వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.79.1
निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा वानरपुंगवाः।
आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः ॥ ६.७९.१ ॥
మకరాక్షుడు ముందుకు రావడం చూసి వానర శ్రేష్ఠులంతా ఒక్కసారిగా దూకి యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచారు.
6.79.2
ततः प्रवृत्तं सुमहत् तद् युद्धं लोमहर्षणम्।
निशाचरैः प्लवंगानां देवानां दानवैरिव ॥ ६.७९.२ ॥
అప్పుడు వానరులకు, రాక్షసులకు మధ్య దేవతలు దానవులతో పోరాడినట్లు అత్యంత భయంకరమైన, వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచే మహాయుద్ధం మొదలైంది.
6.79.3
वृक्षशूलनिपातैश्च गदापरिघपातनैः।
अन्योन्यं मर्दयन्ति स्म तदा कपिनिशाचराः ॥ ६.७९.३ ॥
అప్పుడు వానరులు, రాక్షసులు వృక్షాలను, శూలాలను విసురుతూ, గదలతో, పరిఘలతో కొట్టుకుంటూ ఒకరినొకరు నలిపివేశారు.
6.79.4
शक्तिखड्गगदाकुन्तैस्तोमरैश्च निशाचराः।
पट्टिशैर्भिन्दिपालैश्च बाणपातैः समन्ततः ॥ ६.७९.४ ॥
శక్తులు, ఖడ్గాలు, గదలు, కుంతాలు, తోమరాలతో, పట్టిశాలు, భిందిపాలాలు, బాణాల వర్షంతో రాక్షసులు నలుదిక్కులా దాడి చేశారు.
6.79.5
पाशमुद्गरदण्डैश्च निर्घातैश्चापरैस्तथा।
कदनं कपिसिंहानां चक्रुस्ते रजनीचराः ॥ ६.७९.५ ॥
పాశాలు, ముద్గరాలు, దండాలు, ఇతర ఉరుముల వంటి ఆయుధాలతో ఆ రాక్షసులు వానర సింహాలను వధించారు.
6.79.6
बाणौघैरर्दिताश्चापि खरपुत्रेण वानराः।
सम्भ्रान्तमनसः सर्वे दुद्रुवुर्भयपीडिताः ॥ ६.७९.६ ॥
ఖరుని కుమారుడి బాణవర్షంతో బాధితులైన వానరులంతా కలతచెందిన మనస్సుతో, భయపీడితులై పారిపోయారు.
6.79.7
तान् दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे द्रवमाणान् वनौकसः।
नेदुस्ते सिंहवद् दृप्ता राक्षसा जितकाशिनः ॥ ६.७९.७ ॥
పారిపోతున్న ఆ వానరులను చూసి రాక్షసులందరూ సింహాల వలె గర్జించారు; తాము విజయులమని భావించిన ఆ గర్వితులైన రాక్షసులు.
6.79.8
विद्रवत्सु तदा तेषु वानरेषु समन्ततः।
रामस्तान् वारयामास शरवर्षेण राक्षसान् ॥ ६.७९.८ ॥
అప్పుడు ఆ వానరులు నాలుగు వైపులా పారిపోతుండగా, రాముడు బాణవర్షంతో ఆ రాక్షసులను అడ్డుకున్నాడు.
6.79.9
वारितान् राक्षसान् दृष्ट्वा मकराक्षो निशाचरः।
कोपानलसमाविष्टो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ६.७९.९ ॥
రాక్షసులు అడ్డుకోబడటం చూసి, నిశాచరుడైన మకరాక్షుడు కోపాగ్నితో నిండి ఈ మాటలు పలికాడు.
6.79.10
तिष्ठ राम मया सार्धं द्वन्द्वयुद्धं भविष्यति।
त्याजयिष्यामि ते प्राणान् धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥ ६.७९.१० ॥
రామా, ఆగు! నాతో ద్వంద్వ యుద్ధం జరుగుతుంది; ధనువు నుండి వదిలిన వాడి బాణాలతో నీ ప్రాణాలను తీస్తాను.
6.79.11
यत् तदा दण्डकारण्ये पितरं हतवान् मम।
तदग्रतः स्वकर्मस्थं स्मृत्वा रोषोऽभिवर्धते ॥ ६.७९.११ ॥
అప్పుడు దండకారణ్యంలో నువ్వు నా తండ్రిని చంపావు; ఆ సంఘటనను, అతను నీ ముందు తన ధర్మంలో నిలిచిన వైనాన్ని స్మరిస్తుంటే నా కోపం పెరుగుతోంది.
