વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.85.1
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवः शोककर्शितः।
नोपधारयते व्यक्तं यदुक्तं तेन रक्षसा ॥ ६.८५.१ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને શોકથી ક્ષીણ થયેલા રાઘવ રાક્ષસે કહેલી વાત સ્પષ્ટપણે સમજી શક્યા નહીં.
6.85.2
ततो धैर्यमवष्टभ्य रामः परपुरंजयः।
विभीषणमुपासीनमुवाच कपिसंनिधौ ॥ ६.८५.२ ॥
પછી ધીરજ ધારણ કરીને શત્રુનગરોને જીતનાર રામે વાનરોની સમીપે બેઠેલા વિભીષણને કહ્યું.
6.85.3
नैर्ऋताधिपते वाक्यं यदुक्तं ते विभीषण।
भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामि ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ६.८५.३ ॥
હે રાક્ષસાધિપતિ વિભીષણ, તેં જે વચન કહ્યું હતું તે હું ફરી સાંભળવા ઇચ્છું છું; જે તારે કહેવું છે તે કહે.
6.85.4
राघवस्य वचः श्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः।
यत् तत् पुनरिदं वाक्यं बभाषेऽथ विभीषणः ॥ ६.८५.४ ॥
રાઘવનું વચન સાંભળીને વાક્યકુશળ વિભીષણે ફરી આ વાત કહી.
6.85.5
यथाऽऽज्ञप्तं महाबाहो त्वया गुल्मनिवेशनम्।
तत् तथानुष्ठितं वीर त्वद्वाक्यसमनन्तरम् ॥ ६.८५.५ ॥
હે મહાબાહુ, તમે આજ્ઞા કરી તે પ્રમાણે સૈન્યની છાવણી ગોઠવાઈ છે; હે વીર, તમારા વચન પછી તરત જ તે પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું.
6.85.6
तान्यनीकानि सर्वाणि विभक्तानि समन्ततः।
विन्यस्ता यूथपाश्चैव यथान्यायं विभागशः ॥ ६.८५.६ ॥
તે બધી સેનાની ટુકડીઓ ચારે બાજુ વિભાજિત કરાઈ છે; યૂથપતિઓ પણ ન્યાય પ્રમાણે ભાગ ભાગ પ્રમાણે નિયુક્ત કરાયા છે.
6.85.7
भूयस्तु मम विज्ञाप्यं तच्छृणुष्व महाप्रभो।
त्वय्यकारणसंतप्ते संतप्तहृदया वयम् ॥ ६.८५.७ ॥
હે મહાપ્રભુ, મારું બીજું નિવેદન સાંભળો. આપ અકારણ સંતપ્ત છો, અને તેથી અમારાં હૃદય પણ સંતપ્ત છે.
6.85.8
त्यज राजन्निमं शोकं मिथ्या संतापमागतम्।
यदियं त्यज्यतां चिन्ता शत्रुहर्षविवर्धिनी ॥ ६.८५.८ ॥
હે રાજન, આ મિથ્યા સંતાપથી આવેલો શોક છોડો. શત્રુઓનો હર્ષ વધારનારી આ ચિંતા પણ છોડી દો.
6.85.9
उद्यमः क्रियतां वीर हर्षः समुपसेव्यताम्।
प्राप्तव्या यदि ते सीता हन्तव्याश्च निशाचराः ॥ ६.८५.९ ॥
હે વીર, પ્રયત્ન કરો, હર્ષનો આશ્રય લો. જો આપને સીતા પ્રાપ્ત કરવી હોય, તો નિશાચરોનો વધ પણ કરવો પડશે.
6.85.10
रघुनन्दन वक्ष्यामि श्रूयतां मे हितं वचः।
साध्वयं यातु सौमित्रिर्बलेन महता वृतः ॥ ६.८५.१० ॥
હે રઘુનંદન, હું કહું તે હિતવચન સાંભળો. સૌમિત્રિએ મોટી સેના સાથે જવું સારું છે.
6.85.11
निकुम्भिलायां सम्प्राप्तं हन्तुं रावणिमाहवे।
धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ॥ ६.८५.११ ॥
નિકુંભિલામાં પહોંચીને યુદ્ધમાં રાવણિને મારવા, ધનુષ્યમંડળમાંથી છોડાયેલા સર્પવિષ સમાન બાણોથી.
6.85.12
शरैर्हन्तुं महेष्वासो रावणिं समितिंजयः।
तेन वीरेण तपसा वरदानात् स्वयंभुवः।
अस्त्रं ब्रह्मशिरः प्राप्तं कामगाश्च तुरङ्गमाः ॥ ६.८५.१२ ॥
મહાધનુર્ધર, યુદ્ધવિજેતા રાવણિ (ઇન્દ્રજિત) ને બાણોથી મારવો જોઈએ. તે વીરે તપ અને સ્વયંભૂના વરદાનથી બ્રહ્મશિર અસ્ત્ર અને ઇચ્છા મુજબ ચાલનારા ઘોડા મેળવ્યા છે.
