వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.80.1
मकराक्षं हतं श्रुत्वा रावणः समितिंजयः।
रोषेण महताविष्टो दन्तान् कटकटाय्य च ॥ ६.८०.१ ॥
మకరాక్షుడు చంపబడ్డాడని విని, యుద్ధవిజేత అయిన రావణుడు గొప్ప కోపంతో నిండి పళ్ళు కొరికాడు.
6.80.2
कुपितश्च तदा तत्र किं कार्यमिति चिन्तयन्।
आदिदेशाथ संक्रुद्धो रणायेन्द्रजितं सुतम् ॥ ६.८०.२ ॥
కోపంతో అక్కడే 'ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి' అని ఆలోచిస్తూ, అప్పుడు తీవ్రంగా కోపించి యుద్ధానికి తన కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును ఆజ్ఞాపించాడు.
6.80.3
जहि वीर महावीर्यौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
अदृश्यो दृश्यमानो वा सर्वथा त्वं बलाधिकः ॥ ६.८०.३ ॥
ఓ వీరా, మహాపరాక్రమశాలులైన ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడిని సంహరించు; నీవు కనబడకుండా ఉన్నా కనబడినా అన్ని విధాలుగా నీవే బలాధికుడవు.
6.80.4
त्वमप्रतिमकर्माणमिन्द्रं जयसि संयुगे।
किं पुनर्मानुषौ दृष्ट्वा न वधिष्यसि संयुगे ॥ ६.८०.४ ॥
యుద్ధంలో అనుపమ కర్మలు చేసిన ఇంద్రుణ్ణే నీవు జయించావు; మరి రెండు మనుషులను చూసి యుద్ధంలో నీవు వారిని వధించవా?
6.80.5
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रतिगृह्य पितुर्वचः।
यज्ञभूमौ स विधिवत् पावकं जुहुवेन्द्रजित् ॥ ६.८०.५ ॥
రాక్షసేంద్రుడు ఇలా చెప్పగా, తండ్రి ఆజ్ఞను స్వీకరించి, ఇంద్రజిత్తు యజ్ఞభూమిలో విధిప్రకారం పవిత్ర అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాడు.
6.80.6
जुह्वतश्चापि तत्राग्निं रक्तोष्णीषधराः स्त्रियः।
आजग्मुस्तत्र सम्भ्रान्ता राक्षस्यो यत्र रावणिः ॥ ६.८०.६ ॥
అతడు అక్కడ అగ్నిలో ఆహుతులు ఇస్తుండగా, ఎర్రని తలపాగలు ధరించిన రాక్షస స్త్రీలు కలవరపడుతూ రావణుని కుమారుడు ఉన్నచోటికి వచ్చారు.
6.80.7
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधोऽथ बिभीतकाः।
लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा ॥ ६.८०.७ ॥
ఆయుధాలు, బాణాల రెక్కలు, సమిధలు, బిభీతక కట్టెలు, ఎర్రని వస్త్రాలు, అలాగే నల్ల ఇనుముతో చేసిన స్రువం.
6.80.8
सर्वतोऽग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः।
छागस्य सर्वकृष्णस्य गलं जग्राह जीवतः ॥ ६.८०.८ ॥
అగ్ని చుట్టూ బాణాల రెక్కలను, తోమరాలను పరచి, బ్రతికి ఉన్న పూర్తిగా నల్లని మేక గొంతును పట్టుకున్నాడు.
6.80.9
सकृद्धोमसमिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः।
बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं दर्शयन्ति च ॥ ६.८०.९ ॥
ఒకేసారి హోమంతో ప్రజ్వలించిన, పొగలేని మహా జ్వాల యొక్క ఆ లక్షణాలు కనిపించి విజయాన్ని సూచించాయి.
6.80.10
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तहाटकसंनिभः।
हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमुत्थितः ॥ ६.८०.१० ॥
కుడివైపు తిరుగుతున్న జ్వాలలతో, కాగిన బంగారంలా మెరిసే ఆ అగ్ని, తనంతట తానే లేచి ఆ హవిస్సును స్వీకరించింది.
6.80.11
हुत्वाग्निं तर्पयित्वाथ देवदानवराक्षसान्।
आरुरोह रथश्रेष्ठमन्तर्धानगतं शुभम् ॥ ६.८०.११ ॥
అగ్నిలో ఆహుతి చేసి, దేవతలను, దానవులను, రాక్షసులను తృప్తిపరచి, అదృశ్యమైన ఆ శుభకరమైన శ్రేష్ఠ రథాన్ని ఎక్కాడు.
6.80.12
स वाजिभिश्चतुर्भिस्तु बाणैस्तु निशितैर्युतः।
आरोपितमहाचापः शुशुभे स्यन्दनोत्तमः ॥ ६.८०.१२ ॥
నాలుగు గుర్రాలతో, వాడి బాణాలతో కూడి, గొప్ప విల్లు ఎక్కుపెట్టబడిన ఆ ఉత్తమ రథం ప్రకాశించింది.
