વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.62.1
स तु राक्षसशार्दूलो निद्रामदसमाकुलः।
राजमार्गं श्रिया जुष्टं ययौ विपुलविक्रमः ॥ ६.६२.१ ॥
તે રાક્ષસોમાં વ્યાઘ્ર, મહાપરાક્રમી, નિદ્રા અને મદથી વ્યાકુળ થઈને વૈભવથી શોભતા રાજમાર્ગ પર ગયો.
6.62.2
राक्षसानां सहस्रैश्च वृतः परमदुर्जयः।
गृहेभ्यः पुष्पवर्षेण कीर्यमाणस्तदा ययौ ॥ ६.६२.२ ॥
હજારો રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો, અત્યંત દુર્જય તે, ત્યારે ઘરોમાંથી પુષ્પવર્ષાથી વરસાવાતો ચાલ્યો.
6.62.3
स हेमजालविततं भानुभास्वरदर्शनम्।
ददर्श विपुलं रम्यं राक्षसेन्द्रनिवेशनम् ॥ ६.६२.३ ॥
તેણે સોનાની જાળીથી પથરાયેલું, સૂર્ય જેવું તેજસ્વી દેખાતું, વિશાળ અને રમણીય રાક્ષસેન્દ્રનું નિવાસસ્થાન જોયું.
6.62.4
स तत्तदा सूर्य इवाभ्रजालं
प्रविश्य रक्षोधिपतेर्निवेशनम्।
ददर्श दूरेऽग्रजमासनस्थं
स्वयंभुवं शक्र इवासनस्थम् ॥ ६.६२.४ ॥
સૂર્ય જેમ વાદળોના સમૂહમાં પ્રવેશે, તેમ તે રાક્ષસાધિપતિના નિવાસમાં પ્રવેશીને દૂર આસન પર બેઠેલા મોટાભાઈને જોયો; જેમ ઇન્દ્ર આસન પર બેઠેલા સ્વયંભુને જુએ.
6.62.5
भ्रातुः स भवनं गच्छन् रक्षोगणसमन्वितः।
कुम्भकर्णः पदन्यासैरकम्पयत मेदिनीम् ॥ ६.६२.५ ॥
ભાઈના ભવન તરફ જતાં, રાક્ષસગણો સાથે કુંભકર્ણે પોતાનાં પગલાંથી પૃથ્વીને ધ્રુજાવી.
6.62.6
सोऽभिगम्य गृहं भ्रातुः कक्ष्यामभिविगाह्य च।
ददर्शोद्विग्नमासीनं विमाने पुष्पके गुरुम् ॥ ६.६२.६ ॥
ભાઈના ગૃહે પહોંચી, ઓરડામાં પ્રવેશી, પુષ્પક વિમાનમાં બેઠેલા ઉદ્વિગ્ન મોટાભાઈને જોયો.
6.62.7
अथ दृष्ट्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णमुपस्थितम्।
तूर्णमुत्थाय संहृष्टः संनिकर्षमुपानयत् ॥ ६.६२.७ ॥
ત્યારે દશગ્રીવે સમીપ ઊભેલા કુંભકર્ણને જોયો, હર્ષથી તરત ઊભો થઈને તેને પાસે લાવ્યો.
6.62.8
अथासीनस्य पर्यङ्के कुम्भकर्णो महाबलः।
भ्रातुर्ववन्दे चरणौ किं कृत्यमिति चाब्रवीत् ॥ ६.६२.८ ॥
ત્યારે પલંગ પર બેઠેલા ભાઈના ચરણોમાં મહાબલી કુંભકર્ણે પ્રણામ કર્યા અને પૂછ્યું, "કયું કાર્ય કરવાનું છે?"
6.62.9
उत्पत्य चैनं मुदितो रावणः परिषस्वजे।
स भ्रात्रा सम्परिष्वक्तो यथावच्चाभिनन्दितः ॥ ६.६२.९ ॥
આનંદિત રાવણે ઊછળીને તેને આલિંગન આપ્યું; ભાઈ દ્વારા ગાઢ આલિંગન પામીને તે યથોચિત સત્કારાયો.
6.62.10
कुम्भकर्णः शुभं दिव्यं प्रतिपेदे वरासनम्।
स तदासनमाश्रित्य कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६२.१० ॥
કુંભકર્ણે શુભ, દિવ્ય શ્રેષ્ઠ આસન સ્વીકાર્યું. એ આસન પર બેસીને મહાબલી કુંભકર્ણ…
6.62.11
संरक्तनयनः क्रोधाद् रावणं वाक्यमब्रवीत्।
किमर्थमहमादृत्य त्वया राजन् प्रबोधितः ॥ ६.६२.११ ॥
ક્રોધથી રાતી આંખોવાળા તેણે રાવણને કહ્યું, "હે રાજન્! શા માટે તમે મને આદરપૂર્વક જગાડ્યો?"
6.62.12
शंस कस्माद् भयं तेऽत्र को वा प्रेतो भविष्यति।
भ्रातरं रावणः क्रुद्धं कुम्भकर्णमवस्थितम् ॥ ६.६२.१२ ॥
કહો, અહીં તમને શાનો ભય છે? અથવા કોણ મૃત્યુ પામશે?" ક્રોધે ઊભેલા કુંભકર્ણને રાવણે કહ્યું.
