ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितो वधम्।
आचचक्षुरभिज्ञाय दशग्रीवाय सत्वराः ॥ ६.९२.१ ॥
ಆಗ ಪೌಲಸ್ತ್ಯನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಇಂದ್ರಜಿತ್ತಿನ ವಧೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ತ್ವರೆಯಿಂದ ದಶಗ್ರೀವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
6.92.2
युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः।
विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युतिः ॥ ६.९२.२ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಗ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ವಿಭೀಷಣನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಹತನಾದನು.
6.92.3
शूरः शूरेण संगम्य संयुगेष्वपराजितः।
लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्ते विबुधेन्द्रजित् ॥ ६.९२.३ ॥
ವೀರನೊಂದಿಗೆ ವೀರನು ಎದುರಿಸಿ, ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲದ ಆ ಶೂರ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದ ಹತನಾದನು.
6.92.4
गतः स परमाँल्लोकान् शरैः संतर्प्य लक्ष्मणम्।
स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् ॥ ६.९२.४ ॥
ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಪರಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದನು. ಆ ಭಯಂಕರ ಸುದ್ದಿ, ಮಗನ ದಾರುಣ ವಧೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ (ರಾವಣ)...
6.92.5
घोरमिन्द्रजितः संख्ये कश्मलं प्राविशन्महत्।
उपलभ्य चिरात् संज्ञां राजा राक्षसपुंगवः ॥ ६.९२.५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತಿನ ಭಯಂಕರ ವಧೆಯಿಂದ ಮಹಾ ಮೂರ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
6.92.6
पुत्रशोकाकुलो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः।
हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महाबल ॥ ६.९२.६ ॥
ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ, ದೀನನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕಳವಳಗೊಂಡ ಅವನು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು — "ಅಯ್ಯೋ! ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯನೇ, ನನ್ನ ಕಂದಾ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೇ!"
6.92.7
जित्वेन्द्रं कथमद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः।
ननु त्वमिषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि ॥ ६.९२.७ ॥
ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗೆದ್ದ ನೀನು ಇಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ವಶವಾದದ್ದು ಹೇಗೆ? ಕೋಪದಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕಾಲನನ್ನೂ ಯಮನನ್ನೂ ಭೇದಿಸಬಲ್ಲೆ ಅಲ್ಲವೇ.
6.92.8
मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर्लक्ष्मणं युधि।
अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम ॥ ६.९२.८ ॥
ಮಂದರ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ನೀನು ಭೇದಿಸಬಲ್ಲೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೆಷ್ಟರವನು? ಇಂದು ವೈವಸ್ವತ ರಾಜನಾದ ಯಮನು ನನಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗೌರವಾರ್ಹನಾದನು.
6.92.9
येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा।
एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि।
यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गमृच्छति ॥ ६.९२.९ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಇಂದು ನೀನು ಕಾಲಧರ್ಮದೊಡನೆ ಸೇರಿದೆ; ಇದು ಉತ್ತಮ ವೀರರ ಮಾರ್ಗ, ದೇವಗಣಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ. ತನ್ನ ಒಡೆಯನಿಗಾಗಿ ಹತನಾದವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
6.92.10
अद्य देवगणाः सर्वे लोकपाला महर्षयः।
हतमिन्द्रजितं श्रुत्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ॥ ६.९२.१० ॥
ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು, ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವರು.
6.92.11
अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्ना पृथिवी च सकानना।
एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ॥ ६.९२.११ ॥
ಇಂದು ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ಒಬ್ಬನಿಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ನನಗೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿವೆ.
6.92.12
अद्य नैर्ऋतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम्।
करेणुसङ्घस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ॥ ६.९२.१२ ॥
ಇಂದು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ ಕನ್ಯೆಯರ ಆಕ್ರಂದನವನ್ನು ಕೇಳುವೆನು; ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಾನೆಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಘೀಳಿಡುವಂತೆ.
6.92.13
यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परंतप।
मातरं मां च भार्याश्च क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१३ ॥
ಓ ಶತ್ರುತಾಪಕನೇ! ಯುವರಾಜ ಪದವಿ, ಲಂಕೆ, ರಾಕ್ಷಸರು, ತಾಯಿ, ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ?
