Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.79.1
निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा वानरपुंगवाः।
आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः ॥ ६.७९.१ ॥
Al ver salir a Makarākṣa, los mejores de los monos saltaron de repente y se pusieron en pie, deseosos de combatir.
6.79.2
ततः प्रवृत्तं सुमहत् तद् युद्धं लोमहर्षणम्।
निशाचरैः प्लवंगानां देवानां दानवैरिव ॥ ६.७९.२ ॥
Entonces estalló aquella gran batalla espantosa, que pone los pelos de punta, entre los monos y los nocturnos, como la de dioses y dānavas.
6.79.3
वृक्षशूलनिपातैश्च गदापरिघपातनैः।
अन्योन्यं मर्दयन्ति स्म तदा कपिनिशाचराः ॥ ६.७९.३ ॥
Entonces los monos y los nocturnos se aplastaban unos a otros con los golpes de árboles y lanzas, y con los golpes de mazas y barras de hierro.
6.79.4
शक्तिखड्गगदाकुन्तैस्तोमरैश्च निशाचराः।
पट्टिशैर्भिन्दिपालैश्च बाणपातैः समन्ततः ॥ ६.७९.४ ॥
Los nocturnos atacaban por todas partes con lanzas, espadas, mazas, picas y jabalinas, y con alfanjes, bhindipālas y lluvias de flechas.
6.79.5
पाशमुद्गरदण्डैश्च निर्घातैश्चापरैस्तथा।
कदनं कपिसिंहानां चक्रुस्ते रजनीचराः ॥ ६.७९.५ ॥
Con lazos, mazas, garrotes y otras armas como rayos, aquellos nocturnos hicieron una matanza de los monos leones.
6.79.6
बाणौघैरर्दिताश्चापि खरपुत्रेण वानराः।
सम्भ्रान्तमनसः सर्वे दुद्रुवुर्भयपीडिताः ॥ ६.७९.६ ॥
Atormentados por la lluvia de flechas del hijo de Khara, los monos, con la mente confundida y afligidos por el miedo, huyeron todos.
6.79.7
तान् दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे द्रवमाणान् वनौकसः।
नेदुस्ते सिंहवद् दृप्ता राक्षसा जितकाशिनः ॥ ६.७९.७ ॥
Al ver huir a aquellos vanaras, habitantes del bosque, todos los rākṣasas rugieron como leones; los orgullosos rākṣasas que se creían vencedores.
6.79.8
विद्रवत्सु तदा तेषु वानरेषु समन्ततः।
रामस्तान् वारयामास शरवर्षेण राक्षसान् ॥ ६.७९.८ ॥
Mientras aquellos vānaras huían por todas partes, Rāma detuvo a los rākṣasas con una lluvia de flechas.
6.79.9
वारितान् राक्षसान् दृष्ट्वा मकराक्षो निशाचरः।
कोपानलसमाविष्टो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.७९.९ ॥
Al ver detenidos a los rākṣasas, el nocturno Makarākṣa, lleno del fuego de la cólera, pronunció estas palabras.
6.79.10
तिष्ठ राम मया सार्धं द्वन्द्वयुद्धं भविष्यति।
त्याजयिष्यामि ते प्राणान् धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥ ६.७९.१० ॥
¡Detente, Rāma! Habrá un combate singular conmigo; con flechas afiladas lanzadas desde el arco separaré tu aliento vital de ti.
6.79.11
यत् तदा दण्डकारण्ये पितरं हतवान् मम।
तदग्रतः स्वकर्मस्थं स्मृत्वा रोषोऽभिवर्धते ॥ ६.७९.११ ॥
Cuando en el bosque de Daṇḍaka mataste a mi padre, al recordar que él se mantuvo firme en su deber ante ti, mi ira crece.
6.79.12
दह्यन्ते भृशमङ्गानि दुरात्मन् मम राघव।
यन्मयासि न दृष्टस्त्वं तस्मिन् काले महावने ॥ ६.७९.१२ ॥
¡Oh, malvado Rāghava! Mis miembros arden intensamente porque en aquel tiempo, en aquel gran bosque, no te vi.
6.79.13
दिष्ट्यासि दर्शनं राम मम त्वं प्राप्तवानिह।
कांक्षितोऽसि क्षुधार्तस्य सिंहस्येवेतरो मृगः ॥ ६.७९.१३ ॥
Rāma, por buena fortuna has venido aquí a encontrarme. Me eres deseado como un león hambriento desea a otro ciervo.
6.79.14
अद्य मद्बाणवेगेन प्रेतराड्विषयं गतः।
ये त्वया निहताः शूराः सह तैश्च वसिष्यसि ॥ ६.७९.१४ ॥
Hoy, por la fuerza de mis flechas, irás al reino de Yama, y habitarás allí junto con los héroes que has matado.
