వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.64.1
तदुक्तमतिकायस्य बलिनो बाहुशालिनः।
कुम्भकर्णस्य वचनं श्रुत्वोवाच महोदरः ॥ ६.६४.१ ॥
అతికాయుడు, బలిష్ఠ బాహువులు గల కుంభకర్ణుడు పలికిన ఆ మాటలు విని మహోదరుడు ఇలా అన్నాడు.
6.64.2
कुम्भकर्ण कुले जातो धृष्टः प्राकृतदर्शनः।
अवलिप्तो न शक्नोषि कृत्यं सर्वत्र वेदितुम् ॥ ६.६४.२ ॥
కుంభకర్ణా! నీవు కులంలో జన్మించినవాడవు, కానీ ధైర్యం మితిమీరి, సామాన్య రూపంతో ఉన్నావు. గర్వంతో నీవు ప్రతి విషయంలో తగిన కర్తవ్యాన్ని తెలుసుకోలేకపోతున్నావు.
6.64.3
नहि राजा न जानीते कुम्भकर्ण नयानयौ।
त्वं तु कैशोरकाद् धृष्टः केवलं वक्तुमिच्छसि ॥ ६.६४.३ ॥
కుంభకర్ణా! రాజుకు నీతి అనీతులు తెలియవని కాదు. కానీ నీవు యౌవనంతో ధైర్యం పెరిగి, కేవలం మాట్లాడాలనుకుంటున్నావు.
6.64.4
स्थानं वृद्धिं च हानिं च देशकालविधानवित्।
आत्मनश्च परेषां च बुध्यते राक्षसर्षभः ॥ ६.६४.४ ॥
దేశకాలాల విధానం తెలిసిన ఆ రాక్షస శ్రేష్ఠుడు తన స్థానం, అభివృద్ధి, నష్టం, అలాగే ఇతరుల స్థితిని అర్థం చేసుకుంటాడు.
6.64.5
यत् त्वशक्यं बलवता वक्तुं प्राकृतबुद्धिना।
अनुपासितवृद्धेन कः कुर्यात् तादृशं बुधः ॥ ६.६४.५ ॥
బలవంతునికి కూడా చెప్పడానికి వీలుకాని మాటను, సాధారణ బుద్ధి గలవాడు, పెద్దలను సేవించనివాడు చెబితే, అలా ఏ బుద్ధిమంతుడు చేస్తాడు?
6.64.6
यांस्तु धर्मार्थकामांस्त्वं ब्रवीषि पृथगाश्रयान्।
अवबोद्धुं स्वभावेन नहि लक्षणमस्ति तान् ॥ ६.६४.६ ॥
నీవు వేర్వేరు ఆధారాలు కలవని చెప్పే ధర్మ, అర్థ, కామాలను స్వభావంతో అర్థం చేసుకునే లక్షణం ఏదీ లేదు.
6.64.7
कर्म चैव हि सर्वेषां कारणानां प्रयोजनम्।
श्रेयः पापीयसां चात्र फलं भवति कर्मणाम् ॥ ६.६४.७ ॥
అన్ని కారణాలకూ ప్రయోజనం కర్మయే. ఇక్కడ పాపుల కర్మల ఫలం కూడా శ్రేయస్సే అవుతుంది.
6.64.8
निःश्रेयसफलावेव धर्मार्थावितरावपि।
अधर्मानर्थयोः प्राप्तं फलं च प्रत्यवायिकम् ॥ ६.६४.८ ॥
ధర్మ, అర్థములు రెండూ పరమ శ్రేయస్సునే ఫలితంగా ఇస్తాయి; మిగతావి కూడా అంతే. అధర్మం, అనర్థాల ఫలం హానికరమైనది.
6.64.9
ऐहलौकिकपारक्यं कर्म पुंभिर्निषेव्यते।
कर्माण्यपि तु कल्याणि लभते काममास्थितः ॥ ६.६४.९ ॥
ఇహ, పర లోకాలకు సంబంధించిన కర్మలను మనుషులు ఆచరిస్తారు. ఓ కల్యాణీ, కర్మలను ఆశ్రయించినవాడు కోరికను పొందుతాడు.
