ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
राघवश्चापि विपुलं तं राक्षसवनौकसाम्।
श्रुत्वा संग्रामनिर्घोषं जाम्बवन्तमुवाच ह ॥ ६.८३.१ ॥
ରାକ୍ଷସ ବନବାସୀଙ୍କ ସେହି ମହା ଯୁଦ୍ଧଘୋଷ ଶୁଣି ରାଘବ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.83.2
सौम्य नूनं हनुमता कृतं कर्म सुदुष्करम्।
श्रूयते च यथा भीमः सुमहानायुधस्वनः ॥ ६.८३.२ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ! ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚୟ ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଓ ମହାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
6.83.3
तद् गच्छ कुरु साहाय्यं स्वबलेनाभिसंवृतः।
क्षिप्रमृक्षपते तस्य कपिश्रेष्ठस्य युध्यतः ॥ ६.८३.३ ॥
ତେଣୁ ଯାଅ, ହେ ଋକ୍ଷପତି! ନିଜ ସେନାରେ ଘେରା ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସହାୟତା କର।
6.83.4
ऋक्षराजस्तथेत्युक्त्वा स्वेनानीकेन संवृतः।
आगच्छत् पश्चिमं द्वारं हनूमान् यत्र वानरः ॥ ६.८३.४ ॥
ଋକ୍ଷରାଜ 'ତଥାସ୍ତୁ' କହି ନିଜ ସେନାରେ ଘେରା ହୋଇ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେହି ବାନର ହନୁମାନ ଥିଲେ।
6.83.5
अथायान्तं हनूमन्तं ददर्शर्क्षपतिस्तदा।
वानरैः कृतसंग्रामैः श्वसद्भिरभिसंवृतम् ॥ ६.८३.५ ॥
ସେତେବେଳେ ଋକ୍ଷପତି ଯୁଦ୍ଧ କରି ହାଂପୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ଆସୁଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.83.6
दृष्ट्वा पथि हनूमांश्च तदृक्षबलमुद्यतम्।
नीलमेघनिभं भीमं संनिवार्य न्यवर्तत ॥ ६.८३.६ ॥
ପଥରେ ଋକ୍ଷ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବାର ଦେଖି, ନୀଳ ମେଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ହନୁମାନ ତାହାକୁ ରୋକି ଫେରିଗଲେ।
6.83.7
स तेन सह सैन्येन संनिकर्षं महायशाः।
शीघ्रमागम्य रामाय दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.८३.७ ॥
ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ସେହି ସେନା ସହିତ ନିକଟକୁ ଆସି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.83.8
समरे युध्यमानानामस्माकं प्रेक्षतां च सः।
जघान रुदतीं सीतामिन्द्रजिद् रावणात्मजः ॥ ६.८३.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରାବଣପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କାନ୍ଦୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲା।
6.83.9
उद्भ्रान्तचित्तस्तां दृष्ट्वा विषण्णोऽहमरिंदम।
तदहं भवतो वृत्तं विज्ञापयितुमागतः ॥ ६.८३.९ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ବିଚଳିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲା; ତେଣୁ ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି।
6.83.10
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवः शोकमूर्च्छितः।
निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.८३.१० ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶୋକରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ରାଘବ ସେତେବେଳେ ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.83.11
तं भूमौ देवसंकाशं पतितं दृश्य राघवम्।
अभिपेतुः समुत्पत्य सर्वतः कपिसत्तमाः ॥ ६.८३.११ ॥
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେବତୁଲ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଚାରିପଟରୁ ଡେଇଁ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଗଲେ।
6.83.12
आसिञ्चन् सलिलैश्चैनं पद्मोत्पलसुगन्धिभिः।
प्रदहन्तमसंहार्यं सहसाग्निमिवोत्थितम् ॥ ६.८३.१२ ॥
ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳୋତ୍ପଳର ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚନ କଲେ; ଅକସ୍ମାତ୍ ଉଠିଥିବା, ଦହନକାରୀ, ଅସହ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ତାଙ୍କୁ।
6.83.13
तं लक्ष्मणोऽथ बाहुभ्यां परिष्वज्य सुदुःखितः।