6.79.15
बहुनात्र किमुक्तेन शृणु राम वचो मम।
पश्यन्तु सकला लोकास्त्वां मां चैव रणाजिरे ॥ ६.७९.१५ ॥
¿De qué sirve decir mucho aquí? Rāma, escucha mis palabras: que todos los mundos nos vean a ti y a mí en el campo de batalla.
6.79.16
अस्त्रैर्वा गदया वापि बाहुभ्यां वा रणाजिरे।
अभ्यस्तं येन वा राम वर्ततां तेन वा मृधम् ॥ ६.७९.१६ ॥
Rāma, con armas, o con la maza, o con los brazos, que la batalla se libre con aquello en lo que te hayas ejercitado en el campo de batalla.
6.79.17
मकराक्षवचः श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः।
अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यमुत्तरोत्तरवादिनम् ॥ ६.७९.१७ ॥
Habiendo oído las palabras de Makarākṣa, Rāma, hijo de Daśaratha, sonriendo, le habló estas palabras a él, que seguía replicando.
6.79.18
कत्थसे किं वृथा रक्षो बहून्यसदृशानि ते।
न रणे शक्यते जेतुं विना युद्धेन वाग्बलात् ॥ ६.७९.१८ ॥
¿Por qué te jactas en vano, rākṣasa? Muchas de tus palabras son impropias. Sin combate no se puede vencer en la batalla solo con la fuerza de las palabras.
6.79.19
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां त्वत्पिता च यः।
त्रिशिरा दूषणश्चापि दण्डके निहतो मया ॥ ६.७९.१९ ॥
Catorce mil rākṣasas, tu padre, Triśirās y Dūṣaṇa también fueron muertos por mí en el bosque de Daṇḍaka.
6.79.20
स्वाशिताश्चापि मांसेन गृध्रगोमायुवायसाः।
भविष्यन्त्यद्य वै पाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुशाः ॥ ६.७९.२० ॥
Oh malvado, hoy buitres, chacales y cuervos, con picos afilados, garras y uñas como ganchos, se saciarán de carne.
6.79.21
राघवेणैवमुक्तस्तु मकराक्षो महाबलः।
बाणौघानमुचत् तस्मै राघवाय रणाजिरे ॥ ६.७९.२१ ॥
Así interpelado por Rāghava, el poderoso Makarākṣa lanzó torrentes de flechas contra Rāghava en el campo de batalla.
6.79.22
ताञ्छराञ्छरवर्षेण रामश्चिच्छेद नैकधा।
निपेतुर्भुवि विच्छिन्ना रुक्मपुङ्खाः सहस्रशः ॥ ६.७९.२२ ॥
Rāma los cortó en muchos pedazos con una lluvia de flechas; miles de saetas de plumas doradas, partidas, cayeron a tierra.
6.79.23
तद् युद्धमभवत् तत्र समेत्यान्योन्यमोजसा।
खरराक्षसपुत्रस्य सूनोर्दशरथस्य च ॥ ६.७९.२३ ॥
Allí se libró aquel combate: el hijo del rākṣasa Khara y el hijo de Daśaratha se enfrentaron con vigor.
6.79.24
जीमूतयोरिवाकाशे शब्दो ज्यातलयोरिव।
धनुर्मुक्तः स्वनोऽन्योन्यं श्रूयते च रणाजिरे ॥ ६.७९.२४ ॥
Como el estruendo de dos nubes de tormenta en el cielo, como el zumbido de las cuerdas, el estruendo lanzado por sus arcos se oía de uno a otro en el campo de batalla.
6.79.25
देवदानवगन्धर्वाः किंनराश्च महोरगाः।
अन्तरिक्षगताः सर्वे द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ॥ ६.७९.२५ ॥
Dioses, dānavas, gandharvas, kinnaras y grandes serpientes, todos en el cielo, deseaban contemplar aquel prodigio.
6.79.26
विद्धमन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते बलम्।
कृतप्रतिकृतान्योन्यं कुरुतां तौ रणाजिरे ॥ ६.७९.२६ ॥
Heridos el uno en el cuerpo del otro, su fuerza se duplicó; ambos se devolvían golpe tras golpe en el campo de batalla.
6.79.27
राममुक्तांस्तु बाणौघान् राक्षसस्त्वच्छिनद् रणे।
रक्षोमुक्तांस्तु रामो वै नैकधा प्राच्छिनच्छरैः ॥ ६.७९.२७ ॥
El rākṣasa cortó en la batalla la lluvia de flechas lanzada por Rāma; y Rāma cortó de muchas maneras, con sus propias flechas, los dardos disparados por el rākṣasa.
6.79.28
बाणौघवितताः सर्वा दिशश्च प्रदिशस्तथा।
संछन्ना वसुधा चैव समन्तान्न प्रकाशते ॥ ६.७९.२८ ॥
Cubiertos por la lluvia de flechas, todos los rumbos y los rumbos intermedios, y también la tierra, quedaron ocultos; por todas partes nada se veía.
