વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.82.1
श्रुत्वा तु भीमनिर्ह्रादं शक्राशनिसमस्वनम्।
वीक्ष्यमाणा दिशः सर्वा दुद्रुवुर्वानरा भृशम् ॥ ६.८२.१ ॥
ઇન્દ્રના વજ્ર જેવો ભયાનક ગર્જનાનો અવાજ સાંભળીને વાનરો બધી દિશાઓ તરફ જોતા અત્યંત ભયથી ભાગ્યા.
6.82.2
तानुवाच ततः सर्वान् हनूमान् मारुतात्मजः।
विषण्णवदनान् दीनांस्त्रस्तान् विद्रवतः पृथक् ॥ ६.८२.२ ॥
ત્યારે વાયુપુત્ર હનુમાને ઉદાસ મુખવાળા, દીન, ભયભીત અને જુદા જુદા ભાગી રહેલા તે સર્વ વાનરોને કહ્યું.
6.82.3
कस्माद् विषण्णवदना विद्रवध्वं प्लवंगमाः।
त्यक्तयुद्धसमुत्साहाः शूरत्वं क्व नु वो गतम् ॥ ६.८२.३ ॥
હે વાનરો! ઉદાસ મુખે તમે કેમ ભાગો છો? યુદ્ધનો ઉત્સાહ છોડીને તમારી વીરતા ક્યાં ગઈ?
6.82.4
पृष्ठतोऽनुव्रजध्वं मामग्रतो यान्तमाहवे।
शूरैरभिजनोपेतैरयुक्तं हि निवर्तितुम् ॥ ६.८२.४ ॥
યુદ્ધમાં આગળ જતા મારી પાછળ પાછળ આવો. ઉચ્ચ કુળના વીરોને પાછા ફરવું યોગ્ય નથી.
6.82.5
एवमुक्ताः सुसंक्रुद्धा वायुपुत्रेण धीमता।
शैलशृङ्गान् द्रुमांश्चैव जगृहुर्हृष्टमानसाः ॥ ६.८२.५ ॥
બુદ્ધિમાન વાયુપુત્રે એમ કહ્યું ત્યારે અત્યંત ક્રોધિત અને પ્રસન્ન મનવાળા વાનરોએ પર્વતશિખરો અને વૃક્ષો ઉપાડી લીધાં.
6.82.6
अभिपेतुश्च गर्जन्तो राक्षसान् वानरर्षभाः।
परिवार्य हनूमन्तमन्वयुश्च महाहवे ॥ ६.८२.६ ॥
ગર્જના કરતા વાનરશ્રેષ્ઠો રાક્ષસો પર તૂટી પડ્યા; મહાયુદ્ધમાં હનુમાનને ઘેરીને તેમની પાછળ ચાલ્યા.
6.82.7
स तैर्वानरमुख्यैस्तु हनूमान् सर्वतो वृतः।
हुताशन इवार्चिष्मानदहच्छत्रुवाहिनीम् ॥ ६.८२.७ ॥
શ્રેષ્ઠ વાનરોથી ઘેરાયેલા હનુમાન, જ્વાળાઓવાળા અગ્નિની જેમ શત્રુસેનાને બાળવા લાગ્યા.
6.82.8
स राक्षसानां कदनं चकार सुमहाकपिः।
वृतो वानरसैन्येन कालान्तकयमोपमः ॥ ६.८२.८ ॥
વાનરસેનાથી ઘેરાયેલા તે મહાકપિએ રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો; તે કાળ, અંતક અને યમ જેવા હતા.
6.82.9
स तु शोकेन चाविष्टः कोपेन महता कपिः।
हनूमान् रावणिरथे महतीं पातयच्छिलाम् ॥ ६.८२.९ ॥
શોક અને મહાક્રોધથી ભરેલા તે કપિ હનુમાને રાવણિના રથ પર એક મોટો પથ્થર ફેંક્યો.
6.82.10
तामापतन्तीं दृष्ट्वैव रथः सारथिना तदा।
विधेयाश्वसमायुक्तः विदूरमपवाहितः ॥ ६.८२.१० ॥
તે પડતી શિલા જોતાં જ સારથિ સહિતનો તે રથ, સુશિક્ષિત ઘોડાઓથી જોડાયેલો, દૂર હંકારી લેવાયો.
