বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 6.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.81.1
विज्ञाय तु मनस्तस्य राघवस्य महात्मनः।
स निवृत्याहवात् तस्मात् प्रविवेश पुरं ततः ॥ ६.८१.१ ॥
মহাত্মা রাঘবের (রামের) মনোভাব বুঝতে পেরে, সে সেই যুদ্ধ থেকে ফিরে এসে তখন নগরে প্রবেশ করল।
6.81.2
सोऽनुस्मृत्य वधं तेषां राक्षसानां तरस्विनाम्।
क्रोधताम्रेक्षणः शूरो निर्जगामाथ रावणिः ॥ ६.८१.२ ॥
সেই বীর রাক্ষসদের বধের কথা স্মরণ করে, ক্রোধে রক্তিম চোখে সেই শূর রাবণি (ইন্দ্রজিৎ) তখন বেরিয়ে গেল।
6.81.3
स पश्चिमेन द्वारेण निर्ययौ राक्षसैर्वृतः।
इन्द्रजित् सुमहावीर्यः पौलस्त्यो देवकण्टकः ॥ ६.८१.३ ॥
রাক্ষসদের দ্বারা পরিবেষ্টিত হয়ে সে পশ্চিম দ্বার দিয়ে বেরিয়ে গেল। ইন্দ্রজিৎ, অতি মহাবীর্যবান, পুলস্ত্যবংশজ, দেবতাদের কণ্টক।
6.81.4
इन्द्रजित्तु ततो दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
रणायाभ्युुद्यतौ वीरौ मायां प्रादुष्करोत् तदा ॥ ६.८१.४ ॥
তখন ইন্দ্রজিৎ যুদ্ধের জন্য প্রস্তুত দুই বীর ভ্রাতা রাম ও লক্ষ্মণকে দেখে, তখনই মায়া প্রকাশ করল।
6.81.5
इन्द्रजित्तु रथे स्थाप्य सीतां मायामयीं तदा।
बलेन महतावृत्य तस्या वधमरोचयत् ॥ ६.८१.५ ॥
তখন ইন্দ্রজিৎ মায়াময়ী সীতাকে রথে বসিয়ে, বিশাল সেনাদল দিয়ে ঘিরে, তাঁকে বধ করার সংকল্প করল।
6.81.6
मोहनार्थं तु सर्वेषां बुद्धिं कृत्वा सुदुर्मतिः।
हन्तुं सीतां व्यवसितो वानराभिमुखो ययौ ॥ ६.८१.६ ॥
সকলকে বিভ্রান্ত করার জন্য, অতি দুর্মতি ইন্দ্রজিৎ সীতাকে হত্যা করার সংকল্প করে বানরদের সম্মুখে এগিয়ে গেল।
6.81.7
तं दृष्ट्वा त्वभिनिर्यान्तं सर्वे ते काननौकसः।
उत्पेतुरभिसंक्रुद्धाः शिलाहस्ता युयुत्सवः ॥ ६.८१.७ ॥
তাকে বেরিয়ে আসতে দেখে বনবাসী সেই বানরেরা সকলেই অত্যন্ত ক্রুদ্ধ হয়ে হাতে পাথর নিয়ে যুদ্ধের আকাঙ্ক্ষায় লাফিয়ে উঠল।
6.81.8
हनूमान् पुरतस्तेषां जगाम कपिकुञ्जरः।
प्रगृह्य सुमहच्छृङ्गं पर्वतस्य दुरासदम् ॥ ६.८१.८ ॥
বানরদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ হনুমান তাদের সামনে চললেন; একটি পর্বতের অতি বিশাল, দুর্গম এক শৃঙ্গ হাতে তুলে নিয়ে।
6.81.9
स ददर्श हतानन्दां सीतामिन्द्रजितो रथे।
एकवेणीधरां दीनामुपवासकृशाननाम् ॥ ६.८१.९ ॥
ইন্দ্রজিতের রথে বসা সীতাকে তিনি দেখলেন; আনন্দহীনা, একটি বেণী ধারণকারিণী, দীনা, উপবাসে কৃশ মুখমণ্ডল তাঁর।
6.81.10
परिक्लिष्टैकवसनाममृजां राघवप्रियाम्।
रजोमलाभ्यामालिप्तैः सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम् ॥ ६.८१.१० ॥
একটিমাত্র জীর্ণ বস্ত্র পরিহিতা, প্রসাধনহীনা, রাঘবের প্রিয়তমা; ধুলো ও ময়লা তাঁর সর্বাঙ্গে লেপটে ছিল; তিনি শ্রেষ্ঠা নারী।
6.81.11
तां निरीक्ष्य मुहूर्तं तु मैथिलीमध्यवस्य च।
