ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
राघवश्चापि विपुलं तं राक्षसवनौकसाम्।
श्रुत्वा संग्रामनिर्घोषं जाम्बवन्तमुवाच ह ॥ ६.८३.१ ॥
ರಾಕ್ಷಸ ವನವಾಸಿಗಳ ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಘವನು ಜಾಂಬವಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.83.2
सौम्य नूनं हनुमता कृतं कर्म सुदुष्करम्।
श्रूयते च यथा भीमः सुमहानायुधस्वनः ॥ ६.८३.२ ॥
ಸೌಮ್ಯನೇ! ಹನುಮಂತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಆಯುಧಗಳ ಭಯಂಕರ ಮಹಾ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
6.83.3
तद् गच्छ कुरु साहाय्यं स्वबलेनाभिसंवृतः।
क्षिप्रमृक्षपते तस्य कपिश्रेष्ठस्य युध्यतः ॥ ६.८३.३ ॥
ಹಾಗಾದರೆ ಹೋಗು, ಋಕ್ಷಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರನಿಗೆ ಬೇಗನೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು.
6.83.4
ऋक्षराजस्तथेत्युक्त्वा स्वेनानीकेन संवृतः।
आगच्छत् पश्चिमं द्वारं हनूमान् यत्र वानरः ॥ ६.८३.४ ॥
ಋಕ್ಷರಾಜನು 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ವಾನರ ಹನುಮಂತನಿದ್ದನು.
6.83.5
अथायान्तं हनूमन्तं ददर्शर्क्षपतिस्तदा।
वानरैः कृतसंग्रामैः श्वसद्भिरभिसंवृतम् ॥ ६.८३.५ ॥
ಆಗ ಋಕ್ಷಪತಿಯು, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಉಸಿರು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಂಡನು.
6.83.6
दृष्ट्वा पथि हनूमांश्च तदृक्षबलमुद्यतम्।
नीलमेघनिभं भीमं संनिवार्य न्यवर्तत ॥ ६.८३.६ ॥
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಋಕ್ಷ ಸೈನ್ಯವು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಭಯಂಕರನಾದ ಹನುಮಂತನು ಅದನ್ನು ತಡೆದು ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.
6.83.7
स तेन सह सैन्येन संनिकर्षं महायशाः।
शीघ्रमागम्य रामाय दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.८३.७ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಆ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.83.8
समरे युध्यमानानामस्माकं प्रेक्षतां च सः।
जघान रुदतीं सीतामिन्द्रजिद् रावणात्मजः ॥ ६.८३.८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾವಣನ ಮಗ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೊಂದನು.
6.83.9
उद्भ्रान्तचित्तस्तां दृष्ट्वा विषण्णोऽहमरिंदम।
तदहं भवतो वृत्तं विज्ञापयितुमागतः ॥ ६.८३.९ ॥
ಅರಿಂದಮನೇ, ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಲಕಿ ದುಃಖಿತನಾದೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
6.83.10
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवः शोकमूर्च्छितः।
निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.८३.१० ॥
ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ರಾಘವನು ಆಗ ಬೇರು ಕಡಿದ ಮರದಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
6.83.11
तं भूमौ देवसंकाशं पतितं दृश्य राघवम्।
अभिपेतुः समुत्पत्य सर्वतः कपिसत्तमाः ॥ ६.८३.११ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ದೇವಸದೃಶ ರಾಘವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಹಾರಿ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.83.12
आसिञ्चन् सलिलैश्चैनं पद्मोत्पलसुगन्धिभिः।
प्रदहन्तमसंहार्यं सहसाग्निमिवोत्थितम् ॥ ६.८३.१२ ॥
ತಾವರೆ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಸುಗಂಧವುಳ್ಳ ನೀರಿನಿಂದ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದರು; ಸಹಸಾ ಎದ್ದ, ಸುಡುವ, ಸಮೀಪಿಸಲಾಗದ ಬೆಂಕಿಯಂತಿದ್ದ ಅವನ ಮೇಲೆ.
6.83.13
तं लक्ष्मणोऽथ बाहुभ्यां परिष्वज्य सुदुःखितः।
उवाच राममस्वस्थं वाक्यं हेत्वर्थसंयुतम् ॥ ६.८३.१३ ॥
ಆಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಕಾರಣಸಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.83.14
शुभे वर्त्मनि तिष्ठन्तं त्वामार्य विजितेन्द्रियम्।
अनर्थेभ्यो न शक्नोति त्रातुं धर्मो निरर्थकः ॥ ६.८३.१४ ॥
ಆರ್ಯನೇ, ಶುಭಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನರ್ಥಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅದು ನಿರರ್ಥಕ.