6.64.10
तत्र क्लृप्तमिदं राज्ञा हृदि कार्यं मतं च नः।
शत्रौ हि साहसं यत् तत् किमिवात्रापनीयते ॥ ६.६४.१० ॥
ఈ విషయంలో రాజు హృదయంలో ఇది నిశ్చయించబడింది; ఇదే మా అభిప్రాయమూ కూడా. శత్రువుపై చూపే సాహసాన్ని ఇక్కడ ఎలా తొలగించగలం?
6.64.11
एकस्यैवाभियाने तु हेतुर्यः प्राहृतस्त्वया।
तत्राप्यनुपपन्नं ते वक्ष्यामि यदसाधु च ॥ ६.६४.११ ॥
ఒక్కరిపైనే దాడికి మీరు చెప్పిన కారణంలోనూ మీ వాదన సరైనది కాదు. కాబట్టి తగనిదైనదాన్ని నేను చెబుతాను.
6.64.12
येन पूर्वं जनस्थाने बहवोऽतिबला हताः।
राक्षसा राघवं तं त्वं कथमेको जयिष्यसि ॥ ६.६४.१२ ॥
పూర్వం జనస్థానంలో అనేకమంది అత్యంత బలవంతులైన రాక్షసులను చంపిన ఆ రాఘవుణ్ణి నువ్వు ఒంటరిగా ఎలా జయిస్తావు?
6.64.13
ये पूर्वं निर्जितास्तेन जनस्थाने महौजसः।
राक्षसांस्तान् पुरे सर्वान् भीतानद्य न पश्यसि ॥ ६.६४.१३ ॥
జనస్థానంలో అతడు ముందు ఓడించిన మహాతేజస్వులైన రాక్షసులందరినీ, ఇప్పుడు నగరంలో భయపడినవారిగా నీవు చూడటం లేదా?
6.64.14
तं सिंहमिव संक्रुद्धं रामं दशरथात्मजम्।
सर्पं सुप्तमहो बुद्ध्वा प्रबोधयितुमिच्छसि ॥ ६.६४.१४ ॥
సింహంలా కోపించిన ఆ దశరథ కుమారుడు రాముడిని మేల్కొలపాలని కోరుతున్నావు; నిద్రిస్తున్న పామును తెలిసికూడా మేల్కొలపాలనుకుంటున్నట్లు!
6.64.15
ज्वलन्तं तेजसा नित्यं क्रोधेन च दुरासदम्।
कस्तं मृत्युमिवासह्यमासादयितुमर्हति ॥ ६.६४.१५ ॥
ఎల్లప్పుడూ తేజస్సుతో ప్రకాశించే, కోపంతో సమీపించరాని ఆ మృత్యువులాంటి భరించరాని వానిని ఎవరు సమీపించగలరు?
6.64.16
संशयस्थमिदं सर्वं शत्रोः प्रतिसमासने।
एकस्य गमनं तात नहि मे रोचते भृशम् ॥ ६.६४.१६ ॥
ప్రియమైనవాడా! శత్రువుతో ముఖాముఖి పోరాటంలో ఇదంతా సందేహంలో ఉంది; ఒంటరిగా నీవు వెళ్లడం నాకు ఏమాత్రం ఇష్టం లేదు.
6.64.17
हीनार्थस्तु समृद्धार्थं को रिपुं प्राकृतं यथा।
निश्चितं जीवितत्यागे वशमानेतुमिच्छति ॥ ६.६४.१७ ॥
ప్రయోజనం లేనివాడు, ప్రయోజనం సిద్ధించినవాడైన ఒక సాధారణ శత్రువును, ప్రాణత్యాగానికి నిశ్చయించుకున్నవాడిని, వశపరచుకోవాలని ఎవరు కోరుకుంటారు?