6.80.13
जाज्वल्यमानो वपुषा तपनीयपरिच्छदः।
मृगैश्चन्द्रार्धचन्द्रैश्च स रथः समलंकृतः ॥ ६.८०.१३ ॥
బంగారు అలంకరణలతో ఆ రథం తన రూపంతో ప్రకాశించింది; జింకలతోనూ చంద్రార్ధచంద్రాలతోనూ అది చక్కగా అలంకరించబడి ఉంది.
6.80.14
जाम्बूनदमहाकम्बुर्दीप्तपावकसंनिभः।
बभूवेन्द्रजितः केतुर्वैदूर्यसमलंकृतः ॥ ६.८०.१४ ॥
బంగారు మహాశంఖంలా, ప్రజ్వలించే అగ్నిలా ఉన్న అది ఇంద్రజిత్తు ధ్వజం; వైడూర్యాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
6.80.15
तेन चादित्यकल्पेन ब्रह्मास्त्रेण च पालितः।
स बभूव दुराधर्षो रावणिः सुमहाबलः ॥ ६.८०.१५ ॥
ఆ సూర్యసమాన బ్రహ్మాస్త్రంతో రక్షింపబడి ఆ రావణి అత్యంత బలవంతుడై, జయించరానివాడయ్యాడు.
6.80.16
सोऽभिनिर्याय नगरादिन्द्रजित् समितिंजयः।
हुत्वाग्निं राक्षसैर्मन्त्रैरन्तर्धानगतोऽब्रवीत् ॥ ६.८०.१६ ॥
నగరం నుండి బయలుదేరిన యుద్ధవిజయి ఇంద్రజిత్, రాక్షసులతో మంత్రాలతో అగ్నిలో హోమం చేసి, అదృశ్యమై ఇలా పలికాడు.
6.80.17
अद्य हत्वा रणे यौ तौ मिथ्या प्रव्रजितौ वने।
जयं पित्रे प्रदास्यामि रावणाय रणेऽधिकम् ॥ ६.८०.१७ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో అడవిలో అబద్ధంగా సన్యాసులుగా తిరుగుతున్న ఆ ఇద్దరినీ చంపి, నా తండ్రి రావణునికి యుద్ధంలో గొప్ప విజయాన్ని ఇస్తాను.
6.80.18
अद्य निर्वानरामुर्वीं हत्वा रामं च लक्ष्मणम्।
करिष्ये परमां प्रीतिमित्युक्त्वान्तरधीयत ॥ ६.८०.१८ ॥
ఈ రోజు వానరులు లేని భూమిని చేసి, రాముని, లక్ష్మణుని చంపి నేను పరమ సంతోషాన్ని పొందుతాను అని చెప్పి అతడు అంతర్ధానమయ్యాడు.
6.80.19
आपपाताथ संक्रुद्धो दशग्रीवेण चोदितः।
तीक्ष्णकार्मुकनाराचैस्तीक्ष्णस्त्विन्द्ररिपू रणे ॥ ६.८०.१९ ॥
దశగ్రీవుని ప్రేరణతో ఇంద్రుని శత్రువు అత్యంత కోపంతో ముందుకు దూకాడు; యుద్ధంలో వాడి విల్లులు, బాణాలతో అతడు విరుచుకుపడ్డాడు.
6.80.20
स ददर्श महावीर्यौ नागौ त्रिशिरसाविव।
सृजन्ताविषुजालानि वीरौ वानरमध्यगौ ॥ ६.८०.२० ॥
వానరుల మధ్య నిలిచి బాణజాలాలను ప్రయోగిస్తున్న ఆ ఇద్దరు మహావీరులను అతడు చూశాడు; వారు మూడు తలల రెండు నాగుల వలె కనిపించారు.
6.80.21
इमौ ताविति संचिन्त्य सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्।
संततानेषुधाराभिः पर्जन्य इव वृष्टिमान् ॥ ६.८०.२१ ॥
'వీరే ఆ ఇద్దరు' అని భావించి, విల్లుకు నారి ఎక్కించి, వర్షించే మేఘంలా బాణాల నిరంతర ధారలను కురిపించాడు.
6.80.22
स तु वैहायसरथो युधि तौ रामलक्ष्मणौ।
अचक्षुर्विषये तिष्ठन् विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.८०.२२ ॥
ఆకాశరథంపై ఉన్న అతడు యుద్ధంలో ఆ రామ-లక్ష్మణులకు కనబడని చోట నిలిచి, వాడి బాణాలతో వారిని గాయపరిచాడు.