6.92.14
मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम्।
प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ॥ ६.९२.१४ ॥
ಓ ವೀರನೇ! ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದೆ; ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದವರೇ ಈಗ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
6.92.15
स त्वं जीवति सुग्रीवे लक्ष्मणे च सराघवे।
मम शल्यमनुद्धृत्य क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१५ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಘವ (ರಾಮ) ಜೀವಂತರಿರುವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮುಳ್ಳನ್ನು ತೆಗೆಯದೆ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ?
6.92.16
एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम्।
आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसम्भवः ॥ ६.९२.१६ ॥
ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ ದುಃಖಿತನಾದ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನಲ್ಲಿ, ಮಗನ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
6.92.17
प्रकृत्या कोपनं ह्येनं पुत्रस्य पुनराधयः।
दीप्तं संदीपयामासुर्घर्मेऽर्कमिव रश्मयः ॥ ६.९२.१७ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಕ್ರೋಧಿಯಾದ ಅವನನ್ನು ಮಗನ ಶೋಕದ ವೇದನೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉರಿಸಿದವು; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಸಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ.
6.92.18
ललाटे भ्रुकुटीभिश्च संगताभिर्व्यरोचत।
युगान्ते सह नक्रैस्तु महोर्मिभिरिवोदधिः ॥ ६.९२.१८ ॥
ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಹುಬ್ಬಿನ ಸುಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅವನು ಹೊಳೆದನು; ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾತರಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ.
6.92.19
कोपाद् विजृम्भमाणस्य वक्त्राद् व्यक्तमिव ज्वलन्।
उत्पपात सधूमाग्निर्वृत्रस्य वदनादिव ॥ ६.९२.१९ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಆಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಬೆಂಕಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಎದ್ದಿತು; ವೃತ್ರನ ಮುಖದಿಂದ ಎದ್ದಂತೆ.
6.92.20
स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या वैदेह्या रोचयद् वधम् ॥ ६.९२.२० ॥
ಮಗನ ವಧೆಯಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಆ ಶೂರನು ಕೋಪದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ ರಾವಣನು ವೈದೇಹಿಯ ವಧೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
6.92.21
तस्य प्रकृत्या रक्ते च रक्ते क्रोधाग्निनापि च।
रावणस्य महाघोरे दीप्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ ६.९२.२१ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದಲೂ ಕೆಂಪಾಗಿ, ರಾವಣನ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ಉರಿಯುವ ನೇತ್ರಗಳಾದವು.
6.92.22
घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्च्छितम्।
बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव दुरासदम् ॥ ६.९२.२२ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಭಯಂಕರವಾದ ಅವನ ರೂಪವು, ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಕುಪಿತ ರುದ್ರನಂತೆ ಸಮೀಪಿಸಲಾಗದ್ದಾಯಿತು.
6.92.23
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः।
दीपाभ्यामिव दीप्ताभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥ ६.९२.२३ ॥
ಕುಪಿತನಾದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹನಿಗಳು ಉದುರಿದವು; ಉರಿಯುವ ಎರಡು ದೀಪಗಳಿಂದ ಜ್ವಾಲೆಯೊಡನೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹನಿಗಳು ಬೀಳುವಂತೆ.
6.92.24
दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः।
यन्त्रस्याकृष्यमाणस्य मथ्नतो दानवैरिव ॥ ६.९२.२४ ॥
ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು; ದಾನವರಿಂದ ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಯಂತ್ರದ ಶಬ್ದದಂತೆ.
6.92.25
कालाग्निरिव संक्रुद्धो यां यां दिशमवैक्षत।
तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संविलिल्यिरे ॥ ६.९२.२५ ॥
ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅವನು ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೋಡಿದನೋ, ಆ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದ ರಾಕ್ಷಸರು ಅಡಗಿಕೊಂಡರು.
