ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.89.1
युध्यमानौ ततो दृष्ट्वा प्रसक्तौ नरराक्षसौ।
प्रभिन्नाविव मातङ्गौ परस्परजयैषिणौ ॥ ६.८९.१ ॥
ಆಗ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮದಿಸಿದ ಎರಡು ಆನೆಗಳಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.
6.89.2
तयोर्युद्धं द्रष्टुकामो वरचापधरो बली।
शूरः स रावणभ्राता तस्थौ संग्राममूर्धनि ॥ ६.८९.२ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಶೂರನಾದ ಆ ರಾವಣನ ಸಹೋದರ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
6.89.3
ततो विस्फारयामास महद् धनुरवस्थितः।
उत्ससर्ज च तीक्ष्णाग्रान् राक्षसेषु महाशरान् ॥ ६.८९.३ ॥
ಆಗ ನಿಂತು ಅವನು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು, ರಾಕ್ಷಸರ ಮೇಲೆ ಚೂಪಾದ ತುದಿಯ ಮಹಾಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.89.4
ते शराः शिखिसंस्पर्शा निपतन्तः समाहिताः।
राक्षसान् द्रावयामासुर्वज्राणीव महागिरीन् ॥ ६.८९.४ ॥
ಬೆಂಕಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಆ ಬಾಣಗಳು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಾ, ವಜ್ರಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಬಡಿದಂತೆ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಓಡಿಸಿದವು.
6.89.5
विभीषणस्यानुचरास्तेऽपि शूलासिपट्टिशैः।
चिच्छिदुः समरे वीरान् राक्षसान् राक्षसोत्तमाः ॥ ६.८९.५ ॥
ವಿಭೀಷಣನ ಆ ಅನುಚರರು, ಉತ್ತಮ ರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ಶೂಲ, ಖಡ್ಗ, ಪಟ್ಟಿಶಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕಡಿದರು.
6.89.6
राक्षसैस्तैः परिवृतः स तदा तु विभीषणः।
बभौ मध्ये प्रधृष्टानां कलभानामिव द्विपः ॥ ६.८९.६ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಭೀಷಣನು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಎಳೆಯ ಆನೆಮರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಆನೆಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
6.89.7
ततः संचोदमानो वै हरीन् रक्षोवधप्रियान्।
उवाच वचनं काले कालज्ञो रक्षसां वरः ॥ ६.८९.७ ॥
ಆಗ ರಾಕ್ಷಸವಧೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ವಾನರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ, ಕಾಲವನ್ನು ಬಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.89.8
एकोऽयं राक्षसेन्द्रस्य परायणमवस्थितः।
एतच्छेषं बलं तस्य किं तिष्ठत हरीश्वराः ॥ ६.८९.८ ॥
ರಾಕ್ಷಸರಾಜನಿಗೆ ಇವನೊಬ್ಬನೇ ಆಶ್ರಯನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಇದು ಅವನ ಉಳಿದ ಸೇನೆ. ವಾನರ ಪ್ರಭುಗಳೇ, ನೀವೇಕೆ ನಿಂತಿರುವಿರಿ?
6.89.9
अस्मिंश्च निहते पापे राक्षसे रणमूर्धनि।
रावणं वर्जयित्वा तु शेषमस्य बलं हतम् ॥ ६.८९.९ ॥
ಯುದ್ಧರಂಗದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸನು ಹತನಾದರೆ, ರಾವಣನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅವನ ಉಳಿದ ಸೇನೆಯೂ ನಾಶವಾದಂತೆಯೇ.
6.89.10
प्रहस्तो निहतो वीरो निकुम्भश्च महाबलः।
कुम्भकर्णश्च कुम्भश्च धूम्राक्षश्च निशाचरः ॥ ६.८९.१० ॥
ವೀರ ಪ್ರಹಸ್ತನು ಹತನಾದನು; ಮಹಾಬಲಿ ನಿಕುಂಭ, ಕುಂಭಕರ್ಣ, ಕುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶಾಚರ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ ಕೂಡ ಹತರಾದರು.
6.89.11
जम्बुमाली महामाली तीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च वज्रदंष्ट्रश्च राक्षसः ॥ ६.८९.११ ॥
ಜಂಬುಮಾಲಿ, ಮಹಾಮಾಲಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗ, ಅಶನಿಪ್ರಭ, ಸುಪ್ತಘ್ನ, ಯಜ್ಞಕೋಪ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ವಜ್ರದಂಷ್ಟ್ರ ಕೂಡ ಹತರಾದರು.
