รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 6.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.83.1
राघवश्चापि विपुलं तं राक्षसवनौकसाम्।
श्रुत्वा संग्रामनिर्घोषं जाम्बवन्तमुवाच ह ॥ ६.८३.१ ॥
พระรามก็ทรงได้ยินเสียงโกลาหลอันใหญ่หลวงของการสงครามจากเหล่าผู้อาศัยในป่าของรากษส แล้วจึงตรัสกับท้าวชามพูวาน
6.83.2
सौम्य नूनं हनुमता कृतं कर्म सुदुष्करम्।
श्रूयते च यथा भीमः सुमहानायुधस्वनः ॥ ६.८३.२ ॥
ดูก่อนสหาย เป็นแน่ว่าหนุมานได้ทำกิจอันยากยิ่งแล้ว เพราะได้ยินเสียงกระทบของศาสตราวุธอันน่าสะพรึงและดังใหญ่หลวง
6.83.3
तद् गच्छ कुरु साहाय्यं स्वबलेनाभिसंवृतः।
क्षिप्रमृक्षपते तस्य कपिश्रेष्ठस्य युध्यतः ॥ ६.८३.३ ॥
เพราะฉะนั้น จงไปช่วยเหลือเถิด ดูก่อนเจ้าแห่งหมี จงนำกองกำลังของตนไปโดยเร็ว เพื่อช่วยวานรผู้ประเสริฐที่กำลังต่อสู้อยู่นั้น
6.83.4
ऋक्षराजस्तथेत्युक्त्वा स्वेनानीकेन संवृतः।
आगच्छत् पश्चिमं द्वारं हनूमान् यत्र वानरः ॥ ६.८३.४ ॥
ท้าวฤกษราชกล่าวว่า "จะเป็นเช่นนั้น" แล้วนำกองทัพของตนไป มุ่งไปยังประตูด้านตะวันตก ที่หนุมานวานรอยู่
6.83.5
अथायान्तं हनूमन्तं ददर्शर्क्षपतिस्तदा।
वानरैः कृतसंग्रामैः श्वसद्भिरभिसंवृतम् ॥ ६.८३.५ ॥
ครั้งนั้น เจ้าแห่งหมีได้เห็นหนุมานกำลังเข้ามา ถูกล้อมไว้ด้วยเหล่าวานรที่เพิ่งผ่านการรบมาและกำลังหอบหายใจ
6.83.6
दृष्ट्वा पथि हनूमांश्च तदृक्षबलमुद्यतम्।
नीलमेघनिभं भीमं संनिवार्य न्यवर्तत ॥ ६.८३.६ ॥
หนุมานเห็นกองทัพหมีที่กำลังยกเข้ามาตามทาง ก็ยับยั้งไว้ไม่ให้รุกเข้ามา แล้วหันกลับ หนุมานนั้นน่าสะพรึงดุจเมฆดำ
6.83.7
स तेन सह सैन्येन संनिकर्षं महायशाः।
शीघ्रमागम्य रामाय दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.८३.७ ॥
พร้อมกับกองทัพนั้น ผู้มียศยิ่งใหญ่ได้เข้ามาใกล้โดยเร็ว เข้าถึงพระรามแล้วด้วยความโศกเศร้า จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
6.83.8
समरे युध्यमानानामस्माकं प्रेक्षतां च सः।
जघान रुदतीं सीतामिन्द्रजिद् रावणात्मजः ॥ ६.८३.८ ॥
ขณะที่พวกเรากำลังต่อสู้อยู่ในสงครามและมองดูอยู่นั้น อินทรชิต โอรสของราวณะ ได้สังหารนางสีดาผู้กำลังร่ำไห้
6.83.9
उद्भ्रान्तचित्तस्तां दृष्ट्वा विषण्णोऽहमरिंदम।
तदहं भवतो वृत्तं विज्ञापयितुमागतः ॥ ६.८३.९ ॥
ดูก่อนผู้ปราบศัตรู เมื่อข้าพระองค์เห็นนางแล้ว จิตใจก็สับสนและข้าพระองค์เศร้าสลด เพราะฉะนั้นข้าพระองค์จึงมาเพื่อแจ้งเหตุการณ์นี้แด่พระองค์
6.83.10
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवः शोकमूर्च्छितः।
