮಹಾಬಲನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು — ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಿ, ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನೂ ಏರಲಿ.
6.60.16
निद्रावशसमाविष्टः कुम्भकर्णो विबोध्यताम्।
सुखं स्वपिति निश्चिन्तः कामोपहतचेतनः ॥ ६.६०.१६ ॥
ನಿದ್ರೆಯ ವಶದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿರಿ. ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಕಾಮದಿಂದ ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೆಟ್ಟಿದೆ.
6.60.17
नव सप्त दशाष्टौ च मासान् स्वपिति राक्षसः।
मन्त्रं कृत्वा प्रसुप्तोऽयमितस्तु नवमेऽहनि ॥ ६.६०.१७ ॥
ಈ ರಾಕ್ಷಸನು ಒಂಬತ್ತು, ಏಳು, ಹತ್ತು, ಎಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಇವನು ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಈಗ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಇವನಿಂದ (ಎಚ್ಚರ ಬರಬೇಕು).
6.60.18
तं तु बोधयत क्षिप्रं कुम्भकर्णं महाबलम्।
स हि संख्ये महाबाहुः ककुदं सर्वरक्षसाम्।
वानरान् राजपुत्रौ च क्षिप्रमेव हनिष्यति ॥ ६.६०.१८ ॥
ಆ ಮಹಾಬಲನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಎಬ್ಬಿಸಿರಿ. ಆ ಮಹಾಬಾಹುವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಅವನು ವಾನರರನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನೂ ಬೇಗನೆ ಸಂಹರಿಸುವನು.
6.60.19
एष केतुः परं संख्ये मुख्यो वै सर्वरक्षसाम्।
कुम्भकर्णः सदा शेते मूढो ग्राम्यसुखे रतः ॥ ६.६०.१९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ರಾಕ್ಷಸರ ಮುಖ್ಯ ಧ್ವಜ ಇವನೇ; ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಸದಾ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮೂಢನಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾನೆ.
6.60.20
रामेणाभिनिरस्तस्य संग्रामेऽस्मिन् सुदारुणे।
भविष्यति न मे शोकः कुम्भकर्णे विबोधिते ॥ ६.६०.२० ॥
ಈ ಘೋರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡರೆ ನನಗೆ ದುಃಖವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
6.60.21
किं करिष्याम्यहं तेन शक्रतुल्यबलेन हि।
ईदृशे व्यसने घोरे यो न साह्याय कल्पते ॥ ६.६०.२१ ॥
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಬಲವುಳ್ಳ ಅವನಿಲ್ಲದೆ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ? ಇಂತಹ ಘೋರ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತನಾಗದವನು ಏಕೆ?
6.60.22
ते तु तद् वचनं श्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य राक्षसाः।
जग्मुः परमसम्भ्रान्ताः कुम्भकर्णनिवेशनम् ॥ ६.६०.२२ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಅತ್ಯಂತ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
6.60.23
ते रावणसमादिष्टा मांसशोणितभोजनाः।
गन्धं माल्यं महद्भक्ष्यमादाय सहसा ययुः ॥ ६.६०.२३ ॥
ರಾವಣನಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮಾಂಸ ರಕ್ತ ಭಕ್ಷಿಸುವ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಸುಗಂಧ, ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಹೇರಳ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟರು.
6.60.24
तां प्रविश्य महाद्वारां सर्वतो योजनायताम्।
कुम्भकर्णगुहां रम्यां पुष्पगन्धप्रवाहिनीम् ॥ ६.६०.२४ ॥
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಿರುವ, ದೊಡ್ಡ ಬಾಗಿಲುಗಳುಳ್ಳ, ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧ ಹರಡುವ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ರಮಣೀಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
6.60.25
कुम्भकर्णस्य निःश्वासादवधूता महाबलाः।
प्रतिष्ठमानाः कृच्छ्रेण यत्नात् प्रविविशुर्गुहाम् ॥ ६.६०.२५ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಉಸಿರಿಗೆ ಹಾರಿಹೋದ ಮಹಾಬಲರು ಕಷ್ಟದಿಂದ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಆ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
6.60.26
तां प्रविश्य गुहां रम्यां रत्नकाञ्चनकुट्टिमाम्।
ददृशुर्नैर्ऋतव्याघ्राः शयानं भीमविक्रमम् ॥ ६.६०.२६ ॥
ರತ್ನ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಹೊದಿಸಿದ ನೆಲವುಳ್ಳ ಆ ರಮ್ಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸ ವ್ಯಾಘ್ರರು ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.