6.89.12
संह्रादी विकटोऽरिघ्नस्तपनो मन्द एव च।
प्रघासः प्रघसश्चैव प्रजङ्घो जङ्घ एव च ॥ ६.८९.१२ ॥
ಸಂಹ್ರಾದಿ, ವಿಕಟ, ಅರಿಘ್ನ, ತಪನ, ಮಂದ, ಪ್ರಘಾಸ, ಪ್ರಘಸ, ಪ್ರಜಂಘ ಮತ್ತು ಜಂಘ ಕೂಡ ಹತರಾದರು.
6.89.13
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च वीर्यवान्।
विद्युज्जिह्वो द्विजिह्वश्च सूर्यशत्रुश्च राक्षसः ॥ ६.८९.१३ ॥
ಅಗ್ನಿಕೇತು, ದುರ್ಧರ್ಷ, ವೀರ್ಯವಾನ್ ರಶ್ಮಿಕೇತು, ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ, ದ್ವಿಜಿಹ್ವ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಶತ್ರು ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು.
6.89.14
अकम्पनः सुपार्श्वश्च चक्रमाली च राक्षसः।
कम्पनः सत्त्ववन्तौ तौ देवान्तकनरान्तकौ ॥ ६.८९.१४ ॥
ಅಕಂಪನ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಮಾಲಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು; ಕಂಪನ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು ದೇವಾಂತಕ ಮತ್ತು ನರಾಂತಕ.
6.89.15
एतान् निहत्यातिबलान् बहून् राक्षससत्तमान्।
बाहुभ्यां सागरं तीर्त्वा लङ्घ्यतां गोष्पदं लघु ॥ ६.८९.१५ ॥
ಈ ಅತಿಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಹಸುವಿನ ಗೊರಸಿನ ಗುರುತಿನಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ದೂರವನ್ನು ಬೇಗನೆ ದಾಟು.
6.89.16
एतावदेव शेषं वो जेतव्यमिति वानराः।
हताः सर्वे समागम्य राक्षसा बलदर्पिताः ॥ ६.८९.१६ ॥
ವಾನರರೇ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಕ್ಷಸರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹತರಾದರು.
6.89.17
अयुक्तं निधनं कर्तुं पुत्रस्य जनितुर्मम।
घृणामपास्य रामार्थे निहन्यां भ्रातुरात्मजम् ॥ ६.८९.१७ ॥
ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಗನ ಮಗನಿಗೆ (ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಸೋದರನ ಮಗನಿಗೆ) ಮರಣ ತರುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಆದರೂ ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಸೋದರನ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುವೆನು.
6.89.18
हन्तुकामस्य मे बाष्पं चक्षुश्चैव निरुध्यति।
तमेवैष महाबाहुर्लक्ष्मणः शमयिष्यति ॥ ६.८९.१८ ॥
ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಕಣ್ಣೀರು ತಡೆಯುತ್ತಿದೆ; ಅದನ್ನು ಈ ಮಹಾಬಾಹು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೇ ಶಮನ ಮಾಡುವನು.
6.89.20
वानरा घ्नत सम्भूय भृत्यानस्य समीपगान्।
वानरेन्द्रा जहृषिरे लाङ्गूलानि च विव्यधुः।
ततस्तु कपिशार्दूलाः क्ष्वेडन्तश्च पुनः पुनः।
मुमुचुर्विविधान् नादान् मेघान् दृष्ट्वेव बर्हिणः ॥ ६.८९.२० ॥
ವಾನರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವನ ಸಮೀಪದ ಸೇವಕರನ್ನು (ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು) ಹೊಡೆದರು. ವಾನರೇಂದ್ರರು ಹರ್ಷಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಬೀಸಿದರು. ಆಗ ಹುಲಿಗಳಂತಹ ಆ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಮೇಘಗಳನ್ನು ಕಂಡ ನವಿಲುಗಳಂತೆ ನಾನಾ ವಿಧದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು.
