वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.7.1
इत्युक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसास्ते महाबलाः।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ ६.७.१ ॥
राक्षसराजाने असे सांगितल्यावर ते महाबलवान राक्षस सर्व हात जोडून राक्षसांचा स्वामी रावणाला म्हणाले.
6.7.2
द्विषत्पक्षमविज्ञाय नीतिबाह्यास्त्वबुद्धयः।
राजन् परिघशक्त्यृष्टिशूलपट्टिशकुन्तलम् ॥ ६.७.२ ॥
शत्रुपक्षाला न समजता, नीतीच्या बाहेरचे आणि बुद्धिहीन ते राक्षस — हे राजा — परिघ, शक्ती, ऋष्टी, शूल, पट्टिश व कुंत शस्त्रांसह होते.
6.7.3
सुमहन्नो बलं कस्माद् विषादं भजते भवान्।
त्वया भोगवतीं गत्वा निर्जिताः पन्नगा युधि ॥ ६.७.३ ॥
आमचे बल अत्यंत महान आहे; मग आपण विषादात का पडता? आपणच भोगवतीला जाऊन युद्धात नागांना जिंकले होते.
6.7.4
कैलासशिखरावासी यक्षैर्बहुभिरावृतः।
सुमहत्कदनं कृत्वा वश्यस्ते धनदः कृतः ॥ ६.७.४ ॥
कैलास शिखरावर राहणाऱ्या धनदाला (कुबेराला), अनेक यक्षांनी वेढलेले असतानाही, आपण मोठा संहार करून वश केले.
6.7.5
स महेश्वरसख्येन श्लाघमानस्त्वया विभो।
निर्जितः समरे रोषाल्लोकपालो महाबलः ॥ ६.७.५ ॥
हे विभो, महेश्वराच्या (शिवाच्या) मैत्रीचा अभिमान बाळगणाऱ्या त्या महाबलवान लोकपालाला आपण रागाने युद्धात जिंकले.
6.7.6
विनिपात्य च यक्षौघान् विक्षोभ्य विनिगृह्य च।
त्वया कैलासशिखराद् विमानमिदमाहृतम् ॥ ६.७.६ ॥
यक्षांच्या टोळ्यांना पाडून, त्यांना विचलित व बंदिस्त करून, आपण कैलास शिखरावरून हे विमान आणले.
6.7.7
मयेन दानवेन्द्रेण त्वद्भयात् सख्यमिच्छता।
दुहिता तव भार्यार्थे दत्ता राक्षसपुङ्गव ॥ ६.७.७ ॥
दानवेंद्र मयाने तुझ्या भयामुळे मैत्री इच्छून, तुझ्या भार्येसाठी आपली कन्या दिली, हे राक्षसश्रेष्ठा.
6.7.8
दानवेन्द्रो महाबाहो वीर्योत्सिक्तो दुरासदः।
विगृह्य वशमानीतः कुम्भीनस्याः सुखावहः ॥ ६.७.८ ॥
हे महाबाहो, पराक्रमाने उन्मत्त, दुर्जय दानवेंद्र पकडून वश केला गेला, कुम्भीनसीला सुख देणारा.
6.7.9
निर्जितास्ते महाबाहो नागा गत्वा रसातलम्।
वासुकिस्तक्षकः शङ्खो जटी च वशमाहृताः ॥ ६.७.९ ॥
हे महाबाहो, नाग रसातळाला जाऊन तुझ्याकडून पराभूत झाले; वासुकी, तक्षक, शंख आणि जटी हेही वश झाले.
6.7.10
अक्षया बलवन्तश्च शूरा लब्धवराः पुनः।
त्वया संवत्सरं युद्ध्वा समरे दानवा विभो ॥ ६.७.१० ॥
हे विभो, अक्षय, बलवान, शूर आणि पुन्हा वर मिळवलेले दानव युद्धात एक वर्ष तुझ्याशी लढून जिंकले गेले.
6.7.11
स्वबलं समुपाश्रित्य नीता वशमरिंदम।
मायाश्चाधिगतास्तत्र बह्व्यो वै राक्षसाधिप ॥ ६.७.११ ॥
हे अरिंदमा, स्वबलावर विसंबून ते वश केले गेले; हे राक्षसाधिपा, तेथे अनेक मायाही प्राप्त झाल्या.
6.7.12
शूराश्च बलवन्तश्च वरुणस्य सुता रणे।
निर्जितास्ते महाभाग चतुर्विधबलानुगाः ॥ ६.७.१२ ॥
हे महाभागा, वरुणाचे शूर आणि बलवान पुत्र, चतुरंगिणी सेनेसह, युद्धात तुझ्याकडून पराभूत झाले.
6.7.13
मृत्युदण्डमहाग्राहं शाल्मलीद्रुममण्डितम्।
कालपाशमहावीचिं यमकिंकरपन्नगम् ॥ ६.७.१३ ॥
मृत्युदंड नावाच्या महान मगरींनी भरलेला, शाल्मली वृक्षांनी सुशोभित, कालपाश नावाच्या मोठ्या लाटांचा, यमकिंकरांना सर्परूपी असलेला (असा सागर).
