వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.87.1
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं जातहर्षो विभीषणः।
धनुष्पाणिं तमादाय त्वरमाणो जगाम सः ॥ ६.८७.१ ॥
ఇలా చెప్పి, సంతోషించిన విభీషణుడు విల్లు చేతబట్టిన సౌమిత్రిని తీసుకొని వేగంగా వెళ్లాడు.
6.87.2
अविदूरं ततो गत्वा प्रविश्य तु महद् वनम्।
अदर्शयत तत्कर्म लक्ष्मणाय विभीषणः ॥ ६.८७.२ ॥
తరువాత కొంచెం దూరం వెళ్లి, ఆ పెద్ద అడవిలో ప్రవేశించి, విభీషణుడు ఆ కార్యాన్ని లక్ష్మణునికి చూపించాడు.
6.87.3
नीलजीमूतसंकाशं न्यग्रोधं भीमदर्शनम्।
तेजस्वी रावणभ्राता लक्ष्मणाय न्यवेदयत् ॥ ६.८७.३ ॥
నల్లని మేఘంలా ఉన్న, చూడ భయంకరమైన మఱ్ఱి చెట్టును తేజస్వి అయిన రావణ సోదరుడు లక్ష్మణునికి తెలియజేశాడు.
6.87.4
इहोपहारं भूतानां बलवान् रावणात्मजः।
उपहृत्य ततः पश्चात् संग्राममभिवर्तते ॥ ६.८७.४ ॥
ఇక్కడ భూతాలకు నైవేద్యం సమర్పించి, బలవంతుడైన రావణ కుమారుడు తరువాత యుద్ధానికి వెళ్తాడు.
6.87.5
अदृश्यः सर्वभूतानां ततो भवति राक्षसः।
निहन्ति समरे शत्रून् बध्नाति च शरोत्तमैः ॥ ६.८७.५ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు సర్వ ప్రాణులకు కనబడకుండా అవుతాడు; యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తాడు, ఉత్తమ బాణాలతో వారిని బంధిస్తాడు.
6.87.6
तमप्रविष्टं न्यग्रोधं बलिनं रावणात्मजम्।
विध्वंसय शरैर्दीप्तैः सरथं साश्वसारथिम् ॥ ६.८७.६ ॥
ఇంకా మఱ్ఱి చెట్టులోకి ప్రవేశించని ఆ బలవంతుడైన రావణ కుమారుడిని, ప్రకాశించే బాణాలతో, రథం, గుర్రాలు, సారథితో సహా నాశనం చేయి.
6.87.7
तथेत्युक्त्वा महातेजाः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः।
बभूवावस्थितस्तत्र चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ ६.८७.७ ॥
ఇలా పలికి, మహా తేజస్వి, మిత్రులకు ఆనందం కలిగించే సౌమిత్రి అక్కడ స్థిరంగా నిలిచి తన అద్భుత ధనుస్సును సారించాడు.
6.87.8
स रथेनाग्निवर्णेन बलवान् रावणात्मजः।
इन्द्रजित् कवची खड्गी सध्वजः प्रत्यदृश्यत ॥ ६.८७.८ ॥
అగ్ని వర్ణపు రథంపై బలవంతుడైన రావణ పుత్రుడు ఇంద్రజిత్ కవచం ధరించి, ఖడ్గంతో, ధ్వజంతో కనిపించాడు.
6.87.9
तमुवाच महातेजाः पौलस्त्यमपराजितम्।
समाह्वये त्वां समरे सम्यग् युद्धं प्रयच्छ मे ॥ ६.८७.९ ॥
మహా తేజస్వి అజేయుడైన పౌలస్త్యునితో ఇలా అన్నాడు: "యుద్ధంలో నిన్ను నేను సవాలు చేస్తున్నాను; నాకు సరైన రీతిలో యుద్ధం ఇవ్వు."
6.87.10
एवमुक्तो महातेजा मनस्वी रावणात्मजः।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं तत्र दृष्ट्वा विभीषणम् ॥ ६.८७.१० ॥
ఇలా అనగా, మహా తేజస్వి, మనస్వి అయిన రావణ పుత్రుడు అక్కడ విభీషణుని చూసి కఠినమైన మాటలు పలికాడు.
6.87.11
इह त्वं जातसंवृद्धः साक्षात् भ्राता पितुर्मम।
कथं द्रुह्यसि पुत्रस्य पितृव्यो मम राक्षस ॥ ६.८७.११ ॥
"ఇక్కడ పుట్టి పెరిగిన నీవు, నా తండ్రికి సాక్షాత్తు సోదరుడవు. ఓ రాక్షసుడా! నా కుమారునికి వ్యతిరేకంగా, నా పినతండ్రివై ఉండి ఎలా ద్రోహం చేస్తున్నావు?"
