Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 6.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.91.1
रुधिरक्लिन्नगात्रस्तु लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
बभूव हृष्टस्तं हत्वा शत्रुजेतारमाहवे ॥ ६.९१.१ ॥
Lakṣmaṇa, con el cuerpo empapado de sangre y marcado por signos auspiciosos, se alegró tras matar en batalla a aquel vencedor de enemigos.
6.91.2
ततः स जाम्बवन्तं च हनूमन्तं च वीर्यवान्।
संनिपत्य महातेजास्तांश्च सर्वान् वनौकसः ॥ ६.९१.२ ॥
Entonces aquel valiente, de gran esplendor, se acercó a Jāmbavān, a Hanumān y a todos aquellos habitantes del bosque.
6.91.3
आजगाम ततः शीघ्रं यत्र सुग्रीवराघवौ।
विभीषणमवष्टभ्य हनूमन्तं च लक्ष्मणः ॥ ६.९१.३ ॥
Entonces llegó rápidamente adonde estaban Sugrīva y Rāghava (Rāma), sosteniendo a Vibhīṣaṇa y a Hanumān, Lakṣmaṇa.
6.91.4
ततो राममभिक्रम्य सौमित्रिरभिवाद्य च।
तस्थौ भ्रातृसमीपस्थः शक्रस्येन्द्रानुजो यथा ॥ ६.९१.४ ॥
Entonces Saumitri (Lakṣmaṇa), acercándose a Rāma y saludándolo, se puso junto a su hermano, como el hermano menor de Indra (Viṣṇu) está junto a Indra.
6.91.5
निष्टनन्निव चागत्य राघवाय महात्मने।
आचचक्षे तदा वीरो घोरमिन्द्रजितो वधम् ॥ ६.९१.५ ॥
Llegando como quien gime, aquel héroe relató entonces al magnánimo Rāghava (Rāma) la terrible muerte de Indrajit.
6.91.6
रावणेस्तु शिरश्छिन्नं लक्ष्मणेन महात्मना।
न्यवेदयत रामाय तदा हृष्टो विभीषणः ॥ ६.९१.६ ॥
La cabeza de Rāvaṇa, es decir, la cabeza cortada del hijo de Rāvaṇa, fue cortada por el magnánimo Lakṣmaṇa; el alegre Vibhīṣaṇa lo comunicó entonces a Rāma.
6.91.7
श्रुत्वैव तु महावीर्यो लक्ष्मणेनेन्द्रजिद्वधम्।
प्रहर्षमतुलं लेभे वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६.९१.७ ॥
Al oír que Lakṣmaṇa había dado muerte a Indrajit, el de gran valor Rāma sintió una alegría incomparable y pronunció estas palabras.
6.91.8
साधु लक्ष्मण तुष्टोऽस्मि कर्म चासुकरं कृतम्।
रावणेर्हि विनाशेन जितमित्युपधारय ॥ ६.९१.८ ॥
¡Bien hecho, Lakṣmaṇa! Estoy complacido; has realizado una hazaña difícil de lograr. Sabe que la victoria se ha conseguido con la destrucción del hijo de Rāvaṇa.
6.91.9
स तं शिरस्युपाघ्राय लक्ष्मणं कीर्तिवर्धनम्।
लज्जमानं बलात् स्नेहादङ्कमारोप्य वीर्यवान् ॥ ६.९१.९ ॥
El valiente Rāma besó la cabeza de Lakṣmaṇa, acrecentador de la gloria, y, por afecto, lo sentó a la fuerza en su regazo, pues estaba avergonzado.
6.91.10
उपवेश्य तमुत्सङ्गे परिष्वज्यावपीडितम्।
भ्रातरं लक्ष्मणं स्निग्धं पुनः पुनरुदैक्षत ॥ ६.९१.१० ॥
Sentándolo en su regazo y estrechándolo con fuerza, Rāma contemplaba una y otra vez a su tierno hermano Lakṣmaṇa.
6.91.11
शल्यसम्पीडितं शस्तं निःश्वसन्तं तु लक्ष्मणम्।
रामस्तु दुःखसंतप्तं तं तु निःश्वासपीडितम् ॥ ६.९१.११ ॥
Al ver a Lakṣmaṇa herido por la flecha, atormentado y suspirando, Rāma se consumió de dolor; también él estaba afligido por suspiros.
6.91.12
मूर्ध्नि चैनमुपाघ्राय भूयः संस्पृश्य च त्वरन्।
उवाच लक्ष्मणं वाक्यमाश्वास्य पुरुषर्षभः ॥ ६.९१.१२ ॥
Besando de nuevo la cabeza de Lakṣmaṇa, tocándolo y consolándolo sin demora, el mejor de los hombres Rāma le habló estas palabras a Lakṣmaṇa.
6.91.13
कृतं परमकल्याणं कर्म दुष्करकर्मणा।
अद्य मन्ये हते पुत्रे रावणं निहतं युधि ॥ ६.९१.१३ ॥
Hoy, con el hijo muerto, creo que Rāvaṇa también ha sido muerto en la batalla; por quien realiza hazañas difíciles se ha cumplido una tarea sumamente auspiciosa.
6.91.14
अद्याहं विजयी शत्रौ हते तस्मिन् दुरात्मनि।
रावणस्य नृशंसस्य दिष्ट्या वीर त्वया रणे ॥ ६.९१.१४ ॥
Hoy soy victorioso sobre el enemigo, pues aquel Rāvaṇa de alma perversa y cruel ha sido muerto; por buena fortuna, oh héroe, lo has hecho tú en la batalla.