6.79.29
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्धनुश्चिच्छेद संयुगे।
अष्टाभिरथ नाराचैः सूतं विव्याध राघवः ॥ ६.७९.२९ ॥
Entonces el Rāghava, de brazos poderosos y airado, rompió su arco en la batalla, y con ocho flechas de hierro atravesó a su auriga.
6.79.30
भित्त्वा रथं शरै रामो हत्वा अश्वानपातयत्।
विरथो वसुधास्थः स मकराक्षो निशाचरः ॥ ६.७९.३० ॥
Rāma atravesó su carro con flechas y, matando a los caballos, los derribó; entonces Makarākṣa, el errante de la noche, quedó en pie sobre la tierra, sin carro.
6.79.31
तत्तिष्ठद् वसुधां रक्षः शूलं जग्राह पाणिना।
त्रासनं सर्वभूतानां युगान्ताग्निसमप्रभम् ॥ ६.७९.३१ ॥
Entonces el rākṣasa, de pie sobre la tierra, tomó en su mano una lanza, terror de todos los seres, resplandeciente como el fuego del fin de una edad.
6.79.32
दुरवापं महच्छूलं रुद्रदत्तं भयंकरम्।
जाज्वल्यमानमाकाशे संहारास्त्रमिवापरम् ॥ ६.७९.३२ ॥
Aquella gran lanza, difícil de obtener, dada por Rudra, terrible, ardiendo en el cielo como otra arma de destrucción.
6.79.33
यं दृष्ट्वा देवताः सर्वा भयार्ता विद्रुता दिशः।
विभ्राम्य च महच्छूलं प्रज्वलन्तं निशाचरः ॥ ६.७९.३३ ॥
Al verlo, todos los dioses, atormentados por el miedo, huyeron en todas direcciones, y el nocturno hizo girar la gran lanza ardiente.
6.79.34
स क्रोधात् प्राहिणोत् तस्मै राघवाय महाहवे।
तमापतन्तं ज्वलितं खरपुत्रकराच्च्युतम् ॥ ६.७९.३४ ॥
Lleno de ira, la arrojó contra Rāghava en aquella gran batalla; la lanza ardiente, soltada de la mano del hijo de Khara, se precipitó hacia Rāghava.
6.79.35
बाणैश्चतुर्भिराकाशे शूलं चिच्छेद राघवः।
स भिन्नो नैकधा शूलो दिव्यहाटकमण्डितः।
व्यशीर्यत महोल्केव रामबाणार्दितो भुवि ॥ ६.७९.३५ ॥
Rāghava cortó aquella lanza en el cielo con cuatro flechas; la lanza, adornada con oro divino, se partió en muchos pedazos y, atormentada por las flechas de Rāma, cayó dispersa al suelo como un gran meteoro.
6.79.36
तच्छूलं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
साधु साध्विति भूतानि व्याहरन्ति नभोगताः ॥ ६.७९.३६ ॥
Al ver aquella lanza destruida por Rāma, cuyas acciones son sin esfuerzo, los seres del cielo exclamaron: «¡Bien hecho! ¡Bien hecho!».
6.79.37
तं दृष्ट्वा निहतं शूलं मकराक्षो निशाचरः।
मुष्टिमुद्यम्य काकुत्स्थं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.७९.३७ ॥
Al ver aquella lanza abatida, el noctámbulo Makarākṣa alzó el puño y dijo al descendiente de Kakutstha: «¡Detente, detente!».
6.79.38
स तं दृष्ट्वा पतन्तं तु प्रहस्य रघुनन्दनः।
पावकास्त्रं ततो रामः संदधे तु शरासने ॥ ६.७९.३८ ॥
Al verlo lanzarse sobre él, Rāma, el deleite de los Raghu, sonrió y luego colocó el arma de fuego en su arco.
6.79.39
तेनास्त्रेण हतं रक्षः काकुत्स्थेन तदा रणे।
संछिन्नहृदयं तत्र पपात च ममार च ॥ ६.७९.३९ ॥
Con esa arma, el descendiente de Kakutstha dio muerte al rākṣasa en la batalla; su corazón fue atravesado, y cayó allí y murió.
6.79.40
दृष्ट्वा ते राक्षसाः सर्वे मकराक्षस्य पातनम्।
लङ्कामेव प्रधावन्त रामबाणभयार्दिताः ॥ ६.७९.४० ॥
Al ver caer a Makarākṣa, todos los rākṣasas, atormentados por el temor a las flechas de Rāma, huyeron directamente hacia Laṅkā.
6.79.41
दशरथनृपसूनुबाणवेगै
रजनिचरं निहतं खरात्मजं तम्।
प्रददृशुरथ देवताः प्रहृष्टा
गिरिमिव वज्रहतं यथा विकीर्णम् ॥ ६.७९.४१ ॥
Los dioses, llenos de júbilo, contemplaron a aquel noctámbulo, hijo de Khara, muerto por la fuerza de las flechas del hijo real de Daśaratha, tendido disperso como una montaña golpeada por el rayo.