6.80.23
तौ तस्य शरवेगेन परीतौ रामलक्ष्मणौ।
धनुषी सशरे कृत्वा दिव्यमस्त्रं प्रचक्रतुः ॥ ६.८०.२३ ॥
అతని బాణ వేగంతో చుట్టుముట్టబడిన రామ-లక్ష్మణులు తమ రెండు విల్లులపై బాణాలను సంధించి దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు.
6.80.24
प्रच्छादयन्तौ गगनं शरजालैर्महाबलौ।
तमस्त्रैः सूर्यसंकाशैर्नैव पस्पर्शतुः शरैः ॥ ६.८०.२४ ॥
బాణజాలాలతో ఆకాశాన్ని కప్పిన ఆ మహాబలురిద్దరు సూర్యసమాన తేజస్సుగల అస్త్రాలతో, బాణాలతో కూడా అతడిని తాకనే లేకపోయారు.
6.80.25
स हि धूमान्धकारं च चक्रे प्रच्छादयन्नभः।
दिशश्चान्तर्दधे श्रीमान् नीहारतमसा वृताः ॥ ६.८०.२५ ॥
అతడు పొగ చీకటిని సృష్టించి ఆకాశాన్ని కప్పివేశాడు; ఆ తేజస్వి మంచు చీకటితో కప్పబడిన దిక్కులలో అదృశ్యమయ్యాడు.
6.80.26
नैव ज्यातलनिर्घोषो न च नेमिखुरस्वनः।
शुश्रुवे चरतस्तस्य न च रूपं प्रकाशते ॥ ६.८०.२६ ॥
అతని విల్లు నారి ధ్వని గానీ, చక్రాలు మరియు గుర్రపు డెక్కల శబ్దం గానీ వినిపించలేదు; తిరుగుతున్న అతని రూపం కూడా కనిపించలేదు.
6.80.27
घनान्धकारे तिमिरे शिलावर्षमिवाद्भुतम्।
स ववर्ष महाबाहुर्नाराचशरवृष्टिभिः ॥ ६.८०.२७ ॥
దట్టమైన చీకటిలో, అద్భుతమైన రాళ్ల వర్షంలా, ఆ మహాబాహువు నారాచ బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
6.80.28
स रामं सूर्यसंकाशैः शरैर्दत्तवरैर्भृशम्।
विव्याध समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु रावणिः ॥ ६.८०.२८ ॥
కోపోద్రిక్తుడైన రావణి యుద్ధంలో సూర్యునిలా ప్రకాశించే, వరాలు పొందిన బాణాలతో రాముడి సర్వ అవయవాలలో తీవ్రంగా గుచ్చాడు.
6.80.29
तौ हन्यमानौ नाराचैर्धाराभिरिव पर्वतौ।
हेमपुङ्खान् नरव्याघ्रौ तिग्मान् मुमुचतुः शरान् ॥ ६.८०.२९ ॥
నారాచ బాణాలతో కొట్టబడుతున్న ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, ధారలతో తడిసిన రెండు పర్వతాల వలె, బంగారు రెక్కల వాడి బాణాలను ప్రయోగించారు.
6.80.30
अन्तरिक्षे समासाद्य रावणिं कङ्कपत्रिणः।
निकृत्य पतगा भूमौ पेतुस्ते शोणिताप्लुताः ॥ ६.८०.३० ॥
ఆకాశంలో రావణిని చేరిన కంకపత్రాల ఆ ఎగిరే బాణాలు అతడిని ఛేదించాయి; అవి రక్తంలో తడిసి భూమిపై పడ్డాయి.
6.80.31
अतिमात्रं शरौघेण दीप्यमानौ नरोत्तमौ।
तानिषून् पततो भल्लैरनेकैर्विचकर्ततुः ॥ ६.८०.३१ ॥
అతిమాత్రంగా బాణవర్షంతో ప్రకాశించిన ఆ ఇద్దరు నరోత్తములు, పడుతున్న ఆ బాణాలను అనేక భల్లాలతో ఖండించారు.
6.80.32
यतो हि ददृशाते तौ शरान् निपतिताञ्छितान्।
ततस्तु तौ दाशरथी ससृजातेऽस्त्रमुत्तमम् ॥ ६.८०.३२ ॥
ఆ ఇద్దరూ పడిపోయిన వాడి బాణాలను చూసినప్పుడు, అప్పుడు ఆ దశరథ కుమారులు ఉత్తమమైన అస్త్రాన్ని ప్రయోగించారు.