6.83.15
भूतानां स्थावराणां च जङ्गमानां च दर्शनम्।
यथास्ति न तथा धर्मस्तेन नास्तीति मे मतिः ॥ ६.८३.१५ ॥
ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಜೀವಿಗಳ ಕಾಣುವಿಕೆ ಇರುವಂತೆ ಧರ್ಮ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
6.83.16
यथैव स्थावरं व्यक्तं जङ्गमं च तथाविधम्।
नायमर्थस्तथा युक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ॥ ६.८३.१६ ॥
ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆ ಈ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ; ನಿನ್ನಂತವರು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
6.83.17
यद्यधर्मो भवेद् भूतो रावणो नरकं व्रजेत्।
भवांश्च धर्मसंयुक्तो नैव व्यसनमाप्नुयात् ॥ ६.८३.१७ ॥
ಅಧರ್ಮವಿದ್ದರೆ ರಾವಣನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು; ಧರ್ಮಯುಕ್ತನಾದ ನೀನು ವಿಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದಿತ್ತು.
6.83.18
तस्य च व्यसनाभावाद् व्यसनं चागते त्वयि।
धर्मो भवत्यधर्मश्च परस्परविरोधिनौ ॥ ६.८३.१८ ॥
ಅವನಿಗೆ ವಿಪತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಪತ್ತು ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳು.
6.83.19
धर्मेणोपलभेद् धर्ममधर्मं चाप्यधर्मतः।
यद्यधर्मेण युज्येयुर्येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः ॥ ६.८३.१९ ॥
ಧರ್ಮದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನೂ, ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಅಧರ್ಮವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವರಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.
6.83.20
न धर्मेण वियुज्येरन्नाधर्मरुचयो जनाः।
धर्मेणाचरतां तेषां तथा धर्मफलं भवेत् ॥ ६.८३.२० ॥
ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜನರೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
6.83.21
यस्मादर्था विवर्धन्ते येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः।
क्लिश्यन्ते धर्मशीलाश्च तस्मादेतौ निरर्थकौ ॥ ६.८३.२१ ॥
ಅಧರ್ಮ ನೆಲೆಸಿರುವವರ ಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮಶೀಲರು ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎರಡೂ ನಿರರ್ಥಕ.
6.83.22
वध्यन्ते पापकर्माणो यद्यधर्मेण राघव।
वधकर्महतोऽधर्मः स हतः कं वधिष्यति ॥ ६.८३.२२ ॥
ಓ ರಾಘವ, ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ವಧಕರ್ಮದಿಂದ ಹತವಾದ ಅಧರ್ಮ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು?
6.83.23
अथवा विहितेनायं हन्यते हन्ति चापरम्।
विधिः स लिप्यते तेन न स पापेन कर्मणा ॥ ६.८३.२३ ॥
ಅಥವಾ ವಿಹಿತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಇದು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆ ವಿಧಿ ಅದಕ್ಕೇ ಅಂಟುತ್ತದೆ; ಅವನು ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ.
6.83.24
अदृष्टप्रतिकारेण अव्यक्तेनासता सता।
कथं शक्यं परं प्राप्तुं धर्मेणारिविकर्षण ॥ ६.८३.२४ ॥
ಕಾಣದ ಉಪಾಯದಿಂದ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿ, ದುಷ್ಟನಿಂದ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನನಿಂದ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಓ ಶತ್ರುಕರ್ಷಣ!
6.83.25
यदि सत् स्यात् सतां मुख्य नासत् स्यात् तव किंचन।
त्वया यदीदृशं प्राप्तं तस्मात् तन्नोपपद्यते ॥ ६.८३.२५ ॥
ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸತ್ಯವಿದ್ದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಸತ್ಯ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಇಂಥದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
6.83.26
अथवा दुर्बलः क्लीबो बलं धर्मोऽनुवर्तते।
दुर्बलो हृतमर्यादो न सेव्य इति मे मतिः ॥ ६.८३.२६ ॥
ಅಥವಾ, ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಷಂಡನಿಗೆ ಬಲವೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ದುರ್ಬಲನೂ ಮರ್ಯಾದೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನೂ ಆದವನನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
6.83.27
बलस्य यदि चेद् धर्मो गुणभूतः पराक्रमैः।
धर्ममुत्सृज्य वर्तस्व यथा धर्मे तथा बले ॥ ६.८३.२७ ॥
ಬಲದ ಗುಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವಿದ್ದು, ಅದು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಾಧಿತವಾದರೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಬಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೋ.
6.83.28
अथ चेत् सत्यवचनं धर्मः किल परंतप।
अनृतं त्वय्यकरणे किं न बद्धस्त्वया विना ॥ ६.८३.२८ ॥
ಸತ್ಯವಚನವೇ ಧರ್ಮವಾದರೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ನೀನು ಅಸತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರು ಅದರಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿಲ್ಲ?
6.83.29
यदि धर्मो भवेद् भूत अधर्मो वा परंतप।
न स्म हत्वा मुनिं वज्री कुर्यादिज्यां शतक्रतुः ॥ ६.८३.२९ ॥
ಧರ್ಮವಾಗಲಿ ಅಧರ್ಮವಾಗಲಿ, ಓ ಜೀವಿಯೇ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ವಜ್ರಧಾರಿ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನು ಒಬ್ಬ ಮುನಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೇ?