उवाच राममस्वस्थं वाक्यं हेत्वर्थसंयुतम् ॥ ६.८३.१३ ॥
ଏଥିରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦୁଇ ବାହୁରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଅସ୍ଵସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ କାରଣସହିତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.83.14
शुभे वर्त्मनि तिष्ठन्तं त्वामार्य विजितेन्द्रियम्।
अनर्थेभ्यो न शक्नोति त्रातुं धर्मो निरर्थकः ॥ ६.८३.१४ ॥
ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଭ ପଥରେ ସ୍ଥିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନର୍ଥରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଧର୍ମ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ତାହା ନିରର୍ଥକ।
6.83.15
भूतानां स्थावराणां च जङ्गमानां च दर्शनम्।
यथास्ति न तथा धर्मस्तेन नास्तीति मे मतिः ॥ ६.८३.१५ ॥
ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଯେପରି ହୁଏ, ଧର୍ମ ସେପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଧର୍ମ ନାହିଁ ବୋଲି ମୋର ମତ।
6.83.16
यथैव स्थावरं व्यक्तं जङ्गमं च तथाविधम्।
नायमर्थस्तथा युक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ॥ ६.८३.१६ ॥
ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଯେପରି ପ୍ରକଟ, ଏହି ଅର୍ଥ ସେପରି ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ପରି ଲୋକ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
6.83.17
यद्यधर्मो भवेद् भूतो रावणो नरकं व्रजेत्।
भवांश्च धर्मसंयुक्तो नैव व्यसनमाप्नुयात् ॥ ६.८३.१७ ॥
ଅଧର୍ମ ଥିଲେ ରାବଣ ନର୍କକୁ ଯାଆନ୍ତା; ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଆପଣ ବିପଦ ପାଇବା ଉଚିତ ନଥିଲା।
6.83.18
तस्य च व्यसनाभावाद् व्यसनं चागते त्वयि।
धर्मो भवत्यधर्मश्च परस्परविरोधिनौ ॥ ६.८३.१८ ॥
ତାଙ୍କର ବିପଦ ନ ଥିବା ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ପରସ୍ପରବିରୋଧୀ।
6.83.19
धर्मेणोपलभेद् धर्ममधर्मं चाप्यधर्मतः।
यद्यधर्मेण युज्येयुर्येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः ॥ ६.८३.१९ ॥
ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅଧର୍ମ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହେ।
6.83.20
न धर्मेण वियुज्येरन्नाधर्मरुचयो जनाः।
धर्मेणाचरतां तेषां तथा धर्मफलं भवेत् ॥ ६.८३.२० ॥
ଅଧର୍ମରେ ରୁଚି ରଖୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଫଳ ମିଳେ।
6.83.21
यस्मादर्था विवर्धन्ते येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः।
क्लिश्यन्ते धर्मशीलाश्च तस्मादेतौ निरर्थकौ ॥ ६.८३.२१ ॥
ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେମାନଙ୍କ ଧନ ବଢ଼େ; ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକ କଷ୍ଟ ଭୋଗନ୍ତି। ଅତଏବ ଏ ଦୁଇଟି ନିରର୍ଥକ।
6.83.22
वध्यन्ते पापकर्माणो यद्यधर्मेण राघव।
वधकर्महतोऽधर्मः स हतः कं वधिष्यति ॥ ६.८३.२२ ॥
ହେ ରାଘବ, ପାପକର୍ମୀମାନେ ଯଦି ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବଧକର୍ମରେ ହତ ଅଧର୍ମ ମରିଗଲେ କାହାକୁ ବଧ କରିବ?
6.83.23
अथवा विहितेनायं हन्यते हन्ति चापरम्।
विधिः स लिप्यते तेन न स पापेन कर्मणा ॥ ६.८३.२३ ॥
ଅଥବା ବିହିତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବଧ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟକୁ ବଧ କରେ। ସେହି ବିଧି ତାହାରି ସହ ଲିପ୍ତ ହୁଏ; ସେ ପାପକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.83.24
अदृष्टप्रतिकारेण अव्यक्तेनासता सता।
कथं शक्यं परं प्राप्तुं धर्मेणारिविकर्षण ॥ ६.८३.२४ ॥
ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତିକାର ଦ୍ୱାରା, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭାବେ, ଅସତ୍ ଓ ସତ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମ ସହ ଶତ୍ରୁକୁ କିପରି ପାଇହେବ? ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଷଣ!
