ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततः पौलस्त्यसचिवाः श्रुत्वा चेन्द्रजितो वधम्।
आचचक्षुरभिज्ञाय दशग्रीवाय सत्वराः ॥ ६.९२.१ ॥
ଏବେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବଧ ଶୁଣି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଶୀଘ୍ର ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
6.92.2
युद्धे हतो महाराज लक्ष्मणेन तवात्मजः।
विभीषणसहायेन मिषतां नो महाद्युतिः ॥ ६.९२.२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଆଖି ଆଗରେ ନିହତ ହେଲେ।
6.92.3
शूरः शूरेण संगम्य संयुगेष्वपराजितः।
लक्ष्मणेन हतः शूरः पुत्रस्ते विबुधेन्द्रजित् ॥ ६.९२.३ ॥
ବୀର ସହ ବୀର ମୁହାମୁହି ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ସେ ଶୂରବୀର, ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ।
6.92.4
गतः स परमाँल्लोकान् शरैः संतर्प्य लक्ष्मणम्।
स तं प्रतिभयं श्रुत्वा वधं पुत्रस्य दारुणम् ॥ ६.९२.४ ॥
ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବାଣରେ ତୃପ୍ତ କରି ପରମ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ସମ୍ବାଦ, ପୁତ୍ରର ଦାରୁଣ ବଧ ଶୁଣି (ରାବଣ)...
6.92.5
घोरमिन्द्रजितः संख्ये कश्मलं प्राविशन्महत्।
उपलभ्य चिरात् संज्ञां राजा राक्षसपुंगवः ॥ ६.९२.५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବଧରେ ମହା ମୂର୍ଚ୍ଛାରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବହୁ ସମୟ ପରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇଲେ।
6.92.6
पुत्रशोकाकुलो दीनो विललापाकुलेन्द्रियः।
हा राक्षसचमूमुख्य मम वत्स महाबल ॥ ६.९२.६ ॥
ପୁତ୍ରଶୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ଦୀନ, ବିହ୍ୱଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସେ ବିଳାପ କଲେ — "ହାୟ! ରାକ୍ଷସ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ, ମୋ ବତ୍ସ, ହେ ମହାବଳ!"
6.92.7
जित्वेन्द्रं कथमद्य त्वं लक्ष्मणस्य वशं गतः।
ननु त्वमिषुभिः क्रुद्धो भिन्द्याः कालान्तकावपि ॥ ६.९२.७ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ତୁମେ ଆଜି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଶୀଭୂତ କିପରି ହେଲ? କ୍ରୋଧରେ ତୁମର ବାଣରେ କାଳ ଓ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରି ପାରିଥାନ୍ତ।
6.92.8
मन्दरस्यापि शृङ्गाणि किं पुनर्लक्ष्मणं युधि।
अद्य वैवस्वतो राजा भूयो बहुमतो मम ॥ ६.९२.८ ॥
ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭାଙ୍ଗି ପାରିଥାନ୍ତ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଏ? ଆଜି ରାଜା ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ମୋ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନନୀୟ ହେଲେ।
6.92.9
येनाद्य त्वं महाबाहो संयुक्तः कालधर्मणा।
एष पन्थाः सुयोधानां सर्वामरगणेष्वपि।
यः कृते हन्यते भर्तुः स पुमान् स्वर्गमृच्छति ॥ ६.९२.९ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଆଜି ତୁମେ କାଳଧର୍ମ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛ; ଏହା ଉତ୍ତମ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ପଥ, ଦେବଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ। ଯେ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ହତ ହୁଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରେ।
6.92.10
अद्य देवगणाः सर्वे लोकपाला महर्षयः।
हतमिन्द्रजितं श्रुत्वा सुखं स्वप्स्यन्ति निर्भयाः ॥ ६.९२.१० ॥
ଆଜି ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଲୋକପାଳ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ନିର୍ଭୟରେ ସୁଖରେ ଶୟନ କରିବେ।
6.92.11
अद्य लोकास्त्रयः कृत्स्ना पृथिवी च सकानना।
एकेनेन्द्रजिता हीना शून्येव प्रतिभाति मे ॥ ६.९२.११ ॥
ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଏକାକୀ ବିନା ତିନି ଲୋକ ଏବଂ ବନ ସହ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ମୋ ପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
6.92.12
अद्य नैर्ऋतकन्यानां श्रोष्याम्यन्तःपुरे रवम्।
करेणुसङ्घस्य यथा निनादं गिरिगह्वरे ॥ ६.९२.१२ ॥
ଆଜି ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରାକ୍ଷସ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ବିଳାପ ମୁଁ ଶୁଣିବି; ପର୍ବତ-ଗୁମ୍ଫାରେ ହାତୀଣୀ ଦଳର ଚିତ୍କାର ପରି।
6.92.13
यौवराज्यं च लङ्कां च रक्षांसि च परंतप।
मातरं मां च भार्याश्च क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१३ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ! ଯୁବରାଜ ପଦ, ଲଙ୍କା, ରାକ୍ଷସମାନେ, ମାତା, ମୋତେ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲ?
