Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.80.1
मकराक्षं हतं श्रुत्वा रावणः समितिंजयः।
रोषेण महताविष्टो दन्तान् कटकटाय्य च ॥ ६.८०.१ ॥
Al oír que Makarākṣa había sido muerto, Rāvaṇa, vencedor en la batalla, se llenó de gran furia y rechinó los dientes.
6.80.2
कुपितश्च तदा तत्र किं कार्यमिति चिन्तयन्।
आदिदेशाथ संक्रुद्धो रणायेन्द्रजितं सुतम् ॥ ६.८०.२ ॥
Enfurecido, pensando allí qué debía hacerse, entonces, plenamente irritado, ordenó a su hijo Indrajit ir a la batalla.
6.80.3
जहि वीर महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
अदृश्यो दृश्यमानो वा सर्वथा त्वं बलाधिकः ॥ ६.८०.३ ॥
Mata, oh héroe, a los dos hermanos Rāma y Lakṣmaṇa, de gran poder. Ya seas invisible o visible, en todo sentido eres superior en fuerza.
6.80.4
त्वमप्रतिमकर्माणमिन्द्रं जयसि संयुगे।
किं पुनर्मानुषौ दृष्ट्वा न वधिष्यसि संयुगे ॥ ६.८०.४ ॥
Tú has vencido incluso a Indra, que realiza hazañas incomparables en la batalla; entonces, al ver a dos hombres, ¿no los matarás en combate?
6.80.5
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रतिगृह्य पितुर्वचः।
यज्ञभूमौ स विधिवत् पावकं जुहुवेन्द्रजित् ॥ ६.८०.५ ॥
Así exhortado por el señor de los rākṣasas, Indrajit, aceptando la orden de su padre, ofreció según el rito oblaciones al fuego sagrado en el terreno del sacrificio.
6.80.6
जुह्वतश्चापि तत्राग्निं रक्तोष्णीषधराः स्त्रियः।
आजग्मुस्तत्र सम्भ्रान्ता राक्षस्यो यत्र रावणिः ॥ ६.८०.६ ॥
Mientras ofrecía en el fuego allí, las mujeres rākṣasī con turbantes rojos llegaron alteradas adonde estaba el hijo de Rāvaṇa.
6.80.7
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ बिभीतकाः।
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा ॥ ६.८०.७ ॥
Armas, plumas de flecha, leños sacrificiales y madera de bibhītaka, vestiduras rojas y, asimismo, un cucharón de hierro negro (sruva).
6.80.8
सर्वतोऽग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः।
छागस्य सर्वकृष्णस्य गलं जग्राह जीवतः ॥ ६.८०.८ ॥
Tras extender plumas de flecha y lanzas de hierro alrededor del fuego, asió el cuello de una cabra viva, totalmente negra.
6.80.9
सकृद्धोमसमिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः।
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं दर्शयन्ति च ॥ ६.८०.९ ॥
Encendida por una sola ofrenda, la gran llama, sin humo, mostró aquellas señales, que anunciaban la victoria.
6.80.10
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तहाटकसंनिभः।
हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः ॥ ६.८०.१० ॥
Con una llama que gira a la derecha, semejante al oro fundido, el fuego se alzó por sí mismo y recibió aquella oblación.
6.80.11
हुत्वाग्निं तर्पयित्वाथ देवदानवराक्षसान्।
आरुरोह रथश्रेष्ठमन्तर्धानगतं शुभम् ॥ ६.८०.११ ॥
Tras ofrecer en el fuego y satisfacer a los dioses, demonios y rākṣasas, subió al auspicioso carro, el mejor, que se había vuelto invisible.
6.80.12
स वाजिभिश्चतुर्भिस्तु बाणैस्तु निशितैर्युतः।
आरोपितमहाचापः शुशुभे स्यन्दनोत्तमः ॥ ६.८०.१२ ॥
Uncido a cuatro caballos, provisto de flechas afiladas, con un gran arco tendido sobre él, aquel excelente carro resplandeció.