6.60.27
ते तु तं विकृतं सुप्तं विकीर्णमिव पर्वतम्।
कुम्भकर्णं महानिद्रं समेताः प्रत्यबोधयन् ॥ ६.६०.२७ ॥
ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಚದುರಿದ ಪರ್ವತದಂತೆ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಮಹಾನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
6.60.28
ऊर्ध्वलोमाञ्चिततनुं श्वसन्तमिव पन्नगम्।
भ्रामयन्तं विनिःश्वासैः शयानं भीमविक्रमम् ॥ ६.६०.२८ ॥
ನಿಮಿರಿದ ರೋಮಗಳ ದೇಹದವನು, ಹಾವಿನಂತೆ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾ ಮಲಗಿದ್ದ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯನ್ನು ಕಂಡರು.
6.60.29
भीमनासापुटं तं तु पातालविपुलाननम्।
शयने न्यस्तसर्वाङ्गं मेदोरुधिरगन्धिनम् ॥ ६.६०.२९ ॥
ಭೀಕರ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳು, ಪಾತಾಳದಂತೆ ವಿಶಾಲ ಬಾಯಿ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಗಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರಡಿ ಮಲಗಿ, ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಗಂಧವುಳ್ಳ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರು.
6.60.30
काञ्चनाङ्गदनद्धाङ्गं किरीटेनार्कवर्चसम्।
ददृशुर्नैर्ऋतव्याघ्रं कुम्भकर्णमरिंदमम् ॥ ६.६०.३० ॥
ಚಿನ್ನದ ತೋಳ್ಬಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಅಂಗಗಳು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರೀಟವುಳ್ಳ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ರಾಕ್ಷಸ ವ್ಯಾಘ್ರ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಕಂಡರು.
6.60.31
ततश्चक्रुर्महात्मानः कुम्भकर्णस्य चाग्रतः।
भूतानां मेरुसंकाशं राशिं परमतर्पणम् ॥ ६.६०.३१ ॥
ನಂತರ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮುಂದೆ, ಮೇರು ಪರ್ವತದಂತಹ, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಒಂದು ರಾಶಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
6.60.32
मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च संचयान्।
चक्रुर्नैर्ऋतशार्दूला राशिमन्नस्य चाद्भुतम् ॥ ६.६०.३२ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಜಿಂಕೆ, ಎಮ್ಮೆ, ಹಂದಿಗಳ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅನ್ನದ ಅದ್ಭುತ ರಾಶಿಯನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು.
6.60.33
ततः शोणितकुम्भांश्च मांसानि विविधानि च।
पुरस्तात् कुम्भकर्णस्य चक्रुस्त्रिदशशत्रवः ॥ ६.६०.३३ ॥
ನಂತರ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮುಂದೆ ರಕ್ತದ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು.
6.60.34
लिलिपुश्च परार्घ्येन चन्दनेन परंतपम्।
दिव्यैराश्वासयामासुर्माल्यैर्गन्धैश्च गन्धिभिः ॥ ६.६०.३४ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದರು; ದಿವ್ಯ ಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂತೈಸಿದರು.
6.60.35
धूपगन्धांश्च ससृजुस्तुष्टुवुश्च परंतपम्।
जलदा इव चानेदुर्यातुधानास्ततस्ततः ॥ ६.६०.३५ ॥
ಧೂಪದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹರಡಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ರಾಕ್ಷಸರು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
6.60.36
शङ्खांश्च पूरयामासुः शशाङ्कसदृशप्रभान्।
तुमुलं युगपच्चापि विनेदुश्चाप्यमर्षिताः ॥ ६.६०.३६ ॥
ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು; ಕೋಪಗೊಂಡವರು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದರು.