6.83.30
अधर्मसंश्रितो धर्मो विनाशयति राघव।
सर्वमेतद् यथाकामं काकुत्स्थ कुरुते नरः ॥ ६.८३.३० ॥
ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಧರ್ಮವು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ, ಓ ರಾಘವ. ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಮನುಷ್ಯನು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
6.83.31
मम चेदं मतं तात धर्मोऽयमिति राघव।
धर्ममूलं त्वया छिन्नं राज्यमुत्सृजता तदा ॥ ६.८३.३१ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಇದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಇದೇ ಧರ್ಮ. ರಾಘವನೇ, ಆಗ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ನೀನು ಧರ್ಮದ ಮೂಲವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ.
6.83.32
अर्थेभ्योऽथ प्रवृद्धेभ्यः संवृत्तेभ्यस्ततस्ततः।
क्रियाः सर्वाः प्रवर्तन्ते पर्वतेभ्य इवापगाः ॥ ६.८३.३२ ॥
ಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದು ಉಂಟಾದಾಗ, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.
6.83.33
अर्थेन हि विमुक्तस्य पुरुषस्याल्पचेतसः।
विच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्वा ग्रीष्मे कुसरितो यथा ॥ ६.८३.३३ ॥
ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದ, ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯ ಮನುಷ್ಯನ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಒಣಗುವಂತೆ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
6.83.34
सोऽयमर्थं परित्यज्य सुखकामः सुखैधितः।
पापमाचरते कर्तुं तदा दोषः प्रवर्तते ॥ ६.८३.३४ ॥
ಅವನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
6.83.35
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः।
यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ ६.८३.३५ ॥
ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಮಿತ್ರರು; ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಬಂಧುಗಳು. ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ; ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಪಂಡಿತ.
6.83.36
यस्यार्थाः स च विक्रान्तो यस्यार्थाः स च बुद्धिमान्।
यस्यार्थाः स महाभागो यस्यार्थाः स गुणाधिकः ॥ ६.८३.३६ ॥
ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಪರಾಕ್ರಮಿ; ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ; ಯಾರಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠ.
6.83.37
अर्थस्यैते परित्यागे दोषाः प्रव्याहृता मया।
राज्यमुत्सृजता धीर येन बुद्धिस्त्वया कृता ॥ ६.८३.३७ ॥
ಧೀರನೇ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಾಗ ನೀನು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ, ಸಂಪತ್ತಿನ ತ್ಯಾಗದ ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದೆನು.
6.83.38
यस्यार्था धर्मकामार्थास्तस्य सर्वं प्रदक्षिणम्।
अधनेनार्थकामेन नार्थः शक्यो विचिन्वता ॥ ६.८३.३८ ॥
ಸಂಪತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವಾಗುತ್ತವೆ; ನಿರ್ಧನನಿಗೆ, ಧನಕಾಮನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಯೋಚಿಸಿದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲ.
6.83.39
हर्षः कामश्च दर्पश्च धर्मः क्रोधः शमो दमः।
अर्थादेतानि सर्वाणि प्रवर्तन्ते नराधिप ॥ ६.८३.३९ ॥
ನರಾಧಿಪನೇ, ಹರ್ಷ, ಕಾಮ, ದರ್ಪ, ಧರ್ಮ, ಕ್ರೋಧ, ಶಮ, ದಮ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
6.83.40
येषां नश्यत्ययं लोकश्चरतां धर्मचारिणाम्।
तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्ते दुर्दिनेषु यथा ग्रहाः ॥ ६.८३.४० ॥
ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಈ ಲೋಕ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಅವರ ಸಂಪತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಮೋಡದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳು ಕಾಣದಂತೆ.
6.83.41
त्वयि प्रव्रजिते वीर गुरोश्च वचने स्थिते।
रक्षसापहृता भार्या प्राणौः प्रियतरा तव ॥ ६.८३.४१ ॥
ವೀರನೇ, ತಂದೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನೀನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದೆ; ಆಗ ರಾಕ್ಷಸನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು, ಅವಳು ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳು.
6.83.42
तदद्य विपुलं वीर दुःखमिन्द्रजिता कृतम्।
कर्मणा व्यपनेष्यामि तस्मादुत्तिष्ठ राघव ॥ ६.८३.४२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ವೀರನೇ, ಇಂದ್ರಜಿತು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಈ ಮಹಾ ದುಃಖವನ್ನು ಇಂದು ನನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಘವನೇ, ಏಳು.
6.83.43
उत्तिष्ठ नरशार्दूल दीर्घबाहो धृतव्रत।
किमात्मानं महात्मानमात्मानं नावबुध्यसे ॥ ६.८३.४३ ॥
ಏಳು, ನರಶಾರ್ದೂಲನೇ, ದೀರ್ಘಬಾಹುವೇ, ದೃಢವ್ರತನೇ! ನಿನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ?
6.83.44
अयमनघ तवोदितः प्रियार्थं
जनकसुतानिधनं निरीक्ष्य रुष्टः।
सरथगजहयां सराक्षसेन्द्रां
भृशमिषुभिर्विनिपातयामि लङ्काम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ನಿರ್ದೋಷನೇ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯಕ್ಕಾಗಿ, ಜನಕಸುತೆಯ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾನು, ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸ ಅಧಿಪತಿಗಳ ಸಹಿತ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉರುಳಿಸುತ್ತೇನೆ.