વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.86.1
अथ तस्यामवस्थायां लक्ष्मणं रावणानुजः।
परेषामहितं वाक्यमर्थसाधकमब्रवीत् ॥ ६.८६.१ ॥
ત્યારે તે પરિસ્થિતિમાં રાવણના નાના ભાઈએ લક્ષ્મણને શત્રુઓ માટે હાનિકારક પણ કાર્યસાધક વચનો કહ્યાં.
6.86.2
यदेतद् राक्षसानीकं मेघश्यामं विलोक्यते।
एतदायोध्यतां शीघ्रं कपिभिश्च शिलायुधैः ॥ ६.८६.२ ॥
મેઘ જેવી કાળી દેખાતી આ રાક્ષસસેનાને વાનરો અને શિલાશસ્ત્રોથી ઝડપથી હુમલો કરો.
6.86.3
तस्यानीकस्य महतो भेदने यत लक्ष्मण।
राक्षसेन्द्रसुतोऽप्यत्र भिन्ने दृश्यो भविष्यति ॥ ६.८६.३ ॥
હે લક્ષ્મણ! તે મહાન સેનાને ભેદવા પ્રયત્ન કર; તે ભેદાશે તો રાક્ષસેન્દ્રનો પુત્ર પણ અહીં દેખાશે.
6.86.4
स त्वमिन्द्राशनिप्रख्यैः शरैरवकिरन् परान्।
अभिद्रवाशु यावद् वै नैतत् कर्म समाप्यते ॥ ६.८६.४ ॥
ઇન્દ્રના વજ્ર જેવા બાણોથી શત્રુઓ પર વર્ષા કરતાં, આ કાર્ય પૂરું થાય તે પહેલાં ઝડપથી આગળ વધ.
6.86.5
जहि वीर दुरात्मानं मायापरमधार्मिकम्।
रावणिं क्रूरकर्माणं सर्वलोकभयावहम् ॥ ६.८६.५ ॥
હે વીર! એ દુરાત્મા, માયામાં અતિ અધાર્મિક, ક્રૂરકર્મી અને સર્વ લોકને ભય આપનાર રાવણિને હણ.
6.86.6
विभीषणवचः श्रुत्वा लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
ववर्ष शरवर्षेण राक्षसेन्द्रसुतं प्रति ॥ ६.८६.६ ॥
વિભીષણનાં વચન સાંભળીને શુભલક્ષણ લક્ષ્મણે રાક્ષસેન્દ્રના પુત્ર પર બાણોની વર્ષા કરી.
6.86.7
ऋक्षाः शाखामृगाश्चैव द्रुमप्रवरयोधिनः।
अभ्यधावन्त सहितास्तदनीकमवस्थितम् ॥ ६.८६.७ ॥
રીંછ અને વાનરો, શ્રેષ્ઠ વૃક્ષોને શસ્ત્ર બનાવનારા યોદ્ધાઓ, એકસાથે મળીને ત્યાં ઊભેલી તે સેના પર ધસી ગયા.
6.86.8
राक्षसाश्च शितैर्बाणैरसिभिः शक्तितोमरैः।
अभ्यवर्तन्त समरे कपिसैन्यजिघांसवः ॥ ६.८६.८ ॥
રાક્ષસો તીક્ષ્ણ બાણ, તલવાર, શક્તિ અને તોમર સાથે, યુદ્ધમાં વાનરસેનાનો વધ કરવાની ઇચ્છાથી આગળ વધ્યા.
6.86.9
स सम्प्रहारस्तुमुलः संजज्ञे कपिरक्षसाम्।
शब्देन महता लङ्कां नादयन् वै समन्ततः ॥ ६.८६.९ ॥
કપિઓ અને રાક્ષસો વચ્ચે એ ભીષણ અથડામણ થઈ; તેના મહાન અવાજે ચારે બાજુ લંકાને ગુંજાવી દીધી.
6.86.10
शस्त्रैश्च विविधाकारैः शितैर्बाणैश्च पादपैः।
उद्यतैर्गिरिशृङ्गैश्च घोरैराकाशमावृतम् ॥ ६.८६.१० ॥
વિવિધ આકારનાં શસ્ત્રો, તીક્ષ્ણ બાણ, વૃક્ષો અને ઊંચકેલાં પર્વતશિખરોથી આકાશ ભયાનક રીતે ઢંકાઈ ગયું.
6.86.11
राक्षसा वानरेन्द्रेषु विकृताननबाहवः।
निवेशयन्तः शस्त्राणि चक्रुस्ते सुमहद्भयम् ॥ ६.८६.११ ॥
વિકૃત મુખ અને ભુજાવાળા રાક્ષસોએ વાનરશ્રેષ્ઠો પર શસ્ત્રો તાકીને અતિશય ભય ઉત્પન્ન કર્યો.
6.86.12
तथैव सकलैर्वृक्षैर्गिरिशृङ्गैश्च वानराः।
अभिजघ्नुर्निजघ्नुश्च समरे सर्वराक्षसान् ॥ ६.८६.१२ ॥
તેમ જ વાનરોએ આખા વૃક્ષો અને પર્વતશિખરોથી પ્રહાર કરીને યુદ્ધમાં સર્વ રાક્ષસોને હણી નાખ્યા.
