వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.86.1
अथ तस्यामवस्थायां लक्ष्मणं रावणानुजः।
परेषामहितं वाक्यमर्थसाधकमब्रवीत् ॥ ६.८६.१ ॥
అప్పుడు ఆ పరిస్థితిలో రావణుని తమ్ముడు లక్ష్మణునితో శత్రువులకు హానికరమైన, కార్యసాధకమైన మాటలు పలికెను.
6.86.2
यदेतद् राक्षसानीकं मेघश्यामं विलोक्यते।
एतदायोध्यतां शीघ्रं कपिभिश्च शिलायुधैः ॥ ६.८६.२ ॥
మేఘంలా నల్లగా కనిపిస్తున్న ఈ రాక్షససేనను వానరులు, రాతి ఆయుధాలతో త్వరగా దాడి చేయాలి.
6.86.3
तस्यानीकस्य महतो भेदने यत लक्ष्मण।
राक्षसेन्द्रसुतोऽप्यत्र भिन्ने दृश्यो भविष्यति ॥ ६.८६.३ ॥
లక్ష్మణా! ఆ మహా సేనను భేదించడానికి ప్రయత్నించు; అది భగ్నమైతే రాక్షసేంద్రుని కుమారుడు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాడు.
6.86.4
स त्वमिन्द्राशनिप्रख्यैः शरैरवकिरन् परान्।
अभिद्रवाशु यावद् वै नैतत् कर्म समाप्यते ॥ ६.८६.४ ॥
ఇంద్రుని వజ్రంలాంటి బాణాలతో శత్రువులను కప్పుతూ, ఈ కార్యం పూర్తికాకముందే వేగంగా ముందుకు సాగు.
6.86.5
जहि वीर दुरात्मानं मायापरमधार्मिकम्।
रावणिं क्रूरकर्माणं सर्वलोकभयावहम् ॥ ६.८६.५ ॥
వీరా! ఆ దురాత్ముడు, మాయలో అతి అధర్ముడు, క్రూరకర్ముడు, సర్వలోకాలకు భయం కలిగించే రావణిని సంహరించు.
6.86.6
विभीषणवचः श्रुत्वा लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
ववर्ष शरवर्षेण राक्षसेन्द्रसुतं प्रति ॥ ६.८६.६ ॥
విభీషణుని మాటలు విని శుభలక్షణుడైన లక్ష్మణుడు రాక్షసేంద్రుని కుమారునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
6.86.7
ऋक्षाः शाखामृगाश्चैव द्रुमप्रवरयोधिनः।
अभ्यधावन्त सहितास्तदनीकमवस्थितम् ॥ ६.८६.७ ॥
ఎలుగుబంట్లు, వానరులు, శ్రేష్ఠమైన వృక్షాలను ఆయుధంగా చేసుకున్న యోధులు కలిసికట్టుగా ఆ నిలిచియున్న సేనపై విరుచుకుపడ్డారు.
6.86.8
राक्षसाश्च शितैर्बाणैरसिभिः शक्तितोमरैः।
अभ्यवर्तन्त समरे कपिसैन्यजिघांसवः ॥ ६.८६.८ ॥
రాక్షసులు పదునైన బాణాలు, ఖడ్గాలు, శక్తులు, తోమరాలతో, యుద్ధంలో కపిసేనను సంహరించాలనే కోరికతో ముందుకు ఉరికారు.
6.86.9
स सम्प्रहारस्तुमुलः संजज्ञे कपिरक्षसाम्।
शब्देन महता लङ्कां नादयन् वै समन्ततः ॥ ६.८६.९ ॥
కపులకు, రాక్షసులకు మధ్య ఆ భీకర సంఘర్షణ జరిగింది; దాని మహా శబ్దం నలువైపులా లంకను ప్రతిధ్వనింపజేసింది.
6.86.10
शस्त्रैश्च विविधाकारैः शितैर्बाणैश्च पादपैः।
उद्यतैर्गिरिशृङ्गैश्च घोरैराकाशमावृतम् ॥ ६.८६.१० ॥
వివిధ ఆకారాల ఆయుధాలు, పదునైన బాణాలు, వృక్షాలు, పైకెత్తిన పర్వత శిఖరాలతో ఆకాశం భయంకరంగా కప్పబడింది.
6.86.11
राक्षसा वानरेन्द्रेषु विकृताननबाहवः।
निवेशयन्तः शस्त्राणि चक्रुस्ते सुमहद्भयम् ॥ ६.८६.११ ॥
వికృతమైన ముఖాలు, బాహువులు గల రాక్షసులు వానర నాయకులపై ఆయుధాలను గురిపెట్టి అత్యంత భయాన్ని కలిగించారు.
6.86.12
तथैव सकलैर्वृक्षैर्गिरिशृङ्गैश्च वानराः।
अभिजघ्नुर्निजघ्नुश्च समरे सर्वराक्षसान् ॥ ६.८६.१२ ॥
అలాగే వానరులు సమస్త వృక్షాలతో, పర్వత శిఖరాలతో కొట్టి, యుద్ధంలో రాక్షసులందరినీ సంహరించారు.