बभूवाचिरदृष्टा हि तेन सा जनकात्मजा ॥ ६.८१.११ ॥
একটু সময় সেই মৈথিলীর দিকে তাকিয়ে, নিশ্চিত হয়ে, তিনি তাঁকে চিনলেন; জনকের কন্যা তিনিই, যাঁকে তিনি সম্প্রতি দেখেছিলেন।
6.81.12
अब्रवीत् तां तु शोकार्तां निरानन्दां तपस्विनीम्।
दृष्ट्वा रथस्थितां दीनां राक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ॥ ६.८१.१२ ॥
শোকে পীড়িত, আনন্দহীনা, তপস্বিনী সেই নারীকে দেখে, রাক্ষসরাজপুত্রের আশ্রয়ে রথে দাঁড়ানো দীনা তাঁকে তিনি বললেন।
6.81.13
किं समर्थितमस्येति चिन्तयन् स महाकपिः।
सह तैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावत रावणिम् ॥ ६.८१.१३ ॥
"এর কাজ কি সম্পন্ন হলো?" এই ভেবে সেই মহাকপি সেই শ্রেষ্ঠ বানরদের সঙ্গে রাবণিকে লক্ষ্য করে ছুটে গেলেন।
6.81.14
तद् वानरबलं दृष्ट्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः।
कृत्वा विकोशं निस्त्रिंशं मूर्ध्नि सीतामकर्षयत् ॥ ६.८१.१४ ॥
বানরসেনাকে দেখে রাবণি ক্রোধে মূর্ছিত হয়ে কোষ থেকে তরবারি বের করে সীতার মাথার চুল ধরে টানল।
6.81.15
तां स्त्रियं पश्यतां तेषां ताडयामास राक्षसः।
क्रोशन्तीं राम रामेति मायया योजितां रथे ॥ ६.८१.१५ ॥
তাঁদের সকলের চোখের সামনে, মায়ায় রথে তোলা সেই নারীকে "রাম রাম" বলে কাঁদতে দেখে সেই রাক্ষস আঘাত করল।
6.81.16
गृहीतमूर्धजां दृष्ट्वा हनूमान् दैन्यमागतः।
दुःखजं वारि नेत्राभ्यामुत्सृजन् मारुतात्मजः ॥ ६.८१.१६ ॥
কেশ ধরা অবস্থায় তাঁকে দেখে বায়ুপুত্র হনুমান দুঃখে কাতর হলেন; দুঃখজাত অশ্রু তাঁর চোখ থেকে ঝরতে লাগল।
6.81.17
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं रामस्य महिषीं प्रियाम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं क्रोधाद् रक्षोधिपात्मजम् ॥ ६.८१.१७ ॥
সর্বাঙ্গসুন্দরী, রামের প্রিয়তমা মহিষীকে দেখে ক্রোধে রাক্ষসাধিপতির পুত্রকে কঠোর বাক্য বললেন।
6.81.18
दुरात्मन्नात्मनाशाय केशपक्षे परामृशः।
ब्रह्मर्षीणां कुले जातो राक्षसीं योनिमाश्रितः ॥ ६.८१.१८ ॥
হে দুরাত্মা! নিজের বিনাশের জন্যই তুমি এর কেশ স্পর্শ করেছ; ব্রহ্মর্ষিদের কুলে জন্মেও তুমি রাক্ষসী যোনি গ্রহণ করেছ।
6.81.19
धिक् त्वां पापसमाचारं यस्य ते मतिरीदृशी।
नृशंसानार्य दुर्वृत्त क्षुद्र पापपराक्रम।
अनार्यस्येदृशं कर्म घृणा ते नास्ति निर्घृण ॥ ६.८१.१९ ॥
পাপাচারী, তোমাকে ধিক্! তোমার মন এমনই! হে নৃশংস, অনার্য, দুরাচার, ক্ষুদ্র, পাপপরাক্রম! অনার্যের এমনই কর্ম; হে নির্দয়, তোমার মধ্যে করুণা নেই।
6.81.20
च्युता गृहाच्च राज्याच्च रामहस्ताच्च मैथिली।
किं तवैषापराद्धा हि यदेनां हंसि निर्दय ॥ ६.८१.२० ॥
গৃহ থেকে, রাজ্য থেকে, রামের হাত থেকে চ্যুত মৈথিলী তোমার কী অপরাধ করেছে, যে হে নির্দয়, তুমি একে হত্যা করছ?