6.60.37
नेदुरास्फोटयामासुश्चिक्षिपुस्ते निशाचराः।
कुम्भकर्णविबोधार्थं चक्रुस्ते विपुलं स्वरम् ॥ ६.६०.३७ ॥
ಆ ನಿಶಾಚರರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು, ಭುಜಗಳನ್ನು ತಟ್ಟಿದರು, ಕೂಗಿದರು. ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಅವರು ಮಹಾ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದರು.
6.60.38
सशङ्खभेरीपणवप्रणादं
सास्फोटितक्ष्वेलितसिंहनादम्।
दिशो द्रवन्तस्त्रिदिवं किरन्तः
श्रुत्वा विहंगाः सहसा निपेतुः ॥ ६.६०.३८ ॥
ಶಂಖ, ಭೇರಿ, ಪಣವ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹನಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಸ್ವರ್ಗದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಆ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಿದ್ದವು.
6.60.39
यदा भृशं तैर्निनदैर्महात्मा
न कुम्भकर्णो बुबुधे प्रसुप्तः।
ततो भुशुण्डीर्मुसलानि सर्वे
रक्षोगणास्ते जगृहुर्गदाश्च ॥ ६.६०.३९ ॥
ಆ ಭಾರೀ ಶಬ್ದಗಳಿಂದಲೂ ಮಹಾತ್ಮ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳು ಭುಶುಂಡಿ, ಮುಸಲ, ಗದೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡವು.
6.60.40
तं शैलशृङ्गैर्मुसलैर्गदाभि-
र्वक्षःस्थले मुद्गरमुष्टिभिश्च।
सुखप्रसुप्तं भुवि कुम्भकर्णं
रक्षांस्युदग्राणि तदा निजघ्नुः ॥ ६.६०.४० ॥
ಆಗ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಆ ಉಗ್ರ ರಾಕ್ಷಸರು ಪರ್ವತ ಶಿಖರ, ಮುಸಲ, ಗದೆ, ಮುದ್ಗರ, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದರು.
6.60.41
तस्य निःश्वासवातेन कुम्भकर्णस्य रक्षसः।
राक्षसाः कुम्भकर्णस्य स्थातुं शेकुर्न चाग्रतः ॥ ६.६०.४१ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಉಸಿರಿನ ಗಾಳಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸರು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
6.60.42
ततः परिहिता गाढं राक्षसा भीमविक्रमाः।
मृदङ्गपणवान् भेरीः शङ्खकुम्भगणांस्तथा ॥ ६.६०.४२ ॥
ಆಗ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಕ್ಷಸರು ಮೃದಂಗ, ಪಣವ, ಭೇರಿ, ಶಂಖ, ಕುಂಭ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು.
6.60.43
दश राक्षससाहस्रं युगपत्पर्यवारयत्।
नीलाञ्जनचयाकारं ते तु तं प्रत्यबोधयन् ॥ ६.६०.४३ ॥
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸರು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು; ಕಾಡಿಗೆಯ ರಾಶಿಯಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.
6.60.44
अभिघ्नन्तो नदन्तश्च न च सम्बुबुधे तदा।
यदा चैनं न शेकुस्ते प्रतिबोधयितुं तदा ॥ ६.६०.४४ ॥
ಅವರು ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೂ ಆಗ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ—
6.60.45
ततो गुरुतरं यत्नं दारुणं समुपाक्रमन्।
अश्वानुष्ट्रान् खरान् नागाञ्जघ्नुर्दण्डकशाङ्कुशैः ॥ ६.६०.४५ ॥
ಆಗ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಭೀಕರ ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಕುದುರೆಗಳು, ಒಂಟೆಗಳು, ಕತ್ತೆಗಳು, ಆನೆಗಳನ್ನು ದಂಡ, ಚಾಟಿ, ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.