6.92.14
मम नाम त्वया वीर गतस्य यमसादनम्।
प्रेतकार्याणि कार्याणि विपरीते हि वर्तसे ॥ ६.९२.१४ ॥
ହେ ବୀର! ମୋ ନାମରେ ତୁମେ ଯମଲୋକ ଗଲ; ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟ ଯାହା କରାଯିବା କଥା, ତାହା ବିପରୀତ ଭାବେ ହେଉଛି।
6.92.15
स त्वं जीवति सुग्रीवे लक्ष्मणे च सराघवे।
मम शल्यमनुद्धृत्य क्व गतोऽसि विहाय नः ॥ ६.९२.१५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାଘବ (ରାମ) ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ବି, ମୋ କଣ୍ଟା ନ ବାହାର କରି ତୁମେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଗଲ?
6.92.16
एवमादिविलापार्तं रावणं राक्षसाधिपम्।
आविवेश महान् कोपः पुत्रव्यसनसम्भवः ॥ ६.९२.१६ ॥
ଏପରି ବିଳାପରେ ପୀଡ଼ିତ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣଙ୍କ ଭିତରେ, ପୁତ୍ରର ବିପଦରୁ ଜନ୍ମିତ ମହାକ୍ରୋଧ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.92.17
प्रकृत्या कोपनं ह्येनं पुत्रस्य पुनराधयः।
दीप्तं संदीपयामासुर्घर्मेऽर्कमिव रश्मयः ॥ ६.९२.१७ ॥
ସ୍ୱଭାବରେ ହିଁ କ୍ରୋଧୀ ତାଙ୍କୁ, ପୁତ୍ରର ଶୋକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ପୁଣି ଅଧିକ ଜଳାଇଦେଲା; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କିରଣ ଯେପରି ଅଧିକ ତପ୍ତ କରେ।
6.92.18
ललाटे भ्रुकुटीभिश्च संगताभिर्व्यरोचत।
युगान्ते सह नक्रैस्तु महोर्मिभिरिवोदधिः ॥ ६.९२.१८ ॥
କପାଳରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଭ୍ରୁକୁଟିରେ ସେ ଝଲସି ଉଠିଲେ; ଯୁଗାନ୍ତରେ କୁମ୍ଭୀର ଓ ମହାତରଙ୍ଗ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ଝଲସେ।
6.92.19
कोपाद् विजृम्भमाणस्य वक्त्राद् व्यक्तमिव ज्वलन्।
उत्पपात सधूमाग्निर्वृत्रस्य वदनादिव ॥ ६.९२.१९ ॥
କ୍ରୋଧରେ ହାଇ ଉଠାଉଥିବା ତାର ମୁଖରୁ ଧୂଆଁ ସହିତ ଅଗ୍ନି ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳି ଉଠିଲା, ଯେପରି ବୃତ୍ରର ମୁଖରୁ।
6.92.20
स पुत्रवधसंतप्तः शूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या वैदेह्या रोचयद् वधम् ॥ ६.९२.२० ॥
ପୁତ୍ରବଧରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେହି ବୀର କ୍ରୋଧର ବଶ ହେଲା। ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି ରାବଣ ବୈଦେହୀ (ସୀତା)ଙ୍କ ବଧ ସ୍ଥିର କଲା।
6.92.21
तस्य प्रकृत्या रक्ते च रक्ते क्रोधाग्निनापि च।
रावणस्य महाघोरे दीप्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ ६.९२.२१ ॥
ସ୍ୱଭାବତଃ ଲାଲ ତାର ଆଖି, କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ଲାଲ ହୋଇ ରାବଣର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନେତ୍ର ହେଲା।
6.92.22
घोरं प्रकृत्या रूपं तत् तस्य क्रोधाग्निमूर्च्छितम्।
बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव दुरासदम् ॥ ६.९२.२२ ॥
ସ୍ୱଭାବତଃ ଭୟଙ୍କର ତାର ସେ ରୂପ, କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ହୋଇ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ହେଲା।
6.92.23
तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः।
दीपाभ्यामिव दीप्ताभ्यां सार्चिषः स्नेहबिन्दवः ॥ ६.९२.२३ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ତାର ଆଖିରୁ ଲୁହ ବିନ୍ଦୁ ଝରିଲା; ଯେପରି ଦୁଇଟି ଜଳୁଥିବା ଦୀପରୁ ଶିଖା ସହିତ ତେଲ ବିନ୍ଦୁ ଝରେ।
6.92.24
दन्तान् विदशतस्तस्य श्रूयते दशनस्वनः।
यन्त्रस्याकृष्यमाणस्य मथ्नतो दानवैरिव ॥ ६.९२.२४ ॥
ଦାନ୍ତ କଟୁଥିବା ତାର ଦାନ୍ତର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା; ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଥନ ଓ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଥିବା ଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ପରି।
6.92.25
कालाग्निरिव संक्रुद्धो यां यां दिशमवैक्षत।
तस्यां तस्यां भयत्रस्ता राक्षसाः संविलिल्यिरे ॥ ६.९२.२५ ॥
କାଳାଗ୍ନି ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଚାହିଁଲା, ସେହି ସେହି ଦିଗରେ ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲୁଚିଗଲେ।
6.92.26
तमन्तकमिव क्रुद्धं चराचरचिखादिषुम्।
वीक्षमाणं दिशः सर्वा राक्षसा नोपचक्रमुः ॥ ६.९२.२६ ॥
ଯମ ପରି କ୍ରୁଦ୍ଧ, ଚରାଚର ଗ୍ରାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେ ସବୁ ଦିଗକୁ ଚାହୁଁଥିବାବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ସାହସ କଲେ ନାହିଁ।
6.92.27
ततः परमसंक्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये संस्तम्भयिषुराहवे ॥ ६.९२.२७ ॥
ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା କହିଲା।
6.92.28
मया वर्षसहस्राणि चरित्वा परमं तपः।
तेषु तेष्ववकाशेषु स्वयंभूः परितोषितः ॥ ६.९२.२८ ॥
ମୁଁ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପରମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି; ସେହି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ମୋ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।
6.92.29
तस्यैव तपसो व्युष्ट्या प्रसादाच्च स्वयंभुवः।
नासुरेभ्यो न देवेभ्यो भयं मम कदाचन ॥ ६.९२.२९ ॥
ସେହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ଅସୁର କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ମୋର କଦାପି ଭୟ ନାହିଁ।
6.92.30
कवचं ब्रह्मदत्तं मे यदादित्यसमप्रभम्।
देवासुरविमर्देषु न च्छिन्नं वज्रमुष्टिभिः ॥ ६.९२.३० ॥
ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଦେଇଥିବା ମୋ କବଚ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବାସୁର ସଂଘର୍ଷରେ ବଜ୍ରମୁଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ କଦାପି କଟି ନାହିଁ।
6.92.31
तेन मामद्य संयुक्तं रथस्थमिह संयुगे।
प्रतीयात् कोऽद्य मामाजौ साक्षादपि पुरंदरः ॥ ६.९२.३१ ॥
ସେହି କବଚରେ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଏଠାରେ କିଏ ଟିକିବ? ଆଜି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସାକ୍ଷାତ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରମଧ୍ୟ କିଏ ଆସିବ?