6.80.33
रावणिस्तु दिशः सर्वा रथेनातिरथोऽपतत्।
विव्याध तौ दाशरथी लघ्वस्त्रो निशितैः शरैः ॥ ६.८०.३३ ॥
అయితే రావణుని కుమారుడు అతిరథుడు రథంపై అన్ని దిక్కులకు దూకి, శీఘ్రాస్త్రుడైన ఆ దశరథ కుమారులిద్దరినీ వాడి బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.80.34
तेनातिविद्धौ तौ वीरौ रुक्मपुङ्खैः सुसंहतैः।
बभूवतुर्दाशरथी पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.८०.३४ ॥
అతనిచే తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, బంగారు పుంఖాలు గల దట్టంగా ఉన్న బాణాలతో, పుష్పించిన రెండు కింశుక వృక్షాలవలె అయ్యారు.
6.80.35
नास्य वेगगतिं कश्चिन्न च रूपं धनुः शरान्।
न चास्य विदितं किंचित् सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे ॥ ६.८०.३५ ॥
అతని వేగగతిని ఎవరూ గ్రహించలేకపోయారు; అతని రూపం, ధనుస్సు, బాణాలు ఎవరికీ తెలియలేదు; మేఘాలు కమ్మినప్పుడు సూర్యుడు కనబడనట్లు అతని గురించి ఏమీ తెలియలేదు.
6.80.36
तेन विद्धाश्च हरयो निहताश्च गतासवः।
बभूवुः शतशस्तत्र पतिता धरणीतले ॥ ६.८०.३६ ॥
అతనిచే గాయపడి, చంపబడిన వానరులు ప్రాణములు లేనివారై, అక్కడ వందల కొద్దీ భూమిపై పడిపోయారు.
6.80.37
लक्ष्मणस्तु ततः क्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत्।
ब्राह्ममस्त्रं प्रयोक्ष्यामि वधार्थं सर्वरक्षसाम् ॥ ६.८०.३७ ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడు కోపంతో తన సోదరునితో ఇలా అన్నాడు: రాక్షసులందరినీ సంహరించడానికి నేను బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాను.
6.80.38
तमुवाच ततो रामो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्।
नैकस्य हेतो रक्षांसि पृथिव्यां हन्तुमर्हसि ॥ ६.८०.३८ ॥
అప్పుడు రాముడు శుభలక్షణుడైన లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: ఒకడి కారణంగా భూమిపై ఉన్న రాక్షసులందరినీ సంహరించడం నీకు తగదు.
6.80.39
अयुध्यमानं प्रच्छन्नं प्राञ्जलिं शरणागतम्।
पलायमानं मत्तं वा न हन्तुं त्वमिहार्हसि ॥ ६.८०.३९ ॥
యుద్ధం చేయనివాడిని, దాగి ఉన్నవాడిని, చేతులు జోడించినవాడిని, శరణు కోరినవాడిని, పారిపోతున్నవాడిని, లేదా మత్తులో ఉన్నవాడిని నువ్వు ఇక్కడ చంపడం తగదు.
6.80.40
तस्यैव तु वधे यत्नं करिष्यामि महाभुज।
आदेक्ष्यावो महावेगानस्त्रानाशीविषोपमान् ॥ ६.८०.४० ॥
కానీ ఓ మహాబాహూ, నేను అతనినే చంపడానికి ప్రయత్నిస్తాను; మనిద్దరం విషసర్పాల్లాంటి వేగవంతమైన అస్త్రాలను ప్రయోగిద్దాం.
6.80.41
तमेनं मायिनं क्षुद्रमन्तर्हितरथं बलात्।
राक्षसं निहनिष्यन्ति दृष्ट्वा वानरयूथपाः ॥ ६.८०.४१ ॥
మాయావి, నీచుడు అయిన ఈ రాక్షసుడు, రథం అదృశ్యమైనవాడు — వానర సేనాధిపతులు చూసి బలంగా సంహరిస్తారు.
6.80.42
यद्येष भूमिं विशते दिवं वा
रसातलं वापि नभस्तलं वा।
एवं विगूढोऽपि ममास्त्रदग्धः
पतिष्यते भूमितले गतासुः ॥ ६.८०.४२ ॥
ఇతడు భూమిలోకి ప్రవేశించినా, స్వర్గంలోకి, లేదా రసాతలంలోకి, లేదా ఆకాశంలోకి కూడా — ఈ విధంగా దాగి ఉన్నా కూడా నా అస్త్రంతో దహించబడి ప్రాణం పోయి నేలపై పడతాడు.
6.80.43
इत्येवमुक्त्वा वचनं महार्थं
रघुप्रवीरः प्लवगर्षभैर्वृतः।
वधाय रौद्रस्य नृशंसकर्मण-
स्तदा महात्मा त्वरितं निरीक्षते ॥ ६.८०.४३ ॥
ఇలా అర్థగర్భితమైన మాటలు పలికి, వానర శ్రేష్ఠులతో చుట్టుముట్టబడిన రఘువీరుడు మహాత్ముడు, ఆ క్రూరుడు, నీచకర్ముడైన రావణుని వధ కోసం వేగంగా చూశాడు.