6.89.21
जाम्बवानपि तैः सर्वैः स्वयूथ्यैरभिसंवृतः।
तेऽश्मभिस्ताडयामासुर्नखैर्दन्तैश्च राक्षसान् ॥ ६.८९.२१ ॥
ಜಾಂಬವಂತನೂ ತನ್ನ ಗುಂಪಿನವರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅವರು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ, ಉಗುರುಗಳಿಂದ, ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
6.89.22
निघ्नन्तमृक्षाधिपतिं राक्षसास्ते महाबलाः।
परिवव्रुर्भयं त्यक्त्वा तमनेकविधायुधाः ॥ ६.८९.२२ ॥
ಋಕ್ಷಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು ಭಯವನ್ನು ತೊರೆದು, ನಾನಾ ವಿಧದ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದರು.
6.89.23
शरैः परशुभिस्तीक्ष्णैः पट्टिशैर्यष्टितोमरैः।
जाम्बवन्तं मृधे जघ्नुर्निघ्नन्तं राक्षसीं चमूम् ॥ ६.८९.२३ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಹರಿತವಾದ ಕೊಡಲಿಗಳಿಂದ, ಪಟ್ಟಿಶಗಳಿಂದ, ಯಷ್ಟಿ-ತೋಮರಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಂಬವಂತನನ್ನು ಅವರು ಹೊಡೆದರು.
6.89.24
स सम्प्रहारस्तुमुलः संजज्ञे कपिरक्षसाम्।
देवासुराणां क्रुद्धानां यथा भीमो महास्वनः ॥ ६.८९.२४ ॥
ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ನಡುವೆ ಆ ಘರ್ಷಣೆ ಭೀಕರ ಕೋಲಾಹಲವಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವ-ಅಸುರರ ನಡುವಿನ ಭಯಂಕರ ಮಹಾಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅದು ಇತ್ತು.
6.89.25
हनूमानपि संक्रुद्धः सालमुत्पाट्य पर्वतात्।
स लक्ष्मणं स्वयं पृष्ठादवरोप्य महामनाः ॥ ६.८९.२५ ॥
ಹನುಮಂತನೂ ಅತ್ಯಂತ ಕುಪಿತನಾಗಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಒಂದು ಸಾಲ ಮರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು. ಆ ಮಹಾಮನಸ್ಕನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನಿಂದ ತಾನೇ ಇಳಿಸಿದನು.
6.89.26
रक्षसां कदनं चक्रे दुरासादः सहस्रशः।
स दत्त्वा तुमुलं युद्धं पितृव्यस्येन्द्रजिद् बली ॥ ६.८९.२६ ॥
ದುರ್ಜಯನಾದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಆ ಬಲಶಾಲಿ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
6.89.27
लक्ष्मणं परवीरघ्नः पुनरेवाभ्यधावत।
तौ प्रयुद्धौ तदा वीरौ मृधे लक्ष्मणराक्षसौ ॥ ६.८९.२७ ॥
ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು ಮತ್ತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು. ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು — ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ — ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.
6.89.28
शरौघानभिवर्षन्तौ जघ्नतुस्तौ परस्परम्।
अभीक्ष्णमन्तर्दधतुः शरजालैर्महाबलौ ॥ ६.८९.२८ ॥
ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದರು. ಆ ಮಹಾಬಲರು ಬಾಣಜಾಲಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
6.89.29
चन्द्रादित्याविवोष्णान्ते यथा मेघैस्तरस्विनौ।
नह्यादानं न संधानं धनुषो वा परिग्रहः ॥ ६.८९.२९ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ವೇಗಶಾಲಿಗಳು; ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಮೇಘಗಳಿಂದ ಮರೆಯಾದಂತೆ ಇದ್ದರು. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಹೆದೆಗೆ ಬಾಣ ಹೂಡುವುದು, ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
6.89.30
न विप्रमोक्षो बाणानां न विकर्षो न विग्रहः।
न मुष्टिप्रतिसंधानं न लक्ष्यप्रतिपादनम् ॥ ६.८९.३० ॥
ಬಾಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ, ಎಳೆಯುವಿಕೆ, ಗುರಿ ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
6.89.31
अदृश्यत तयोस्तत्र युध्यतोः पाणिलाघवात्।
चापवेगप्रयुक्तैश्च बाणजालैः समन्ततः ॥ ६.८९.३१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರ ಕೈ ಚುರುಕುತನದಿಂದ, ಬಿಲ್ಲಿನ ವೇಗದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಬಾಣಜಾಲಗಳು ಮಾತ್ರ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
6.89.32
अन्तरिक्षेऽभिसम्पन्ने न रूपाणि चकाशिरे।
लक्ष्मणो रावणिं प्राप्य रावणिश्चापि लक्ष्मणम् ॥ ६.८९.३२ ॥
ಆಕಾಶವು ತುಂಬಿಕೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೂಪಗಳೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಾವಣಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು; ರಾವಣಿಯೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು.