निपपात तदा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ६.८३.१० ॥
เมื่อพระรามได้ฟังคำของเขา ก็ทรงสลบด้วยความโศก แล้วทรงล้มลงกับพื้นดินในขณะนั้น ดุจต้นไม้ที่ถูกตัดรากขาด
6.83.11
तं भूमौ देवसंकाशं पतितं दृश्य राघवम्।
अभिपेतुः समुत्पत्य सर्वतः कपिसत्तमाः ॥ ६.८३.११ ॥
เหล่าวานรผู้ประเสริฐเห็นพระรามผู้ดุจเทพเจ้านั้นล้มลงกับพื้น ก็กระโดดขึ้นจากทุกทิศแล้วรีบเข้าไปหาพระองค์
6.83.12
आसिञ्चन् सलिलैश्चैनं पद्मोत्पलसुगन्धिभिः।
प्रदहन्तमसंहार्यं सहसाग्निमिवोत्थितम् ॥ ६.८३.१२ ॥
พวกเขาประพรมพระองค์ด้วยน้ำที่หอมด้วยดอกบัวและดอกอุบล พระองค์ผู้เมื่อเกิดความโกรธก็ลุกโชนดุจไฟ ไม่มีผู้ใดจะดับได้โดยง่าย
6.83.13
तं लक्ष्मणोऽथ बाहुभ्यां परिष्वज्य सुदुःखितः।
उवाच राममस्वस्थं वाक्यं हेत्वर्थसंयुतम् ॥ ६.८३.१३ ॥
ลักษมณ์ผู้เศร้าโศกยิ่งนักจึงโอบพระองค์ไว้ด้วยสองแขน แล้วกล่าวกับพระรามผู้ยังไม่สร่างสติ ด้วยถ้อยคำที่ประกอบด้วยเหตุผล
6.83.14
शुभे वर्त्मनि तिष्ठन्तं त्वामार्य विजितेन्द्रियम्।
अनर्थेभ्यो न शक्नोति त्रातुं धर्मो निरर्थकः ॥ ६.८३.१४ ॥
ดูก่อนพระอารยะ ผู้ยืนอยู่บนทางอันเป็นมงคลและข่มอินทรีย์ได้แล้ว ธรรมย่อมไม่อาจคุ้มครองพระองค์ให้พ้นจากความหายนะได้ ธรรมจึงไร้ประโยชน์
6.83.15
भूतानां स्थावराणां च जङ्गमानां च दर्शनम्।
यथास्ति न तथा धर्मस्तेन नास्तीति मे मतिः ॥ ६.८३.१५ ॥
ความมีอยู่ของสัตว์ทั้งหลาย ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และที่เคลื่อนที่ได้ ย่อมปรากฏให้เห็นได้อย่างไร ธรรมไม่ปรากฏเช่นนั้น ข้าพระองค์จึงเห็นว่าธรรมไม่มีอยู่
6.83.16
यथैव स्थावरं व्यक्तं जङ्गमं च तथाविधम्।
नायमर्थस्तथा युक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ॥ ६.८३.१६ ॥
สิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ได้ปรากฏชัดฉันใด เรื่องนี้ก็หาเป็นเช่นนั้นไม่ ผู้ที่มีคุณสมบัติเช่นพระองค์จะไม่พินาศ
6.83.17
यद्यधर्मो भवेद् भूतो रावणो नरकं व्रजेत्।
भवांश्च धर्मसंयुक्तो नैव व्यसनमाप्नुयात् ॥ ६.८३.१७ ॥
หากอธรรมมีอยู่จริง ทศกัณฐ์ก็คงต้องตกนรก ส่วนพระองค์ผู้ประกอบด้วยธรรม ไม่ควรได้รับความวิบัติเลย
6.83.18
तस्य च व्यसनाभावाद् व्यसनं चागते त्वयि।
धर्मो भवत्यधर्मश्च परस्परविरोधिनौ ॥ ६.८३.१८ ॥
เพราะทศกัณฐ์ไม่มีความวิบัติ ขณะที่ความวิบัติได้มาถึงพระองค์ ธรรมและอธรรมจึงปรากฏว่าเป็นสิ่งที่ขัดแย้งกันเอง
6.83.19
धर्मेणोपलभेद् धर्ममधर्मं चाप्यधर्मतः।
यद्यधर्मेण युज्येयुर्येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः ॥ ६.८३.१९ ॥