6.91.15
छिन्नो हि दक्षिणो बाहुः स हि तस्य व्यपाश्रयः।
विभीषणहनूमद्भ्यां कृतं कर्म महद् रणे ॥ ६.९१.१५ ॥
Su brazo derecho ha sido cortado, pues ese era verdaderamente su apoyo; Vibhīṣaṇa y Hanumān han realizado una gran hazaña en la batalla.
6.91.16
अहोरात्रैस्त्रिभिर्वीरः कथंचिद् विनिपातितः।
निरमित्रः कृतोऽस्म्यद्य निर्यास्यति हि रावणः ॥ ६.९१.१६ ॥
En tres días y noches, de algún modo, aquel héroe ha sido derribado; hoy he quedado sin enemigo, y Rāvaṇa de cierto saldrá.
6.91.17
बलव्यूहेन महता निर्यास्यति हि रावणः।
बलव्यूहेन महता श्रुत्वा पुत्रं निपातितम् ॥ ६.९१.१७ ॥
Con una gran formación de ejército, Rāvaṇa de cierto saldrá; al oír que su hijo fue derribado, vendrá con una gran formación de ejército.
6.91.18
तं पुत्रवधसंतप्तं निर्यान्तं राक्षसाधिपम्।
बलेनावृत्य महता निहनिष्यामि दुर्जयम् ॥ ६.९१.१८ ॥
Al señor de los rākṣasas, atormentado por la muerte de su hijo, que sale, lo rodearé con un gran ejército y lo mataré, a ese invencible.
6.91.19
त्वया लक्ष्मण नाथेन सीता च पृथिवी च मे।
न दुष्प्रापा हते तस्मिन् शक्रजेतरि चाहवे ॥ ६.९१.१९ ॥
Lakṣmaṇa, con tu protección, Sītā y la tierra no me serán difíciles de obtener, y tampoco después de que aquel vencedor de Indra caiga en batalla.
6.91.20
स तं भ्रातरमाश्वास्य परिष्वज्य च राघवः।
रामः सुषेणं मुदितः समाभाष्येदमब्रवीत् ॥ ६.९१.२० ॥
Tras consolar a su hermano y abrazarlo, Rāma, el Rāghava, alegre, habló a Suṣeṇa y dijo estas palabras.
6.91.21
विशल्योऽयं महाप्राज्ञ सौमित्रिर्मित्रवत्सलः।
यथा भवति सुस्वस्थस्तथा त्वं समुपाचर ॥ ६.९१.२१ ॥
Oh muy sabio, atiende a Saumitri, afectuoso con sus amigos, para que quede libre de la flecha y perfectamente sano.
6.91.22
विशल्यः क्रियतां क्षिप्रं सौमित्रिः सविभीषणः।
ऋक्षवानरसैन्यानां शूराणां द्रुमयोधिनाम् ॥ ६.९१.२२ ॥
Que Saumitri y Vibhīṣaṇa, junto con los héroes del ejército de osos y monos que combaten con árboles, sean pronto liberados de la flecha.
6.91.23
ये चाप्यन्येऽत्र युध्यन्ति सशल्या व्रणिनस्तथा।
तेऽपि सर्वे प्रयत्नेन क्रियन्ते सुखिनस्त्वया ॥ ६.९१.२३ ॥
Que también todos los demás que luchan aquí, que tienen flechas clavadas y están heridos, sean cuidados por ti con esmero hasta sentirse bien.
6.91.24
एवमुक्तः स रामेण महात्मा हरियूथपः।
लक्ष्मणाय ददौ नस्तः सुषेणः परमौषधम् ॥ ६.९१.२४ ॥
Así interpelado por Rāma, el gran Suṣeṇa, señor de la tropa de monos, dio a Lakṣmaṇa la medicina suprema por la nariz.
6.91.25
स तस्य गन्धमाघ्राय विशल्यः समपद्यत।
तदा निर्वेदनश्चैव संरूढव्रण एव च ॥ ६.९१.२५ ॥
Al oler su fragancia, quedó libre de la flecha; entonces cesó su dolor y sus heridas cerraron.
6.91.26
विभीषणमुखानां च सुहृदां राघवाज्ञया।
सर्ववानरमुख्यानां चिकित्सामकरोत् तदा ॥ ६.९१.२६ ॥
Por orden de Rāghava, entonces se dio tratamiento a sus amigos encabezados por Vibhīṣaṇa y a todos los principales monos.
6.91.27
ततः प्रकृतिमापन्नो हृतशल्यो गतक्लमः।
सौमित्रिर्मुमुदे तत्र क्षणेन विगतज्वरः ॥ ६.९१.२७ ॥
Entonces Saumitri, recuperado su estado natural, con la flecha extraída y sin cansancio, quedó libre de fiebre en un instante y se regocijó allí.
6.91.28
तदैव रामः प्लवगाधिपस्तथा
विभीषणश्चर्क्षपतिश्च वीर्यवान्।
अवेक्ष्य सौमित्रिमरोगमुत्थितं
मुदा ससैन्याः सुचिरं जहर्षिरे ॥ ६.९१.२८ ॥
Entonces Rāma, el señor de los monos, el poderoso señor de los osos y Vibhīṣaṇa, al ver a Saumitri levantarse sin enfermedad, se regocijaron largo tiempo junto con sus ejércitos.
6.91.29
अपूजयत् कर्म स लक्ष्मणस्य
सुदुष्करं दाशरथिर्महात्मा।
बभूव हृष्टो युधि वानरेन्द्रो
निशम्य तं शक्रजितं निपातितम् ॥ ६.९१.२९ ॥
El magnánimo Rāma, hijo de Daśaratha, honró la hazaña muy difícil de Lakṣmaṇa; y el señor de los monos, al oír que Indrajit había sido derribado, se alegró en la batalla.