6.92.32
यत् तदाभिप्रसन्नेन सशरं कार्मुकं महत्।
देवासुरविमर्देषु मम दत्तं स्वयंभुवा ॥ ६.९२.३२ ॥
ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ବାଣ ସହିତ ସେହି ମହାନ ଧନୁ ଦେଇଥିଲେ।
6.92.33
अद्य तूर्यशतैर्भीमं धनुरुत्थाप्यतां मम।
रामलक्ष्मणयोरेव वधाय परमाहवे ॥ ६.९२.३३ ॥
ଆଜି ଶହ ଶହ ବାଦ୍ୟ ନିନାଦ ସହିତ ମୋର ଭୀଷଣ ଧନୁ ଉଠାଇ ଆଣ; ପରମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ।
6.92.34
स पुत्रवधसंतप्तः क्रूरः क्रोधवशं गतः।
समीक्ष्य रावणो बुद्ध्या सीतां हन्तुं व्यवस्यत ॥ ६.९२.३४ ॥
ପୁତ୍ରବଧରେ ସନ୍ତପ୍ତ ସେହି କ୍ରୂର ରାବଣ କ୍ରୋଧବଶ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରି ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲା।
6.92.35
प्रत्यवेक्ष्य तु ताम्राक्षः सुघोरो घोरदर्शनः।
दीनो दीनस्वरान् सर्वांस्तानुवाच निशाचरान् ॥ ६.९२.३५ ॥
ରକ୍ତ ଆଖି, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାନକ ଦର୍ଶନ ସେ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ ସେହି ସମସ୍ତ ନିଶାଚରଙ୍କୁ କହିଲା।
6.92.36
मायया मम वत्सेन वञ्चनार्थं वनौकसाम्।
किंचिदेव हतं तत्र सीतेयमिति दर्शितम् ॥ ६.९२.३६ ॥
ମୋ ପୁଅ ମାୟାରେ ବନବାସୀଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ ସେଠାରେ କିଛି ମାରିଥିବା ଦେଖାଇ 'ଏ ସୀତା' ବୋଲି ଦେଖାଇଲା।
6.92.37
तदिदं तथ्यमेवाहं करिष्ये प्रियमात्मनः।
वैदेहीं नाशयिष्यामि क्षत्रबन्धुमनुव्रताम् ॥ ६.९२.३७ ॥
ଏହା ସତ୍ୟ; ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଯାହା, ତାହା ହିଁ ମୁଁ କରିବି। ନୀଚ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତା ସେହି ବୈଦେହୀକୁ ମୁଁ ବିନଷ୍ଟ କରିବି।
6.92.38
इत्येवमुक्त्वा सचिवान् खड्गमाशु परामृशत्।
उद्धृत्य गुणसम्पन्नं विमलाम्बरवर्चसम् ॥ ६.९२.३८ ॥
ଏହା କହି ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୀଘ୍ର ଖଡ୍ଗ ଧରିଲା। ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ଦୀପ୍ତ ସେହି ଖଡ୍ଗକୁ ସେ ଟାଣି ବାହାର କଲା।
6.92.39
निष्पपात स वेगेन सभार्यः सचिवैर्वृतः।
रावणः पुत्रशोकेन भृशमाकुलचेतनः ॥ ६.९२.३९ ॥
ସେ ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ଗଲା; ପତ୍ନୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ। ପୁତ୍ରଶୋକରେ ରାବଣଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲା।
6.92.40
संक्रुद्धः खड्गमादाय सहसा यत्र मैथिली।
व्रजन्तं राक्षसं प्रेक्ष्य सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ६.९२.४० ॥
କ୍ରୋଧରେ ଖଡ୍ଗ ନେଇ ସେ ହଠାତ୍ ଯେଉଁଠି ମୈଥିଲୀ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା। ରାକ୍ଷସକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ସିଂହନାଦ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ।
6.92.41
ऊचुश्चान्योन्यमालिङ्ग्य संक्रुद्धं प्रेक्ष्य राक्षसम्।
अद्यैनं तावुभौ दृष्ट्वा भ्रातरौ प्रव्यथिष्यतः ॥ ६.९२.४१ ॥
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ଆଜି ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଏହାକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେବେ।"
6.92.42
लोकपाला हि चत्वारः क्रुद्धेनानेन निर्जिताः।
बहवः शत्रवश्चान्ये संयुगेष्वभिपातिताः ॥ ६.९२.४२ ॥