6.86.13
ऋक्षवानरमुख्यैश्च महाकायैर्महाबलैः।
रक्षसां युध्यमानानां महद्भयमजायत ॥ ६.८६.१३ ॥
ఋక్షులు, వానరుల ప్రధానులు, మహాకాయులు, మహాబలులు యుద్ధం చేయగా, పోరాడుతున్న రాక్షసులలో గొప్ప భయం కలిగింది.
6.86.14
स्वमनीकं विषण्णं तु श्रुत्वा शत्रुभिरर्दितम्।
उदतिष्ठत दुर्धर्षः स कर्मण्यननुष्ठिते ॥ ६.८६.१४ ॥
తన సేన శత్రువులచే బాధించబడి దుఃఖితమై ఉందని విని, ఆ దుర్ధర్షుడు పని పూర్తికాకముందే లేచాడు.
6.86.15
वृक्षान्धकारान्निर्गत्य जातक्रोधः स रावणिः।
आरुरोह रथं सज्जं पूर्वयुक्तं सुसंयतम् ॥ ६.८६.१५ ॥
చెట్ల చీకటి నుండి బయటకు వచ్చి, కోపం పొందిన ఆ రావణి, ముందే కట్టబడి బాగా సిద్ధంగా ఉన్న రథం ఎక్కాడు.
6.86.16
स भीमकार्मुकशरः कृष्णाञ्जनचयोपमः।
रक्तास्यनयनो भीमो बभौ मृत्युरिवान्तकः ॥ ६.८६.१६ ॥
భయంకర ధనుస్సు, బాణాలు కలవాడు, నల్లని కాటుక కుప్పలా, ఎర్రని ముఖం, ఎర్రని కళ్ళు కలవాడు, భయంకరుడు, మృత్యువు వంటి అంతకుడిలా ప్రకాశించాడు.
6.86.17
दृष्ट्वैव तु रथस्थं तं पर्यवर्तत तद् बलम्।
रक्षसां भीमवेगानां लक्ष्मणेन युयुत्सताम् ॥ ६.८६.१७ ॥
రథంపై నిలిచిన అతడిని చూడగానే, భయంకర వేగం కలిగి లక్ష్మణునితో యుద్ధం చేయాలనుకున్న ఆ రాక్షససేన వెనుదిరిగింది.
6.86.18
तस्मिंस्तु काले हनुमानरुजत् स दुरासदम्।
धरणीधरसंकाशो महावृक्षमरिंदमः ॥ ६.८६.१८ ॥
ఆ సమయంలో, పర్వతంలా ఉన్న శత్రుదమనుడైన హనుమంతుడు ఆ దుర్లభమైన మహావృక్షాన్ని విరిచాడు.
6.86.19
स राक्षसानां तत् सैन्यं कालाग्निरिव निर्दहन्।
चकार बहुभिर्वृक्षैर्निःसंज्ञं युधि वानरः ॥ ६.८६.१९ ॥
కాలాగ్నిలా ఆ రాక్షససేనను దహిస్తూ, ఆ వానరుడు యుద్ధంలో అనేక వృక్షాలతో వారిని స్పృహ తప్పించాడు.
6.86.20
विध्वंसयन्तं तरसा दृष्ट्वैव पवनात्मजम्।
राक्षसानां सहस्राणि हनूमन्तमवाकिरन् ॥ ६.८६.२० ॥
పవనపుత్రుడు వేగంగా విధ్వంసం చేస్తుండటం చూసి, రాక్షసుల వేలాది మంది హనుమంతునిపై కురిపించారు.
6.86.21
शितशूलधराः शूलैरसिभिश्चासिपाणयः।
शक्तिहस्ताश्च शक्तीभिः पट्टिशैः पट्टिशायुधाः ॥ ६.८६.२१ ॥
తీక్ష్ణమైన శూలాలు ధరించినవారు శూలాలతో, ఖడ్గపాణులు ఖడ్గాలతో, శక్తిహస్తులు శక్తులతో, పట్టిశాయుధులు పట్టిశాలతో.
6.86.22
परिघैश्च गदाभिश्च कुन्तैश्च शुभदर्शनैः।
शतशश्च शतघ्नीभिरायसैरपि मुद्गरैः ॥ ६.८६.२२ ॥
పరిఘలతో, గదలతో, అందమైన కుంతాలతో, వందలాది శతఘ్నులతో, ఇనుప ముద్గరాలతో కూడా.
6.86.23
घोरैः परशुभिश्चैव भिन्दिपालैश्च राक्षसाः।
मुष्टिभिर्वज्रकल्पैश्च तलैरशनिसंनिभैः ॥ ६.८६.२३ ॥
భయంకర పరశువులతో, భిందిపాలాలతో రాక్షసులు; వజ్రతుల్యమైన ముష్టులతో, అశని సమానమైన అరచేతులతో.
6.86.24
अभिजघ्नुः समासाद्य समन्तात् पर्वतोपमम्।
तेषामपि च संक्रुद्धश्चकार कदनं महत् ॥ ६.८६.२४ ॥
పర్వతంలా ఉన్న అతనిని నలువైపుల నుంచి చుట్టుముట్టి వారు కొట్టారు; వారిపై కూడా కోపించిన అతడు గొప్ప సంహారం చేశాడు.