6.89.33
अव्यवस्था भवत्युग्रा ताभ्यामन्योन्यविग्रहे।
ताभ्यामुभाभ्यां तरसा प्रसृष्टैर्विशिखैः शितैः ॥ ६.८९.३३ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ (ಎಲ್ಲವೂ ಕಲಕಿತು).
6.89.34
निरन्तरमिवाकाशं बभूव तमसा वृतम्।
तैः पतद्भिश्च बहुभिस्तयोः शरशतैः शितैः ॥ ६.८९.३४ ॥
ಆಕಾಶವು ಅಂತರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಹರಿತವಾದ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ (ಕತ್ತಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದಟ್ಟವಾಯಿತು).
6.89.35
दिशश्च प्रदिशश्चैव बभूवुः शरसंकुलाः।
तमसा पिहितं सर्वमासीत् प्रतिभयं महत् ॥ ६.८९.३५ ॥
ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು.
6.89.36
अस्तं गते सहस्रांशौ संवृते तमसा च वै।
रुधिरौघा महानद्यः प्रावर्तन्त सहस्रशः ॥ ६.८९.३६ ॥
ಸಹಸ್ರಾಂಶು (ಸೂರ್ಯ) ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿದಾಗ, ರಕ್ತದ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸಾವಿರಾರು ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳಂತೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು.
6.89.37
क्रव्यादा दारुणा वाग्भिश्चिक्षिपुर्भीमनिःस्वनान्।
न तदानीं ववौ वायुर्न च जज्वाल पावकः ॥ ६.८९.३७ ॥
ಭಯಂಕರ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಭೀಕರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸಲಿಲ್ಲ, ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯಲಿಲ್ಲ.
6.89.38
स्वस्त्यस्तु लोकेभ्य इति जजल्पुस्ते महर्षयः।
सम्पेतुश्चात्र संतप्ता गन्धर्वाः सह चारणैः ॥ ६.८९.३८ ॥
"ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ" ಎಂದು ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೊಣಗಿದರು; ಸಂತಪ್ತರಾದ ಗಂಧರ್ವರು ಚಾರಣರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.
6.89.39
अथ राक्षससिंहस्य कृष्णान् कनकभूषणान्।
शरैश्चतुर्भिः सौमित्रिर्विव्याध चतुरो हयान् ॥ ६.८९.३९ ॥
ಆಗ ಸೌಮಿತ್ರಿ ರಾಕ್ಷಸಸಿಂಹನ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿದ್ದ ಕಪ್ಪು ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು.
6.89.40
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च।
सम्पूर्णायतमुक्तेन सुपत्रेण सुवर्चसा ॥ ६.८९.४० ॥
ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಭಲ್ಲದಿಂದ — ಹಳದಿ, ಹರಿತವಾದ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದು ಬಿಟ್ಟ, ಸುಂದರ ಗರಿಗಳ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಾಣದಿಂದ.
6.89.41
महेन्द्राशनिकल्पेन सूतस्य विचरिष्यतः।
स तेन बाणाशनिना तलशब्दानुनादिना ॥ ६.८९.४१ ॥
ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ, ಸಾರಥಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ — ಅಂಗೈ ಶಬ್ದದಂತೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದ ಆ ಬಾಣ-ವಜ್ರದಿಂದ ಅವನು (ಹೊಡೆದನು).
6.89.42
लाघवाद् राघवः श्रीमान् शिरः कायादपाहरत्।
स यन्तरि महातेजा हते मन्दोदरीसुतः ॥ ६.८९.४२ ॥
ಕ್ಷಿಪ್ರತೆಯಿಂದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಘವನು ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಂದೋದರೀ ಸುತನು (ಮೇಘನಾದನು) — ಸಾರಥಿ ಹತನಾಗಲು —
6.89.43
स्वयं सारथ्यमकरोत् पुनश्च धनुरस्पृशत्।
तदद्भुतमभूत् तत्र सारथ्यं पश्यतां युधि ॥ ६.८९.४३ ॥
ಅವನೇ ಸಾರಥ್ಯ ಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತೆ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಆ ಸಾರಥ್ಯ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು.