6.60.46
भेरीशङ्खमृदङ्गांश्च सर्वप्राणैरवादयन्।
निजघ्नुश्चास्य गात्राणि महाकाष्ठकटंकरैः ॥ ६.६०.४६ ॥
ಭೇರಿ, ಶಂಖ, ಮೃದಂಗಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊಳಗಿಸಿದರು; ದೊಡ್ಡ ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ಅವನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
6.60.47
मुद्गरैर्मुसलैश्चापि सर्वप्राणसमुद्यतैः।
तेन नादेन महता लङ्का सर्वा प्रपूरिता।
सपर्वतवना सर्वा सोऽपि नैव प्रबुध्यते ॥ ६.६०.४७ ॥
ಸರ್ವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎತ್ತಿದ ಗದೆ ಮತ್ತು ಒನಕೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳ ಸಹಿತ ಇಡೀ ಲಂಕೆ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು; ಆದರೂ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
6.60.48
ततो भेरीसहस्रं तु युगपत् समहन्यत।
मृष्टकाञ्चनकोणानामसक्तानां समन्ततः ॥ ६.६०.४८ ॥
ಆಗ ಸಾವಿರ ಭೇರಿಗಳು ಒಮ್ಮೆಲೇ, ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
6.60.49
एवमप्यतिनिद्रस्तु यदा नैव प्रबुध्यते।
शापस्य वशमापन्नस्ततः क्रुद्धा निशाचराः ॥ ६.६०.४९ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅತಿನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಶಾಪವಶರಾದ ನಿಶಾಚರರು ಕೋಪಗೊಂಡರು.
6.60.50
ततः कोपसमाविष्टाः सर्वे भीमपराक्रमाः।
तद् रक्षो बोधयिष्यन्तश्चक्रुरन्ये पराक्रमम् ॥ ६.६०.५० ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು, ಇತರರು ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿದರು.
6.60.51
अन्ये भेरीः समाजघ्नुरन्ये चक्रुर्महास्वनम्।
केशानन्ये प्रलुलुपुः कर्णानन्ये दशन्ति च ॥ ६.६०.५१ ॥
ಕೆಲವರು ಭೇರಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಮಹಾ ಧ್ವನಿ ಮಾಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಅವನ ಕೂದಲನ್ನು ಎಳೆದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅವನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರು.
6.60.52
उदकुम्भशतानन्ये समसिञ्चन्त कर्णयोः।
न कुम्भकर्णः पस्पन्दे महानिद्रावशं गतः ॥ ६.६०.५२ ॥
ಬೇರೆಯವರು ನೂರಾರು ನೀರಿನ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಅವನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿದರು. ಆದರೆ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಅಲುಗಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮಹಾನಿದ್ರೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದನು.
6.60.53
अन्ये च बलिनस्तस्य कूटमुद्गरपाणयः।
मूर्ध्नि वक्षसि गात्रेषु पातयन् कूटमुद्गरान् ॥ ६.६०.५३ ॥
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಲಶಾಲಿಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನ ತಲೆ, ಎದೆ, ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಆ ಗದೆಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.
6.60.54
रज्जुबन्धनबद्धाभिः शतघ्नीभिश्च सर्वतः।
वध्यमानो महाकायो न प्राबुध्यत राक्षसः ॥ ६.६०.५४ ॥
ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಶತಘ್ನಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಆ ಮಹಾಕಾಯ ರಾಕ್ಷಸ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
6.60.55
वारणानां सहस्रं च शरीरेऽस्य प्रधावितम्।
कुम्भकर्णस्तदा बुद्ध्वा स्पर्शं परमबुध्यत ॥ ६.६०.५५ ॥
ಅವನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು ಧಾವಿಸಿದವು. ಆಗ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಆ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತನು.
6.60.56
स पात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षै-
रचिन्तयंस्तान् विपुलान् प्रहारान्।
निद्राक्षयात् क्षुद्भयपीडितश्च
विजृम्भमाणः सहसोत्पपात ॥ ६.६०.५६ ॥
ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ನಿದ್ರೆ ಮುರಿದು, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಆಕಳಿಸುತ್ತಾ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಎದ್ದನು.