6.82.11
तमिन्द्रजितमप्राप्य रथस्थं सहसारथिम्।
विवेश धरणीं भित्त्वा सा शिला व्यर्थमुद्यता ॥ ६.८२.११ ॥
રથ પર ઊભેલા ઇન્દ્રજિત અને તેના સારથિ સુધી પહોંચ્યા વિના, તે શિલા વ્યર્થ ઊંચકાઈ હતી; તે ધરતીને ચીરીને અંદર ઊતરી ગઈ.
6.82.12
पतितायां शिलायां तु व्यथिता रक्षसां चमूः।
निपतन्त्या च शिलया राक्षसा मथिता भृशम् ॥ ६.८२.१२ ॥
શિલા પડતાં રાક્ષસસેના વ્યથિત થઈ; પડતી તે શિલાથી રાક્ષસો અતિશય કચડાઈ ગયા.
6.82.13
तमभ्यधावन् शतशो नदन्तः काननौकसः।
ते द्रुमांश्च महाकाया गिरिशृङ्गाणि चोद्यताः ॥ ६.८२.१३ ॥
જંગલમાં રહેતા વાનરો સેંકડોની સંખ્યામાં ગર્જના કરતા તેના પર ધસી ગયા. તે મહાકાય વાનરોએ વૃક્ષો અને પર્વતશિખરો ઊંચા ઉઠાવ્યા.
6.82.14
क्षिपन्तीन्द्रजितं संख्ये वानरा भीमविक्रमाः।
वृक्षशैलमहावर्षं विसृजन्तः प्लवंगमाः ॥ ६.८२.१४ ॥
યુદ્ધમાં ભયંકર પરાક્રમી વાનરો ઇન્દ્રજિત પર વૃક્ષો અને શિલાઓનો મહાવર્ષાદ વરસાવતા દોડ્યા.
6.82.15
शत्रूणां कदनं चक्रुर्नेदुश्च विविधैः स्वनैः।
वानरैस्तैर्महाभीमैर्घोररूपा निशाचराः ॥ ६.८२.१५ ॥
વાનરોએ શત્રુઓનો સંહાર કર્યો અને વિવિધ અવાજોથી ગર્જના કરી. તે મહાભયંકર વાનરોથી ઘોર રૂપવાળા નિશાચરો પીડાયા.
6.82.16
वीर्यादभिहता वृक्षैर्व्यचेष्टन्त रणक्षितौ।
स सैन्यमभिवीक्ष्याथ वानरार्दितमिन्द्रजित् ॥ ६.८२.१६ ॥
વાનરોના બળથી વૃક્ષોના પ્રહારે ઘાયલ થયેલા રાક્ષસો રણભૂમિ પર તરફડવા લાગ્યા. ત્યારે વાનરોથી પીડિત પોતાના સૈન્યને જોઈને ઇન્દ્રજિત...
6.82.17
प्रगृहीतायुधः क्रुद्धः परानभिमुखो ययौ।
स शरौघानवसृजन् स्वसैन्येनाभिसंवृतः ॥ ६.८२.१७ ॥
શસ્ત્ર ઉગામીને ક્રોધિત થઈ તે શત્રુઓ તરફ ગયો. પોતાના સૈન્યથી ઘેરાયેલો તે બાણોની ધારાઓ વરસાવતો આગળ વધ્યો.
6.82.18
जघान कपिशार्दूलान् सुबहून् दृढविक्रमः।
शूलैरशनिभिः खड्गैः पट्टिशैः शूलमुद्गरैः ॥ ६.८२.१८ ॥
દૃઢ પરાક્રમી તેણે શૂળ, વજ્ર, ખડ્ગ, પટ્ટિશ, શૂળ અને મુદ્ગરોથી ઘણા શ્રેષ્ઠ વાનરોને મારી નાખ્યા.
6.82.19
ते चाप्यनुचरांस्तस्य वानरा जघ्नुराहवे।
सुस्कन्धविटपैः शैलैः शिलाभिश्च महाबलः ॥ ६.८२.१९ ॥
યુદ્ધમાં વાનરોએ તેના અનુચરોને સુંદર થડ અને ડાળીઓવાળા વૃક્ષો, પર્વતશિખરો અને શિલાઓ વડે માર્યા; તે મહાબળવાન પણ.
