વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.81.1
विज्ञाय तु मनस्तस्य राघवस्य महात्मनः।
स निवृत्याहवात् तस्मात् प्रविवेश पुरं ततः ॥ ६.८१.१ ॥
મહાત્મા રાઘવ (રામ)ના મનોભાવને સમજીને તે યુદ્ધમાંથી પાછો ફર્યો અને પછી નગરમાં પ્રવેશ્યો.
6.81.2
सोऽनुस्मृत्य वधं तेषां राक्षसानां तरस्विनाम्।
क्रोधताम्रेक्षणः शूरो निर्जगामाथ रावणिः ॥ ६.८१.२ ॥
તે વીર રાક્ષસોના વધનું સ્મરણ કરીને, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો તે શૂર રાવણિ (ઇન્દ્રજિત) પછી બહાર નીકળ્યો.
6.81.3
स पश्चिमेन द्वारेण निर्ययौ राक्षसैर्वृतः।
इन्द्रजित् सुमहावीर्यः पौलस्त्यो देवकण्टकः ॥ ६.८१.३ ॥
રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો તે પશ્ચિમ દ્વારથી બહાર નીકળ્યો. ઇન્દ્રજિત, અત્યંત પરાક્રમી, પુલસ્ત્યવંશી, દેવતાઓ માટે કાંટા સમાન.
6.81.4
इन्द्रजित्तु ततो दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
रणायाभ्युुद्यतौ वीरौ मायां प्रादुष्करोत् तदा ॥ ६.८१.४ ॥
પછી ઇન્દ્રજિતે યુદ્ધ માટે તૈયાર થયેલા વીર ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણને જોયા, અને ત્યારે તેણે માયા પ્રગટ કરી.
6.81.5
इन्द्रजित्तु रथे स्थाप्य सीतां मायामयीं तदा।
बलेन महतावृत्य तस्या वधमरोचयत् ॥ ६.८१.५ ॥
પછી ઇન્દ્રજિતે માયાથી રચેલી સીતાને રથ પર બેસાડીને, મોટા સૈન્યથી ઘેરીને તેના વધનો નિશ્ચય કર્યો.
6.81.6
मोहनार्थं तु सर्वेषां बुद्धिं कृत्वा सुदुर्मतिः।
हन्तुं सीतां व्यवसितो वानराभिमुखो ययौ ॥ ६.८१.६ ॥
સૌને મોહમાં નાખવા, અતિ દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા ઇન્દ્રજિતે સીતાને મારી નાખવાનો નિશ્ચય કરીને વાનરો સામે ચાલ્યો.
6.81.7
तं दृष्ट्वा त्वभिनिर्यान्तं सर्वे ते काननौकसः।
उत्पेतुरभिसंक्रुद्धाः शिलाहस्ता युयुत्सवः ॥ ६.८१.७ ॥
તેને બહાર આવતો જોઈને તે બધા વનવાસી વાનરો અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ, હાથમાં પથ્થરો લઈ, યુદ્ધની ઇચ્છાથી કૂદી ઊઠ્યા.
6.81.8
हनूमान् पुरतस्तेषां जगाम कपिकुञ्जरः।
प्रगृह्य सुमहच्छृङ्गं पर्वतस्य दुरासदम् ॥ ६.८१.८ ॥
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન તેમની આગળ ચાલ્યા; એક પર્વતનું અતિ વિશાળ, દુર્ગમ શિખર ઉપાડીને.
6.81.9
स ददर्श हतानन्दां सीतामिन्द्रजितो रथे।
एकवेणीधरां दीनामुपवासकृशाननाम् ॥ ६.८१.९ ॥
તેણે ઇન્દ્રજિતના રથમાં બેઠેલી સીતાને જોઈ; આનંદ વિનાની, એક જ વેણી ધારણ કરેલી, દીન, ઉપવાસથી કૃશ મુખવાળી.
6.81.10
परिक्लिष्टैकवसनाममृजां राघवप्रियाम्।
रजोमलाभ्यामालिप्तैः सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम् ॥ ६.८१.१० ॥
એક જ જીર્ણ વસ્ત્ર પહેરેલી, શણગાર વિનાની, રાઘવની પ્રિય; ધૂળ અને મેલ તેના સર્વ અંગો પર લાગેલા હતા; તે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી હતી.
6.81.11
तां निरीक्ष्य मुहूर्तं तु मैथिलीमध्यवस्य च।
बभूवाचिरदृष्टा हि तेन सा जनकात्मजा ॥ ६.८१.११ ॥
ક્ષણભર તે મૈથિલીને જોઈ, નિશ્ચય કરી, તેણે તેને ઓળખી; જનકની પુત્રી તે જ છે, જેને તેણે તાજેતરમાં જ જોઈ હતી.
