વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.72.1
अतिकायं हतं श्रुत्वा लक्ष्मणेन महात्मना।
उद्वेगमगमद् राजा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.७२.१ ॥
મહાત્મા લક્ષ્મણ દ્વારા અતિકાય હણાયો એ સાંભળીને રાજા ઉદ્વિગ્ન થયો અને આ વચન બોલ્યો.
6.72.2
धूम्राक्षः परमामर्षी सर्वशस्त्रभृतां वरः।
अकम्पनः प्रहस्तश्च कुम्भकर्णस्तथैव च ॥ ६.७२.२ ॥
અત્યંત ક્રોધી અને સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ધૂમ્રાક્ષ, અકંપન, પ્રહસ્ત અને કુંભકર્ણ પણ એ જ રીતે.
6.72.3
एते महाबला वीरा राक्षसा युद्धकाङ्क्षिणः।
जेतारः परसैन्यानां परैर्नित्यापराजिताः ॥ ६.७२.३ ॥
આ મહાબળવાન વીર રાક્ષસો યુદ્ધની આકાંક્ષા રાખનારા છે; શત્રુ સૈન્યોને જીતનારા અને શત્રુઓથી સદા અપરાજિત રહેલા છે.
6.72.4
ससैन्यास्ते हता वीरा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
राक्षसाः सुमहाकाया नानाशस्त्रविशारदाः ॥ ६.७२.४ ॥
અનાયાસ કર્મ કરનારા રામ દ્વારા સૈન્ય સહિત એ વીર રાક્ષસો હણાયા; તેઓ મહાકાય અને અનેક શસ્ત્રોમાં નિપુણ હતા.
6.72.5
अन्ये च बहवः शूरा महात्मानो निपातिताः।
प्रख्यातबलवीर्येण पुत्रेणेन्द्रजिता मम ॥ ६.७२.५ ॥
બીજા ઘણા શૂર મહાત્માઓ પણ પાડી દેવાયા; બળ-પરાક્રમથી પ્રખ્યાત મારા પુત્ર ઇન્દ્રજિત દ્વારા.
6.72.6
तौ भ्रातरौ तदा बद्धौ घोरैर्दत्तवरैः शरैः।
यन्न शक्यं सुरैः सर्वैरसुरैर्वा महाबलैः ॥ ६.७२.६ ॥
ત્યારે એ બંને ભાઈઓ વરદાનથી પ્રાપ્ત ભયંકર બાણો વડે બાંધી લેવાયા; જે સર્વ દેવો, અસુરો કે મહાબળવાનો માટે પણ શક્ય ન હતું.
6.72.7
मोक्तुं तद्बन्धनं घोरं यक्षगन्धर्वपन्नगैः।
तन्न जाने प्रभावैर्वा मायया मोहनेन वा ॥ ६.७२.७ ॥
યક્ષ, ગંધર્વ અને પન્નગોએ બાંધેલું એ ભયંકર બંધન છોડાવવું — તે તેમના પ્રભાવથી થયું કે માયા કે મોહનથી, એ હું જાણતો નથી.
6.72.8
शरबन्धाद् विमुक्तौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
ये योधा निर्गताः शूरा राक्षसा मम शासनात् ॥ ६.७२.८ ॥
બાણબંધનમાંથી મુક્ત થયેલા એ બે ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણ — મારા આદેશથી નીકળેલા શૂર રાક્ષસ યોદ્ધાઓ.
6.72.9
ते सर्वे निहता युद्धे वानरैः सुमहाबलैः।
तं न पश्याम्यहं युद्धे योऽद्य रामं सलक्ष्मणम् ॥ ६.७२.९ ॥
તેઓ બધા યુદ્ધમાં અતિબળવાન વાનરોથી માર્યા ગયા. આજે યુદ્ધમાં લક્ષ્મણ સહિત રામનો નાશ કરી શકે એવો કોઈ મને દેખાતો નથી.
6.72.10
नाशयेत् सबलं वीरं ससुग्रीवं विभीषणम्।
अहो सुबलवान् रामो महदस्त्रबलं च वै ॥ ६.७२.१० ॥
સેના સહિત, સુગ્રીવ અને વિભીષણ સહિત એ વીરનો નાશ કરી શકે — અહો! રામ અતિ બળવાન છે અને તેમનું અસ્ત્રબળ પણ મહાન છે.