6.92.26
तमन्तकमिव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम्।
वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥ ६.९२.२६ ॥
ಯಮನಂತೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಚರಾಚರಗಳನ್ನು ನುಂಗಲು ಬಯಸುವವನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಸಮೀಪಿಸಲು ಧೈರ್ಯಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
6.92.27
ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुराहवे ॥ ६.९२.२७ ॥
ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಕುಪಿತನಾದ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಾವಣನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿ ರಾಕ್ಷಸರ ನಡುವೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.92.28
मया वर्षसहस्राणि चरित्वा परमं तपः।
तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयंभूः परितोषितः ॥ ६.९२.२८ ॥
ನಾನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು; ಆ ಆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟರಾದರು.
6.92.29
तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयंभुवः।
नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ॥ ६.९२.२९ ॥
ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲದಿಂದಲೂ ಸ್ವಯಂಭೂವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ ಅಸುರರಿಂದಾಗಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದಾಗಲಿ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.
6.92.30
कवचं ब्रह्मदत्तं मे यदादित्यसमप्रभम्।
देवासुरविमर्देषु न च्छिन्नं वज्रमुष्टिभिः ॥ ६.९२.३० ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಕವಚವು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ; ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
6.92.31
तेन मामद्य संयुक्तं रथस्थमिह संयुगे।
प्रतीयात् कोऽद्य मामाजौ साक्षादपि पुरंदरः ॥ ६.९२.३१ ॥
ಆ ಕವಚದಿಂದ ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಎದುರಿಸಬಲ್ಲರು? ಇಂದು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಎದುರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಇಂದ್ರನಾದರೂ ನಿಲ್ಲುವನೇ?
6.92.32
यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत्।
देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयंभुवा ॥ ६.९२.३२ ॥
ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಸ್ವಯಂಭು ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಆ ಮಹಾ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೀಡಿದನು.
6.92.33
अद्य तूर्यशतैर्भीमं धनुरुत्थाप्यतां मम।
रामलक्ष्मणयोरेव वधाय परमाहवे ॥ ६.९२.३३ ॥
ಇಂದು ನೂರಾರು ವಾದ್ಯಗಳ ನಿನಾದದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಭೀಕರ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿರಿ; ಪರಮ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ವಧಿಸಲೆಂದೇ.
6.92.34
स पुत्रवधसंतप्तः क्रूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥ ६.९२.३४ ॥
ಮಗನ ವಧೆಯಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಆ ಕ್ರೂರ ರಾವಣನು ಕೋಪದ ವಶನಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.
6.92.35
प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनः।
दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ॥ ६.९२.३५ ॥
ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳ, ಅತಿ ಭೀಕರ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಅವನು ದೀನ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದನು.
6.92.36
मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम्।
किंचिदेव हतं तत्र सीतेयमिति दर्शितम् ॥ ६.९२.३६ ॥
ನನ್ನ ಮಗನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ವನವಾಸಿಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಕೊಂದಂತೆ ತೋರಿಸಿ, 'ಇವಳೇ ಸೀತೆ' ಎಂದು ತೋರಿಸಿದನು.
6.92.37
तदिदं तथ्यमेवाहं करिष्ये प्रियमात्मनः।
वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ॥ ६.९२.३७ ॥
ಇದು ನಿಜ; ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಕೀಳು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ಅನುವ್ರತಳಾಗಿರುವ ಆ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
6.92.38
इत्येवमुक्त्वा सचिवान् खड्गमाशु परामृशत्।
उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसम् ॥ ६.९२.३८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕೂಡಲೇ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಗುಣಸಂಪನ್ನವಾದ, ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಸೆಳೆದನು.
6.92.39
निष्पपात स वेगेन सभार्यः सचिवैर्वृतः।
रावणः पुत्रशोकेन भृशमाकुलचेतनः ॥ ६.९२.३९ ॥
ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟನು; ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ. ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ರಾವಣನ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
6.92.40
संक्रुद्धः खड्गमादाय सहसा यत्र मैथिली।
व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ६.९२.४० ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮೈಥಿಲಿ ಇದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ರಾಕ್ಷಸನು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಸಿಂಹಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ಕೂಗಿದರು.
6.92.41
ऊचुश्चान्योन्यमालिङ्ग्य संक्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः ॥ ६.९२.४१ ॥
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದರು: "ಇಂದು ಈ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಇವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕಟಪಡುವರು."