6.87.12
न ज्ञातित्वं न सौहार्दं न जातिस्तव दुर्मते।
प्रमाणं न च सौदर्यं न धर्मो धर्मदूषण ॥ ६.८७.१२ ॥
"ఓ దుర్మతీ! నీకు బంధుత్వం లేదు, స్నేహం లేదు, కులం లేదు, ప్రమాణం లేదు, సోదరభావం లేదు, ధర్మం లేదు — ఓ ధర్మ దూషకా!"
6.87.13
शोच्यस्त्वमसि दुर्बुद्धे निन्दनीयश्च साधुभिः।
यस्त्वं स्वजनमुत्सृज्य परभृत्यत्वमागतः ॥ ६.८७.१३ ॥
ఓ దుర్బుద్ధీ, నీవు జాలిపడదగినవాడివి; సజ్జనులచే నిందింపబడదగినవాడివి. నీ స్వజనులను విడిచి పరులకు సేవకుడవై వచ్చావు.
6.87.14
नैतच्छिथिलया बुद्ध्या त्वं वेत्सि महदन्तरम्।
क्व च स्वजनसंवासः क्व च नीच पराश्रयः ॥ ६.८७.१४ ॥
బలహీనమైన బుద్ధితో నీవు ఈ గొప్ప భేదాన్ని తెలుసుకోవడం లేదు. స్వజనులతో కలసి జీవించడం ఎక్కడ, నీచుడిపై ఆధారపడడం ఎక్కడ!
6.87.15
गुणवान् वा परजनः स्वजनो निर्गुणोऽपि वा।
निर्गुणः स्वजनः श्रेयान् यः परः पर एव सः ॥ ६.८७.१५ ॥
పరజనుడు గుణవంతుడైనా, స్వజనుడు గుణహీనుడైనా — గుణహీనుడైన స్వజనుడే శ్రేష్ఠుడు; పరాయివాడు పరాయివాడే.
6.87.16
यः स्वपक्षं परित्यज्य परपक्षं निषेवते।
स स्वपक्षे क्षयं याते पश्चात् तैरेव हन्यते ॥ ६.८७.१६ ॥
తన పక్షాన్ని విడిచి ప్రత్యర్థి పక్షాన్ని సేవించేవాడు, తన పక్షం నశించిన తర్వాత వారిచేతనే చంపబడతాడు.
6.87.17
निरनुक्रोशता चेयं यादृशी ते निशाचर।
स्वजनेन त्वया शक्यं पौरुषं रावणानुज ॥ ६.८७.१७ ॥
ఓ రాక్షసుడా, నీ ఈ కనికరములేనితనం ఎంత గొప్పది! రావణుని తమ్ముడా, స్వజనుని పట్ల నీ పౌరుషం ఎలా సాధ్యమైంది?
6.87.18
इत्युक्तो भ्रातृपुत्रेण प्रत्युवाच विभीषणः।
अजानन्निव मच्छीलं किं राक्षस विकत्थसे ॥ ६.८७.१८ ॥
అన్న కుమారుడు ఈ విధంగా పలుకగా విభీషణుడు సమాధానమిచ్చాడు — "ఓ రాక్షసుడా, నా స్వభావం తెలియనివాడిలా నీవు ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు?"
6.87.19
राक्षसेन्द्रसुतासाधो पारुष्यं त्यज गौरवात्।
कुले यद्यप्यहं जातो रक्षसां क्रूरकर्मणाम्।
गुणो यः प्रथमो नॄणां तन्मे शीलमराक्षसम् ॥ ६.८७.१९ ॥
రాక్షసేంద్రుని కుమారుడా, దుష్టుడా! గౌరవం కొరకు కఠినత్వాన్ని విడిచిపెట్టు. క్రూర కర్మలు చేసే రాక్షసుల కులంలో నేను పుట్టినప్పటికీ, మనుషులలో ప్రథమ గుణమే నా స్వభావం; అది రాక్షసత్వం కాదు.
6.87.20
न रमे दारुणेनाहं न चाधर्मेण वै रमे।
भ्रात्रा विषमशीलोऽपि कथं भ्राता निरस्यते ॥ ६.८७.२० ॥
నేను క్రూరకార్యంలో ఆనందించను, అధర్మంలోనూ ఆనందించను. సోదరుడు వక్రస్వభావం కలవాడైనా, సోదరుడిని ఎలా త్యజించగలం?
6.87.21
धर्मात् प्रच्युतशीलं हि पुरुषं पापनिश्चयम्।
त्यक्त्वा सुखमवाप्नोति हस्तादाशीविषं यथा ॥ ६.८७.२१ ॥
ధర్మం నుండి ప్రవర్తన జారి, పాపనిశ్చయం గలవాడిని త్యజిస్తే, చేతిలోని విషసర్పాన్ని విడిచినట్లు మనిషి సుఖం పొందుతాడు.
6.87.22
परस्वहरणे युक्तं परदाराभिमर्शकम्।
त्याज्यमाहुर्दुरात्मानं वेश्म प्रज्वलितं यथा ॥ ६.८७.२२ ॥
పరధనాన్ని అపహరించడంలో మునిగినవాడు, పరస్త్రీని తాకేవాడు అయిన దురాత్ముడిని, మండుతున్న ఇంటిలా త్యజించాలని అంటారు.
6.87.23
परस्वानां च हरणं परदाराभिमर्शनम्।
सुहृदामतिशङ्का च त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ ६.८७.२३ ॥
పరధనాన్ని అపహరించడం, పరస్త్రీని తాకడం, మిత్రులపై అతిశంక — ఈ మూడు దోషాలు వినాశాన్ని తెస్తాయి.
6.87.24
महर्षीणां वधो घोरः सर्वदेवैश्च विग्रहः।
अभिमानश्च रोषश्च वैरित्वं प्रतिकूलता ॥ ६.८७.२४ ॥
మహర్షుల వధ, సమస్త దేవతలతో విరోధం, అభిమానం, కోపం, వైరం, ప్రతికూలత — ఇవీ భయంకరమైన దోషాలు.
6.87.25
एते दोषा मम भ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः।
गुणान् प्रच्छादयामासुः पर्वतानिव तोयदाः ॥ ६.८७.२५ ॥
ఈ దోషాలు నా సోదరుని జీవితాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని నాశనం చేసేవి. మేఘాలు పర్వతాలను కప్పినట్లు అవి అతని గుణాలను కప్పివేశాయి.
6.87.26
दोषैरेतैः परित्यक्तो मया भ्राता पिता तव।
नेयमस्ति पुरी लङ्का न च त्वं न च ते पिता ॥ ६.८७.२६ ॥
ఈ దోషాల వల్ల నేను నీ సోదరుణ్ణి, నీ తండ్రిని విడిచిపెట్టాను. ఈ లంకా నగరం ఇక లేదు; నీవూ లేవు, నీ తండ్రీ లేడు.
6.87.27
अतिमानश्च बालश्च दुर्विनीतश्च राक्षस।
बद्धस्त्वं कालपाशेन ब्रूहि मां यद् यदिच्छसि ॥ ६.८७.२७ ॥
ఓ రాక్షసుడా! నీవు అతి గర్వం, అజ్ఞానం, దుర్వినీతి కలవాడవు; కాలపాశంతో బంధించబడ్డావు. నీకు ఏది కావాలంటే నాతో చెప్పు.
6.87.28
अद्येह व्यसनं प्राप्तं यन्मां परुषमुक्तवान्।
प्रवेष्टुं न त्वया शक्यं न्यग्रोधं राक्षसाधम ॥ ६.८७.२८ ॥
ఓ రాక్షసాధమా! నాతో కఠిన వచనాలు పలికినందున ఈ రోజే నీకు ఇక్కడ వినాశం దాపురించింది. ఈ న్యగ్రోధ వృక్షంలో కూడా నీవు ప్రవేశించలేవు.
6.87.29
धर्षयित्वा च काकुत्स्थं न शक्यं जीवितुं त्वया।
युध्यस्व नरदेवेन लक्ष्मणेन रणे सह।
हतस्त्वं देवताकार्यं करिष्यसि यमक्षयम् ॥ ६.८७.२९ ॥
కాకుత్స్థుడైన రాముణ్ణి అవమానించి నీవు బ్రతకలేవు. యుద్ధంలో నరదేవుడైన రాముడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి పోరాడు. చంపబడి దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చి యమలోకానికి వెళ్తావు.
6.87.30
निदर्शयस्वात्मबलं समुद्यतं
कुरुष्व सर्वायुधसायकव्ययम्।
न लक्ष्मणस्यैत्य हि बाणगोचरं
त्वमद्य जीवन् सबलो गमिष्यसि ॥ ६.८७.३० ॥
సిద్ధంగా ఉన్న నీ బలాన్ని ప్రదర్శించు; అన్ని ఆయుధాలను, బాణాలను ప్రయోగించు. లక్ష్మణుని బాణ పరిధిలోకి రాకుండా ఈ రోజు నీవు సేనతో సహా జీవించి వెళ్లలేవు.