6.79.12
दह्यन्ते भृशमङ्गानि दुरात्मन् मम राघव।
यन्मयासि न दृष्टस्त्वं तस्मिन् काले महावने ॥ ६.७९.१२ ॥
ఓ దుష్టాత్మా రాఘవా! ఆ మహారణ్యంలో ఆ సమయంలో నిన్ను నేను చూడనందుకు నా అవయవాలు ఎంతగానో మండుతున్నాయి.
6.79.13
दिष्ट्यासि दर्शनं राम मम त्वं प्राप्तवानिह।
कांक्षितोऽसि क्षुधार्तस्य सिंहस्येवेतरो मृगः ॥ ६.७९.१३ ॥
రామా, అదృష్టవశాత్తు నువ్వు ఇక్కడ నాకు దర్శనమివ్వడానికి వచ్చావు. ఆకలితో ఉన్న సింహానికి మరొక మృగం కోరదగినట్టు నువ్వు నాకు కోరదగినవాడివి.
6.79.14
अद्य मद्बाणवेगेन प्रेतराड्विषयं गतः।
ये त्वया निहताः शूराः सह तैश्च वसिष्यसि ॥ ६.७९.१४ ॥
ఈరోజు నా బాణాల వేగంతో నువ్వు యముని లోకానికి వెళ్తావు; నువ్వు చంపిన వీరులతో కలిసి అక్కడ నివసిస్తావు.
6.79.15
बहुनात्र किमुक्तेन शृणु राम वचो मम।
पश्यन्तु सकला लोकास्त्वां मां चैव रणाजिरे ॥ ६.७९.१५ ॥
ఇక్కడ ఎక్కువ మాట్లాడి ఏం ప్రయోజనం? రామా, నా మాట విను. యుద్ధభూమిలో సర్వలోకాలూ నిన్నూ నన్నూ చూడనివ్వు.
6.79.16
अस्त्रैर्वा गदया वापि बाहुभ्यां वा रणाजिरे।
अभ्यस्तं येन वा राम वर्ततां तेन वा मृधम् ॥ ६.७९.१६ ॥
రామా, అస్త్రాలతోనైనా, గదతోనైనా, లేదా బాహుబలంతోనైనా, రణభూమిలో నువ్వు ఏది అభ్యసించావో దాంతోనే యుద్ధం జరగనీ.
6.79.17
मकराक्षवचः श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः।
अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यमुत्तरोत्तरवादिनम् ॥ ६.७९.१७ ॥
మకరాక్షుని మాటలు విన్న దశరథ పుత్రుడు రాముడు నవ్వుతూ, మళ్ళీ మళ్ళీ ప్రతిమాటలు చెబుతున్న అతనితో ఇలా అన్నాడు.
6.79.18
कत्थसे किं वृथा रक्षो बहून्यसदृशानि ते।
न रणे शक्यते जेतुं विना युद्धेन वाग्बलात् ॥ ६.७९.१८ ॥
రాక్షసుడా, వృథాగా ఎందుకు గొప్పలు చెబుతున్నావు? నీ మాటలు చాలావరకు తగనివి. యుద్ధం లేకుండా కేవలం మాటల బలంతో రణంలో ఎవరినీ జయించలేరు.
6.79.19
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां त्वत्पिता च यः।
त्रिशिरा दूषणश्चापि दण्डके निहतो मया ॥ ६.७९.१९ ॥
పద్నాలుగు వేల రాక్షసులు, నీ తండ్రి, త్రిశిరుడు మరియు దూషణుడు కూడా దండకారణ్యంలో నాచేత హతమయ్యారు.
6.79.20
स्वाशिताश्चापि मांसेन गृध्रगोमायुवायसाः।
भविष्यन्त्यद्य वै पाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुशाः ॥ ६.७९.२० ॥
ఓ పాపీ, నేడు రాబందులు, నక్కలు, కాకులు పదునైన ముక్కులు, గోళ్లు, అంకుశాల వంటి పంజాలతో మాంసం తిని తృప్తిపడతాయి.
6.79.21
राघवेणैवमुक्तस्तु मकराक्षो महाबलः।
बाणौघानमुचत् तस्मै राघवाय रणाजिरे ॥ ६.७९.२१ ॥
రాఘవుడు ఇలా పలకగా, మహాబలుడైన మకరాక్షుడు రణభూమిలో రాఘవునిపై బాణ ప్రవాహాన్ని ప్రయోగించాడు.