6.80.13
जाज्वल्यमानो वपुषा तपनीयपरिच्छदः।
मृगैश्चन्द्रार्धचन्द्रैश्च स रथः समलंकृतः ॥ ६.८०.१३ ॥
Aquel carro, resplandeciente en su forma y revestido de adornos dorados, estaba bellamente ornado con ciervos y medias lunas.
6.80.14
जाम्बूनदमहाकम्बुर्दीप्तपावकसंनिभः।
बभूवेन्द्रजितः केतुर्वैदूर्यसमलंकृतः ॥ ६.८०.१४ ॥
Semejante a un gran caracol de oro y a un fuego ardiente, era el estandarte de Indrajit, adornado con gemas de lapislázuli.
6.80.15
तेन चादित्यकल्पेन ब्रह्मास्त्रेण च पालितः।
स बभूव दुराधर्षो रावणिः सुमहाबलः ॥ ६.८०.१५ ॥
Protegido por aquella arma de Brahmā semejante al sol, Rāvaṇi, el hijo de Rāvaṇa, se volvió muy poderoso e invencible.
6.80.16
सोऽभिनिर्याय नगरादिन्द्रजित् समितिंजयः।
हुत्वाग्निं राक्षसैर्मन्त्रैरन्तर्धानगतोऽब्रवीत् ॥ ६.८०.१६ ॥
Indrajit, vencedor en batalla, salió de la ciudad, ofreció oblaciones al fuego con mantras junto a los rākṣasas, y, desaparecido a la vista, habló.
6.80.17
अद्य हत्वा रणे यौ तौ मिथ्या प्रव्रजितौ वने।
जयं पित्रे प्रदास्यामि रावणाय रणेऽधिकम् ॥ ६.८०.१७ ॥
Hoy, habiendo matado en batalla a esos dos que vagan en el bosque falsamente como ascetas, daré a mi padre Rāvaṇa una gran victoria en el combate.
6.80.18
अद्य निर्वानरामुर्वीं हत्वा रामं च लक्ष्मणम्।
करिष्ये परमां प्रीतिमित्युक्त्वान्तरधीयत ॥ ६.८०.१८ ॥
Hoy haré la tierra libre de monos, mataré a Rāma y a Lakṣmaṇa y obtendré suprema alegría —así diciendo, desapareció.
6.80.19
आपपाताथ संक्रुद्धो दशग्रीवेण चोदितः।
तीक्ष्णकार्मुकनाराचैस्तीक्ष्णस्त्विन्द्ररिपू रणे ॥ ६.८०.१९ ॥
Incitado por Daśagrīva, el enemigo de Indra avanzó con furia ardiente, y en la batalla atacó con arcos afilados y flechas de hierro.
6.80.20
स ददर्श महावीर्यौ नागौ त्रिशिरसाविव।
सृजन्ताविषुजालानि वीरौ वानरमध्यगौ ॥ ६.८०.२० ॥
Vio a los dos héroes de gran valor, de pie en medio de los vānaras y lanzando redes de flechas, como dos serpientes de tres cabezas.
6.80.21
इमौ ताविति संचिन्त्य सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्।
संततानेषुधाराभिः पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ६.८०.२१ ॥
Pensando «estos son los dos», tensó su arco y derramó corrientes continuas de flechas, como una nube cargada de lluvia.
6.80.22
स तु वैहायसरथो युधि तौ रामलक्ष्मणौ।
अचक्षुर्विषये तिष्ठन् विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.८०.२२ ॥
Montado en su carro celeste, se mantuvo fuera del alcance de la vista de Rāma y Lakṣmaṇa y los hirió en la batalla con afiladas flechas.
