વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.78.1
निकुम्भं निहतं श्रुत्वा कुम्भं च विनिपातितम्।
रावणः परमामर्षी प्रजज्वालानलो यथा ॥ ६.७८.१ ॥
નિકુંભ હણાયો અને કુંભ પાડી દેવાયો એમ સાંભળીને, અત્યંત ક્રોધિત રાવણ અગ્નિની જેમ ભડકી ઊઠ્યો.
6.78.2
नैर्ऋतः क्रोधशोकाभ्यां द्वाभ्यां तु परिमूर्च्छितः।
खरपुत्रं विशालाक्षं मकराक्षमचोदयत् ॥ ६.७८.२ ॥
ક્રોધ અને શોક બંનેથી અત્યંત વિહ્વળ થયેલા નૈર્ઋત (રાવણ)એ ખરના પુત્ર મકરાક્ષને પ્રેરિત કર્યો.
6.78.3
गच्छ पुत्र मयाऽऽज्ञप्तो बलेनाभिसमन्वितः।
राघवं लक्ष्मणं चैव जहि तौ सवनौकसौ ॥ ६.७८.३ ॥
હે પુત્ર, મારી આજ્ઞાથી સેના સાથે જા; તે બે વનવાસી રાઘવ અને લક્ષ્મણને હણી નાખ.
6.78.4
रावणस्य वचः श्रुत्वा शूरमानी खरात्मजः।
बाढमित्यब्रवीद्धृष्टो मकराक्षो निशाचरम् ॥ ६.७८.४ ॥
રાવણના વચન સાંભળીને, પોતાને શૂર માનતો ખરનો પુત્ર મકરાક્ષ હર્ષિત થઈને "ઠીક છે" કહીને તે નિશાચરને બોલ્યો.
6.78.5
सोऽभिवाद्य दशग्रीवं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
निर्जगाम गृहाच्छुभ्राद् रावणस्याज्ञया बली ॥ ६.७८.५ ॥
તેણે દશગ્રીવને પ્રણામ કર્યા અને પ્રદક્ષિણા પણ કરી, પછી રાવણની આજ્ઞાથી તે બળવાન તે શુભ્ર ગૃહમાંથી બહાર નીકળ્યો.
6.78.6
समीपस्थं बलाध्यक्षं खरपुत्रोऽब्रवीद् वचः।
रथमानीयतां तूर्णं सैन्यं त्वानीयतां त्वरात् ॥ ६.७८.६ ॥
પાસે ઊભેલા સેનાપતિને ખરના પુત્રે કહ્યું: "રથ ઝડપથી લાવો; સેનાને પણ ત્વરાથી એકત્ર કરો."
6.78.7
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो निशाचरः।
स्यन्दनं च बलं चैव समीपं प्रत्यपादयत् ॥ ६.७८.७ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને સેનાપતિ નિશાચરે રથ અને સૈન્ય બંનેને પાસે લાવવાનો આદેશ આપ્યો.
6.78.8
प्रदक्षिणं रथं कृत्वा समारुह्य निशाचरः।
सूतं संचोदयामास शीघ्रं वै रथमावह ॥ ६.७८.८ ॥
રથની પ્રદક્ષિણા કરીને તેના પર ચડેલા નિશાચરે સારથિને ઝડપથી રથ હાંકવા પ્રેરણા આપી.
6.78.9
अथ तान् राक्षसान् सर्वान् मकराक्षोऽब्रवीदिदम्।
यूयं सर्वे प्रयुध्यध्वं पुरस्तान्मम राक्षसाः ॥ ६.७८.९ ॥
ત્યારે મકરાક્ષે તે બધા રાક્ષસોને કહ્યું: 'હે રાક્ષસો, તમે બધા મારી આગળ રહીને યુદ્ધ કરો.'
6.78.10
अहं राक्षसराजेन रावणेन महात्मना।
आज्ञप्तः समरे हन्तुं तावुभौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.७८.१० ॥
મહાત્મા રાક્ષસરાજ રાવણે યુદ્ધમાં તે બંને રામ-લક્ષ્મણને મારવાની મને આજ્ઞા આપી છે.
6.78.11
अद्य रामं वधिष्यामि लक्ष्मणं च निशाचराः।
शाखामृगं च सुग्रीवं वानरांश्च शरोत्तमैः ॥ ६.७८.११ ॥
આજે હું રામ અને લક્ષ્મણને મારી નાખીશ, હે નિશાચરો! ઉત્તમ બાણોથી શાખામૃગ સુગ્રીવ અને વાનરોને પણ હું મારીશ.