6.92.42
लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः।
बहवः शत्रवश्चान्ये संयुगेष्वभिपातिताः ॥ ६.९२.४२ ॥
ನಾಲ್ಕು ಲೋಕಪಾಲಕರೂ ಈ ಕೋಪಿಷ್ಠನಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರು.
6.92.43
त्रिषु लोकेषु रत्नानि भुङ्क्ते आहृत्य रावणः।
विक्रमे च बले चैव नास्त्यस्य सदृशो भुवि ॥ ६.९२.४३ ॥
ರಾವಣನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬಲದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
6.92.44
तेषां संजल्पमानानामशोकवनिकां गताम्।
अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.९२.४४ ॥
ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ರಾವಣನು ಅಶೋಕವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ವೈದೇಹಿಯ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.92.45
वार्यमाणः सुसंक्रुद्धः सुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः।
अभ्यधावत संक्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीमिव ॥ ६.९२.४५ ॥
ಹಿತೈಷಿ ಮಿತ್ರರು ತಡೆದರೂ, ಅತಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ರಾವಣನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹವು ರೋಹಿಣಿಯ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.92.46
मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिरनिन्दिता।
ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ॥ ६.९२.४६ ॥
ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ದೋಷಿ ಮೈಥಿಲಿ, ಉತ್ತಮ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದ ಕ್ರುದ್ಧ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕಂಡಳು.
6.92.47
तं निशम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा।
निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिरनिवर्तिनम् ॥ ६.९२.४७ ॥
ಖಡ್ಗದೊಂದಿಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಜನಕನ ಮಗಳು ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಳು; ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಲವು ಬಾರಿ ತಡೆದರೂ ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ.
6.92.48
सीता दुःखसमाविष्टा विलपन्तीदमब्रवीत्।
यथायं मामभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् ॥ ६.९२.४८ ॥
ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಸೀತೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು: "ಇವನು ಅತಿ ಕೋಪದಿಂದ ತಾನೇ ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ."
6.92.49
वधिष्यति सनाथां मामनाथामिव दुर्मतिः।
बहुशश्चोदयामास भर्तारं मामनुव्रताम् ॥ ६.९२.४९ ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯಾದ ಇವನು ಗಂಡನಿದ್ದರೂ ಅನಾಥೆಯಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವನು. ಗಂಡನ ಪರವಾಗಿ ಅನುವ್ರತೆಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಅವನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರೇರಿಸಿದನು.
6.92.50
भार्या मम भवस्वेति प्रत्याख्यातो ध्रुवं मया।
सोऽयं मामनुपस्थाने व्यक्तं नैराश्यमागतः ॥ ६.९२.५० ॥
'ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗು' ಎಂದು (ಅವನು ಕೇಳಿದ); ಅದನ್ನು ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬರಲಾಗದೆ ಇವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
6.92.51
क्रोधमोहसमाविष्टो व्यक्तं मां हन्तुमुद्यतः।
अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९२.५१ ॥
ಕ್ರೋಧ-ಮೋಹಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಇವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಥವಾ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು...
6.92.52
मन्निमित्तमनार्येण समरेऽद्य निपातितौ।
भैरवो हि महान् नादो राक्षसानां श्रुतो मया ॥ ६.९२.५२ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಅನಾರ್ಯನು ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಬೀಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ರಾಕ್ಷಸರ ಆ ಭಯಂಕರವಾದ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.
6.92.53
बहूनामिह हृष्टानां तथा विक्रोशतां प्रियम्।
अहो धिङ्मन्निमित्तोऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ॥ ६.९२.५३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿತರಾದ ಅನೇಕರ, ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವರ ಆ ಕೋಲಾಹಲ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು. ಅಯ್ಯೋ, ಛೀ! ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ರಾಜಕುಮಾರರ ವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿತು.
6.92.54
अथवा पुत्रशोकेन अहत्वा रामलक्ष्मणौ।
विधमिष्यति मां रौद्रो राक्षसः पापनिश्चयः ॥ ६.९२.५४ ॥
ಅಥವಾ ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ, ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆಯೇ, ಪಾಪನಿಶ್ಚಯನಾದ ಆ ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವನು.