6.80.23
तौ तस्य शरवेगेन परीतौ रामलक्ष्मणौ।
धनुषी सशरे कृत्वा दिव्यमस्त्रं प्रचक्रतुः ॥ ६.८०.२३ ॥
Rodeados por la fuerza de sus flechas, Rāma y Lakṣmaṇa colocaron flechas en sus dos arcos y lanzaron un arma divina.
6.80.24
प्रच्छादयन्तौ गगनं शरजालैर्महाबलौ।
तमस्त्रैः सूर्यसंकाशैर्नैव पस्पर्शतुः शरैः ॥ ६.८०.२४ ॥
Cubriendo el cielo con redes de flechas, los dos poderosos ni siquiera lo tocaron con sus armas semejantes al sol ni con sus flechas.
6.80.25
स हि धूमान्धकारं च चक्रे प्रच्छादयन्नभः।
दिशश्चान्तर्दधे श्रीमान् नीहारतमसा वृताः ॥ ६.८०.२५ ॥
Él creó una oscuridad de humo y cubrió el cielo; el glorioso desapareció en las direcciones envueltas por la oscuridad de la niebla.
6.80.26
नैव ज्यातलनिर्घोषो न च नेमिखुरस्वनः।
शुश्रुवे चरतस्तस्य न च रूपं प्रकाशते ॥ ६.८०.२६ ॥
Ni se oyó el zumbido de su cuerda de arco ni el sonido de ruedas y cascos, y su figura, mientras se movía, no se veía.
6.80.27
घनान्धकारे तिमिरे शिलावर्षमिवाद्भुतम्।
स ववर्ष महाबाहुर्नाराचशरवृष्टिभिः ॥ ६.८०.२७ ॥
En la densa oscuridad, como si lloviera una asombrosa lluvia de piedras, el de brazos poderosos derramó una lluvia de flechas nārāca.
6.80.28
स रामं सूर्यसंकाशैः शरैर्दत्तवरैर्भृशम्।
विव्याध समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु रावणिः ॥ ६.८०.२८ ॥
Furioso, Rāvaṇi hirió con dureza a Rāma en batalla en todos sus miembros con flechas resplandecientes como el sol y dotadas de dones.
6.80.29
तौ हन्यमानौ नाराचैर्धाराभिरिव पर्वतौ।
हेमपुङ्खान् नरव्याघ्रौ तिग्मान् मुमुचतुः शरान् ॥ ६.८०.२९ ॥
Heridos por flechas nārāca, los dos tigres entre los hombres, como dos montañas empapadas por torrentes, lanzaron flechas afiladas de plumas doradas.
6.80.30
अन्तरिक्षे समासाद्य रावणिं कङ्कपत्रिणः।
निकृत्य पतगा भूमौ पेतुस्ते शोणिताप्लुताः ॥ ६.८०.३० ॥
Alcanzando a Rāvaṇi en el cielo, aquellas flechas voladoras de plumas de garza lo derribaron; empapadas en sangre, cayeron al suelo.
6.80.31
अतिमात्रं शरौघेण दीप्यमानौ नरोत्तमौ।
तानिषून् पततो भल्लैरनेकैर्विचकर्ततुः ॥ ६.८०.३१ ॥
Resplandecientes bajo la lluvia excesiva de flechas, los dos mejores de los hombres cortaron aquellas flechas que caían con muchos dardos de cabeza curva.
6.80.32
यतो हि ददृशाते तौ शरान् निपतिताञ्छितान्।
ततस्तु तौ दाशरथी ससृजातेऽस्त्रमुत्तमम् ॥ ६.८०.३२ ॥
Pues cuando los dos vieron caer las agudas flechas, entonces los dos hijos de Daśaratha lanzaron un arma suprema.
6.80.33
रावणिस्तु दिशः सर्वा रथेनातिरथोऽपतत्।
विव्याध तौ दाशरथी लघ्वस्त्रो निशितैः शरैः ॥ ६.८०.३३ ॥
Pero Rāvaṇi, el gran guerrero de carro, se lanzó en su carro en todas las direcciones e hirió a los dos hijos de Daśaratha, rápidos con las armas, con flechas afiladas.