6.78.12
अद्य शूलनिपातैश्च वानराणां महाचमूम्।
प्रदहिष्यामि सम्प्राप्तां शुष्केन्धनमिवानलः ॥ ६.७८.१२ ॥
આજે હું શૂળોના પ્રહારથી સામે આવેલી વાનરોની તે મહાસેનાને, સૂકા બળતણને અગ્નિ બાળે તેમ, બાળી નાખીશ.
6.78.13
मकराक्षस्य तच्छ्रुत्वा वचनं ते निशाचराः।
सर्वे नानायुधोपेता बलवन्तः समाहिताः ॥ ६.७८.१३ ॥
મકરાક્ષનું એ વચન સાંભળીને નાના પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી સજ્જ તે સર્વ નિશાચરો બળવાન અને સાવધાન થઈ ગયા.
6.78.14
ते कामरूपिणः क्रूरा दंष्ट्रिणः पिङ्गलेक्षणाः।
मातंगा इव नर्दन्तो ध्वस्तकेशा भयावहाः ॥ ६.७८.१४ ॥
ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનારા, ક્રૂર, દાઢવાળા, પીળા નેત્રવાળા, હાથીઓની જેમ ગર્જતા, વિખરાયેલા વાળવાળા અને ભયાનક એવા તેઓ હતા.
6.78.15
परिवार्य महाकाया महाकायं खरात्मजम्।
अभिजग्मुस्ततो हृष्टाश्चालयन्तो वसुन्धराम् ॥ ६.७८.१५ ॥
મહાકાય એવા તેમણે ખરના પુત્ર મહાકાયને ઘેરી લીધો અને હર્ષથી પૃથ્વીને ધ્રુજાવતા આગળ વધ્યા.
6.78.16
शङ्खभेरीसहस्राणामाहतानां समन्ततः।
क्ष्वेलितास्फोटितानां च तत्र शब्दो महानभूत् ॥ ६.७८.१६ ॥
ચારેય બાજુ હજારો શંખ અને ભેરીઓ વાગવા લાગી; ગર્જના અને તાળીઓનો મહાન અવાજ ત્યાં ગુંજી ઊઠ્યો.
6.78.17
प्रभ्रष्टोऽथ करात् तस्य प्रतोदः सारथेस्तदा।
पपात सहसा दैवाद् ध्वजस्तस्य तु रक्षसः ॥ ६.७८.१७ ॥
ત્યારે તે સારથિના હાથમાંથી અંકુશ સરી પડ્યો; દૈવયોગે તે રાક્ષસની ધ્વજા પણ અચાનક પડી ગઈ.
6.78.18
तस्य ते रथसंयुक्ता हया विक्रमवर्जिताः।
चरणैराकुलैर्गत्वा दीनाः सास्रमुखा ययुः ॥ ६.७८.१८ ॥
તેના રથમાં જોડાયેલા તે ઘોડા પરાક્રમ ગુમાવીને, અસ્તવ્યસ્ત પગે, દીન થઈને, આંસુભરેલા મુખે આગળ વધ્યા.
6.78.19
प्रवाति पवनस्तस्मिन् सपांसुः खरदारुणः।
निर्याणे तस्य रौद्रस्य मकराक्षस्य दुर्मतेः ॥ ६.७८.१९ ॥
તે ક્રૂર અને દુર્બુદ્ધિ મકરાક્ષ પ્રસ્થાન કરતો હતો ત્યારે ધૂળભરેલો, કઠોર અને ભયંકર પવન વાવા લાગ્યો.
6.78.20
तानि दृष्ट्वा निमित्तानि राक्षसा वीर्यवत्तमाः।
अचिन्त्य निर्गताः सर्वे यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.७८.२० ॥
તે અપશુકનો જોઈને પણ એ પરાક્રમી રાક્ષસો સૌ તેની પરવા ન કરી રામ અને લક્ષ્મણ જ્યાં હતા ત્યાં તરફ નીકળી પડ્યા.
6.78.21
घनगजमहिषाङ्गतुल्यवर्णाः
समरमुखेष्वसकृद्गदासिभिन्नाः।
अहमहमिति युद्धकौशलास्ते
रजनिचराः परिबभ्रमुर्मुहुस्ते ॥ ६.७८.२१ ॥
વાદળ, હાથી અને ભેંસ જેવા રંગના એ રાત્રિચરો રણમોરચે ગદા અને તલવારોથી વારંવાર ઘવાયા છતાં "હું પહેલો, હું પહેલો" કહેતા યુદ્ધકૌશલથી ફરી ફરી ફરતા રહ્યા.