ଚାରି ଲୋକପାଳ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରୋଧୀ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି।
6.92.43
त्रिषु लोकेषु रत्नानि भुङ्क्ते आहृत्य रावणः।
विक्रमे च बले चैव नास्त्यस्य सदृशो भुवि ॥ ६.९२.४३ ॥
ରାବଣ ତିନି ଲୋକର ରତ୍ନ ହରଣ କରି ଭୋଗ କରୁଛି। ପୃଥିବୀରେ ପରାକ୍ରମ ଓ ବଳରେ ତାହା ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।
6.92.44
तेषां संजल्पमानानामशोकवनिकां गताम्।
अभिदुद्राव वैदेहीं रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.९२.४४ ॥
ସେମାନେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ରାବଣ ଅଶୋକବନିକାକୁ ଯାଇଥିବା ବୈଦେହୀ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
6.92.45
वार्यमाणः सुसंक्रुद्धः सुहृद्भिर्हितबुद्धिभिः।
अभ्यधावत संक्रुद्धः खे ग्रहो रोहिणीमिव ॥ ६.९२.४५ ॥
ହିତାକାଙ୍କ୍ଷୀ ବନ୍ଧୁମାନେ ବାରଣ କଲେ ହେଁ, ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାବଣ ଆକାଶରେ ଗ୍ରହ ରୋହିଣୀ ଆଡ଼କୁ ଯିବା ପରି ଧାଇଁଲା।
6.92.46
मैथिली रक्ष्यमाणा तु राक्षसीभिरनिन्दिता।
ददर्श राक्षसं क्रुद्धं निस्त्रिंशवरधारिणम् ॥ ६.९२.४६ ॥
ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମୈଥିଳୀ, ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗଧାରୀ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ।
6.92.47
तं निशम्य सनिस्त्रिंशं व्यथिता जनकात्मजा।
निवार्यमाणं बहुशः सुहृद्भिरनिवर्तिनम् ॥ ६.९२.४७ ॥
ଖଡ୍ଗ ସହ ତାକୁ ଦେଖି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ବ୍ୟଥିତା ହେଲେ; ବନ୍ଧୁମାନେ ବାରମ୍ବାର ବାରଣ କଲେ ହେଁ ସେ ଫେରିଲା ନାହିଁ।
6.92.48
सीता दुःखसमाविष्टा विलपन्तीदमब्रवीत्।
यथायं मामभिक्रुद्धः समभिद्रवति स्वयम् ॥ ६.९२.४८ ॥
ଦୁଃଖରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସୀତା ବିଳାପ କରି କହିଲେ— "ଏ ଅତି କ୍ରୋଧରେ ନିଜେ ମୋ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁ ଆସୁଛି।"
6.92.49
वधिष्यति सनाथां मामनाथामिव दुर्मतिः।
बहुशश्चोदयामास भर्तारं मामनुव्रताम् ॥ ६.९२.४९ ॥
ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଏହି ରାକ୍ଷସ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଅନାଥା ପରି ବଧ କରିବ। ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତା ମୋତେ ସେ ବହୁଥର (ସେହି ପଥରେ) ପ୍ରବୃତ୍ତ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
6.92.50
भार्या मम भवस्वेति प्रत्याख्यातो ध्रुवं मया।
सोऽयं मामनुपस्थाने व्यक्तं नैराश्यमागतः ॥ ६.९२.५० ॥
'ମୋ ପତ୍ନୀ ହୁଅ' ବୋଲି (ସେ କହିଥିଲା); ତାହା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛି। ତେଣୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ନ ପାରି ସେ ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ନିରାଶ ହୋଇଛି।
6.92.51
क्रोधमोहसमाविष्टो व्यक्तं मां हन्तुमुद्यतः।
अथवा तौ नरव्याघ्रौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६.९२.५१ ॥
କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହରେ ଆବିଷ୍ଟ ଏ ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ। ଅଥବା ସେହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ...
