ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.64.1
तदुक्तमतिकायस्य बलिनो बाहुशालिनः।
कुम्भकर्णस्य वचनं श्रुत्वोवाच महोदरः ॥ ६.६४.१ ॥
ਅਤਿਕਾਏ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਭਕਰਣ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੋਦਰ ਬੋਲਿਆ।
6.64.2
कुम्भकर्ण कुले जातो धृष्टः प्राकृतदर्शनः।
अवलिप्तो न शक्नोषि कृत्यं सर्वत्र वेदितुम् ॥ ६.६४.२ ॥
ਹੇ ਕੁੰਭਕਰਣ! ਤੂੰ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਪਰ ਢੀਠ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੰਕਾਰੀ ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਯੋਗ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ।
6.64.3
नहि राजा न जानीते कुम्भकर्ण नयानयौ।
त्वं तु कैशोरकाद् धृष्टः केवलं वक्तुमिच्छसि ॥ ६.६४.३ ॥
ਹੇ ਕੁੰਭਕਰਣ! ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੀਤੀ ਤੇ ਅਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਰ ਤੂੰ ਜਵਾਨੀ ਕਾਰਨ ਢੀਠ ਹੋ ਕੇ ਕੇਵਲ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
6.64.4
स्थानं वृद्धिं च हानिं च देशकालविधानवित्।
आत्मनश्च परेषां च बुध्यते राक्षसर्षभः ॥ ६.६४.४ ॥
ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਘਾਟਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
6.64.5
यत् त्वशक्यं बलवता वक्तुं प्राकृतबुद्धिना।
अनुपासितवृद्धेन कः कुर्यात् तादृशं बुधः ॥ ६.६४.५ ॥
ਜੋ ਗੱਲ ਬਲਵਾਨ ਲਈ ਵੀ ਕਹਿਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਰੇਗਾ?
6.64.6
यांस्तु धर्मार्थकामांस्त्वं ब्रवीषि पृथगाश्रयान्।
अवबोद्धुं स्वभावेन नहि लक्षणमस्ति तान् ॥ ६.६४.६ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
6.64.7
कर्म चैव हि सर्वेषां कारणानां प्रयोजनम्।
श्रेयः पापीयसां चात्र फलं भवति कर्मणाम् ॥ ६.६४.७ ॥
ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕਰਮ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.64.8
निःश्रेयसफलावेव धर्मार्थावितरावपि।
अधर्मानर्थयोः प्राप्तं फलं च प्रत्यवायिकम् ॥ ६.६४.८ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਵੇਂ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਅਨਰਥ ਦਾ ਫਲ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ।
6.64.9
ऐहलौकिकपारक्यं कर्म पुंभिर्निषेव्यते।
कर्माण्यपि तु कल्याणि लभते काममास्थितः ॥ ६.६४.९ ॥
ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.64.10
तत्र क्लृप्तमिदं राज्ञा हृदि कार्यं मतं च नः।
शत्रौ हि साहसं यत् तत् किमिवात्रापनीयते ॥ ६.६४.१० ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਮਤ ਵੀ ਹੈ। ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਸਾਹਸ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
6.64.11
एकस्यैवाभियाने तु हेतुर्यः प्राहृतस्त्वया।
तत्राप्यनुपपन्नं ते वक्ष्यामि यदसाधु च ॥ ६.६४.११ ॥
ਇੱਕ ਹੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਤਰਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਆਖਾਂਗਾ।
6.64.12
येन पूर्वं जनस्थाने बहवोऽतिबला हताः।
राक्षसा राघवं तं त्वं कथमेको जयिष्यसि ॥ ६.६४.१२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤੇਂਗਾ?
6.64.13
ये पूर्वं निर्जितास्तेन जनस्थाने महौजसः।
राक्षसांस्तान् पुरे सर्वान् भीतानद्य न पश्यसि ॥ ६.६४.१३ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਅੱਜ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?
6.64.14
तं सिंहमिव संक्रुद्धं रामं दशरथात्मजम्।
सर्पं सुप्तमहो बुद्ध्वा प्रबोधयितुमिच्छसि ॥ ६.६४.१४ ॥
ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ!
6.64.15
ज्वलन्तं तेजसा नित्यं क्रोधेन च दुरासदम्।
कस्तं मृत्युमिवासह्यमासादयितुमर्हति ॥ ६.६४.१५ ॥
ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦੁਰਾਸਦ ਹੈ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਅਸਹਿ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕੌਣ ਹੈ?
6.64.16
संशयस्थमिदं सर्वं शत्रोः प्रतिसमासने।
एकस्य गमनं तात नहि मे रोचते भृशम् ॥ ६.६४.१६ ॥
ਹੇ ਤਾਤ! ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਤੇਰਾ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
6.64.17
हीनार्थस्तु समृद्धार्थं को रिपुं प्राकृतं यथा।
निश्चितं जीवितत्यागे वशमानेतुमिच्छति ॥ ६.६४.१७ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲ ਮਕਸਦ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਆਮ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੇਗਾ?