6.89.44
हयेषु व्यग्रहस्तं तं विव्याध निशितैः शरैः।
धनुष्यथ पुनर्व्यग्रं हयेषु मुमुचे शरान् ॥ ६.८९.४४ ॥
ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೈ ವ್ಯಾಪೃತವಾಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಅವನು ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು. ಬಳಿಕ ಬಿಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ (ಬಾಣವನ್ನಿಟ್ಟು) ಮತ್ತೆ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
6.89.45
छिद्रेषु तेषु बाणौघैर्विचरन्तमभीतवत्।
अर्दयामास समरे सौमित्रिः शीघ्रकृत्तमः ॥ ६.८९.४५ ॥
ಆ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಪೀಡಿಸಿದನು — ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣನವನು.
6.89.46
निहतं सारथिं दृष्ट्वा समरे रावणात्मजः।
प्रजहौ समरोद्धर्षं विषण्णः स बभूव ह ॥ ६.८९.४६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿ ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾವಣನ ಮಗನು ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ವಿಷಣ್ಣನಾದನು.
6.89.47
विषण्णवदनं दृष्ट्वा राक्षसं हरियूथपाः।
ततः परमसंहृष्टा लक्ष्मणं चाभ्यपूजयन् ॥ ६.८९.४७ ॥
ವಿಷಣ್ಣ ಮುಖದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರ ಯೂಥಪತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.
6.89.48
ततः प्रमाथी रभसः शरभो गन्धमादनः।
अमृष्यमाणाश्चत्वारश्चक्रुर्वेगं हरीश्वराः ॥ ६.८९.४८ ॥
ಆಗ ಪ್ರಮಾಥಿ, ರಭಸ, ಶರಭ, ಗಂಧಮಾದನ — ಈ ನಾಲ್ವರು ವಾನರ ಪ್ರಭುಗಳು, ಸಹಿಸದವರಾಗಿ, ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.89.49
ते चास्य हयमुख्येषु तूर्णमुत्पत्य वानराः।
चतुर्षु सुमहावीर्या निपेतुर्भीमविक्रमाः ॥ ६.८९.४९ ॥
ಆ ವಾನರರು, ಅತಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಭೀಕರ ಶೌರ್ಯವುಳ್ಳವರು, ತಕ್ಷಣ ಜಿಗಿದು ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.
6.89.50
तेषामधिष्ठितानां तैर्वानरैः पर्वतोपमैः।
मुखेभ्यो रुधिरं व्यक्तं हयानां समवर्तत ॥ ६.८९.५० ॥
ಪರ್ವತಗಳಂತಿದ್ದ ಆ ವಾನರರು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ನಿಂತಾಗ, ಕುದುರೆಗಳ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹರಿಯಿತು.
6.89.51
ते हया मथिता भग्ना व्यसवो धरणीं गताः।
ते निहत्य हयांस्तस्य प्रमथ्य च महारथम्।
पुनरुत्पत्य वेगेन तस्थुर्लक्ष्मणपार्श्वतः ॥ ६.८९.५१ ॥
ಆ ಕುದುರೆಗಳು ಜಜ್ಜಲ್ಪಟ್ಟು ಮುರಿದು ಪ್ರಾಣರಹಿತವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಆ ಮಹಾರಥಿಯನ್ನೂ ಹೊಸಕಿ, ಮತ್ತೆ ವೇಗದಿಂದ ಹಾರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
6.89.52
स हताश्वादवप्लुत्य रथान्मथितसारथिः।
शरवर्षेण सौमित्रिमभ्यधावत रावणिः ॥ ६.८९.५२ ॥
ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತು ಸಾರಥಿ ಹೊಸಕಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ರಾವಣಿ ರಥದಿಂದ ಹಾರಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಸೌಮಿತ್ರಿಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.89.53
ततो महेन्द्रप्रतिमः स लक्ष्मणः
पदातिनं तं निहतैर्हयोत्तमैः।
सृजन्तमाजौ निशितान् शरोत्तमान्
भृशं तदा बाणगणैर्व्यदारयत् ॥ ६.८९.५३ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನಂತಿದ್ದ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು ಹತವಾದ ಆ ಕಾಲಾಳನನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು, ಬಾಣಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೀಳಿದನು.