వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.66.1
स लङ्घयित्वा प्राकारं गिरिकूटोपमो महान्।
निर्ययौ नगरात् तूर्णं कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६६.१ ॥
పర్వత శిఖరంలా మహాకాయుడైన అతడు ప్రాకారాన్ని దాటి, మహాబలుడైన కుంభకర్ణుడు వేగంగా నగరం నుండి బయలుదేరాడు.
6.66.2
ननाद च महानादं समुद्रमभिनादयन्।
विजयन्निव निर्घातान् विधमन्निव पर्वतान् ॥ ६.६६.२ ॥
అతడు మహానాదం చేసి సముద్రాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేశాడు; పిడుగులను జయించినట్లుగా, పర్వతాలను చెదరగొట్టినట్లుగా గర్జించాడు.
6.66.3
तमवध्यं मघवता यमेन वरुणेन वा।
प्रेक्ष्य भीमाक्षमायान्तं वानरा विप्रदुद्रुवुः ॥ ६.६६.३ ॥
ఇంద్రుడు, యముడు, వరుణుడు కూడా చంపలేని, భయంకరనేత్రుడు వస్తుండగా చూసి వానరులు నలువైపులా పారిపోయారు.
6.66.4
तांस्तु विप्रद्रुतान् दृष्ट्वा राजपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत्।
नलं नीलं गवाक्षं च कुमुदं च महाबलम् ॥ ६.६६.४ ॥
వారు పారిపోవడం చూసి రాజకుమారుడు అంగదుడు నలుడు, నీలుడు, గవాక్షుడు, మహాబలుడైన కుముదుడుతో ఇలా అన్నాడు.
6.66.5
आत्मनस्तानि विस्मृत्य वीर्याण्यभिजनानि च।
क्व गच्छत भयत्रस्ताः प्राकृता हरयो यथा ॥ ६.६६.५ ॥
మీ పరాక్రమాన్ని, మీ ఉత్తమ వంశాన్ని మరచి, భయంతో వణికిపోతూ, సామాన్య కోతుల్లా ఎక్కడికి పారిపోతున్నారు?
6.66.6
साधु सौम्या निवर्तध्वं किं प्राणान् परिरक्षथ।
नालं युद्धाय वै रक्षो महतीयं विभीषिका ॥ ६.६६.६ ॥
మంచివారలారా, తిరిగి రండి! మీ ప్రాణాలను ఎందుకు రక్షించుకుంటున్నారు? ఈ రాక్షసుడు యుద్ధానికి తగినవాడు కాడు; ఇది కేవలం గొప్ప భయం మాత్రమే.
6.66.7
महतीमुत्थितामेनां राक्षसानां विभीषिकाम्।
विक्रमाद् विधमिष्यामो निवर्तध्वं प्लवङ्गमाः ॥ ६.६६.७ ॥
రాక్షసుల ఈ మహాభయాన్ని మనం పరాక్రమంతో నశింపజేస్తాం. ఓ వానరులారా, తిరిగి వెళ్ళండి.
6.66.8
कृच्छ्रेण तु समाश्वस्य संगम्य च ततस्ततः।
वृक्षान् गृहीत्वा हरयः सम्प्रतस्थू रणाजिरे ॥ ६.६६.८ ॥
కష్టంతో ధైర్యం తెచ్చుకుని, అక్కడా ఇక్కడా కలిసి, వానరులు చెట్లను పట్టుకుని రణభూమి వైపు సాగారు.
6.66.9
ते निवर्त्य तु संरब्धाः कुम्भकर्णं वनौकसः।
निजघ्नुः परमक्रुद्धाः समदा इव कुञ्जराः ॥ ६.६६.९ ॥
ఆ వనవాసులైన వానరులు తిరిగి వచ్చి, అత్యంత క్రోధంతో కుంభకర్ణుని మదించిన ఏనుగుల్లా కొట్టారు.
6.66.10
प्रांशुभिर्गिरिशृङ्गैश्च शिलाभिश्च महाबलाः।
पादपैः पुष्पिताग्रैश्च हन्यमानो न कम्पते ॥ ६.६६.१० ॥
ఎత్తైన పర్వత శిఖరాలతో, బండరాళ్లతో, పూచిన కొనలున్న చెట్లతో మహాబలులు కొట్టినా అతడు కంపించడు.
6.66.11
तस्य गात्रेषु पतिता भिद्यन्ते बहवः शिलाः।
पादपाः पुष्पिताग्राश्च भग्नाः पेतुर्महीतले ॥ ६.६६.११ ॥
అతని శరీరంపై పడిన అనేక బండరాళ్లు ముక్కలవుతాయి; పూచిన కొనలున్న చెట్లు విరిగి నేలపై పడతాయి.
6.66.12
सोऽपि सैन्यानि संक्रुद्धौ वानराणां महौजसाम्।
ममन्थ परमायत्तो वनान्यग्निरिवोत्थितः ॥ ६.६६.१२ ॥
అతడు కూడా కోపంతో, అత్యంత దీక్షతో, మహాబలులైన వానర సైన్యాలను, లేచిన అగ్ని అడవులను దహించినట్లు, మర్దించాడు.
6.66.13
लोहितार्द्रास्तु बहवः शेरते वानरर्षभाः।
निरस्ताः पतिता भूमौ ताम्रपुष्पा इव द्रुमाः ॥ ६.६६.१३ ॥
రక్తంతో తడిసిన అనేక మంది శ్రేష్ఠ వానర వీరులు నేలపై పడి ఉన్నారు; కూలదోయబడి, రాగి వర్ణ పుష్పాలున్న చెట్లలా వారు పడివున్నారు.
6.66.14
लङ्घयन्तः प्रधावन्तो वानरा नावलोकयन्।
केचित् समुद्रे पतिताः केचिद् गगनमास्थिताः ॥ ६.६६.१४ ॥
దూకుతూ పరుగెత్తిన వానరులు వెనుకకు తిరిగి చూడలేదు; కొందరు సముద్రంలో పడ్డారు, కొందరు ఆకాశానికి ఎగిరారు.
6.66.15
वध्यमानास्तु ते वीरा राक्षसेन च लीलया।
सागरं येन ते तीर्णाः पथा तेनैव दुद्रुवुः ॥ ६.६६.१५ ॥
రాక్షసుడి చేత చులకనగా చంపబడుతున్న ఆ వీరులు, సముద్రాన్ని దాటి వచ్చిన అదే దారిలోనే పారిపోయారు.
6.66.16
ते स्थलानि तदा निम्नं विवर्णवदना भयात्।
ऋक्षा वृक्षान् समारूढाः केचित् पर्वतमाश्रिताः ॥ ६.६६.१६ ॥
భయంతో వివర్ణమైన ముఖాలతో వారు అప్పుడు ఎత్తు పల్లాలలో పరుగెత్తారు; ఋక్షులు చెట్లెక్కారు, కొందరు పర్వతాన్ని ఆశ్రయించారు.
6.66.17
ममज्जुरर्णवे केचिद् गुहाः केचित् समाश्रिताः।
निपेतुः केचिदपरे केचिन्नैवावतस्थिरे।
केचिद् भूमौ निपतिताः केचित् सुप्ता मृता इव ॥ ६.६६.१७ ॥
కొందరు సముద్రంలో మునిగారు, కొందరు గుహలను ఆశ్రయించారు; కొందరు పడిపోయారు, కొందరు నిలబడలేకపోయారు; కొందరు నేలపై పడి, నిద్రపోతున్నట్లో చనిపోయినట్లో ఉన్నారు.
6.66.18
तान् समीक्ष्याङ्गदो भग्नान् वानरानिदमब्रवीत्।
अवतिष्ठत युध्यामो निवर्तध्वं प्लवंगमाः ॥ ६.६६.१८ ॥
వారు చెదిరిపోవడం చూసి అంగదుడు వానరులతో ఇలా అన్నాడు: "నిలబడండి! మనం పోరాడదాం. ఓ వానర వీరులారా, వెనక్కి తిరగండి!"
6.66.19
भग्नानां वो न पश्यामि परिक्रम्य महीमिमाम्।
स्थानं सर्वे निवर्तध्वं किं प्राणान् परिरक्षथ ॥ ६.६६.१९ ॥
ఈ భూమిని అంతా తిరిగి చూసినా, చెల్లాచెదురైన మీలో ఎవరూ స్థిరంగా నిలబడటం నాకు కనిపించడం లేదు. అందరూ తిరిగి రండి! ప్రాణాలను ఎందుకు కాపాడుకుంటున్నారు?
6.66.20
निरायुधानां क्रमतामसङ्गगतिपौरुषाः।
दारा ह्युपहसिष्यन्ति स वै घातः सुजीवताम् ॥ ६.६६.२० ॥
ఆయుధాలు లేకుండా పారిపోతూ, స్థిరమైన నడక, పౌరుషం లేనివారిని వారి భార్యలే కూడా ఎగతాళి చేస్తారు. బాగా జీవించాలనుకునేవారికి అది నిజంగా మరణమే.
6.66.21
कुलेषु जाताः सर्वेऽस्मिन् विस्तीर्णेषु महत्सु च।
क्व गच्छत भयत्रस्ताः प्राकृता हरयो यथा।
अनार्याः खलु यद्भीतास्त्यक्त्वा वीर्यं प्रधावत ॥ ६.६६.२१ ॥
ఇంతటి విస్తారమైన గొప్ప కులాలలో పుట్టిన మీరంతా, భయంతో వణికి సామాన్య కోతుల్లా ఎక్కడికి పారిపోతున్నారు? భయంతో పరాక్రమాన్ని వదిలి పారిపోతున్న మీరు నిజంగా అనార్యులే.
6.66.22
विकत्थनानि वो यानि भवद्भिर्जनसंसदि।
तानि वः क्व नु यातानि सोदग्राणि हितानि च ॥ ६.६६.२२ ॥
జనసభలో మీరు చెప్పుకున్న ఆ గొప్పలు, గర్వంతో కూడిన మాటలు, హితకరమైనవి అన్నీ ఇప్పుడు ఎక్కడికి పోయాయి?