6.79.22
ताञ्छराञ्छरवर्षेण रामश्चिच्छेद नैकधा।
निपेतुर्भुवि विच्छिन्ना रुक्मपुङ्खाः सहस्रशः ॥ ६.७९.२२ ॥
రాముడు ఆ బాణాలను బాణవర్షంతో అనేక ముక్కలుగా ఛేదించాడు; బంగారు రెక్కల వేలాది బాణాలు ముక్కలై నేలపై పడ్డాయి.
6.79.23
तद् युद्धमभवत् तत्र समेत्यान्योन्यमोजसा।
खरराक्षसपुत्रस्य सूनोर्दशरथस्य च ॥ ६.७९.२३ ॥
అక్కడ ఆ యుద్ధం జరిగింది; రాక్షసుడు ఖరుని కుమారుడు, దశరథుని కుమారుడు బలంతో ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్నారు.
6.79.24
जीमूतयोरिवाकाशे शब्दो ज्यातलयोरिव।
धनुर्मुक्तः स्वनोऽन्योन्यं श्रूयते च रणाजिरे ॥ ६.७९.२४ ॥
ఆకాశంలో రెండు మేఘాల గర్జనలా, విల్లు తాళ్ల ధ్వనిలా, రణభూమిలో విల్లుల నుండి వెలువడిన ధ్వని ఒకరినొకరు వినిపించింది.
6.79.25
देवदानवगन्धर्वाः किंनराश्च महोरगाः।
अन्तरिक्षगताः सर्वे द्रष्टुकामास्तदद्भुतम् ॥ ६.७९.२५ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, కింనరులు, మహోరగులు అందరూ ఆకాశంలో నిలిచి ఆ అద్భుతాన్ని చూడాలని కోరారు.
6.79.26
विद्धमन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते बलम्।
कृतप्रतिकृतान्योन्यं कुरुतां तौ रणाजिरे ॥ ६.७९.२६ ॥
ఒకరినొకరు గాయపరచుకుంటూ వారి బలం రెట్టింపైంది; ఆ ఇద్దరూ రణభూమిలో ఒకరికొకరు ప్రతీకారం చేస్తూ పోరాడారు.
6.79.27
राममुक्तांस्तु बाणौघान् राक्षसस्त्वच्छिनद् रणे।
रक्षोमुक्तांस्तु रामो वै नैकधा प्राच्छिनच्छरैः ॥ ६.७९.२७ ॥
రాముడు ప్రయోగించిన బాణసమూహాలను రాక్షసుడు యుద్ధంలో ఛేదించాడు; రాక్షసుడు ప్రయోగించిన బాణాలను రాముడు అనేక విధాలుగా తన బాణాలతో ఖండించాడు.
6.79.28
बाणौघवितताः सर्वा दिशश्च प्रदिशस्तथा।
संछन्ना वसुधा चैव समन्तान्न प्रकाशते ॥ ६.७९.२८ ॥
బాణసమూహాలతో అన్ని దిశలు, ఉపదిశలు వ్యాపించాయి; భూమి కూడా కప్పబడి, నలువైపులా ఏదీ కనబడలేదు.
6.79.29
ततः क्रुद्धो महाबाहुर्धनुश्चिच्छेद संयुगे।
अष्टाभिरथ नाराचैः सूतं विव्याध राघवः ॥ ६.७९.२९ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహాబాహువు రాఘవుడు యుద్ధంలో అతని విల్లును ఖండించి, ఎనిమిది నారాచాలతో అతని సారథిని గాయపరిచాడు.
6.79.30
भित्त्वा रथं शरै रामो हत्वा अश्वानपातयत्।
विरथो वसुधास्थः स मकराक्षो निशाचरः ॥ ६.७९.३० ॥
రాముడు బాణాలతో అతని రథాన్ని ఛేదించి, గుర్రాలను చంపి కూల్చాడు; రథం లేకుండా నేలపై నిలిచిన ఆ నిశాచరుడు మకరాక్షుడు.
6.79.31
तत्तिष्ठद् वसुधां रक्षः शूलं जग्राह पाणिना।
त्रासनं सर्वभूतानां युगान्ताग्निसमप्रभम् ॥ ६.७९.३१ ॥
అప్పుడు భూమిపై నిలిచిన ఆ రాక్షసుడు చేతిలో శూలాన్ని పట్టుకున్నాడు; అది సర్వప్రాణులకు భయం కలిగించేదిగా, యుగాంత అగ్నిలా ప్రకాశించేదిగా ఉంది.
6.79.32
दुरवापं महच्छूलं रुद्रदत्तं भयंकरम्।
जाज्वल्यमानमाकाशे संहारास्त्रमिवापरम् ॥ ६.७९.३२ ॥
అది దుర్లభమైన గొప్ప శూలం; రుద్రుడు ప్రసాదించినది, భయంకరమైనది; ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూ మరో సంహారాస్త్రంలా ఉంది.