6.85.13
स एष किल सैन्येन प्राप्तः किल निकुम्भिलाम्।
यद्युत्तिष्ठेत् कृतं कर्म हतान् सर्वांश्च विद्धि नः ॥ ६.८५.१३ ॥
તે ખરેખર સૈન્ય સાથે નિકુંભિલા પહોંચ્યો છે. જો તે ઊઠીને પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરશે, તો જાણજો કે આપણે સૌ માર્યા ગયા.
6.85.14
निकुम्भिलामसम्प्राप्तमकृताग्निं च यो रिपुः।
त्वामाततायिनं हन्यादिन्द्रशत्रो स ते वधः ॥ ६.८५.१४ ॥
નિકુંભિલા પહોંચ્યા વિના અને અગ્નિકર્મ કર્યા વિના જો શત્રુ તને આતતાયી તરીકે મારી નાખે, હે ઇન્દ્રશત્રુ, તે જ તારો વધ.
6.85.15
वरो दत्तो महाबाहो सर्वलोकेश्वरेण वै।
इत्येवं विहितो राजन् वधस्तस्यैष धीमतः ॥ ६.८५.१५ ॥
હે મહાબાહુ, સર્વલોકેશ્વરે તેને વરદાન આપ્યું છે. હે રાજન્, આ રીતે જ તે બુદ્ધિમાનનો વધ નિર્ધારિત છે.
6.85.16
वधायेन्द्रजितो राम संदिशस्व महाबलम्।
हते तस्मिन् हतं विद्धि रावणं ससुहृद्गणम् ॥ ६.८५.१६ ॥
હે રામ, ઇન્દ્રજિતના વધ માટે તે મહાબળવાનને આજ્ઞા આપો. તે હત થાય તો મિત્રગણ સહિત રાવણ પણ હત થયો જાણજો.
6.85.17
विभीषणवचः श्रुत्वा रामो वाक्यमथाब्रवीत्।
जानामि तस्य रौद्रस्य मायां सत्यपराक्रम ॥ ६.८५.१७ ॥
વિભીષણના વચન સાંભળીને રામે કહ્યું: હે સત્યપરાક્રમી, તે ભયંકરની માયા હું જાણું છું.
6.85.18
स हि ब्रह्मास्त्रवित् प्राज्ञो महामायो महाबलः।
करोत्यसंज्ञान् संग्रामे देवान् सवरुणानपि ॥ ६.८५.१८ ॥
તે બ્રહ્માસ્ત્ર જાણનાર, પ્રાજ્ઞ, મહામાયાવી અને મહાબળવાન છે. યુદ્ધમાં તે વરુણ સહિત દેવોને પણ સંજ્ઞાહીન કરે છે.
6.85.19
तस्यान्तरिक्षे चरतः सरथस्य महायशः।
न गतिर्ज्ञायते वीर सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे ॥ ६.८५.१९ ॥
આકાશમાં રથ સાથે વિચરતા તે મહાયશસ્વીની ગતિ જાણી શકાતી નથી, હે વીર; વાદળોના પ્રવાહમાં સૂર્યની ગતિ ન દેખાય તેમ.
6.85.20
राघवस्तु रिपोर्ज्ञात्वा मायावीर्यं दुरात्मनः।
लक्ष्मणं कीर्तिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.८५.२० ॥
રાઘવે દુરાત્મા શત્રુની માયાશક્તિ જાણીને કીર્તિસંપન્ન લક્ષ્મણને આ વચન કહ્યું.
6.85.21
यद् वानरेन्द्रस्य बलं तेन सर्वेण संवृतः।
हनूमत्प्रमुखैश्चैव यूथपैः सह लक्ष्मण ॥ ६.८५.२१ ॥
હે લક્ષ્મણ, વાનરેન્દ્રનું જે બળ છે તે સંપૂર્ણ સેનાથી ઘેરાયેલા, હનુમાન મુખ્ય યૂથપતિઓ સાથે.
6.85.22
जाम्बवेनर्क्षपतिना सह सैन्येन संवृतः।
जहि तं राक्षससुतं मायाबलसमन्वितम् ॥ ६.८५.२२ ॥
ઋક્ષપતિ જાંબવાન સાથે સેનાથી ઘેરાઈને, માયાબળથી યુક્ત તે રાક્ષસપુત્રને હણ.
6.85.23
अयं त्वां सचिवैः सार्धं महात्मा रजनीचरः।
अभिज्ञस्तस्य मायानां पृष्ठतोऽनुगमिष्यति ॥ ६.८५.२३ ॥
આ મહાત્મા રાત્રિચર મંત્રીઓ સાથે તારી પાછળ આવશે; તે તેની માયાઓ જાણનાર છે.
6.85.24
राघवस्य वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः सविभीषणः।
जग्राह कार्मुकश्रेष्ठमन्यद् भीमपराक्रमः ॥ ६.८५.२४ ॥
રાઘવનું વચન સાંભળીને, વિભીષણ સાથે ભીમપરાક્રમી લક્ષ્મણે બીજું શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું.
6.85.25
संनद्धः कवची खड्गी सशरी वामचापभृत्।
रामपादावुपस्पृश्य हृष्टः सौमित्रिरब्रवीत् ॥ ६.८५.२५ ॥
કવચ પહેરીને, તલવાર અને બાણ ધારણ કરીને, ડાબા હાથમાં ધનુષ્ય લઈને, રામના ચરણ સ્પર્શીને હર્ષિત સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) બોલ્યા.
6.85.26
अद्य मत्कार्मुकोन्मुक्ताः शरा निर्भिद्य रावणिम्।
लङ्कामभिपतिष्यन्ति हंसाः पुष्करिणीमिव ॥ ६.८५.२६ ॥
આજે મારા ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણો રાવણિ (ઇન્દ્રજિત)ને વીંધીને, કમળસરોવર પર હંસો ઊતરે તેમ લંકા પર પડશે.
6.85.27
अद्यैव तस्य रौद्रस्य शरीरं मामकाः शराः।
विधमिष्यन्ति भित्त्वा तं महाचापगुणच्युताः ॥ ६.८५.२७ ॥
આજે જ તે ભયંકરનું શરીર મારા બાણો, મહાધનુષ્યની પણછ પરથી છૂટીને, વીંધીને ચૂરેચૂરા કરશે.
6.85.28
एवमुक्त्वा तु वचनं द्युतिमान् भ्रातुरग्रतः।
स रावणिवधाकांक्षी लक्ष्मणस्त्वरितं ययौ ॥ ६.८५.२८ ॥
આ રીતે ભાઈની સામે વચનો કહીને, તેજસ્વી લક્ષ્મણ રાવણિના વધની ઇચ્છાથી ઝડપથી ચાલ્યા.
6.85.29
सोऽभिवाद्य गुरोः पादौ कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्।
निकुम्भिलामभिययौ चैत्यं रावणिपालितम् ॥ ६.८५.२९ ॥
તેમણે ગુરુ (મોટા ભાઈ)ના ચરણે પ્રણામ કરી, પ્રદક્ષિણા કરી, રાવણિથી રક્ષિત નિકુંભિલા ચૈત્ય તરફ પ્રયાણ કર્યું.
6.85.30
विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्।
कृतस्वस्त्ययनो भ्रात्रा लक्ष्मणस्त्वरितो ययौ ॥ ६.८५.३० ॥
વિભીષણ સાથે, પ્રતાપી રાજકુમાર, ભાઈ દ્વારા મંગળ સ્વસ્તિવાચન કરાવ્યા પછી, લક્ષ્મણ ઝડપથી ચાલ્યા.
6.85.31
वानराणां सहस्रैस्तु हनूमान् बहुभिर्वृतः।
विभीषणश्च सामात्यो लक्ष्मणं त्वरितं ययौ ॥ ६.८५.३१ ॥
હજારો વાનરોથી ઘેરાયેલા હનુમાન અને મંત્રીઓ સહિત વિભીષણ ઝડપથી લક્ષ્મણ પાસે ગયા.
6.85.32
महता हरिसैन्येन सवेगमभिसंवृतः।
ऋक्षराजबलं चैव ददर्श पथि विष्ठितम् ॥ ६.८५.३२ ॥
મહાન વાનરસેનાથી ઝડપથી ઘેરાયેલા તેમણે માર્ગ પર ઊભેલા ઋક્ષરાજના સૈન્યને પણ જોયું.
6.85.33
स गत्वा दूरमध्वानं सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।
राक्षसेन्द्रबलं दूरादपश्यद् व्यूहमाश्रितम् ॥ ६.८५.३३ ॥
સુમિત્રાના પુત્ર, મિત્રોને આનંદ આપનાર લક્ષ્મણે દૂર સુધી જઈને વ્યૂહમાં ગોઠવાયેલા રાક્ષસરાજના સૈન્યને દૂરથી જોયું.
6.85.34
स सम्प्राप्य धनुष्पाणिर्मायायोगमरिंदमः।
तस्थौ ब्रह्मविधानेन विजेतुं रघुनन्दनः ॥ ६.८५.३४ ॥
હાથમાં ધનુષ્ય લઈને શત્રુદમન રઘુનંદન માયાયોગ પાસે પહોંચી બ્રહ્મવિધાન અનુસાર જીતવા ઊભા રહ્યા.
6.85.35
विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्।
अङ्गदेन च वीरेण तथानिलसुतेन च ॥ ६.८५.३५ ॥
વિભીષણ સાથેના પ્રતાપી રાજકુમાર, વીર અંગદ અને વાયુપુત્ર સાથે.
6.85.36
विविधममलशस्त्रभास्वरं तद्
ध्वजगहनं गहनं महारथैश्च।
प्रतिभयतममप्रमेयवेगं
तिमिरमिव द्विषतां बलं विवेश ॥ ६.८५.३६ ॥
વિવિધ નિર્મળ શસ્ત્રોથી ઝળહળતું, ધ્વજાઓથી ગીચ, મહારથીઓથી ભરેલું, અતિ ભયંકર, અપાર વેગવાળું શત્રુસૈન્ય અંધકારની જેમ પ્રવેશ્યું.