ผู้หนึ่งอาจบรรลุธรรมได้ด้วยธรรม และอาจบรรลุอธรรมได้ด้วยอธรรม หากคนที่ประกอบด้วยอธรรมนั้น อธรรมย่อมตั้งมั่นอยู่ในตน
6.83.20
न धर्मेण वियुज्येरन्नाधर्मरुचयो जनाः।
धर्मेणाचरतां तेषां तथा धर्मफलं भवेत् ॥ ६.८३.२० ॥
แม้ผู้ที่ชื่นชมในอธรรมก็ไม่ได้ขาดจากธรรม สำหรับผู้ที่ประพฤติตามธรรม ผลแห่งธรรมก็ย่อมเป็นของพวกเขา
6.83.21
यस्मादर्था विवर्धन्ते येष्वधर्मः प्रतिष्ठितः।
क्लिश्यन्ते धर्मशीलाश्च तस्मादेतौ निरर्थकौ ॥ ६.८३.२१ ॥
เพราะทรัพย์สมบัติเจริญขึ้นในผู้ที่อธรรมตั้งมั่นอยู่ ขณะที่ผู้มีธรรมะกลับต้องทุกข์ทรมาน เหตุนี้ทั้งสองสิ่งจึงไร้ประโยชน์
6.83.22
वध्यन्ते पापकर्माणो यद्यधर्मेण राघव।
वधकर्महतोऽधर्मः स हतः कं वधिष्यति ॥ ६.८३.२२ ॥
ดูก่อนราฆวะ หากคนบาปถูกฆ่าด้วยอธรรม อธรรมที่ถูกฆ่าด้วยการกระทำแห่งการฆ่าเอง เมื่อถูกฆ่าแล้วจะฆ่าใครได้อีกเล่า
6.83.23
अथवा विहितेनायं हन्यते हन्ति चापरम्।
विधिः स लिप्यते तेन न स पापेन कर्मणा ॥ ६.८३.२३ ॥
หรือไม่ผู้นี้ถูกฆ่าด้วยสิ่งที่บัญญัติไว้แล้ว และฆ่าอีกผู้หนึ่ง กฎนั้นย่อมติดอยู่กับเขาเพียงผู้เดียว และเขาก็ไม่ถูกมลทินด้วยกรรมชั่ว
6.83.24
अदृष्टप्रतिकारेण अव्यक्तेनासता सता।
कथं शक्यं परं प्राप्तुं धर्मेणारिविकर्षण ॥ ६.८३.२४ ॥
ดูก่อนผู้ดึงศัตรูเข้ามา ศัตรูจะถูกบรรลุได้อย่างไรด้วยธรรม ด้วยการเยียวยาที่มองไม่เห็น ด้วยสิ่งที่ซ่อนเร้น ด้วยคนชั่วและคนดี
6.83.25
यदि सत् स्यात् सतां मुख्य नासत् स्यात् तव किंचन।
त्वया यदीदृशं प्राप्तं तस्मात् तन्नोपपद्यते ॥ ६.८३.२५ ॥
ดูก่อนยอดแห่งผู้ประเสริฐ หากความจริงมีอยู่ และในพระองค์ไม่มีสิ่งที่ไม่จริงแม้สิ่งใดเลย สิ่งที่พระองค์ได้กระทำในลักษณะเช่นนี้ก็ย่อมไม่สมควร
6.83.26
अथवा दुर्बलः क्लीबो बलं धर्मोऽनुवर्तते।
दुर्बलो हृतमर्यादो न सेव्य इति मे मतिः ॥ ६.८३.२६ ॥
หรือไม่ สำหรับผู้อ่อนแอและผู้ขาดความกล้า มีเพียงกำลังเท่านั้นที่ตามธรรม ผู้อ่อนแอและเสียขอบเขตแล้วไม่ควรรับใช้ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
6.83.27
बलस्य यदि चेद् धर्मो गुणभूतः पराक्रमैः।
धर्ममुत्सृज्य वर्तस्व यथा धर्मे तथा बले ॥ ६.८३.२७ ॥
หากธรรมเป็นคุณสมบัติรองของกำลัง ที่ได้มาด้วยความกล้าหาญ ก็จงละทิ้งธรรมเสียแล้วประพฤติในกำลัง เหมือนที่ประพฤติในธรรมนั่นแหละ
6.83.28
अथ चेत् सत्यवचनं धर्मः किल परंतप।
अनृतं त्वय्यकरणे किं न बद्धस्त्वया विना ॥ ६.८३.२८ ॥
หากการพูดความจริงเป็นธรรม ดูก่อนผู้เผาผลาญศัตรู พระองค์ไม่ถูกผูกมัดด้วยธรรมนั้นหรือ เพราะไม่ละทิ้งความเท็จ ใครเล่านอกจากพระองค์