6.60.57
स नागभोगाचलशृङ्गकल्पौ
विक्षिप्य बाहू जितवज्रसारौ।
विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभं
निशाचरोऽसौ विकृतं जजृम्भे ॥ ६.६०.५७ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನಾಗ-ಭೋಗದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತಹ, ವಜ್ರದ ಸಾರವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ, ವಡವಾಮುಖಾಗ್ನಿಯಂತಹ ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದು ವಿಕಾರವಾಗಿ ಆಕಳಿಸಿದನು.
6.60.58
तस्य जाजृम्भमाणस्य वक्त्रं पातालसंनिभम्।
ददृशे मेरुशृङ्गाग्रे दिवाकर इवोदितः ॥ ६.६०.५८ ॥
ಆಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಬಾಯಿ ಪಾತಾಳದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು; ಮೇರು ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅದು ತೋರಿತು.
6.60.59
स जृम्भमाणोऽतिबलः प्रबुद्धस्तु निशाचरः।
निःश्वासश्चास्य संजज्ञे पर्वतादिव मारुतः ॥ ६.६०.५९ ॥
ಆಕಳಿಸುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತನು; ಅವನ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಪರ್ವತದಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಹೊರಬಂತು.
6.60.60
रूपमुत्तिष्ठतस्तस्य कुम्भकर्णस्य तद् बभौ।
युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः ॥ ६.६०.६० ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಎದ್ದೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಆ ರೂಪವು ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದ ಕಾಲನಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
6.60.61
तस्य दीप्ताग्निसदृशे विद्युत्सदृशवर्चसी।
ददृशाते महानेत्रे दीप्ताविव महाग्रहौ ॥ ६.६०.६१ ॥
ಅವನ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ಕಾಂತಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು; ಅವು ಹೊಳೆಯುವ ಎರಡು ಮಹಾಗ್ರಹಗಳಂತಿದ್ದವು.
6.60.62
ततस्त्वदर्शयन् सर्वान् भक्ष्यांश्च विविधान् बहून्।
वराहान् महिषांश्चैव बभक्ष स महाबलः ॥ ६.६०.६२ ॥
ಆಗ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಹಂದಿಗಳನ್ನೂ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನೂ ತಿಂದುಬಿಟ್ಟನು.
6.60.63
आदद् बुभुक्षितो मांसं शोणितं तृषितोऽपिबत्।
मेदःकुम्भांश्च मद्यांश्च पपौ शक्ररिपुस्तदा ॥ ६.६०.६३ ॥
ಹಸಿದವನಾಗಿ ಅವನು ಮಾಂಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ತೃಷೆಗೊಂಡು ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದನು; ಆಗ ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವು ಕೊಬ್ಬಿನ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದನು.
6.60.64
ततस्तृप्त इति ज्ञात्वा समुत्पेतुर्निशाचराः।
शिरोभिश्च प्रणम्यैनं सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ६.६०.६४ ॥
ಅವನು ತೃಪ್ತನಾದನೆಂದು ತಿಳಿದು ರಾಕ್ಷಸರು ಎದ್ದರು; ತಲೆ ಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದರು.
6.60.65
निद्राविशदनेत्रस्तु कलुषीकृतलोचनः।
चारयन् सर्वतो दृष्टिं तान् ददर्श निशाचरान् ॥ ६.६०.६५ ॥
ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ತೆರೆದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಬ್ಬಾದ ನೋಟವುಳ್ಳ ಅವನು, ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಿಸಿ ಆ ನಿಶಾಚರರನ್ನು ನೋಡಿದನು.
6.60.66
स सर्वान् सान्त्वयामास नैर्ऋतान् नैर्ऋतर्षभः।
बोधनाद् विस्मितश्चापि राक्षसानिदमब्रवीत् ॥ ६.६०.६६ ॥
ನೈರೃತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ನೈರೃತರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು; ಎಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.60.67
किमर्थमहमादृत्य भवद्भिः प्रतिबोधितः।
कच्चित् सुकुशलं राज्ञो भयं वा नेह किंचन ॥ ६.६०.६७ ॥
ನೀವು ಗೌರವದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿದಿರಿ? ರಾಜನಿಗೆ ಕುಶಲವೇ, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಭಯವಿದೆಯೇ?
6.60.68
अथवा ध्रुवमन्येभ्यो भयं परमुपस्थितम्।
यदर्थमेव त्वरितैर्भवद्भिः प्रतिबोधितः ॥ ६.६०.६८ ॥
ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಯ ಒದಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನೀವು ತ್ವರೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದಿರಿ.
6.60.69
अद्य राक्षसराजस्य भयमुत्पाटयाम्यहम्।
दारयिष्ये महेन्द्रं वा शीतयिष्ये तथानलम् ॥ ६.६०.६९ ॥
ಇಂದು ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಭಯವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೆಸೆಯುತ್ತೇನೆ. ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು ಸೀಳುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.60.70
न ह्यल्पकारणे सुप्तं बोधयिष्यति मादृशम्।
तदाख्यातार्थतत्त्वेन मत्प्रबोधनकारणम् ॥ ६.६०.७० ॥
ಅಲ್ಪ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನಂತಹ ಮಲಗಿದವನನ್ನು ಯಾರೂ ಎಬ್ಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ.
6.60.71
एवं ब्रुवाणं संरब्धं कुम्भकर्णमरिंदमम्।
यूपाक्षः सचिवो राज्ञः कृताञ्जलिरभाषत ॥ ६.६०.७१ ॥
ಹೀಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರುದಮನನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗೆ ರಾಜನ ಮಂತ್ರಿ ಯೂಪಾಕ್ಷನು ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದನು.
6.60.72
न नो देवकृतं किंचिद् भयमस्ति कदाचन।
मानुषान्नो भयं राजंस्तुमुलं सम्प्रबाधते ॥ ६.६०.७२ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಯಾವ ಭಯವೂ ನಮಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ಮನುಷ್ಯರಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಭಾರೀ ಭಯ ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ.
6.60.73
न दैत्यदानवेभ्यो वा भयमस्ति न नः क्वचित्।
यादृशं मानुषं राजन् भयमस्मानुपस्थितम् ॥ ६.६०.७३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದೈತ್ಯ-ದಾನವರಿಂದ ನಮಗೆ ಎಂದೂ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವ ಭಯವು ಅಂತಹದು.
6.60.74
वानरैः पर्वताकारैर्लङ्केयं परिवारिता।
सीताहरणसंतप्ताद् रामान्नस्तुमुलं भयम् ॥ ६.६०.७४ ॥
ಪರ್ವತಾಕಾರದ ವಾನರರು ಈ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾರೆ; ಸೀತಾಪಹರಣದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ರಾಮನಿಂದ ನಮಗೆ ಭಯಂಕರ ಭಯವಿದೆ.
6.60.75
एकेन वानरेणेयं पूर्वं दग्धा महापुरी।
कुमारो निहतश्चाक्षः सानुयात्रः सकुञ्जरः ॥ ६.६०.७५ ॥
ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬನೇ ವಾನರನಿಂದ ಈ ಮಹಾನಗರಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು; ಕುಮಾರನೂ ಅಕ್ಷನೂ ಅನುಚರರು ಹಾಗೂ ಆನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹತರಾದರು.
6.60.76
स्वयं रक्षोधिपश्चापि पौलस्त्यो देवकण्टकः।
व्रजेति संयुगे मुक्तो रामेणादित्यवर्चसा ॥ ६.६०.७६ ॥
ತಾನೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ವಂಶಜ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಾದವನೂ ಆದ ಅವನೂ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಮನಿಂದ 'ಹೋಗು' ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡನು.
6.60.77
यन्न देवैः कृतो राजा नापि दैत्यैर्न दानवैः।
कृतः स इह रामेण विमुक्तः प्राणसंशयात् ॥ ६.६०.७७ ॥
ದೇವತೆಗಳೂ, ದೈತ್ಯರೂ, ದಾನವರೂ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಪ್ರಾಣಸಂಕಟದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.