6.81.12
अब्रवीत् तां तु शोकार्तां निरानन्दां तपस्विनीम्।
दृष्ट्वा रथस्थितां दीनां राक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ॥ ६.८१.१२ ॥
શોકથી પીડિત, આનંદ વિનાની, તપસ્વિની એવી તેને જોઈને, રાક્ષસરાજના પુત્રના આશ્રયે રથ પર ઊભેલી દીન તેને તેણે કહ્યું.
6.81.13
किं समर्थितमस्येति चिन्तयन् स महाकपिः।
सह तैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावत रावणिम् ॥ ६.८१.१३ ॥
"આનું કાર્ય સિદ્ધ થયું?" એમ વિચારતા તે મહાકપિ એ શ્રેષ્ઠ વાનરો સાથે રાવણિ તરફ દોડ્યા.
6.81.14
तद् वानरबलं दृष्ट्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः।
कृत्वा विकोशं निस्त्रिंशं मूर्ध्नि सीतामकर्षयत् ॥ ६.८१.१४ ॥
વાનરસેનાને જોઈને રાવણિ ક્રોધથી મૂર્છિત થયો; મ્યાનમાંથી તલવાર કાઢી સીતાના માથાના વાળ પકડીને ખેંચ્યા.
6.81.15
तां स्त्रियं पश्यतां तेषां ताडयामास राक्षसः।
क्रोशन्तीं राम रामेति मायया योजितां रथे ॥ ६.८१.१५ ॥
તેઓ બધા જોતા હતા ત્યારે, માયાથી રથમાં બેસાડેલી એ સ્ત્રીને "રામ, રામ" એવો પોકાર કરતી જોઈને એ રાક્ષસે તેને માર્યું.
6.81.16
गृहीतमूर्धजां दृष्ट्वा हनूमान् दैन्यमागतः।
दुःखजं वारि नेत्राभ्यामुत्सृजन् मारुतात्मजः ॥ ६.८१.१६ ॥
વાળ ખેંચાતાં એને જોઈને વાયુપુત્ર હનુમાન દુઃખી થયા; દુઃખથી ઉત્પન્ન થયેલાં આંસુ આંખોમાંથી વહાવ્યાં.
6.81.17
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं रामस्य महिषीं प्रियाम्।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं क्रोधाद् रक्षोधिपात्मजम् ॥ ६.८१.१७ ॥
સર્વાંગ સુંદર, રામની પ્રિય મહિષીને જોઈને ક્રોધથી તેણે રાક્ષસાધિપતિના પુત્રને કઠોર વચનો કહ્યાં.
6.81.18
दुरात्मन्नात्मनाशाय केशपक्षे परामृशः।
ब्रह्मर्षीणां कुले जातो राक्षसीं योनिमाश्रितः ॥ ६.८१.१८ ॥
હે દુરાત્મા! પોતાના જ નાશ માટે તેં આના વાળ અડક્યા; બ્રહ્મર્ષિઓના કુળમાં જન્મીને પણ તેં રાક્ષસી યોનિ સ્વીકારી છે.
6.81.19
धिक् त्वां पापसमाचारं यस्य ते मतिरीदृशी।
नृशंसानार्य दुर्वृत्त क्षुद्र पापपराक्रम।
अनार्यस्येदृशं कर्म घृणा ते नास्ति निर्घृण ॥ ६.८१.१९ ॥
પાપાચારી, તને ધિક્કાર! તારી બુદ્ધિ આવી છે! હે ક્રૂર, અનાર્ય, દુરાચારી, ક્ષુદ્ર, પાપપરાક્રમી! અનાર્યનું કર્મ આવું જ હોય; હે નિર્દય, તારામાં દયા નથી.
6.81.20
च्युता गृहाच्च राज्याच्च रामहस्ताच्च मैथिली।
किं तवैषापराद्धा हि यदेनां हंसि निर्दय ॥ ६.८१.२० ॥
ઘરથી, રાજ્યથી અને રામના હાથથી ચ્યુત થયેલી મૈથિલીએ તારો શો અપરાધ કર્યો છે, કે હે નિર્દય, તું તેને મારે છે?
6.81.21
सीतां हत्वा तु न चिरं जीविष्यसि कथंचन।
वधार्ह कर्मणा तेन मम हस्तगतो ह्यसि ॥ ६.८१.२१ ॥
સીતાને મારીને તું લાંબો સમય કોઈ રીતે જીવીશ નહિ; એ કર્મથી તું વધ યોગ્ય છે. હવે તું મારા હાથમાં આવી ગયો છે.
6.81.22
ये च स्त्रीघातिनां लोका लोकवध्यैश्च कुत्सिताः।
इह जीवितमुत्सृज्य प्रेत्य तान् प्रति लप्स्यसे ॥ ६.८१.२२ ॥
સ્ત્રીહત્યારાઓના જે લોક છે, અને લોકમાં વધકો દ્વારા પણ નિંદિત લોક છે, તે જ લોક આ જીવન છોડીને મૃત્યુ પછી તને મળશે.
6.81.23
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धो राक्षसेन्द्रसुतं प्रति ॥ ६.८१.२३ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તે રાક્ષસરાજના પુત્ર તરફ દોડ્યો.