6.7.14
महाज्वरेण दुर्धर्षं यमलोकमहार्णवम्।
अवगाह्य त्वया राजन् यमस्य बलसागरम् ॥ ६.७.१४ ॥
महाज्वराने दुर्धर्ष असलेल्या यमलोकरूपी महासागरात उतरून, हे राजा, तू यमाच्या सैन्यसागरात प्रवेश केलास.
6.7.15
जयश्च विपुलः प्राप्तो मृत्युश्च प्रतिषेधितः।
सुयुद्धेन च ते सर्वे लोकस्तत्र सुतोषिताः ॥ ६.७.१५ ॥
तू मोठा विजय मिळवलास आणि मृत्यूलाही रोखलेस; त्या उत्तम युद्धाने तेथील सर्व लोक अत्यंत संतुष्ट झाले.
6.7.16
क्षत्रियैर्बहुभिर्वीरैः शक्रतुल्यपराक्रमैः।
आसीद् वसुमती पूर्णा महद्भिरिव पादपैः ॥ ६.७.१६ ॥
इंद्रासमान पराक्रम असलेल्या अनेक क्षत्रिय वीरांनी पृथ्वी भरलेली होती, जणू मोठ्या वृक्षांनी भरलेली.
6.7.17
तेषां वीर्यगुणोत्साहैर्न समो राघवो रणे।
प्रसह्य ते त्वया राजन् हताः समरदुर्जयाः ॥ ६.७.१७ ॥
त्यांच्या पराक्रम, गुण आणि उत्साहात राघव युद्धात समान नाही; हे राजा, युद्धात अजेय असलेल्या त्यांना तू बलपूर्वक ठार केलेस.
6.7.18
तिष्ठ वा किं महाराज श्रमेण तव वानरान्।
अयमेको महाबाहुरिन्द्रजित् क्षपयिष्यति ॥ ६.७.१८ ॥
किंवा हे महाराजा, थांबा; तुमच्या श्रमाने काय उपयोग? हा एकटाच महाबाहू इंद्रजित वानरांचा नाश करील.
6.7.19
अनेन च महाराज माहेश्वरमनुत्तमम्।
इष्ट्वा यज्ञं वरो लब्धो लोके परमदुर्लभः ॥ ६.७.१९ ॥
हे महाराज! यानं यज्ञ करून महेश्वराकडून जगात अत्यंत दुर्लभ आणि उत्तम वर मिळवला आहे.
6.7.20
शक्तितोमरमीनं च विनिकीर्णान्त्रशैवलम्।
गजकच्छपसम्बाधमश्वमण्डूकसंकुलम् ॥ ६.७.२० ॥
भाले आणि तोमरे ही मासे असलेले, विखुरलेली आतडी हे शेवाळ असलेले, हत्ती-कासवे आणि घोडे-बेडूक यांनी भरलेले.
6.7.21
रुद्रादित्यमहाग्राहं मरुद्वसुमहोरगम्।
रथाश्वगजतोयौघं पदातिपुलिनं महत् ॥ ६.७.२१ ॥
रुद्र आणि आदित्यांचे महामगर, मरुत आणि वसूंचे महासर्प असलेले, रथ-घोडे-हत्तींचा जलप्रवाह असलेले, पायदळ हे तीर असलेले विशाल (सागर).
6.7.22
अनेन हि समासाद्य देवानां बलसागरम्।
गृहीतो दैवतपतिर्लङ्कां चापि प्रवेशितः ॥ ६.७.२२ ॥
यानेच देवांच्या बलसागराचा सामना करून देवराज इंद्राला बंदी करून लंकेतही आणले.
6.7.23
पितामहनियोगाच्च मुक्तः शम्बरवृत्रहा।
गतस्त्रिविष्टपं राजन् सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ६.७.२३ ॥
ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने शंबर आणि वृत्र यांचा वध करणारा (इंद्र) मुक्त झाला; हे राजा, सर्व देवांनी वंदन केलेला तो स्वर्गाला गेला.
6.7.24
तमेव त्वं महाराज विसृजेन्द्रजितं सुतम्।
यावद् वानरसेनां तां सरामां नयति क्षयम् ॥ ६.७.२४ ॥
हे महाराज! तुझा पुत्र इंद्रजित यालाच पाठव; रामासह त्या वानरसेनेला तो नाशाकडे नेईपर्यंत.
6.7.25
राजन्नापदयुक्तेयमागता प्राकृताज्जनात्।
हृदि नैव त्वया कार्या त्वं वधिष्यसि राघवम् ॥ ६.७.२५ ॥
हे राजा! ही आपत्ती सामान्य माणसाकडून आली आहे. ती मनात धरू नये; तू राघवाचा वध करशील.