6.60.78
स यूपाक्षवचः श्रुत्वा भ्रातुर्युधि पराभवम्।
कुम्भकर्णो विवृत्ताक्षो यूपाक्षमिदमब्रवीत् ॥ ६.६०.७८ ॥
ಯೂಪಾಕ್ಷನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರನ ಸೋಲನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕಣ್ಣು ಉರುಳಿಸುತ್ತಾ ಯೂಪಾಕ್ಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.60.79
सर्वमद्यैव यूपाक्ष हरिसैन्यं सलक्ष्मणम्।
राघवं च रणे जित्वा ततो द्रक्ष्यामि रावणम् ॥ ६.६०.७९ ॥
ಯೂಪಾಕ್ಷ, ಇಂದೇ ನಾನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಘವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು, ನಂತರ ರಾವಣನನ್ನು ನೋಡುವೆನು.
6.60.80
राक्षसांस्तर्पयिष्यामि हरीणां मांसशोणितैः।
रामलक्ष्मणयोश्चापि स्वयं पास्यामि शोणितम् ॥ ६.६०.८० ॥
ವಾನರರ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ನಾನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವೆನು; ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ರಕ್ತವನ್ನು ನಾನೇ ಕುಡಿಯುವೆನು.
6.60.81
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य
सगर्वितं रोषविवृद्धदोषम्।
महोदरो नैर्ऋतयोधमुख्यः
कृताञ्जलिर्वाक्यमिदं बभाषे ॥ ६.६०.८१ ॥
ಅವನು ಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ದೋಷಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಯೋಧರ ಮುಖ್ಯನಾದ ಮಹೋದರನು ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಮಾತನ್ನಾಡಿದನು.
6.60.82
रावणस्य वचः श्रुत्वा गुणदोषौ विमृश्य च।
पश्चादपि महाबाहो शत्रून् युधि विजेष्यसि ॥ ६.६०.८२ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ರಾವಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗುಣ-ದೋಷಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಮಾಡಿ, ನಂತರವಾದರೂ ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವೆ.
6.60.83
महोदरवचः श्रुत्वा राक्षसैः परिवारितः।
कुम्भकर्णो महातेजाः सम्प्रतस्थे महाबलः ॥ ६.६०.८३ ॥
ಮಹೋದರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಹೊರಟನು.
6.60.84
सुप्तमुत्थाप्य भीमाक्षं भीमरूपपराक्रमम्।
राक्षसास्त्वरिता जग्मुर्दशग्रीवनिवेशनम् ॥ ६.६०.८४ ॥
ಮಲಗಿದ್ದ, ಭಯಂಕರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ರೂಪ-ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ರಾಕ್ಷಸರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ದಶಗ್ರೀವನ (ರಾವಣನ) ಭವನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
6.60.85
तेऽभिगम्य दशग्रीवमासीनं परमासने।
ऊचुर्बद्धाञ्जलिपुटाः सर्व एव निशाचराः ॥ ६.६०.८५ ॥
ಅವರೆಲ್ಲ ನಿಶಾಚರರು ಪರಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದಶಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದರು.
6.60.86
कुम्भकर्णः प्रबुद्धोऽसौ भ्राता ते राक्षसेश्वर।
कथं तत्रैव निर्यातु द्रक्ष्यसे तमिहागतम् ॥ ६.६०.८६ ॥
ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರನೇ, ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಹೋಗುವುದನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ನೋಡುವೆ?
6.60.87
रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टो राक्षसांस्तानुपस्थितान्।
द्रष्टुमेनमिहेच्छामि यथान्यायं च पूज्यताम् ॥ ६.६०.८७ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ರಾವಣನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ."
6.60.88
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे पुनरागम्य राक्षसाः।
कुम्भकर्णमिदं वाक्यमूचू रावणचोदिताः ॥ ६.६०.८८ ॥
"ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾವಣನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರೆಲ್ಲ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
6.60.89
द्रष्टुं त्वां काङ्क्षते राजा सर्वराक्षसपुङ्गवः।
गमने क्रियतां बुद्धिर्भ्रातरं सम्प्रहर्षय ॥ ६.६०.८९ ॥
ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸು; ನಿನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸು.