6.64.18
यस्य नास्ति मनुष्येषु सदृशो राक्षसोत्तम।
कथमाशंससे योद्धुं तुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ॥ ६.६४.१८ ॥
రాక్షసోత్తమా! మనుషులలో ఎవరూ సాటిలేనివానితో, ఇంద్రునికి సూర్యునికి సమానమైనవానితో యుద్ధం చేయాలని నీవు ఎలా ఆశిస్తున్నావు?
6.64.19
एवमुक्त्वा तु संरब्धं कुम्भकर्णं महोदरः।
उवाच रक्षसां मध्ये रावणं लोकरावणम् ॥ ६.६४.१९ ॥
ఈ విధంగా కోపంతో ఉన్న కుంభకర్ణునితో చెప్పి, మహోదరుడు రాక్షసుల మధ్య లోకాలను భయపెట్టే రావణునితో మాట్లాడాడు.
6.64.20
लब्ध्वा पुरस्ताद् वैदेहीं किमर्थं त्वं विलम्बसे।
यदीच्छसि तदा सीता वशगा ते भविष्यति ॥ ६.६४.२० ॥
వైదేహిని ముందే పొందియుండి నీవు ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? నీవు కోరితే సీత నీ వశమవుతుంది.
6.64.21
दृष्टः कश्चिदुपायो मे सीतोपस्थानकारकः।
रुचितश्चेत् स्वया बुद्ध्या राक्षसेन्द्र ततः शृणु ॥ ६.६४.२१ ॥
సీతను దగ్గరకు తీసుకురాగల ఒక ఉపాయాన్ని నేను కనుగొన్నాను. రాక్షసేంద్రా, అది నీ బుద్ధికి నచ్చితే వినుము.
6.64.22
अहं द्विजिह्वः संह्रादी कुम्भकर्णो वितर्दनः।
पञ्च रामवधायैते निर्यान्तीत्यवघोषय ॥ ६.६४.२२ ॥
నేను, ద్విజిహ్వుడు, సంహ్రాది, కుంభకర్ణుడు, వితర్దనుడు — ఈ ఐదుగురూ రాముని వధకు బయలుదేరుతున్నాం అని ప్రకటించు.
6.64.23
ततो गत्वा वयं युद्धं दास्यामस्तस्य यत्नतः।
जेष्यामो यदि ते शत्रून् नोपायैः कार्यमस्ति नः ॥ ६.६४.२३ ॥
అప్పుడు మేము వెళ్ళి అతనితో యత్నపూర్వకంగా యుద్ధం చేస్తాం. నీ శత్రువులను మేము జయిస్తే, మాకు ఉపాయాలు అవసరం ఉండదు.
6.64.24
अथ जीवति नः शत्रुर्वयं च कृतसंयुगाः।
ततः समभिपत्स्यामो मनसा यत् समीक्षितम् ॥ ६.६४.२४ ॥
మన శత్రువు బ్రతికి ఉంటే, మనం యుద్ధానికి సిద్ధమై మనసులో నిశ్చయించుకున్నట్లు అతనిపై దాడి చేస్తాం.
6.64.25
वयं युद्धादिहैष्यामो रुधिरेण समुक्षिताः।
विदार्य स्वतनुं बाणै रामनामाङ्कितैः शरैः ॥ ६.६४.२५ ॥
మేము యుద్ధం నుండి ఇక్కడకు తిరిగివస్తాము, రక్తంతో తడిసినవారమై; రాముని నామం అంకితమైన బాణాలతో మా శరీరాలను చీల్చుకొని.
6.64.26
भक्षितो राघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेति वादिनः।
ततः पादौ ग्रहीष्यामस्त्वं नः कामं प्रपूरय ॥ ६.६४.२६ ॥
"రాఘవుడు, లక్ష్మణుడు మా చేత భక్షించబడ్డారు" అని చెబుతూ; తరువాత మీ పాదాలను పట్టుకుంటాము—మా కోరికను నెరవేర్చండి.
6.64.27
ततोऽवघोषय पुरे गजस्कन्धेन पार्थिव।
हतो रामः सह भ्रात्रा ससैन्य इति सर्वतः ॥ ६.६४.२७ ॥
తరువాత, ఓ రాజా, ఏనుగు వీపుపై ఎక్కి నగరమంతా చాటింపు వేయించు—రాముడు తమ్ముడితో, సైన్యంతో సహా హతుడయ్యాడని.