6.79.33
यं दृष्ट्वा देवताः सर्वा भयार्ता विद्रुता दिशः।
विभ्राम्य च महच्छूलं प्रज्वलन्तं निशाचरः ॥ ६.७९.३३ ॥
దానిని చూసి దేవతలందరూ భయంతో పీడితులై దిక్కులకు పారిపోయారు; ఆ రాత్రి సంచారి ఆ మండుతున్న గొప్ప శూలాన్ని తిప్పాడు.
6.79.34
स क्रोधात् प्राहिणोत् तस्मै राघवाय महाहवे।
तमापतन्तं ज्वलितं खरपुत्रकराच्च्युतम् ॥ ६.७९.३४ ॥
అతడు కోపంతో ఆ మహాయుద్ధంలో రాఘవునిపై దానిని విసిరాడు; ఖరుని కుమారుని చేతి నుండి విడువబడిన ఆ మండుతున్న శూలం రాఘవుని వైపు దూసుకువచ్చింది.
6.79.35
बाणैश्चतुर्भिराकाशे शूलं चिच्छेद राघवः।
स भिन्नो नैकधा शूलो दिव्यहाटकमण्डितः।
व्यशीर्यत महोल्केव रामबाणार्दितो भुवि ॥ ६.७९.३५ ॥
రాఘవుడు ఆకాశంలో నాలుగు బాణాలతో ఆ శూలాన్ని ఛేదించాడు; దివ్య స్వర్ణంతో అలంకరించబడిన ఆ శూలం అనేక ముక్కలై, రాముని బాణాలచే పీడితమై, మహోల్కలా నేలపై పడి చెల్లాచెదురైంది.
6.79.36
तच्छूलं निहतं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
साधु साध्विति भूतानि व्याहरन्ति नभोगताः ॥ ६.७९.३६ ॥
రాముడు ఆ శూలాన్ని నాశనం చేయడం చూసి, అనాయాసంగా కర్మలు చేసే రాముని ప్రశంసిస్తూ, ఆకాశంలో ఉన్న ప్రాణులు "సాధు! సాధు!" అని పలికాయి.
6.79.37
तं दृष्ट्वा निहतं शूलं मकराक्षो निशाचरः।
मुष्टिमुद्यम्य काकुत्स्थं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.७९.३७ ॥
ఆ శూలం నిహతమవడం చూసిన నిశాచరుడు మకరాక్షుడు ముష్టిని ఎత్తి కాకుత్స్థునితో "ఆగు, ఆగు!" అని అన్నాడు.
6.79.38
स तं दृष्ट्वा पतन्तं तु प्रहस्य रघुनन्दनः।
पावकास्त्रं ततो रामः संदधे तु शरासने ॥ ६.७९.३८ ॥
అతడు తనపై విరుచుకుపడటం చూసి రఘునందనుడైన రాముడు నవ్వి, అప్పుడు తన ధనుస్సుపై పావకాస్త్రాన్ని సంధించాడు.
6.79.39
तेनास्त्रेण हतं रक्षः काकुत्स्थेन तदा रणे।
संछिन्नहृदयं तत्र पपात च ममार च ॥ ६.७९.३९ ॥
ఆ అస్త్రంతో కాకుత్స్థుడు ఆ సమయంలో యుద్ధంలో ఆ రాక్షసుని సంహరించాడు; అతని హృదయం చీలి అక్కడే పడి మరణించాడు.
6.79.40
दृष्ट्वा ते राक्षसाः सर्वे मकराक्षस्य पातनम्।
लङ्कामेव प्रधावन्त रामबाणभयार्दिताः ॥ ६.७९.४० ॥
మకరాక్షుని పతనాన్ని చూసి రాక్షసులందరూ రాముని బాణాల భయంతో పీడితులై లంక వైపు పరుగెత్తారు.
6.79.41
दशरथनृपसूनुबाणवेगै
रजनिचरं निहतं खरात्मजं तम्।
प्रददृशुरथ देवताः प्रहृष्टा
गिरिमिव वज्रहतं यथा विकीर्णम् ॥ ६.७९.४१ ॥
దశరథ రాజకుమారుని బాణాల వేగంతో హతమైన ఖరుని కుమారుడైన ఆ నిశాచరుని దేవతలు సంతోషంతో చూశారు; వజ్రంతో కొట్టబడి చెదిరిపోయిన పర్వతంలా అతడు పడి ఉన్నాడు.