6.60.90
कुम्भकर्णस्तु दुर्धर्षो भ्रातुराज्ञाय शासनम्।
तथेत्युक्त्वा महावीर्यः शयनादुत्पपात ह ॥ ६.६०.९० ॥
ದುರ್ಧರ್ಷನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಸಹೋದರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, "ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹಾವೀರನು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಜಿಗಿದೆದ್ದನು.
6.60.91
प्रक्षाल्य वदनं हृष्टः स्नातः परमहर्षितः।
पिपासुस्त्वरयामास पानं बलसमीरणम् ॥ ६.६०.९१ ॥
ಮುಖ ತೊಳೆದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ದಾಹಿತನಾಗಿ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಅವನು ಬೇಗ ತರಿಸಿದನು.
6.60.92
ततस्ते त्वरितास्तत्र राक्षसा रावणाज्ञया।
मद्यं भक्ष्यांश्च विविधान् क्षिप्रमेवोपहारयन् ॥ ६.६०.९२ ॥
ಆಗ ರಾವಣನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ನಾನಾ ವಿಧದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದರು.
6.60.93
पीत्वा घटसहस्रे द्वे गमनायोपचक्रमे।
ईषत्समुत्कटो मत्तस्तेजोबलसमन्वितः ॥ ६.६०.९३ ॥
ಎರಡು ಸಾವಿರ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕುಡಿದು ಅವನು ಹೊರಡಲು ಮುಂದಾದನು; ಸ್ವಲ್ಪ ಉಗ್ರನಾಗಿ, ಮತ್ತನಾಗಿ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ.
6.60.94
कुम्भकर्णो बभौ रुष्टः कालान्तकयमोपमः।
भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोबलसमन्वितः।
कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम् ॥ ६.६०.९४ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕಾಲ, ಅಂತಕ, ಯಮನಂತೆ ಹೊಳೆದನು. ಸಹೋದರನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತ, ರಾಕ್ಷಸ ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಡುಗಿಸಿದನು.
6.60.95
स राजमार्गं वपुषा प्रकाशयन्
सहस्ररश्मिर्धरणीमिवांशुभिः।
जगाम तत्राञ्जलिमालया वृतः
शतक्रतुर्गेहमिव स्वयंभुवः ॥ ६.६०.९५ ॥
ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾ ಹೋದನು; ಸಾವಿರ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿಮಾಲೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನೆಗೆ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು ಹೋಗುವಂತೆ ಅವನು ಹೋದನು.
6.60.96
तं राजमार्गस्थममित्रघातिनं
वनौकसस्ते सहसा बहिःस्थिताः।
दृष्ट्वाप्रमेयं गिरिशृङ्गकल्पं
वितत्रसुस्ते सह यूथपालैः ॥ ६.६०.९६ ॥
ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶತ್ರುಘಾತಕನನ್ನು ಹೊರಗಿದ್ದ ವನವಾಸಿಗಳು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕಂಡರು. ಅಪರಿಮಿತನಾಗಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಯೂಥಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ಭಯಭೀತರಾದರು.
6.60.97
केचिच्छरण्यं शरणं स्म रामं
व्रजन्ति केचिद् व्यथिताः पतन्ति।
केचिद् दशश्च व्यथिताः पतन्ति
केचिद् भयार्ता भुवि शेरते स्म ॥ ६.६०.९७ ॥
ಕೆಲವರು ಶರಣಾಗಬೇಕಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಶರಣು ಹೋದರು; ಕೆಲವರು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು ಬಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಹತ್ತು ಹತ್ತಾಗಿ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು ಬಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಭಯಪೀಡಿತರಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರು.
6.60.98
तमद्रिशृङ्गप्रतिमं किरीटिनं
स्पृशन्तमादित्यमिवात्मतेजसा।
वनौकसः प्रेक्ष्य विवृद्धमद्भुतं
भयार्दिता दुद्रुविरे यतस्ततः ॥ ६.६०.९८ ॥
ಪರ್ವತಶಿಖರದಂತಿರುವ, ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತಿರುವ ಆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬೆಳೆದವನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಪೀಡಿತರಾದ ವನವಾಸಿಗಳು ಇತ್ತಲೂ ಅತ್ತಲೂ ಓಡಿದರು.