6.83.29
यदि धर्मो भवेद् भूत अधर्मो वा परंतप।
न स्म हत्वा मुनिं वज्री कुर्यादिज्यां शतक्रतुः ॥ ६.८३.२९ ॥
ไม่ว่าจะเป็นธรรมหรืออธรรม ดูก่อนผู้เผาผลาญศัตรูผู้เป็นสิ่งมีชีวิต พระอินทร์ ผู้ถือสายฟ้า ผู้ประกอบยัญหนึ่งร้อยครั้ง มิได้ฆ่าฤๅษีแล้วประกอบพิธีบูชายัญของท่านดอกหรือ
6.83.30
अधर्मसंश्रितो धर्मो विनाशयति राघव।
सर्वमेतद् यथाकामं काकुत्स्थ कुरुते नरः ॥ ६.८३.३० ॥
ดูก่อนราฆวะ ธรรมที่ตั้งอยู่บนอธรรมย่อมนำมาซึ่งความพินาศ ดูก่อนกากุตสถ์ มนุษย์ย่อมกระทำทั้งหมดนี้ตามที่ตนปรารถนา
6.83.31
मम चेदं मतं तात धर्मोऽयमिति राघव।
धर्ममूलं त्वया छिन्नं राज्यमुत्सृजता तदा ॥ ६.८३.३१ ॥
ดูก่อนลูกรัก ความเห็นของข้าพเจ้าคือสิ่งนี้ว่านี่คือธรรม ดูก่อนราฆวะ เมื่อพระองค์สละราชอาณาจักรในครั้งนั้น พระองค์ได้ตัดรากเหง้าของธรรมเสียแล้ว
6.83.32
अर्थेभ्योऽथ प्रवृद्धेभ्यः संवृत्तेभ्यस्ततस्ततः।
क्रियाः सर्वाः प्रवर्तन्ते पर्वतेभ्य इवापगाः ॥ ६.८३.३२ ॥
เมื่อทรัพย์สมบัติเจริญขึ้นมาก และสิ่งหนึ่งต่อจากอีกสิ่งหนึ่งเกิดขึ้นจากทรัพย์นั้น การกระทำทั้งปวงย่อมดำเนินไป เหมือนแม่น้ำไหลออกจากภูเขา
6.83.33
अर्थेन हि विमुक्तस्य पुरुषस्याल्पचेतसः।
विच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्वा ग्रीष्मे कुसरितो यथा ॥ ६.८३.३३ ॥
เพราะสำหรับบุรุษที่ปราศจากทรัพย์ มีใจน้อย การกระทำทั้งปวงย่อมขาดสาย เหมือนลำธารเล็กแห้งไปในฤดูร้อน
6.83.34
सोऽयमर्थं परित्यज्य सुखकामः सुखैधितः।
पापमाचरते कर्तुं तदा दोषः प्रवर्तते ॥ ६.८३.३४ ॥
ผู้นั้นละทิ้งทรัพย์ ปรารถนาความสุข เติบโตในความสบาย จึงเริ่มประพฤติบาป เมื่อนั้นความผิดก็เกิดขึ้น
6.83.35
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः।
यस्यार्थाः स पुमाँल्लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ ६.८३.३५ ॥
ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมมีมิตร ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมมีญาติ ผู้ที่มีทรัพย์คือบุรุษในโลก ผู้ที่มีทรัพย์คือบัณฑิต
6.83.36
यस्यार्थाः स च विक्रान्तो यस्यार्थाः स च बुद्धिमान्।
यस्यार्थाः स महाभागो यस्यार्थाः स गुणाधिकः ॥ ६.८३.३६ ॥
ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมกล้าหาญ ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมมีปัญญา ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมมีโชคอันยิ่งใหญ่ ผู้ที่มีทรัพย์ย่อมเหนือกว่าด้วยคุณธรรม
6.83.37
अर्थस्यैते परित्यागे दोषाः प्रव्याहृता मया।