6.92.55
हनूमतस्तु तद् वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया।
यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासमनिर्जिता ॥ ६.९२.५५ ॥
ಹನುಮಂತನ ಆ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಕ್ಷುದ್ರ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಏರಿದ್ದರೆ, ಆ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಜಯಿಸದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
6.92.56
नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती।
मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति ॥ ६.९२.५६ ॥
ಇಂದು ಪತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಸತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ಹೀಗೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಹೃದಯ ಒಡೆದುಹೋಗುವುದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.92.57
एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि।
सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः ॥ ६.९२.५७ ॥
ಏಕಪುತ್ರೆಯಾದ ಆಕೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗ ನಾಶವಾದನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾಳೆ.
6.92.58
धर्मकार्याणि रूपं च रुदती संस्मरिष्यति।
निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धमचेतना ॥ ६.९२.५८ ॥
ಆಕೆ ಅವನ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ನೆನೆದು ಅಳುವಳು; ಮಗ ಹತನಾದಾಗ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಳು.
6.92.59
अग्निमावेक्ष्यते नूनमपो वापि प्रवेक्ष्यति।
धिगस्तु कुब्जामसतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् ॥ ६.९२.५९ ॥
ಆಕೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡುವಳು, ಇಲ್ಲವೇ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಳು. ಕುಬ್ಜೆ, ದುಷ್ಟೆ, ಪಾಪಸಂಕಲ್ಪೆಯಾದ ಮಂಥರೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ!
6.92.60
यन्निमित्तमिमं शोकं कौसल्या प्रतिपत्स्यते।
इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् ॥ ६.९२.६० ॥
ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಈ ಶೋಕವನ್ನು ಹೊಂದುವಳು — ಹೀಗೆ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ (...).
6.92.61
रोहिणीमिव चन्द्रेण बिना ग्रहवशं गताम्।
एतस्मिन्नन्तरे तस्य अमात्यः शीलवान् शुचिः ॥ ६.९२.६१ ॥
ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಹವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ರೋಹಿಣಿಯಂತಿದ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಈ ಮಧ್ಯೆ ಅವನ ಶೀಲವಂತನೂ ಶುಚಿಯೂ ಆದ ಮಂತ್ರಿ
6.92.62
सुपार्श्वो नाम मेधावी रावणं रक्षसां वरम्।
निवार्यमाणः सचिवैरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.९२.६२ ॥
ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾವಣನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು
6.92.63
कथं नाम दशग्रीव साक्षाद्वैश्रवणानुज।
हन्तुमिच्छसि वैदेहीं क्रोधाद् धर्ममपास्य च ॥ ६.९२.६३ ॥
ದಶಗ್ರೀವನೇ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವೈಶ್ರವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ನೀನು, ಕೋಪದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯ?
6.92.64
वेदविद्याव्रतस्नातः स्वकर्मनिरतस्तथा।
स्त्रियः कस्माद् वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ॥ ६.९२.६४ ॥
ವೇದವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತನಾದ, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನೀನು, ಓ ವೀರ, ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ, ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಏಕೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೀಯ?
6.92.65
मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव।
तस्मिन्नेव सहास्माभिराहवे क्रोधमुत्सृज ॥ ६.९२.६५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ರೂಪಸಂಪನ್ನೆಯಾದ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ನೋಡು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು.
6.92.66
अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशी।
कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ॥ ६.९२.६६ ॥
ಇಂದೇ ಹೊರಡು. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೊರಡು.
6.92.67
शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरमास्थितः।
हत्वा दाशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ॥ ६.९२.६७ ॥
ಶೂರನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ರಥಿಯೂ ಖಡ್ಗಧಾರಿಯೂ ಆಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನೇರಿ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು ಕೊಂದು ನೀವು ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.
6.92.68
स तद् दुरात्मा सुहृदा निवेदितं
वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः।
गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान्
पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ॥ ६.९२.६८ ॥
ಆ ದುರಾತ್ಮ ರಾವಣನು ಸ್ನೇಹಿತನು ಹೇಳಿದ ಆ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು; ನಂತರ ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಸಭೆಗೆ ಹೋದನು.