6.64.18
यस्य नास्ति मनुष्येषु सदृशो राक्षसोत्तम।
कथमाशंससे योद्धुं तुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ॥ ६.६४.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ?
6.64.19
एवमुक्त्वा तु संरब्धं कुम्भकर्णं महोदरः।
उवाच रक्षसां मध्ये रावणं लोकरावणम् ॥ ६.६४.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕੁੰਭਕਰਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹੋਦਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.64.20
लब्ध्वा पुरस्ताद् वैदेहीं किमर्थं त्वं विलम्बसे।
यदीच्छसि तदा सीता वशगा ते भविष्यति ॥ ६.६४.२० ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
6.64.21
दृष्टः कश्चिदुपायो मे सीतोपस्थानकारकः।
रुचितश्चेत् स्वया बुद्ध्या राक्षसेन्द्र ततः शृणु ॥ ६.६४.२१ ॥
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਮੈਂ ਲੱਭਿਆ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸੁਣ।
6.64.22
अहं द्विजिह्वः संह्रादी कुम्भकर्णो वितर्दनः।
पञ्च रामवधायैते निर्यान्तीत्यवघोषय ॥ ६.६४.२२ ॥
ਮੈਂ, ਦਵਿਜਿਹਵ, ਸੰਹ੍ਰਾਦੀ, ਕੁੰਭਕਰਣ, ਵਿਤਰਦਨ — ਇਹ ਪੰਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾ ਦੇ।
6.64.23
ततो गत्वा वयं युद्धं दास्यामस्तस्य यत्नतः।
जेष्यामो यदि ते शत्रून् नोपायैः कार्यमस्ति नः ॥ ६.६४.२३ ॥
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
6.64.24
अथ जीवति नः शत्रुर्वयं च कृतसंयुगाः।
ततः समभिपत्स्यामो मनसा यत् समीक्षितम् ॥ ६.६४.२४ ॥
ਜੇ ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਂਗੇ।
6.64.25
वयं युद्धादिहैष्यामो रुधिरेण समुक्षिताः।
विदार्य स्वतनुं बाणै रामनामाङ्कितैः शरैः ॥ ६.६४.२५ ॥
ਅਸੀਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਹੋਏ; ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ।
6.64.26
भक्षितो राघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेति वादिनः।
ततः पादौ ग्रहीष्यामस्त्वं नः कामं प्रपूरय ॥ ६.६४.२६ ॥
"ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖਾ ਲਿਆ ਹੈ" ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਫੜਾਂਗੇ—ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।
6.64.27
ततोऽवघोषय पुरे गजस्कन्धेन पार्थिव।
हतो रामः सह भ्रात्रा ससैन्य इति सर्वतः ॥ ६.६४.२७ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕਰਵਾਓ—ਰਾਮ ਭਰਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
6.64.28
प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वमरिंदम।
भोगांश्च परिवारांश्च कामान् वसु च दापय ॥ ६.६४.२८ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ, ਪਰਿਵਾਰ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿਵਾਓ।
6.64.29
ततो माल्यानि वासांसि वीराणामनुलेपनम्।
पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब ॥ ६.६४.२९ ॥
ਫਿਰ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ, ਵਸਤਰ, ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਦਿਓ; ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀਓ।
6.64.30
ततोऽस्मिन् बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते।
भक्षितः ससुहृद् रामो राक्षसैरिति विश्रुते ॥ ६.६४.३० ॥
ਫਿਰ ਇਹ ਅਫ਼ਵਾਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ "ਰਾਮ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।"
6.64.31
प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वयन्।
धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय ॥ ६.६४.३१ ॥
ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਕੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ, ਭੋਗ-ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਲੁਭਾ।
6.64.32
अनयोपधया राजन् भूयः शोकानुबन्धया।
अकामा त्वद्वशं सीता नष्टनाथा गमिष्यति ॥ ६.६४.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ, ਪਤੀ ਗੁਆਈ ਸੀਤਾ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
6.64.33
रमणीयं हि भर्तारं विनष्टमधिगम्य सा।
नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्च त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते ॥ ६.६४.३३ ॥
ਸੁੰਦਰ ਪਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ-ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
6.64.34
सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा दुःखकर्शिता।
त्वय्यधीनं सुखं ज्ञात्वा सर्वथैव गमिष्यति ॥ ६.६४.३४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਨੀ ਉਹ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਖ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਜਾਣ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇਗੀ।
6.64.35
एतत् सुनीतं मम दर्शनेन
रामं हि दृष्ट्वैव भवेदनर्थः।
इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुको भू-
र्महानयुद्धेन सुखस्य लाभः ॥ ६.६४.३५ ॥
ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਚੰਗੀ ਨੀਤੀ ਹੈ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਅਨਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਤਾਵਲਾ ਨਾ ਹੋ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ।
6.64.36
अनष्टसैन्यो ह्यनवाप्तसंशयो
रिपुं त्वयुद्धेन जयञ्जनाधिपः।
यशश्च पुण्यं च महान्महीपते
श्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते ॥ ६.६४.३६ ॥
ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਸਾਨ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਯਸ਼, ਪੁੰਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।