6.86.25
स ददर्श कपिश्रेष्ठमचलोपममिन्द्रजित्।
सूदमानमसंत्रस्तममित्रान् पवनात्मजम् ॥ ६.८६.२५ ॥
ఇంద్రజిత్తు పర్వతంలా కదలనివాడు, భయం లేనివాడు, శత్రువులను సంహరిస్తున్నవాడు అయిన వానరశ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడిని చూశాడు.
6.86.26
स सारथिमुवाचेदं याहि यत्रैष वानरः।
क्षयमेव हि नः कुर्याद् राक्षसानामुपेक्षितः ॥ ६.८६.२६ ॥
అతడు సారథితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వానరుడు ఉన్నచోటికి వెళ్ళు. ఉపేక్షిస్తే వీడు రాక్షసులకు వినాశనం తెస్తాడు.'
6.86.27
इत्युक्तः सारथिस्तेन ययौ यत्र स मारुतिः।
वहन् परमदुर्धर्षं स्थितमिन्द्रजितं रथे ॥ ६.८६.२७ ॥
అలా చెప్పబడిన సారథి, వాయుపుత్రుడు ఉన్నచోటికి వెళ్ళాడు; అత్యంత దుర్జయుడైన ఇంద్రజిత్తును రథంపై మోసుకుంటూ.
6.86.28
सोऽभ्युपेत्य शरान् खड्गान् पट्टिशांश्च परश्वधान्।
अभ्यवर्षत दुर्धर्षः कपिमूर्धनि राक्षसः ॥ ६.८६.२८ ॥
ఆ దుర్జయ రాక్షసుడు సమీపించి, వానరుడి తలపై బాణాలు, ఖడ్గాలు, పట్టిశాలు, గొడ్డళ్లు కురిపించాడు.
6.86.29
तानि शस्त्राणि घोराणि प्रतिगृह्य स मारुतिः।
रोषेण महताविष्टो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६.८६.२९ ॥
ఆ భయంకర ఆయుధాలను తట్టుకుని, మహాక్రోధంతో నిండిన ఆ వాయుపుత్రుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
6.86.30
युध्यस्व यदि शूरोऽसि रावणात्मज दुर्मते।
वायुपुत्रं समासाद्य न जीवन् प्रतियास्यसि ॥ ६.८६.३० ॥
ఓ దుర్మతీ రావణపుత్రా! నీవు శూరుడివైతే యుద్ధం చెయ్యి. వాయుపుత్రుడిని ఎదుర్కొని నువ్వు బ్రతికి తిరిగి వెళ్ళలేవు.
6.86.31
बाहुभ्यां सम्प्रयुध्यस्व यदि मे द्वन्द्वमाहवे।
वेगं सहस्व दुर्बुद्धे ततस्त्वं रक्षसां वरः ॥ ६.८६.३१ ॥
నీకు యుద్ధంలో నాతో ద్వంద్వయుద్ధం చేయగల ధైర్యం ఉంటే, నీ బాహువులతో పోరాడు. దుర్బుద్ధీ, నా వేగాన్ని సహించు; అప్పుడు నీవు రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడవవుతావు.
6.86.32
हनूमन्तं जिघांसन्तं समुद्यतशरासनम्।
रावणात्मजमाचष्टे लक्ष्मणाय विभीषणः ॥ ६.८६.३२ ॥
హనుమంతుని చంపాలనే సంకల్పంతో విల్లు ఎత్తిన రావణ కుమారుని విభీషణుడు లక్ష్మణునికి తెలియజేశాడు.
6.86.33
यः स वासवनिर्जेता रावणस्यात्मसम्भवः।
स एष रथमास्थाय हनूमन्तं जिघांसति ॥ ६.८६.३३ ॥
ఇంద్రుడిని జయించిన, రావణుని స్వంత కుమారుడైన అతడే ఇప్పుడు రథమెక్కి హనుమంతుని చంపాలనుకుంటున్నాడు.
6.86.34
तमप्रतिमसंस्थानैः शरैः शत्रुनिवारणैः।
जीवितान्तकरैर्घोरैः सौमित्रे रावणिं जहि ॥ ६.८६.३४ ॥
ఓ సౌమిత్రీ! సాటిలేని రూపాలు గల, శత్రువులను అడ్డుకునే, ప్రాణాలను హరించే భయంకర బాణాలతో ఆ రావణ కుమారుని సంహరించు.
6.86.35
इत्येवमुक्तस्तु तदा महात्मा
विभीषणेनारिविभीषणेन।
ददर्श तं पर्वतसंनिकाशं
रथस्थितं भीमबलं दुरासदम् ॥ ६.८६.३५ ॥
విభీషణుడు ఇలా చెప్పగా, శత్రువులను భయపెట్టే మహాత్ముడైన లక్ష్మణుడు, పర్వతంలా రథంపై నిలిచి భయంకర బలం కలిగి, సమీపించరాని ఆ వీరుని చూశాడు.