6.92.52
मन्निमित्तमनार्येण समरेऽद्य निपातितौ।
भैरवो हि महान् नादो राक्षसानां श्रुतो मया ॥ ६.९२.५२ ॥
ମୋ କାରଣରୁ ସେହି ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁହଁଙ୍କୁ ପାତିତ କରିଛି। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସେହି ଭୟଙ୍କର ମହାଗର୍ଜନ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି।
6.92.53
बहूनामिह हृष्टानां तथा विक्रोशतां प्रियम्।
अहो धिङ्मन्निमित्तोऽयं विनाशो राजपुत्रयोः ॥ ६.९२.५३ ॥
ଏଠାରେ ହର୍ଷିତ ଅନେକଙ୍କର, ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାଙ୍କର ସେହି କୋଳାହଳ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଅହୋ, ଧିକ୍! ମୋ କାରଣରୁ ଏହି ରାଜପୁତ୍ରଦ୍ୱୟଙ୍କ ଏ ବିନାଶ ହେଲା।
6.92.54
अथवा पुत्रशोकेन अहत्वा रामलक्ष्मणौ।
विधमिष्यति मां रौद्रो राक्षसः पापनिश्चयः ॥ ६.९२.५४ ॥
ଅଥବା ପୁତ୍ରଶୋକରେ, ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନ ମାରି, ପାପନିଶ୍ଚୟୀ ସେହି କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ବିନାଶ କରିବ।
6.92.55
हनूमतस्तु तद् वाक्यं न कृतं क्षुद्रया मया।
यद्यहं तस्य पृष्ठेन तदायासमनिर्जिता ॥ ६.९२.५५ ॥
ହନୁମାନଙ୍କର ସେ ବାକ୍ୟ ମୁଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ବୁଦ୍ଧିରେ ମାନିନି; ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ଚଢ଼ିଥା'ନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଶ୍ରମ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅଜିତ ରହିଥାନ୍ତା।
6.92.56
नाद्यैवमनुशोचेयं भर्तुरङ्कगता सती।
मन्ये तु हृदयं तस्याः कौसल्यायाः फलिष्यति ॥ ६.९२.५६ ॥
ଆଜି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କୋଳରେ ବସିଥିବା ସତୀ ହୋଇଥିଲେ ମୁଁ ଏପରି ଶୋକ କରିନଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ହୃଦୟ ଫାଟିଯିବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି।
6.92.57
एकपुत्रा यदा पुत्रं विनष्टं श्रोष्यते युधि।
सा हि जन्म च बाल्यं च यौवनं च महात्मनः ॥ ६.९२.५७ ॥
ଏକପୁତ୍ରା ସେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁତ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନ ସ୍ମରଣ କରିବେ।
6.92.58
धर्मकार्याणि रूपं च रुदती संस्मरिष्यति।
निराशा निहते पुत्रे दत्त्वा श्राद्धमचेतना ॥ ६.९२.५८ ॥
ସେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୂପ ସ୍ମରଣ କରି କାନ୍ଦିବେ; ପୁତ୍ର ନିହତ ହେଲେ ନିରାଶ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଅଚେତନ ହୋଇଯିବେ।
6.92.59
अग्निमावेक्ष्यते नूनमपो वापि प्रवेक्ष्यति।
धिगस्तु कुब्जामसतीं मन्थरां पापनिश्चयाम् ॥ ६.९२.५९ ॥
ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାହିଁବେ, କିମ୍ବା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। କୁବ୍ଜା, ଅସତୀ, ପାପନିଶ୍ଚୟା ମନ୍ଥରାକୁ ଧିକ୍!