6.86.13
ऋक्षवानरमुख्यैश्च महाकायैर्महाबलैः।
रक्षसां युध्यमानानां महद्भयमजायत ॥ ६.८६.१३ ॥
ઋક્ષ અને વાનરોના મુખ્ય, વિશાળકાય અને મહાબળવાન યોદ્ધાઓ લડ્યા ત્યારે લડતા રાક્ષસોમાં મોટો ભય ફેલાયો.
6.86.14
स्वमनीकं विषण्णं तु श्रुत्वा शत्रुभिरर्दितम्।
उदतिष्ठत दुर्धर्षः स कर्मण्यननुष्ठिते ॥ ६.८६.१४ ॥
પોતાનું સૈન્ય શત્રુઓથી પીડિત અને વિષણ્ણ થયું છે એમ સાંભળીને, કાર્ય હજી પૂરું ન થયું હોવાથી તે દુર્ધર્ષ ઊભો થયો.
6.86.15
वृक्षान्धकारान्निर्गत्य जातक्रोधः स रावणिः।
आरुरोह रथं सज्जं पूर्वयुक्तं सुसंयतम् ॥ ६.८६.१५ ॥
વૃક્ષોના અંધકારમાંથી બહાર નીકળીને, ક્રોધથી ભરાયેલો તે રાવણિ પહેલેથી જોડાયેલા અને સારી રીતે સજ્જ રથ પર ચડ્યો.
6.86.16
स भीमकार्मुकशरः कृष्णाञ्जनचयोपमः।
रक्तास्यनयनो भीमो बभौ मृत्युरिवान्तकः ॥ ६.८६.१६ ॥
ભયંકર ધનુષ્ય અને બાણવાળો, કાળા કાજળના ઢગલા જેવો, લાલ મુખ અને લાલ નેત્રોવાળો તે ભયંકર, મૃત્યુ અને યમ જેવો ઝળહળ્યો.
6.86.17
दृष्ट्वैव तु रथस्थं तं पर्यवर्तत तद् बलम्।
रक्षसां भीमवेगानां लक्ष्मणेन युयुत्सताम् ॥ ६.८६.१७ ॥
રથ પર ઊભેલા તેને જોતાં જ, લક્ષ્મણ સાથે લડવા ઇચ્છતું, ભયંકર વેગવાળું તે રાક્ષસ સૈન્ય પાછું ફર્યું.
6.86.18
तस्मिंस्तु काले हनुमानरुजत् स दुरासदम्।
धरणीधरसंकाशो महावृक्षमरिंदमः ॥ ६.८६.१८ ॥
તે સમયે પર્વત જેવા શત્રુદમન હનુમાને તે દુર્લભ મહાવૃક્ષને ભાંગી નાખ્યું.
6.86.19
स राक्षसानां तत् सैन्यं कालाग्निरिव निर्दहन्।
चकार बहुभिर्वृक्षैर्निःसंज्ञं युधि वानरः ॥ ६.८६.१९ ॥
કાળાગ્નિની જેમ રાક્ષસોની તે સેનાને બાળતા એ વાનરે યુદ્ધમાં અનેક વૃક્ષોથી તેમને બેભાન કરી દીધા.
6.86.20
विध्वंसयन्तं तरसा दृष्ट्वैव पवनात्मजम्।
राक्षसानां सहस्राणि हनूमन्तमवाकिरन् ॥ ६.८६.२० ॥
પવનપુત્રને વેગથી વિનાશ કરતો જોઈને રાક્ષસોના હજારોએ હનુમાન પર વરસાદ વરસાવ્યો.
6.86.21
शितशूलधराः शूलैरसिभिश्चासिपाणयः।
शक्तिहस्ताश्च शक्तीभिः पट्टिशैः पट्टिशायुधाः ॥ ६.८६.२१ ॥
તીક્ષ્ણ શૂળ ધારણ કરનારા શૂળોથી, તલવાર હાથમાં લેનારા તલવારોથી, શક્તિ હાથમાં લેનારા શક્તિઓથી અને પટ્ટિશ આયુધવાળા પટ્ટિશોથી.
6.86.22
परिघैश्च गदाभिश्च कुन्तैश्च शुभदर्शनैः।
शतशश्च शतघ्नीभिरायसैरपि मुद्गरैः ॥ ६.८६.२२ ॥
પરિઘોથી, ગદાઓથી, સુંદર કુંતોથી, સેંકડો શતઘ્નીઓથી અને લોખંડના મુદ્ગરોથી પણ.
6.86.23
घोरैः परशुभिश्चैव भिन्दिपालैश्च राक्षसाः।
मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्च तलैरशनिसंनिभैः ॥ ६.८६.२३ ॥
ભયાનક પરશુઓથી અને ભિંદિપાલોથી રાક્ષસો; વજ્ર સમાન મુઠ્ઠીઓથી અને વીજળી સમાન હથેળીઓથી.