6.64.28
प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वमरिंदम।
भोगांश्च परिवारांश्च कामान् वसु च दापय ॥ ६.६४.२८ ॥
ఓ శత్రుదమనా, తరువాత సంతోషించి, సేవకులకు భోగాలు, పరివారం, కోరికలు, ధనం ఇప్పించు.
6.64.29
ततो माल्यानि वासांसि वीराणामनुलेपनम्।
पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब ॥ ६.६४.२९ ॥
తరువాత, వీరులకు మాలలు, వస్త్రాలు, సుగంధ లేపనం, యోధులకు పుష్కలమైన పానీయం ఇవ్వు; నువ్వు కూడా సంతోషంగా త్రాగు.
6.64.30
ततोऽस्मिन् बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते।
भक्षितः ससुहृद् रामो राक्षसैरिति विश्रुते ॥ ६.६४.३० ॥
తరువాత ఈ వార్త అంతటా వ్యాపించి, విస్తరించి, "రాముడు మిత్రులతో సహా రాక్షసులచే భక్షించబడ్డాడు" అని ప్రసిద్ధమైన తరువాత.
6.64.31
प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वयन्।
धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय ॥ ६.६४.३१ ॥
నువ్వు లోపలికి వెళ్లి, సీతను ఏకాంతంలో ఓదారుస్తూ, ధనధాన్యాలతో, భోగవస్తువులతో, రత్నాలతో ఆమెను ప్రలోభపెట్టు.
6.64.32
अनयोपधया राजन् भूयः शोकानुबन्धया।
अकामा त्वद्वशं सीता नष्टनाथा गमिष्यति ॥ ६.६४.३२ ॥
ఓ రాజా, ఈ ఉపాయంతో, పదేపదే దుఃఖాన్ని పెంచుతూ, భర్తను కోల్పోయిన సీత ఇష్టం లేకున్నా నీ వశమవుతుంది.
6.64.33
रमणीयं हि भर्तारं विनष्टमधिगम्य सा।
नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्च त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते ॥ ६.६४.३३ ॥
అందమైన భర్త నశించాడని తెలిసి, ఆమె నిరాశతో, స్త్రీ సహజ బలహీనతతో నీ వశమవుతుంది.
6.64.34
सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा दुःखकर्शिता।
त्वय्यधीनं सुखं ज्ञात्वा सर्वथैव गमिष्यति ॥ ६.६४.३४ ॥
పూర్వం సుఖంలో పెరిగి, సుఖానికి అర్హురాలైన ఆమె, దుఃఖంతో కృశించి, సుఖం నీ అధీనంలో ఉందని తెలిసి పూర్తిగా నీ వద్దకు వెళ్తుంది.
6.64.35
एतत् सुनीतं मम दर्शनेन
रामं हि दृष्ट्वैव भवेदनर्थः।
इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुको भू-
र्महानयुद्धेन सुखस्य लाभः ॥ ६.६४.३५ ॥
నా అభిప్రాయంలో ఇదే మంచి నీతి; రాముడిని చూసినా అనర్థం కలగవచ్చు. ఇక్కడే నీ పని నెరవేరుతుంది; ఆతురత పడకు, యుద్ధం లేకుండానే గొప్ప సుఖం లభిస్తుంది.
6.64.36
अनष्टसैन्यो ह्यनवाप्तसंशयो
रिपुं त्वयुद्धेन जयञ्जनाधिपः।
यशश्च पुण्यं च महान्महीपते
श्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते ॥ ६.६४.३६ ॥
సైన్యం నష్టం లేకుండా, సందేహం లేకుండా, యుద్ధం లేకుండానే శత్రువును జయించే రాజు, ఓ మహారాజా, గొప్ప యశస్సు, పుణ్యం, శ్రీ, కీర్తిని చాలాకాలం అనుభవిస్తాడు.