6.81.21
सीतां हत्वा तु न चिरं जीविष्यसि कथंचन।
वधार्ह कर्मणा तेन मम हस्तगतो ह्यसि ॥ ६.८१.२१ ॥
সীতাকে হত্যা করে তুমি কোনোভাবেই দীর্ঘকাল বাঁচবে না; সেই কর্মে তুমি বধের যোগ্য। এখন তুমি আমার হাতের মধ্যে এসেছ।
6.81.22
ये च स्त्रीघातिनां लोका लोकवध्यैश्च कुत्सिताः।
इह जीवितमुत्सृज्य प्रेत्य तान् प्रति लप्स्यसे ॥ ६.८१.२२ ॥
স্ত্রীঘাতকদের যে লোক, এবং জগতে বধকারীদের দ্বারাও নিন্দিত যে লোক, এই জীবন ত্যাগ করে মৃত্যুর পর তুমি সেই লোকগুলিই লাভ করবে।
6.81.23
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धो राक्षसेन्द्रसुतं प्रति ॥ ६.८१.२३ ॥
অত্যন্ত ক্রুদ্ধ হয়ে সে রাক্ষসরাজের পুত্রের দিকে ছুটে গেল।
6.81.24
आपतन्तं महावीर्यं तदनीकं वनौकसाम्।
रक्षसां भीमकोपानामनीकेन न्यवारयत् ॥ ६.८१.२४ ॥
বনবাসীদের সেই মহাবলশালী সেনাকে আক্রমণ করতে আসতে দেখে, ভয়ঙ্কর ক্রোধী রাক্ষসদের সৈন্যবাহিনী তাদের প্রতিহত করল।
6.81.25
स तां बाणसहस्रेण विक्षोभ्य हरिवाहिनीम्।
हनूमन्तं हरिश्रेष्ठमिन्द्रजित् प्रत्युवाच ह ॥ ६.८१.२५ ॥
তিনি হাজার বাণে সেই বানরসেনাকে বিক্ষুব্ধ করে শ্রেষ্ঠ বানর হনুমানকে বললেন।
6.81.26
सुग्रीवस्त्वं च रामश्च यन्निमित्तमिहागताः।
तां वधिष्यामि वैदेहीमद्यैव तव पश्यतः ॥ ६.८१.२६ ॥
সুগ্রীব, তুমি ও রাম যে কারণে এখানে এসেছ, সেই বৈদেহীকে আজই তোমার চোখের সামনে বধ করব।
6.81.27
इमां हत्वा ततो रामं लक्ष्मणं त्वां च वानर।
सुग्रीवं च वधिष्यामि तं चानार्यं विभीषणम् ॥ ६.८१.२७ ॥
একে বধ করার পর রাম, লক্ষ্মণ, তোমাকে, হে বানর, সুগ্রীবকে এবং সেই অনার্য বিভীষণকেও বধ করব।
6.81.28
न हन्तव्याः स्त्रियश्चेति यद् ब्रवीषि प्लवंगम।
पीडाकरममित्राणां यच्च कर्तव्यमेव तत् ॥ ६.८१.२८ ॥
হে প্লবঙ্গম, তুমি বলছ নারীদের হত্যা করা উচিত নয়; কিন্তু শত্রুদের পীড়া দেওয়াই কর্তব্য।
6.81.29
तमेवमुक्त्वा रुदतीं सीतां मायामयीं च ताम्।
शितधारेण खड्गेन निजघानेन्द्रजित् स्वयम् ॥ ६.८१.२९ ॥
এই কথা বলে কাঁদতে থাকা সীতাকে—সেই মায়াময়ীকে—ইন্দ্রজিৎ নিজেই তীক্ষ্ণধার খড়্গ দিয়ে হত্যা করলেন।
6.81.30
यज्ञोपवीतमार्गेण छिन्ना तेन तपस्विनी।
सा पृथिव्यां पृथुश्रोणी पपात प्रियदर्शना ॥ ६.८१.३० ॥
যজ্ঞোপবীতের রেখা বরাবর সেই তপস্বিনীকে সে ছিন্ন করল; প্রশস্ত নিতম্বা, প্রিয়দর্শনা সে মাটিতে পড়ে গেল।
6.81.31
तामिन्द्रजित् स्त्रियं हत्वा हनूमन्तमुवाच ह।
मया रामस्य पश्येमां प्रियां शस्त्रनिषूदिताम्।
एषा विशस्ता वैदेही निष्फलो वः परिश्रमः ॥ ६.८१.३१ ॥
ইন্দ্রজিৎ তাঁকে হত্যা করে হনুমানকে বললেন, "রামের এই প্রিয়াকে দেখো, অস্ত্রে নিহত। বৈদেহী এভাবে নিহত হলেন; তোমাদের পরিশ্রম নিষ্ফল হলো।"
6.81.32
ततः खड्गेन महता हत्वा तामिन्द्रजित्स्वयम्।
हृष्टः स रथमास्थाय ननाद च महास्वनम् ॥ ६.८१.३२ ॥
তারপর ইন্দ্রজিৎ নিজেই এক বিশাল খড়গ দিয়ে তাঁকে হত্যা করে, হৃষ্টচিত্তে রথে আরোহণ করে মহানাদে গর্জন করলেন।
6.81.33
वानराः शुश्रुवुः शब्दमदूरे प्रत्यवस्थिताः।
व्यादितास्यस्य नदतस्तद्दुर्गं संश्रितस्य तु ॥ ६.८१.३३ ॥
কাছেই দাঁড়িয়ে থাকা বানরেরা সেই দুর্গে আশ্রিত, মুখ হাঁ করে গর্জনরত তাঁর শব্দ শুনতে পেল।
6.81.34
तथा तु सीतां विनिहत्य दुर्मतिः
प्रहृष्टचेताः स बभूव रावणिः।
तं हृष्टरूपं समुदीक्ष्य वानरा
विषण्णरूपाः समभिप्रदुद्रुवुः ॥ ६.८१.३४ ॥
এভাবে সীতাকে হত্যা করে সেই দুর্মতি রাবণি প্রফুল্লচিত্ত হলেন। তাঁর হর্ষোৎফুল্ল রূপ দেখে বিষণ্ণ বানরেরা তাঁর দিকে ছুটে গেল।