6.72.11
यस्य विक्रममासाद्य राक्षसा निधनं गताः।
तं मन्ये राघवं वीरं नारायणमनामयम् ॥ ६.७२.११ ॥
જેના પરાક્રમનો સામનો કરીને રાક્ષસો મૃત્યુ પામ્યા — એ વીર રાઘવને હું નિર્દોષ નારાયણ માનું છું.
6.72.12
तद्भयाद्धि पुरी लङ्का पिहितद्वारतोरणा।
अप्रमत्तैश्च सर्वत्र गुल्मे रक्ष्या पुरी त्वियम् ॥ ६.७२.१२ ॥
એ ભયથી જ આ લંકા નગરીના દરવાજા અને તોરણો બંધ કરવામાં આવે; ચોતરફ સાવધ રક્ષકદળો દ્વારા આ નગરીનું રક્ષણ થાય.
6.72.13
अशोकवनिका चैव यत्र सीताभिरक्ष्यते।
निष्क्रमो वा प्रवेशो वा ज्ञातव्यः सर्वदैव नः ॥ ६.७२.१३ ॥
અશોકવાટિકા અને જ્યાં સીતાની રક્ષા થઈ રહી છે — ત્યાં બહાર જવું કે અંદર આવવું હંમેશાં આપણને જાણવું જોઈએ.
6.72.14
यत्र यत्र भवेद् गुल्मस्तत्र तत्र पुनः पुनः।
सर्वतश्चापि तिष्ठध्वं स्वैः स्वैः परिवृता बलैः ॥ ६.७२.१४ ॥
જ્યાં જ્યાં ચોકી હોય ત્યાં ત્યાં વારંવાર, ચારે બાજુ, પોતપોતાની સેનાથી ઘેરાઈને મજબૂત ઊભા રહો.
6.72.15
द्रष्टव्यं च पदं तेषां वानराणां निशाचराः।
प्रदोषे वार्धरात्रे वा प्रत्यूषे वापि सर्वशः ॥ ६.७२.१५ ॥
હે નિશાચરો! તે વાનરોનું સ્થાન સાંજે, મધ્યરાત્રિએ કે પરોઢે પણ હંમેશાં જોતા રહેવું જોઈએ.
6.72.16
नावज्ञा तत्र कर्तव्या वानरेषु कदाचन।
द्विषतां बलमुद्युक्तमापतत् किं स्थितं यथा ॥ ६.७२.१६ ॥
વાનરો પ્રત્યે ક્યારેય તિરસ્કાર ન રાખવો; શત્રુની તૈયાર સેના ક્યારે અને કેવી રીતે હુમલો કરશે તે કોણ જાણે?
6.72.17
ततस्ते राक्षसाः सर्वे श्रुत्वा लङ्काधिपस्य तत्।
वचनं सर्वमातिष्ठन् यथावत् तु महाबलाः ॥ ६.७२.१७ ॥
પછી લંકાધિપતિનું તે વચન સાંભળીને તે સર્વ મહાબળવાન રાક્ષસો તેનું યથાવત્ પાલન કરવા લાગ્યા.
6.72.18
तान् सर्वान् हि समादिश्य रावणो राक्षसाधिपः।
मन्युशल्यं वहन् दीनः प्रविवेश स्वमालयम् ॥ ६.७२.१८ ॥
તે સર્વને આદેશ આપીને રાક્ષસાધિપતિ રાવણ મનના શૂળ જેવો ક્રોધ વહન કરતો, દીન થઈને પોતાના મહેલમાં પ્રવેશ્યો.
6.72.19
ततः स संदीपितकोपवह्नि-
र्निशाचराणामधिपो महाबलः।
तदेव पुत्रव्यसनं विचिन्तयन्
मुहुर्मुहुश्चैव तदा विनिःश्वसन् ॥ ६.७२.१९ ॥
ત્યારે ક્રોધાગ્નિ પ્રજ્વલિત થયેલો તે મહાબલી નિશાચરોનો અધિપતિ, પુત્રોના વિનાશનું જ વારંવાર ચિંતન કરતો દીર્ઘ નિઃશ્વાસ નાખવા લાગ્યો.