6.82.20
हनूमान् कदनं चक्रे रक्षसां भीमकर्मणाम्।
संनिवार्य परानीकमब्रवीत् तान् वनौकसः ॥ ६.८२.२० ॥
હનુમાને ભયંકર કર્મ કરનારા રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો; શત્રુસેનાને રોકીને તે વનવાસી વાનરોને બોલ્યો.
6.82.21
हनूमान् संनिवर्तध्वं न नः साध्यमिदं बलम्।
त्यक्त्वा प्राणान् विचेष्टन्तो रामप्रियचिकीर्षवः ॥ ६.८२.२१ ॥
હનુમાન બોલ્યો: પાછા ફરો! આપણું આ બળ આ કાર્ય સાધવા પૂરતું નથી; પ્રાણ ત્યજીને પણ રામને પ્રિય કરવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ.
6.82.22
यन्निमित्तं हि युध्यामो हता सा जनकात्मजा।
इममर्थं हि विज्ञाप्य रामं सुग्रीवमेव च ॥ ६.८२.२२ ॥
જેના કારણે આપણે યુદ્ધ કરીએ છીએ, તે જનકની પુત્રી મારી નખાઈ છે. આ વાત રામ અને સુગ્રીવને પણ જણાવવી જોઈએ.
6.82.23
तौ यत् प्रतिविधास्येते तत् करिष्यामहे वयम्।
इत्युक्त्वा वानरश्रेष्ठो वारयन् सर्ववानरान् ॥ ६.८२.२३ ॥
તેઓ બંને જે નક્કી કરશે તે અમે કરીશું એમ કહીને વાનરશ્રેષ્ઠે બધા વાનરોને રોક્યા.
6.82.24
शनैः शनैरसंत्रस्तः सबलः संन्यवर्तत।
ततः प्रेक्ष्य हनूमन्तं व्रजन्तं यत्र राघवः ॥ ६.८२.२४ ॥
ધીમે ધીમે, નિર્ભયપણે, સેના સહિત તે પાછો ફર્યો. પછી રાઘવ (રામ) જ્યાં હતા ત્યાં હનુમાનને જતા જોઈને—
6.82.25
स होतुकामो दुष्टात्मा गतश्चैत्यं निकुम्भिलाम्।
निकुम्भिलामधिष्ठाय पावकं जुहवेन्द्रजित् ॥ ६.८२.२५ ॥
દુષ્ટ મનનો તે હોમ કરવાની ઇચ્છાએ નિકુમ્ભિલા નામના ચૈત્યે ગયો; નિકુમ્ભિલામાં બેસીને ઇન્દ્રજિતે અગ્નિમાં આહુતિ આપી.
6.82.26
यज्ञभूम्यां ततो गत्वा पावकस्तेन रक्षसा।
हूयमानः प्रजज्वाल होमशोणितभुक् तदा ॥ ६.८२.२६ ॥
પછી યજ્ઞભૂમિમાં જઈને તે રાક્ષસ દ્વારા આહુતિ અપાતો અગ્નિ, હોમ અને રક્તનું ભક્ષણ કરતો તે સમયે પ્રજ્વલિત થયો.
6.82.27
सार्चिःपिनद्धो ददृशे होमशोणिततर्पितः।
संध्यागत इवादित्यः सुतीव्रोऽग्निः समुत्थितः ॥ ६.८२.२७ ॥
જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલો, હોમ અને રક્તથી તૃપ્ત થયેલો અગ્નિ દેખાયો; સંધ્યાએ ઉદય પામેલા સૂર્ય સમાન અત્યંત પ્રચંડ અગ્નિ ઊભો થયો.
6.82.28
अथेन्द्रजिद् राक्षसभूतये तु
जुहाव हव्यं विधिना विधानवित्।
दृष्ट्वा व्यतिष्ठन्त च राक्षसास्ते
महासमूहेषु नयानयज्ञाः ॥ ६.८२.२८ ॥
પછી વિધિ જાણનારા ઇન્દ્રજિતે રાક્ષસોના કલ્યાણ માટે વિધિપૂર્વક હવ્યની આહુતિ આપી; તે જોઈને નીતિ-અનીતિ જાણનારા તે રાક્ષસો મોટી સભાઓમાં દૂર ઊભા રહ્યા.