6.81.24
आपतन्तं महावीर्यं तदनीकं वनौकसाम्।
रक्षसां भीमकोपानामनीकेन न्यवारयत् ॥ ६.८१.२४ ॥
વનવાસીઓની તે મહાપરાક્રમી સેનાને આક્રમણ કરતી જોઈને, ભયંકર ક્રોધી રાક્ષસોની સેનાએ તેને રોકી.
6.81.25
स तां बाणसहस्रेण विक्षोभ्य हरिवाहिनीम्।
हनूमन्तं हरिश्रेष्ठमिन्द्रजित् प्रत्युवाच ह ॥ ६.८१.२५ ॥
તેણે હજાર બાણોથી તે વાનરસેનાને વિક્ષુબ્ધ કરીને શ્રેષ્ઠ વાનર હનુમાનને કહ્યું.
6.81.26
सुग्रीवस्त्वं च रामश्च यन्निमित्तमिहागताः।
तां वधिष्यामि वैदेहीमद्यैव तव पश्यतः ॥ ६.८१.२६ ॥
સુગ્રીવ, તું અને રામ જે કારણે અહીં આવ્યા છો, તે વૈદેહીને આજે જ તારી નજર સામે હું મારી નાખીશ.
6.81.27
इमां हत्वा ततो रामं लक्ष्मणं त्वां च वानर।
सुग्रीवं च वधिष्यामि तं चानार्यं विभीषणम् ॥ ६.८१.२७ ॥
આને મારીને પછી રામ, લક્ષ્મણ, તને, હે વાનર, સુગ્રીવને અને તે અનાર્ય વિભીષણને પણ હું મારીશ.
6.81.28
न हन्तव्याः स्त्रियश्चेति यद् ब्रवीषि प्लवंगम।
पीडाकरममित्राणां यच्च कर्तव्यमेव तत् ॥ ६.८१.२८ ॥
હે પ્લવંગમ, તું કહે છે કે સ્ત્રીઓને ન મારવી; પણ શત્રુઓને પીડા આપે તે જ કર્તવ્ય છે.
6.81.29
तमेवमुक्त्वा रुदतीं सीतां मायामयीं च ताम्।
शितधारेण खड्गेन निजघानेन्द्रजित् स्वयम् ॥ ६.८१.२९ ॥
આમ કહીને રડતી સીતાને—તે માયામયીને—ઇન્દ્રજિતે પોતે તીક્ષ્ણ ધારવાળી તલવારથી મારી નાખી.
6.81.30
यज्ञोपवीतमार्गेण छिन्ना तेन तपस्विनी।
सा पृथिव्यां पृथुश्रोणी पपात प्रियदर्शना ॥ ६.८१.३० ॥
યજ્ઞોપવીતની રેખા પ્રમાણે તેણે તે તપસ્વિનીને કાપી નાખી; પહોળા કટિવાળી, જોવામાં પ્રિય એવી તે ધરતી પર પડી.
6.81.31
तामिन्द्रजित् स्त्रियं हत्वा हनूमन्तमुवाच ह।
मया रामस्य पश्येमां प्रियां शस्त्रनिषूदिताम्।
एषा विशस्ता वैदेही निष्फलो वः परिश्रमः ॥ ६.८१.३१ ॥
ઇન્દ્રજિતે તેને મારીને હનુમાનને કહ્યું, "રામની આ પ્રિયાને જુઓ, શસ્ત્રોથી હણાયેલી. વૈદેહી આમ હણાઈ; તમારો પરિશ્રમ નિષ્ફળ ગયો."
6.81.32
ततः खड्गेन महता हत्वा तामिन्द्रजित्स्वयम्।
हृष्टः स रथमास्थाय ननाद च महास्वनम् ॥ ६.८१.३२ ॥
પછી ઇન્દ્રજિતે પોતે મોટી તલવારથી તેને મારી, હર્ષિત થઈ રથ પર ચઢી મોટો ગર્જનાર કર્યો.
6.81.33
वानराः शुश्रुवुः शब्दमदूरे प्रत्यवस्थिताः।
व्यादितास्यस्य नदतस्तद्दुर्गं संश्रितस्य तु ॥ ६.८१.३३ ॥
નજીક ઊભેલા વાનરોએ તે દુર્ગમાં રહીને મોં ખોલી ગર્જતા તેનો અવાજ સાંભળ્યો.
6.81.34
तथा तु सीतां विनिहत्य दुर्मतिः
प्रहृष्टचेताः स बभूव रावणिः।
तं हृष्टरूपं समुदीक्ष्य वानरा
विषण्णरूपाः समभिप्रदुद्रुवुः ॥ ६.८१.३४ ॥
આ રીતે સીતાને મારીને તે દુર્મતિ રાવણિ હર્ષિત મનવાળો થયો. તેનું આનંદિત રૂપ જોઈ વિષાદિત વાનરો તેની તરફ દોડ્યા.