6.86.24
अभिजघ्नुः समासाद्य समन्तात् पर्वतोपमम्।
तेषामपि च संक्रुद्धश्चकार कदनं महत् ॥ ६.८६.२४ ॥
પર્વત સમાન એને ચારે બાજુથી ઘેરીને તેમણે પ્રહાર કર્યો; તેમના પર પણ ક્રોધિત થઈને તેણે મહાન સંહાર કર્યો.
6.86.25
स ददर्श कपिश्रेष्ठमचलोपममिन्द्रजित्।
सूदमानमसंत्रस्तममित्रान् पवनात्मजम् ॥ ६.८६.२५ ॥
ઇન્દ્રજિતે પર્વત જેવા અચળ, નિર્ભય, શત્રુઓનો સંહાર કરતા એ વાનરશ્રેષ્ઠ પવનપુત્રને જોયો.
6.86.26
स सारथिमुवाचेदं याहि यत्रैष वानरः।
क्षयमेव हि नः कुर्याद् राक्षसानामुपेक्षितः ॥ ६.८६.२६ ॥
તેણે સારથિને કહ્યું, 'જ્યાં આ વાનર છે ત્યાં ચાલ. ઉપેક્ષા કરીશું તો એ આપણા રાક્ષસોનો નાશ કરશે.'
6.86.27
इत्युक्तः सारथिस्तेन ययौ यत्र स मारुतिः।
वहन् परमदुर्धर्षं स्थितमिन्द्रजितं रथे ॥ ६.८६.२७ ॥
એમ કહેવાયેલો સારથિ એ સ્થળે ગયો જ્યાં પવનપુત્ર હતા, અતિ દુર્ધર્ષ ઇન્દ્રજિતને રથમાં વહન કરીને.
6.86.28
सोऽभ्युपेत्य शरान् खड्गान् पट्टिशांश्च परश्वधान्।
अभ्यवर्षत दुर्धर्षः कपिमूर्धनि राक्षसः ॥ ६.८६.२८ ॥
એ દુર્ધર્ષ રાક્ષસ નજીક જઈને વાનરના માથા પર બાણ, ખડ્ગ, પટ્ટિશ અને પરશુ વરસાવવા લાગ્યો.
6.86.29
तानि शस्त्राणि घोराणि प्रतिगृह्य स मारुतिः।
रोषेण महताविष्टो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६.८६.२९ ॥
એ ભયંકર શસ્ત્રો ઝીલીને, મહાક્રોધથી ઘેરાયેલા એ પવનપુત્રે આ વચન કહ્યાં.
6.86.30
युध्यस्व यदि शूरोऽसि रावणात्मज दुर्मते।
वायुपुत्रं समासाद्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ६.८६.३० ॥
હે દુર્મતિ રાવણપુત્ર! જો તું શૂર છે તો યુદ્ધ કર. પવનપુત્રનો સામનો કરીને તું જીવતો પાછો નહીં જાય.
6.86.31
बाहुभ्यां सम्प्रयुध्यस्व यदि मे द्वन्द्वमाहवे।
वेगं सहस्व दुर्बुद्धे ततस्त्वं रक्षसां वरः ॥ ६.८६.३१ ॥
જો યુદ્ધમાં મારી સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરવાની હિંમત હોય, તો તારા બાહુઓથી લડ. હે દુર્બુદ્ધિ, મારો વેગ સહન કર; ત્યારે તું રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાઈશ.
6.86.32
हनूमन्तं जिघांसन्तं समुद्यतशरासनम्।
रावणात्मजमाचष्टे लक्ष्मणाय विभीषणः ॥ ६.८६.३२ ॥
હનુમાનને મારવાની ઇચ્છાથી ધનુષ્ય ઉગામીને ઊભેલા રાવણપુત્રને વિભીષણે લક્ષ્મણને બતાવ્યો.
6.86.33
यः स वासवनिर्जेता रावणस्यात्मसम्भवः।
स एष रथमास्थाय हनूमन्तं जिघांसति ॥ ६.८६.३३ ॥
ઇન્દ્રને જીતનાર, રાવણનો જ પુત્ર તે હવે રથ પર ચઢીને હનુમાનને મારવા ઇચ્છે છે.
6.86.34
तमप्रतिमसंस्थानैः शरैः शत्रुनिवारणैः।
जीवितान्तकरैर्घोरैः सौमित्रे रावणिं जहि ॥ ६.८६.३४ ॥
હે સૌમિત્રિ! અનુપમ રૂપવાળા, શત્રુઓને રોકનારા, પ્રાણ હરનારા ભયંકર બાણોથી તે રાવણપુત્રને હણી નાખ.
6.86.35
इत्येवमुक्तस्तु तदा महात्मा
विभीषणेनारिविभीषणेन।
ददर्श तं पर्वतसंनिकाशं
रथस्थितं भीमबलं दुरासदम् ॥ ६.८६.३५ ॥
વિભીષણે એમ કહ્યું ત્યારે શત્રુઓને ભયભીત કરનાર મહાત્મા લક્ષ્મણે પર્વત જેવા, રથ પર ઊભેલા, ભયંકર બળવાન અને અજેય વીરને જોયો.