6.92.60
यन्निमित्तमिमं शोकं कौसल्या प्रतिपत्स्यते।
इत्येवं मैथिलीं दृष्ट्वा विलपन्तीं तपस्विनीम् ॥ ६.९२.६० ॥
ଯାହାର କାରଣରୁ କୌଶଲ୍ୟା ଏହି ଶୋକ ପାଇବେ — ଏପରି ବିଳାପ କରୁଥିବା ତପସ୍ବିନୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖି (...)।
6.92.61
रोहिणीमिव चन्द्रेण बिना ग्रहवशं गताम्।
एतस्मिन्नन्तरे तस्य अमात्यः शीलवान् शुचिः ॥ ६.९२.६१ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଗ୍ରହବଶ ହୋଇଥିବା ରୋହିଣୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଅନ୍ତରାଳରେ ତାଙ୍କ ଶୀଳବାନ ଓ ଶୁଚି ଅମାତ୍ୟ
6.92.62
सुपार्श्वो नाम मेधावी रावणं रक्षसां वरम्।
निवार्यमाणः सचिवैरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.९२.६२ ॥
ସୁପାର୍ଶ୍ବ ନାମକ ମେଧାବୀ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିବାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ
6.92.63
कथं नाम दशग्रीव साक्षाद्वैश्रवणानुज।
हन्तुमिच्छसि वैदेहीं क्रोधाद् धर्ममपास्य च ॥ ६.९२.६३ ॥
ହେ ଦଶଗ୍ରୀବ, ସାକ୍ଷାତ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ତୁମେ, କ୍ରୋଧରେ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କିପରି ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
6.92.64
वेदविद्याव्रतस्नातः स्वकर्मनिरतस्तथा।
स्त्रियः कस्माद् वधं वीर मन्यसे राक्षसेश्वर ॥ ६.९२.६४ ॥
ବେଦବିଦ୍ୟା ଓ ବ୍ରତରେ ସ୍ନାତ, ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ ତୁମେ, ହେ ବୀର, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର, ସ୍ତ୍ରୀବଧ କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ?
6.92.65
मैथिलीं रूपसम्पन्नां प्रत्यवेक्षस्व पार्थिव।
तस्मिन्नेव सहास्माभिराहवे क्रोधमुत्सृज ॥ ६.९२.६५ ॥
ହେ ରାଜନ, ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖ। ଆମ ସହିତ ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼।
6.92.66
अभ्युत्थानं त्वमद्यैव कृष्णपक्षचतुर्दशी।
कृत्वा निर्याह्यमावास्यां विजयाय बलैर्वृतः ॥ ६.९२.६६ ॥
ଆଜି ହିଁ ଅଭିଯାନ କର। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରି, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ସେନାବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ବାହାର।
6.92.67
शूरो धीमान् रथी खड्गी रथप्रवरमास्थितः।
हत्वा दाशरथिं रामं भवान् प्राप्स्यति मैथिलीम् ॥ ६.९२.६७ ॥
ଶୂର, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରଥୀ ଏବଂ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବଧ କରି ଆପଣ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ପାଇବେ।
6.92.68
स तद् दुरात्मा सुहृदा निवेदितं
वचः सुधर्म्यं प्रतिगृह्य रावणः।
गृहं जगामाथ ततश्च वीर्यवान्
पुनः सभां च प्रययौ सुहृद्वृतः ॥ ६.९२.६८ ॥
ସେ ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ମିତ୍ରଙ୍କ କହିଥିବା ସେହି ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ଗୃହକୁ ଗଲା; ପରେ ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ପୁଣି ସଭାକୁ ଗଲା।