6.66.23
भीरोः प्रवादाः श्रूयन्ते यस्तु जीवति धिक्कृतः।
मार्गः सत्पुरुषैर्जुष्टः सेव्यतां त्यज्यतां भयम् ॥ ६.६६.२३ ॥
పిరికివాడి గురించి నిందావాక్యాలు వినిపిస్తాయి; బతికి ఉన్నా అతడు ధిక్కరించబడతాడు. సత్పురుషులు అనుసరించిన మార్గాన్నే అనుసరించండి, భయాన్ని విడిచిపెట్టండి.
6.66.24
शयामहे वा निहताः पृथिव्यामल्पजीविताः।
प्राप्नुयामो ब्रह्मलोकं दुष्प्रापं च कुयोधिभिः ॥ ६.६६.२४ ॥
లేదా స్వల్పాయువులైన మనం భూమిపై చంపబడి పడి ఉంటాం; లేదా పిరికి యోధులకు దుర్లభమైన బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాం.
6.66.25
अवाप्नुयामः कीर्तिं वा निहत्वा शत्रुमाहवे।
निहता वीरलोकस्य भोक्ष्यामो वसु वानराः ॥ ६.६६.२५ ॥
యుద్ధంలో శత్రువును చంపి కీర్తిని పొందుదాం, లేదా చంపబడి వీరలోకపు సంపదను అనుభవిద్దాం, వానరులారా.
6.66.26
न कुम्भकर्णः काकुत्स्थं दृष्ट्वा जीवन् गमिष्यति।
दीप्यमानमिवासाद्य पतङ्गो ज्वलनं यथा ॥ ६.६६.२६ ॥
కుంభకర్ణుడు కాకుత్స్థుడైన రాముని చూసి బ్రతికి తిరిగి వెళ్ళడు; మండుతున్న అగ్నిని చేరిన మిడత వలె.
6.66.27
पलायनेन चोद्दिष्टाः प्राणान् रक्षामहे वयम्।
एकेन बहवो भग्ना यशो नाशं गमिष्यति ॥ ६.६६.२७ ॥
పారిపోయి మన ప్రాణాలను కాపాడుకుంటామా? ఒకడి చేత అనేకులు ఓడిపోతే కీర్తి నశిస్తుంది.
6.66.28
एवं ब्रुवाणं तं शूरमङ्गदं कनकाङ्गदम्।
द्रवमाणास्ततो वाक्यमूचुः शूरविगर्हितम् ॥ ६.६६.२८ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న ఆ శూరుడు, బంగారు భుజకీర్తులు ధరించిన అంగదునితో పారిపోతున్న వానరులు అప్పుడు శూరులచే నిందింపదగిన మాటలు పలికారు.
6.66.29
कृतं नः कदनं घोरं कुम्भकर्णेन रक्षसा।
न स्थानकालो गच्छामो दयितं जीवितं हि नः ॥ ६.६६.२९ ॥
రాక్షసుడు కుంభకర్ణుడు మనకు భయంకర వధను కలిగించాడు. ఇది నిలిచే సమయం, స్థలం కాదు; మన ప్రియమైన ప్రాణాలతో మనం వెళ్దాం.
6.66.30
एतावदुक्त्वा वचनं सर्वे ते भेजिरे दिशः।
भीमं भीमाक्षमायान्तं दृष्ट्वा वानरयूथपाः ॥ ६.६६.३० ॥
ఇంతగా పలికి, భయంకరమైన కన్నులున్న భీముడు రావడం చూసి వానర యూథపతులందరూ దిక్కులకు పారిపోయారు.
6.66.31
द्रवमाणास्तु ते वीरा अङ्गदेन बलीमुखाः।
सान्त्वनैश्चानुमानैश्च ततः सर्वे निवर्तिताः ॥ ६.६६.३१ ॥
అంగదుడి ఓదార్పు మాటలతో, ప్రోత్సాహక వచనాలతో పారిపోతున్న ఆ వీర వానరులందరూ అప్పుడు వెనుకకు తిప్పబడ్డారు.
6.66.32
प्रहर्षमुपनीताश्च वालिपुत्रेण धीमता।
आज्ञाप्रतीक्षास्तस्थुश्च सर्वे वानरयूथपाः ॥ ६.६६.३२ ॥
బుద్ధిమంతుడైన వాలి కుమారుడు అంగదుడిచే ఆనందింపజేయబడిన వానర యూథపతులందరూ ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూస్తూ నిలిచారు.
6.66.33
ऋषभशरभमैन्दधूम्रनीलाः
कुमुदसुषेणगवाक्षरम्भताराः।
द्विविदपनसवायुपुत्रमुख्या-
स्त्वरिततराभिमुखं रणं प्रयाताः ॥ ६.६६.३३ ॥
ఋషభుడు, శరభుడు, మైందుడు, ధూమ్రుడు, నీలుడు, కుముదుడు, సుషేణుడు, గవాక్షుడు, రంభుడు, తారుడు, ద్వివిదుడు, పనసుడు, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు మొదలైన వానర ప్రముఖులు అత్యంత వేగంగా యుద్ధం వైపు సాగిపోయారు.