6.62.13
रोषेण परिवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां वाक्यमब्रवीत्।
अद्य ते सुमहान् कालः शयानस्य महाबल ॥ ६.६२.१३ ॥
ક્રોધથી ફરતી આંખો વડે તેણે આ વચન કહ્યું: હે મહાબલી, સૂતેલા તારો હવે મોટો સમય આવ્યો છે.
6.62.14
सुषुप्तस्त्वं न जानीषे मम रामकृतं भयम्।
एष दाशरथिः श्रीमान् सुग्रीवसहितो बली ॥ ६.६२.१४ ॥
ઊંડી ઊંઘમાં સૂતેલો તું રામથી મારા પર આવેલો ભય જાણતો નથી. આ શ્રીમાન દશરથપુત્ર રામ બળવાન સુગ્રીવ સાથે છે.
6.62.15
समुद्रं लङ्घयित्वा तु मूलं नः परिकृन्तति।
हन्त पश्यस्व लङ्कायां वनान्युपवनानि च ॥ ६.६२.१५ ॥
સમુદ્ર ઓળંગીને તે આપણા મૂળને જ કાપી રહ્યો છે. અરે, જુઓ લંકાના વનો અને ઉપવનો!
6.62.16
सेतुना सुखमागत्य वानरैकार्णवं कृतम्।
ये राक्षसा मुख्यतमा हतास्ते वानरैर्युधि ॥ ६.६२.१६ ॥
સેતુ દ્વારા સહેલાઈથી આવીને વાનરોએ સમુદ્રને એક જ વાનરસાગર બનાવી દીધો છે. જે મુખ્ય રાક્ષસો હતા તેઓ યુદ્ધમાં વાનરો દ્વારા હણાયા છે.
6.62.17
वानराणां क्षयं युद्धे न पश्यामि कथंचन।
न चापि वानरा युद्धे जितपूर्वाः कदाचन ॥ ६.६२.१७ ॥
યુદ્ધમાં વાનરોનો ક્ષય હું કોઈ પણ રીતે જોતો નથી. વાનરો અગાઉ ક્યારેય યુદ્ધમાં જીતાયા નથી.
6.62.18
तदेतद् भयमुत्पन्नं त्रायस्वेह महाबल।
नाशय त्वमिमानद्य तदर्थं बोधितो भवान् ॥ ६.६२.१८ ॥
તેથી આ ભય ઉત્પન્ન થયો છે. હે મહાબલી, અહીં રક્ષણ કર. આજે તું તેમનો નાશ કર; તે માટે જ તને જગાડવામાં આવ્યો છે.
6.62.19
सर्वक्षपितकोशं च स त्वमभ्युपपद्य माम्।
त्रायस्वेमां पुरीं लङ्कां बालवृद्धावशेषिताम् ॥ ६.६२.१९ ॥
બધો ભંડાર નાશ પામ્યો છે. તું મારી પાસે આવીને, બાળકો અને વૃદ્ધો જ બાકી રહેલી આ લંકા નગરીનું રક્ષણ કર.
6.62.20
भ्रातुरर्थे महाबाहो कुरु कर्म सुदुष्करम्।
मयैवं नोक्तपूर्वो हि भ्राता कश्चित् परंतप ॥ ६.६२.२० ॥
હે મહાબાહુ, ભાઈ માટે અત્યંત કઠિન કાર્ય કર. હે શત્રુઓને તપાવનાર, આ પહેલાં મેં કોઈ ભાઈને આ રીતે કહ્યું નથી.
6.62.21
त्वय्यस्ति मम च स्नेहः परा सम्भावना च मे।
देवासुरेषु युद्धेषु बहुशो राक्षसर्षभ ॥ ६.६२.२१ ॥
તારા પ્રત્યે મારો સ્નેહ અને પરમ આદર છે; દેવ-અસુર યુદ્ધોમાં ઘણી વાર મેં તે જોયું છે, હે રાક્ષસશ્રેષ્ઠ.
6.62.22
त्वया देवाः प्रतिव्यूह्य निर्जिताश्चासुरा युधि ॥ ६.६२.२२ ॥
યુદ્ધમાં વ્યૂહ રચીને તેં દેવો અને અસુરોને જીત્યા હતા.
6.62.23
तदेतत् सर्वमातिष्ठ वीर्यं भीमपराक्रम।
नहि ते सर्वभूतेषु दृश्यते सदृशो बली ॥ ६.६२.२३ ॥
તેથી હે ભીમપરાક્રમી, તારું સર્વ વીર્ય આમાં લગાવ. સર્વ પ્રાણીઓમાં તારા જેવો બળવાન દેખાતો નથી.
6.62.24
कुरुष्व मे प्रियहितमेतदुत्तमं
यथाप्रियं प्रियरण बान्धवप्रिय।
स्वतेजसा व्यथय सपत्नवाहिनीं
शरद्घनं पवन इवोद्यतो महान् ॥ ६.६२.२४ ॥
મારા માટે આ પરમ પ્રિય અને હિતકારી કાર્ય છે; તને ગમે તેમ કર. હે યુદ્ધપ્રિય, બાંધવપ્રિય, તારા તેજથી શત્રુસેનાને એવી રીતે પીડિત કર જેમ શરદઋતુના મેઘને ઊઠેલો મહાન પવન વિખેરે છે.