6.80.34
तेनातिविद्धौ तौ वीरौ रुक्मपुङ्खैः सुसंहतैः।
बभूवतुर्दाशरथी पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.८०.३४ ॥
Gravemente heridos por él, los dos héroes hijos de Daśaratha parecían dos árboles kiṃśuka en flor, con flechas de plumas doradas bien ajustadas.
6.80.35
नास्य वेगगतिं कश्चिन्न च रूपं धनुः शरान्।
न चास्य विदितं किंचित् सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे ॥ ६.८०.३५ ॥
Nadie conocía la velocidad de sus movimientos, ni su figura, ni su arco o sus flechas; nada de él se sabía, como ocurre con el sol cuando se juntan las nubes.
6.80.36
तेन विद्धाश्च हरयो निहताश्च गतासवः।
बभूवुः शतशस्तत्र पतिता धरणीतले ॥ ६.८०.३६ ॥
Los monos, atravesados y muertos por él, quedaron sin vida; allí, por centenares, yacían caídos sobre la superficie de la tierra.
6.80.37
लक्ष्मणस्तु ततः क्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत्।
ब्राह्ममस्त्रं प्रयोक्ष्यामि वधार्थं सर्वरक्षसाम् ॥ ६.८०.३७ ॥
Entonces Lakṣmaṇa, enfurecido, habló así a su hermano: «Emplearé el arma de Brahmā para dar muerte a todos los rākṣasas».
6.80.38
तमुवाच ततो रामो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
नैकस्य हेतो रक्षांसि पृथिव्यां हन्तुमर्हसि ॥ ६.८०.३८ ॥
Entonces Rāma habló a Lakṣmaṇa, de auspiciosos signos: «No te corresponde matar a todos los rākṣasas de la tierra por causa de uno solo.»
6.80.39
अयुध्यमानं प्रच्छन्नं प्राञ्जलिं शरणागतम्।
पलायमानं मत्तं वा न हन्तुं त्वमिहार्हसि ॥ ६.८०.३९ ॥
A quien no combate, esté oculto, tenga las palmas juntas, haya venido en busca de refugio, huya o esté embriagado, no debes matarlo aquí.
6.80.40
तस्यैव तु वधे यत्नं करिष्यामि महाभुज।
आदेक्ष्यावो महावेगानस्त्रानाशीविषोपमान् ॥ ६.८०.४० ॥
Pero, oh de poderosos brazos, yo me esforzaré en matar precisamente a él; disparemos los dos armas veloces como serpientes venenosas.
6.80.41
तमेनं मायिनं क्षुद्रमन्तर्हितरथं बलात्।
राक्षसं निहनिष्यन्ति दृष्ट्वा वानरयूथपाः ॥ ६.८०.४१ ॥
A este rākṣasa mañoso y vil, cuyo carro se ha ocultado, los jefes de las tropas de monos lo matarán por la fuerza en cuanto lo vean.
6.80.42
यद्येष भूमिं विशते दिवं वा
रसातलं वापि नभस्तलं वा।
एवं विगूढोऽपि ममास्त्रदग्धः
पतिष्यते भूमितले गतासुः ॥ ६.८०.४२ ॥
Si entra en la tierra, o en el cielo, o en el mundo inferior, o incluso en la bóveda del cielo, oculto así, quemado por mi arma caerá sin vida sobre el suelo.
6.80.43
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
रघुप्रवीरः प्लवगर्षभैर्वृतः।
वधाय रौद्रस्य नृशंसकर्मण-
स्तदा महात्मा त्वरितं निरीक्षते ॥ ६.८०.४३ ॥
Habiendo pronunciado estas palabras cargadas de sentido, el héroe de los Raghus, el magnánimo, rodeado por los toros entre los monos, miró rápidamente en busca de la muerte de aquel feroz y cruel.