राज्यमुत्सृजता धीर येन बुद्धिस्त्वया कृता ॥ ६.८३.३७ ॥
ดูก่อนผู้มั่นคง โทษเหล่านี้ของการละทิ้งทรัพย์ ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แล้ว ในความตั้งใจที่พระองค์ทรงกระทำเมื่อสละราชอาณาจักร
6.83.38
यस्यार्था धर्मकामार्थास्तस्य सर्वं प्रदक्षिणम्।
अधनेनार्थकामेन नार्थः शक्यो विचिन्वता ॥ ६.८३.३८ ॥
สำหรับผู้ที่มีทรัพย์ ธรรม กามและทรัพย์ล้วนเป็นมงคล แต่สำหรับผู้ไร้ทรัพย์หรือผู้แสวงหาทรัพย์และกาม ย่อมไม่อาจบรรลุจุดหมายใดได้ แม้จะพิจารณาอย่างรอบคอบเพียงใดก็ตาม
6.83.39
हर्षः कामश्च दर्पश्च धर्मः क्रोधः शमो दमः।
अर्थादेतानि सर्वाणि प्रवर्तन्ते नराधिप ॥ ६.८३.३९ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งมนุษย์ ความยินดี กาม ความทระนง ธรรม ความโกรธ ความสงบ และการข่มใจ ทั้งหมดนี้ล้วนเกิดขึ้นและดำเนินไปจากทรัพย์
6.83.40
येषां नश्यत्ययं लोकश्चरतां धर्मचारिणाम्।
तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्ते दुर्दिनेषु यथा ग्रहाः ॥ ६.८३.४० ॥
ผู้ที่ความประพฤติของพวกเขาทำให้โลกนี้พินาศ ผู้ประพฤติธรรมทั้งหลาย ทรัพย์ของพวกเขาไม่ปรากฏในพระองค์ เหมือนดาวเคราะห์ที่ไม่ปรากฏในวันที่มีเมฆมืดครึ้ม
6.83.41
त्वयि प्रव्रजिते वीर गुरोश्च वचने स्थिते।
रक्षसापहृता भार्या प्राणौः प्रियतरा तव ॥ ६.८३.४१ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย เมื่อท่านออกเดินทางไปเนรเทศ ยึดมั่นตามถ้อยคำของบิดา นางราวณะหยิบเอาภริยาของท่าน ผู้เป็นที่รักยิ่งกว่าชีวิตของท่าน ไปจากท่านด้วยน้ำมือของยักษ์
6.83.42
तदद्य विपुलं वीर दुःखमिन्द्रजिता कृतम्।
कर्मणा व्यपनेष्यामि तस्मादुत्तिष्ठ राघव ॥ ६.८३.४२ ॥
ดังนั้น วีรบุรุษเอ๋ย ความทุกข์ใหญ่หลวงที่อินทรชิตก่อไว้ ข้าจะขจัดให้สิ้นไปวันนี้ด้วยการกระทำของข้า เพราะฉะนั้นจงลุกขึ้นเถิด โอ้ราฆพ
6.83.43
उत्तिष्ठ नरशार्दूल दीर्घबाहो धृतव्रत।
किमात्मानं महात्मानमात्मानं नावबुध्यसे ॥ ६.८३.४३ ॥
จงลุกขึ้นเถิด ราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ผู้มีแขนยาว ผู้มั่นคงในวัตร ไฉนท่านจึงไม่รู้จักตนเอง อาตมันอันยิ่งใหญ่ของท่านเล่า
6.83.44
अयमनघ तवोदितः प्रियार्थं
जनकसुतानिधनं निरीक्ष्य रुष्टः।
सरथगजहयां सराक्षसेन्द्रां
भृशमिषुभिर्विनिपातयामि लङ्काम् ॥ ६.८३.४४ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ เพื่อความปรารถนาของที่รัก ข้าจะโกรธเคืองเมื่อเห็นธิดาของพระชนกถูกฆ่า และจะทำลายลงกาด้วยลูกศรให้ราบคาบ พร้อมทั้งรถศึก ช้าง ม้า และเหล่าจอมยักษ์