6.83.25
यदि सत् स्यात् सतां मुख्य नासत् स्यात् तव किंचन।
त्वया यदीदृशं प्राप्तं तस्मात् तन्नोपपद्यते ॥ ६.८३.२५ ॥
ହେ ସଜ୍ଜନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ସତ୍ୟ ଥାଏ ଏବଂ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଅସତ୍ୟ କିଛି ନ ଥାଏ, ତେବେ ତୁମେ ଯାହା ଏପରି କରିଛ ତାହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
6.83.26
अथवा दुर्बलः क्लीबो बलं धर्मोऽनुवर्तते।
दुर्बलो हृतमर्यादो न सेव्य इति मे मतिः ॥ ६.८३.२६ ॥
ଅଥବା, ଦୁର୍ବଳ ଓ ନପୁଂସକ ପାଇଁ ବଳ ହିଁ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଯେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଯାହାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହରାଯାଇଛି, ତାହାର ସେବା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ମତ।
6.83.27
बलस्य यदि चेद् धर्मो गुणभूतः पराक्रमैः।
धर्ममुत्सृज्य वर्तस्व यथा धर्मे तथा बले ॥ ६.८३.२७ ॥
ଯଦି ଧର୍ମ ବଳର ଗୌଣ ଗୁଣ ଏବଂ ତାହା ପରାକ୍ରମରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମରେ ଯେପରି ଆଚରଣ କର, ସେପରି ବଳରେ ଆଚରଣ କର।
6.83.28
अथ चेत् सत्यवचनं धर्मः किल परंतप।
अनृतं त्वय्यकरणे किं न बद्धस्त्वया विना ॥ ६.८३.२८ ॥
ସତ୍ୟବଚନ ହିଁ ଧର୍ମ ହେଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ତୁମେ ଅସତ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ନ କରିବାରୁ କ'ଣ ସେଥିରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିନାହଁ? ତୁମ ବିନା କିଏ?
6.83.29
यदि धर्मो भवेद् भूत अधर्मो वा परंतप।
न स्म हत्वा मुनिं वज्री कुर्यादिज्यां शतक्रतुः ॥ ६.८३.२९ ॥
ଧର୍ମ ହେଉ କି ଅଧର୍ମ, ହେ ଜୀବ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର କ'ଣ ଜଣେ ମୁନିଙ୍କୁ ମାରି ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ?
6.83.30
अधर्मसंश्रितो धर्मो विनाशयति राघव।
सर्वमेतद् यथाकामं काकुत्स्थ कुरुते नरः ॥ ६.८३.३० ॥
ଅଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଧର୍ମ ବିନାଶ ଘଟାଏ, ହେ ରାଘବ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମଣିଷ ଏ ସବୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କରେ।
6.83.31
मम चेदं मतं तात धर्मोऽयमिति राघव।
धर्ममूलं त्वया छिन्नं राज्यमुत्सृजता तदा ॥ ६.८३.३१ ॥
ହେ ତାତ, ମୋର ମତ ଏହା ଯେ ଏହା ଧର୍ମ। ହେ ରାଘବ, ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାବେଳେ ତୁମେ ଧର୍ମର ମୂଳ ହିଁ କାଟିଦେଲ।
6.83.32
अर्थेभ्योऽथ प्रवृद्धेभ्यः संवृत्तेभ्यस्ततस्ततः।
क्रियाः सर्वाः प्रवर्तन्ते पर्वतेभ्य इवापगाः ॥ ६.८३.३२ ॥
ଧନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଏବଂ ଏକ ପରେ ଆଉ ଏକ ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ପର୍ବତରୁ ନଦୀ ବହିବା ପରି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଆଗକୁ ଚାଲେ।
6.83.33
अर्थेन हि विमुक्तस्य पुरुषस्याल्पचेतसः।
विच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्वा ग्रीष्मे कुसरितो यथा ॥ ६.८३.३३ ॥
ଧନହୀନ, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଛୋଟ ନଦୀ ଶୁଖିଯିବା ପରି ଛିନ୍ନ ହୁଏ।
6.83.34
सोऽयमर्थं परित्यज्य सुखकामः सुखैधितः।
पापमाचरते कर्तुं तदा दोषः प्रवर्तते ॥ ६.८३.३४ ॥
ସେ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖ କାମନା କରେ; ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିବା ସେ ପାପ କରିବାକୁ ଲାଗେ। ସେତେବେଳେ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
6.83.35
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः।
यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ ६.८३.३५ ॥
ଯାହାର ଧନ ଅଛି ତାହାର ମିତ୍ର ଅଛି; ଯାହାର ଧନ ଅଛି ତାହାର ବନ୍ଧୁ ଅଛନ୍ତି। ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେହି ଜଗତରେ ପୁରୁଷ; ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେହି ପଣ୍ଡିତ।
6.83.36
यस्यार्थाः स च विक्रान्तो यस्यार्थाः स च बुद्धिमान्।
यस्यार्थाः स महाभागो यस्यार्थाः स गुणाधिकः ॥ ६.८३.३६ ॥
ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେ ପରାକ୍ରମୀ; ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ; ଯାହାର ଧନ ଅଛି ସେ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.83.37
अर्थस्यैते परित्यागे दोषाः प्रव्याहृता मया।
राज्यमुत्सृजता धीर येन बुद्धिस्त्वया कृता ॥ ६.८३.३७ ॥
ହେ ଧୀର, ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ସମୟରେ ତୁମେ ଯାହା ସ୍ଥିର କଲ, ଧନ ତ୍ୟାଗର ଏହି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି।
6.83.38
यस्यार्था धर्मकामार्थास्तस्य सर्वं प्रदक्षिणम्।
अधनेनार्थकामेन नार्थः शक्यो विचिन्वता ॥ ६.८३.३८ ॥
ଯାହାର ଧନ ଅଛି, ତା'ପାଇଁ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ସବୁ ଶୁଭ ହୁଏ; ନିର୍ଧନ ଓ ଧନକାମୀ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.83.39
हर्षः कामश्च दर्पश्च धर्मः क्रोधः शमो दमः।
अर्थादेतानि सर्वाणि प्रवर्तन्ते नराधिप ॥ ६.८३.३९ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ହର୍ଷ, କାମ, ଦର୍ପ, ଧର୍ମ, କ୍ରୋଧ, ଶମ, ଦମ — ଏ ସବୁ ଧନରୁ ହିଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ।
6.83.40
येषां नश्यत्ययं लोकश्चरतां धर्मचारिणाम्।
तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्ते दुर्दिनेषु यथा ग्रहाः ॥ ६.८३.४० ॥
ଧର୍ମାଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଜଗତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ଧନ ତୁମଠାରେ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ; ଦୁର୍ଦିନରେ ଗ୍ରହମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ନାହିଁ ପରି।
6.83.41
त्वयि प्रव्रजिते वीर गुरोश्च वचने स्थिते।
रक्षसापहृता भार्या प्राणौः प्रियतरा तव ॥ ६.८३.४१ ॥
ହେ ବୀର, ପିତାଙ୍କ ବଚନରେ ସ୍ଥିର ରହି ତୁମେ ବନକୁ ଗଲ; ସେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କଲା, ଯିଏ ତୁମ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟତରା।
6.83.42
तदद्य विपुलं वीर दुःखमिन्द्रजिता कृतम्।
कर्मणा व्यपनेष्यामि तस्मादुत्तिष्ठ राघव ॥ ६.८३.४२ ॥
ତେଣୁ ହେ ବୀର, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କରିଥିବା ଏହି ମହାଦୁଃଖ ଆଜି ମୁଁ ମୋ କର୍ମରେ ଦୂର କରିବି; ତେଣୁ ହେ ରାଘବ, ଉଠ।
6.83.43
उत्तिष्ठ नरशार्दूल दीर्घबाहो धृतव्रत।
किमात्मानं महात्मानमात्मानं नावबुध्यसे ॥ ६.८३.४३ ॥
ଉଠନ୍ତୁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ! ଆପଣ ନିଜର ମହାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପକୁ କାହିଁକି ଜାଣୁନାହାନ୍ତି?
6.83.44
अयमनघ तवोदितः प्रियार्थं
जनकसुतानिधनं निरीक्ष्य रुष्टः।
सरथगजहयां सराक्षसेन्द्रां
भृशमिषुभिर्विनिपातयामि लङ्काम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ହେ ଅନଘ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ, ଜନକତନୟାଙ୍କ ବଧ ଦେଖି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରାକ୍ଷସରାଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ବାଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତିତ କରିବି।